II OZ 12/23

II OZ 12/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
IV SA/Po 290/22 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2022-06-28
II OZ 547/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86  art. 1,  art. 87  par. 2,  art. 197  par. 2,  art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 290/22 odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 1 marca 2022 r. nr SKO.430.276.18.2022 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 października 2022 r. sygn. IV SA/Po 290/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku J. S. (dalej jako skarżąca lub wnioskodawczyni) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 1 marca 2022 r. nr SKO.430.276.18.2022 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zwrócił uiszczony od skargi wpis sądowy.
Na wstępie Sąd przedstawił przesłanki rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu zawarte w art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 2 P.p.s.a. oraz przedstawił poglądy orzecznictwa odnośnie do tego co należy rozumieć przez pojęcie braku winy w uchybieniu terminowi i jakie okoliczności uzasadniają przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło w braku winy strony zobowiązanej do dokonania czynności. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu o ile stanowi odformalizowanie i uproszczenie postępowania wyjaśniającego to obliguje stronę do uwiarygodnienia starannego postępowania przez stronę oraz do uwiarygodnienia faktu, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które w dostatecznym stopniu usprawiedliwiałyby niedochowanie przez skarżącą terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Sąd zauważył, że skarżąca wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę z 14 kwietnia 2022 r. wskazała adres w R. (k. 7), choć – jak sama przyznała we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi – przeprowadziła się już do C. "dosyć niedawno" (k. 47), co z kolei – jak wynika z załączonego do wniosku pisma, mającego stanowić egzemplarz (kopię?) reklamacji z 11 lipca 2022 r. (k. 49) – w rzeczywistości oznacza termin ponad półroczny, o czym świadczy zwrot: "przeprowadziliśmy się do C. gmina P. w zeszłym roku". W ocenie Sądu już powyższe świadczyło o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw przez skarżącą, która składając skargę, zamiast wskazać w niej (przynajmniej jako adres do korespondencji) aktualne miejsce zamieszkania, podała adres nieaktualny od przynajmniej kilku miesięcy.
Następnie Sąd wskazał, że do wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca załączyła egzemplarz (kopię?) pisma z 11 lipca 2022 r., które jakoby skierowała do Poczty Polskiej jako reklamację. Jednakże nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na faktyczne jej wniesienie, a tym bardziej reakcji (odpowiedzi) Poczty Polskiej na ową reklamację.
Wobec tego, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, że zostało przez skarżącą "uprawdopodobnione" przez skarżącą brak winy w uchybieniu terminu, tym bardziej, że opiera się ono w istocie na samych oświadczeniach skarżącej, gołosłownych i w dodatku niespójnych.
Sąd zaznaczył, że na zwróconej przesyłce kierowanej do skarżącej, która zawierała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, znajduje się adnotacja zarówno o awizowaniu przesyłki 23 maja 2022 r., powtórnym jej awizowaniu 31 maja 2022 r., a także o umieszczeniu w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej wobec jej niedoręczenia (k. 24).
Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, należy stwierdzić, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości. Skarżąca zarzuca mu naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi i domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a ponadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Skarżąca kwestionuje postanowienie Sądu I instancji bowiem w jej ocenie nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Wskazuje, iż zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 51/15 Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny, powinien uwzględnić konteksty językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów. Nie jest w szczególności prawidłowym stanowisko, zgodnie z którym nadmierny formalizm sądowy przedkłada się ponad poszanowanie sprawiedliwości i praworządności, jak i innych praw wynikających wprost z Konstytucji RP.
Skarżąca podnosi, iż nie powiadomiono jej o tym, iż została do niej zaadresowana przesyłka pocztowa z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wzywająca do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca stwierdza, że jest osobą, która w sposób regularny sprawdzała, jak i sprawdza zarówno pod starym adresem, jak i nowym kierowaną korespondencję. Świadczy o tym między innymi fakt, że wszystkie przesyłki z Sądu zostały przez nią odebrane (w tym kolejna korespondencja o odrzuceniu skargi). Jedynie korespondencja wzywająca do uzupełnienia braków skargi nie została odebrana, ponieważ nie zostało przekierowane awizo. Nie miała wiedzy o tej przesyłce. Skutkiem czego niezwłocznie złożyła reklamację na Poczcie Polskiej, którą dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu.
Skarżąca nie podziela również argumentacji Sądu, że nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Podanie adresu w R. wynikało z tego, iż regularnie podejmowała tam korespondencję i uznała, iż bezpieczniej będzie, by tam również trafiała korespondencja. Dlatego skarżąca nie zgadza się z argumentacją Sądu podniesioną w zaskarżonym postanowieniu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W odniesieniu do powyższego wskazuje, iż w wysokim stopniu uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a jej wniosek o przywrócenie terminu powinien być uwzględniony. Sąd rozpatrując sprawę nie powinien kierować się nadmiernym formalizmem, a powinien mieć na względzie słuszny interes obywatela.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.
W ocenie NSA, Sąd I instancji słusznie przyjął, że skarżąca nie wykazała takich okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi bez swojej winy.
Skarżąca twierdzi, że Sąd błędnie uznał, iż nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi ale nie odnosi się do powodu takiego stwierdzenia Sądu. Sąd przyjął, że twierdzenia jej o złożeniu reklamacji były gołosłowne a nadto pomimo upływu roku od zmiany swego miejsca zamieszkania na inne w skardze posługiwała się adresem w Rawiczu.
Słusznie Sąd zauważył, że skarżąca będąc zainteresowana wynikiem sprawy powinna przedstawić co najmniej dowód nadania reklamacji do Urzędu Pocztowego w R. a otrzymawszy odpowiedź dołączyć ją do wniosku o przywrócenie terminu.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji słusznie uznał, że argumentacja skarżącej zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie była wystarczająca by przyjąć, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. W istocie skarżąca opiera swoje stanowisko na tym, że nie doręczono jej awiza przesyłki zawierającej wezwanie z sądu, przy czym nie sposób uznać, że skutecznie wniosła reklamację doręczenia przesyłki przez pocztę. Zrozumiałym jest brak odpowiedzi poczty na reklamację z 11 lipca 2022 r. czyli złożonej na jeden dzień przed wystąpieniem z wnioskiem o przywrócenie terminu, gdzie skarżąca o odrzuceniu skargi dowiedziała się 5 lipca 2022 r. z przesłanego jej na adres w R. postanowienia o odrzuceniu skargi. Poczta nie miała czasu ustosunkować się do zarzutów reklamacji, gdyż zapewne jeszcze go wówczas nie otrzymała. Zatem okoliczność złożenia reklamacji na poczcie powinna zostać uprawdopodobniona np. potwierdzeniem nadania tej reklamacji (na etapie rozpatrzenia wniosku), a obecnie skarżąca powinna dołączyć do zażalenia stanowisko poczty w zakresie jej reklamacji. Niestety skarżąca nie dołączyła do zażalenia żadnego pisma z poczty ani nie powołała się na okoliczności wynikające ze złożonej wówczas reklamacji. Brak również potwierdzenia nadania reklamacji. Wobec tego słusznie Sąd I instancji uznał, że nie uprawdopodobniła ona swego twierdzenia o złożonej reklamacji co rzutowało na ocenę braku winy w uchybieniu terminowi.
Trudno też przyjąć, że korespondencja kierowana przez Sąd na adres w R., która zazwyczaj była odbierana przez skarżącą w tym jednym przypadku (wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi) nie została przekazana przez pocztę skutkiem czego nie została odebrana. Jeśli faktycznie wina leży po stronie poczty, która jak twierdzi skarżąca w tym konkretnym przypadku nie zastosowała się do złożonej w 2021 r. dyspozycji przekierowywania korespondencji na adres w C., to jedynym sposobem uprawdopodobnienia tych twierdzeń powinno być przedstawienie owej dyspozycji z 2021 r. lub potwierdzenia złożenia reklamacji na poczcie odnośnie do braku przekazania awiza przesyłki zawierającej wezwanie sądu a nade wszystko stanowiska Urzędu Pocztowego w R. na wniesioną reklamację. Niestety ani wniosek ani zażalenie takich dokumentów nie zawiera.
W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji odmówił na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przywrócenia terminu bowiem argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie potwierdziła braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi. Samo oświadczenie skarżącej, że złożyła reklamację do Urzędu Pocztowego w R. nie uprawdopodabnia, że reklamacja taka w istocie została złożona i została pozytywnie rozpatrzona.
Ponadto trudno uznać, że skarżąca nie dopuściła się nienależytej staranności w prowadzeniu własnych spraw skoro mogła i było to ze wszech miar uzasadnione okolicznościami, wskazać jako adres do korespondencji swój aktualny adres zamieszkania co pozwoliłoby uniknąć ryzyka wadliwej realizacji dyspozycji przekierowywania awiz przesyłek poleconych kierowanych na jej dotychczasowy ale już nieaktualny adres w R.. Okazało się bowiem, że mimo dołożenia starań i odbierania korespondencji adresowanej do R. nie udało się uniknąć sytuacji kiedy przekierowanie awiza nie odniosło zakładanego skutku i negatywne konsekwencje tego ponosi obecnie sama skarżąca.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.