III SA/Wa 1294/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-08-20
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychinterpretacje podatkowewierzytelności leasingowesekurytyzacjaodkup wierzytelnościneutralność podatkowakoszt uzyskania przychoduprzychód podatkowyWSACIT

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na interpretację Dyrektora KIS, uznając, że odkup wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej nie jest neutralny podatkowo i podlega rozliczeniu na zasadach ogólnych.

Spółka zapytała o podatkowe skutki odkupu wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej, twierdząc, że transakcja powinna być neutralna podatkowo. Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując na konieczność rozliczenia nabycia wierzytelności na zasadach ogólnych. WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu, oddalając skargę. Sąd uznał, że art. 17k ust. 2 ustawy o CIT nie ma zastosowania do odkupu wierzytelności, a transakcja podlega przepisom art. 15ba ustawy o CIT.

Sprawa dotyczyła skargi spółki na indywidualną interpretację podatkową Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Spółka, która pierwotnie zbyła wierzytelności leasingowe na rzecz irlandzkiej spółki sekurytyzacyjnej (SPV) w ramach transakcji sekurytyzacji, zapytała o skutki podatkowe ich późniejszego odkupu. Spółka stała na stanowisku, że odkup ten powinien być neutralny podatkowo, a przychody z rat leasingowych powinny być nadal rozpoznawane zgodnie z art. 17k ust. 2 ustawy o CIT. Organ interpretacyjny uznał jednak, że art. 17k ust. 2 ustawy o CIT ma zastosowanie jedynie do pierwotnego przeniesienia wierzytelności, a ich odkup podlega ogólnym zasadom rozliczania nabycia wierzytelności na podstawie art. 15ba ustawy o CIT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu. Sąd stwierdził, że literalne brzmienie przepisów, w szczególności art. 17k ust. 2 ustawy o CIT, nie pozwala na zastosowanie fikcji prawnej neutralności podatkowej do sytuacji odkupu wierzytelności. Sąd uznał, że argumentacja spółki opierała się na fragmentarycznej wykładni przepisów i próbie wnioskowania per analogiam, która nie znalazła uzasadnienia. WSA podkreślił, że art. 15ba ustawy o CIT nie wyklucza zastosowania do należności wynikających z nabycia (odkupu) sekurytyzowanych wierzytelności. Sąd oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie organu za prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odkup wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej nie jest neutralny podatkowo i podlega rozliczeniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 15ba ustawy o CIT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 17k ust. 2 ustawy o CIT, który wprowadza fikcję prawną neutralności podatkowej dla pierwotnego zbycia wierzytelności leasingowych, nie ma zastosowania do ich zwrotnego odkupu. Literalna wykładnia przepisów oraz cel ich ustanowienia nie pozwalają na rozszerzenie tej fikcji na sytuację odkupu. Transakcja ta powinna być rozliczana na zasadach ogólnych nabycia wierzytelności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.p. art. 17k § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Nie znajduje zastosowania w sytuacji odkupienia uprzednio zbytych wierzytelności leasingowych.

u.p.d.o.p. art. 15ba

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Podstawa rozliczenia podatkowego nabycia wierzytelności, która ma zastosowanie do odkupu wierzytelności leasingowych.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 17b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy rozliczeń związanych z opłatami leasingowymi (leasing operacyjny).

u.p.d.o.p. art. 17f

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy rozliczeń związanych z opłatami leasingowymi (leasing finansowy).

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 4 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy przychodów z odsetek.

u.p.d.o.p. art. 16 § ust. 1 pkt 11

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy kosztów uzyskania przychodów z odsetek.

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy przychodów z odsetek (zasada kasowa).

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 4b

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wspomniany w kontekście fikcji prawnej związanej z sekurytyzacją.

u.p.d.o.p. art. 17k § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Wskazuje na sytuację, gdy finansujący przeniósł na rzecz osoby trzeciej wierzytelności z tytułu opłat.

o.p. art. 14c § § 1-2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14h

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14e

Ordynacja podatkowa

Organy nie mają obowiązku powielać błędnego stanowiska.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odkup wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej nie jest neutralny podatkowo. Transakcja odkupu podlega rozliczeniu na zasadach ogólnych nabycia wierzytelności (art. 15ba ustawy o CIT). Art. 17k ust. 2 ustawy o CIT nie ma zastosowania do sytuacji odkupu wierzytelności.

Odrzucone argumenty

Odkup wierzytelności leasingowych powinien być neutralny podatkowo. Spółka powinna nadal rozpoznawać przychody z rat leasingowych na podstawie art. 17k ust. 2 ustawy o CIT. Zastosowanie art. 15ba ustawy o CIT do odkupu wierzytelności leasingowych narusza zasadę jednokrotności opodatkowania i ekonomiczny sens transakcji.

Godne uwagi sformułowania

Art.17k ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie znajduje zastosowania w sytuacji odkupienia uprzednio zbytych wierzytelności leasingowych. Prawidłowo bowiem organ wskazał, że art. 17k ust. 2 ustawy o CIT stanowi o "opłatach ponoszonych przez korzystającego na rzecz osoby trzeciej", co wobec odkupienia wierzytelności przez spółkę nie będzie miało miejsca. Zdaniem Sądu pogląd skarżącej stanowi w istocie nieudaną próbę wnioskowania per analogiam.

Skład orzekający

Matylda Arnold-Rogiewicz

przewodniczący

Konrad Aromiński

członek

Tomasz Grzybowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących neutralności podatkowej transakcji sekurytyzacji wierzytelności leasingowych oraz stosowania ogólnych zasad nabycia wierzytelności w przypadku ich odkupu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odkupu wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej po ich wcześniejszym zbyciu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej transakcji finansowej (sekurytyzacja wierzytelności leasingowych) i jej skutków podatkowych, co jest istotne dla firm działających w branży leasingowej i finansowej.

Odkup wierzytelności leasingowych: czy transakcja jest neutralna podatkowo?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1294/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Tomasz Grzybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2587
art.17k ust.2, art.15ba, art.12 ust.4 pkt 1, art.16 ust.1 pkt 11
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j.)
Tezy
Art.17k ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie znajduje zastosowania w sytuacji odkupienia uprzednio zbytych wierzytelności leasingowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński, asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.48.2024.1.AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Sporną interpretacją indywidualną z 29 kwietnia 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za nieprawidłowe stanowisko P. S.A. z siedzibą w W. (skarżąca) w zakresie rozliczenia podatkowego odkupu wierzytelności leasingowych od spółki sekurytyzacyjnej. Istota stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę jest następująca.
Spółka zawarła z P. DAC z siedzibą w Irlandii (dalej: "SPV"), będącą podmiotem o nieograniczonym obowiązku podatkowym (rezydencji podatkowej) w Irlandii, transakcję sekurytyzacji tradycyjnej wierzytelności leasingowych, w wykonaniu której SPV dostarczyła spółce środków finansowych przed terminem wymagalności określonych wierzytelności własnych spółki. W ramach wykonania transakcji sekurytyzacji SPV nabyła od skarżącej na podstawie umowy przelewu niewymagalne wierzytelności spółki. Zakresem przelewu wierzytelności objęte były przyszłe raty leasingowe w kwocie netto (bez VAT), przysługujące spółce od jej klientów z tytułu świadczenia przez nią umów tzw. leasingu operacyjnego oraz prawa i wierzytelności z nimi związane, w tym należności z tytułu odszkodowania umownego w przypadku wygaśnięcia umowy leasingu na skutek szkody całkowitej oraz w przypadku odstąpienia od umowy leasingu lub wypowiedzenia umowy leasingu (w części ustalonej przez strony) oraz odsetki za zwłokę, kary umowne itp. Wierzytelności o zapłatę wartości końcowej (rezydualnej) przedmiotu leasingu nie są przedmiotem przelewu. W związku z powyższym SPV była podmiotem uprawnionym do domagania się od klientów spłaty wierzytelności w terminach ich wymagalności, późniejszych niż data przelewu wierzytelności. Wraz z wierzytelnościami na SPV przeszły ich zabezpieczenia prawne ustanowione przez klientów spółki. Natomiast własność przedmiotów leasingu nie została przeniesiona na SPV. Z tytułu nabycia przez SPV wierzytelności spółki, SPV zapłaciła na rzecz spółki cenę równą wartości nominalnej części kapitałowej rat leasingowych. Z tytułu przelewu wierzytelności, poza dyskontem, SPV nie przysługiwało inne wynagrodzenie od spółki (np. prowizja, opłata). Na podstawie umowy serwisowej spółka obsługiwała sekurytyzowane wierzytelności, zajmując się m.in. administracją umowami, zbieraniem wpłat od leasingobiorców, prowadzeniem dokumentacji dotyczącej wierzytelności, raportowaniem, monitorowaniem terminowości spłat wierzytelności, wzywaniem kredytobiorców do zapłaty zaległych rat. Spółka również świadczyła na rzecz SPV usługi inkasa polegające na przekazywaniu otrzymanych od klientów wpłat na rzecz SPV. Przy spełnieniu ściśle określonych warunków, spółka uprawniona była do odkupienia od SPV wierzytelności. Odkup w szczególności miał umożliwić wycofanie się spółki z sekurytyzacji, w przypadku gdy jej zasadnicze cele biznesowe zostaną spełnione, a w posiadaniu SPV pozostanie jedynie stosunkowo "niewielki" pakiet wierzytelności. Spółka miała ponadto obowiązek odkupić wierzytelności, które zostały przelane z naruszeniem umowy (np. wierzytelności niespełniające kryteriów dostępności do programu). Cena odkupu ustalona została w ten sam sposób jak wcześniej cena sprzedaży wierzytelności, tj. w wysokości wartości nominalnej części kapitałowej wierzytelności. Innymi słowy, cena odkupionych wierzytelności była równa cenie ich pierwotnej sprzedaży. Na tle wskazanych okoliczności spółka zadała pytanie, czy z tytułu odkupu wierzytelności przez spółkę od SPV, cena zapłacona za odkupione wierzytelności nie stanowi kosztu uzyskania przychodów dla spółki i jednocześnie otrzymane przez spółkę spłaty z tytułu odkupionych wierzytelności nie stanowią przychodu dla spółki, natomiast spółka powinna rozpoznawać przychód z tytułu odkupionych rat leasingowych zgodnie z art. 17k ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 z późn. zm., dalej: "ustawa o CIT"). Zdaniem skarżącej odpowiedź powinna być twierdząca, tj. odkup wierzytelności powinien być traktowany jako neutralny podatkowo. Strona powinna w dalszym ciągu rozliczać przychody z tytułu odkupionych rat leasingowych na zasadzie art. 17k ust. 2 ustawy o CIT (por. zwłaszcza s. 2-5 interpretacji).
Organ do tego stanowiska wnioskodawcy odniósł się negatywnie wskazując, że rozwiązania przewidziane w art. 17k ustawy o CIT znajdą zastosowanie jedynie w sytuacji pierwotnego przeniesienia wierzytelności leasingowych na rzecz SPV. W związku z odkupem tych wierzytelności od SPV spółka nie będzie miała możliwości kontynuowania rozliczeń związanych z opłatami leasingowymi na zasadach określonych w art. 17k ustawy o CIT. Według organu, transakcję związaną z nabyciem uprzednio zbytych wierzytelności leasingowych należy rozpoznać poprzez rozliczenie podatkowe nabycia wierzytelności na podstawie art. 15ba ustawy o CIT oraz przez rozliczenia związane z opłatami leasingowymi na podstawie art. 17b (w odniesieniu do leasingu operacyjnego) oraz art. 17f ustawy o CIT (w odniesieniu do leasingu finansowego) (s. 8-9 interpretacji).
W skardze na powyższą interpretację skarżąca domagała się jej uchylenia, jak też zwrotu kosztów postępowania, zarzucając:
1) błąd wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 15ba oraz ort. 17b ust. 1 w zw. z art. 17k ust. 1-2 ustawy o CIT polegający na przyjęciu, że zarówno zasada ogólna rozliczenia podatkowego nabycia wierzytelności (art. 15ba ustawy o CIT) oraz zasada szczególna rozliczenia podatkowego należności wynikających z umów leasingu operacyjnego (ort. 17b ust. 1 ustawy o CIT) mogą jednocześnie znajdować zastosowanie i wpływać na zobowiązanie podatkowe podatnika w sytuacji, w której finansujący najpierw zbył wierzytelności z tytułu opłat, o których mowa w art. 17b ust. 1 ustawy o CIT, zgodnie z art. 17k ustawy o CIT, a następnie zwrotnie je odkupił po tej samej cenie od podmiotu, na rzecz którego uprzednio zbył te wierzytelności, podczas gdy: a) prawidłowa wykładnia art. 15ba oraz art. 17b ust 1 w zw. z art. 17k ust. 1-2 ustawy o CIT powinna prowadzić do wniosku, że ogólna zasada rozliczenia podatkowego nabycia wierzytelności (art. 15ba ustawy o CIT) nie powinna znajdować zastosowania do sytuacji, w której finansujący nabywa zwrotnie wierzytelności z tytułu opłat, o których mowa w art. 17b ust 1 ustawy o CIT, od podmiotu, no rzecz którego uprzednio zbył te wierzytelności na podstawie art. 17k ustawy o CIT, ponieważ ustawa o CIT przewiduje szczególną regulację dotyczącą obrotu wierzytelnościami leasingowymi. Podmiot, który nabywa wierzytelności leasingowe nie stosuje więc zasad ogólnych, wynikających z ort. 15ba ustawy o CIT, tylko zasady szczególne wynikające z art. 17k ustawy o CIT, b) wynikająca z art 17k ustawy o CIT neutralność podatkowa sprzedaży wierzytelności leasingowych wymaga, aby ich zwrotny odkup również był neutralny, ponieważ wolą ustawodawcy było takie uregulowanie skutków sekurytyzacji wierzytelności leasingowych, aby leasingodawca przez cały okres trwania takiej transakcji rozpoznawał przychody podatkowe z tytułu opłat leasingowych należnych od leasingobiorcy tak jakby do ich zbycia nie doszło. Zasada ta powinna być kontynuowana także po ewentualnym zwrotnym nabyciu zbytych wcześniej wierzytelności, co jednak powinno skutkować wyłączeniem przepisów ogólnych, które regulują opodatkowanie nabycia "zwykłych" wierzytelności, tj. takich, które nie stanowiły dla podmiotu nabywającego przychodu z działalności gospodarczej;
2) w konsekwencji błąd wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 15ba oraz art 17b ust. 1 w zw. z art. 17k ust. 1-2 ustawy o CIT, niewłaściwą ocenę co do zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 15ba i art. 17b ustawy o CIT do transakcji odkupu wierzytelności przez spółkę od SPV polegające na przyjęciu przez organ, że ta transakcja powinna zostać rozliczona zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 15ba ustawy o CIT, podczas gdy prawidłowa ocena co do zastosowania przepisu prawa materialnego powinna polegać na przyjęciu, że do rozliczenia podatkowego transakcji odkupu wierzytelności przez spółkę od SPV znajdą zastosowanie wyłącznie przepisy art. 17b ustawy o CIT;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1-2 oraz ort. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez niekompletne uzasadnienie prawne co do oceny stanowiska skarżącej, bez wskazania przesłanek, na których oparta została interpretacja oraz brak dostatecznej argumentacji prawnej, z której jednoznacznie wynikałoby, dlaczego stanowisko i argumenty skarżącej organ interpretacyjny uznał za nietrafne i jakie argumenty przemawiały za stanowiskiem organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko (por. s. 5 i n.).
Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnicy stron popierali dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Istota sporu w sprawie koncentruje się wokół odpowiedzi na pytanie, czy w odkupienie przez spółkę sekurytyzowanych wierzytelności leasingowych należy kwalifikować jako neutralne podatkowo, tj. cena zapłacona za odkupione wierzytelności nie stanowi kosztu uzyskania przychodów dla spółki i jednocześnie otrzymane przez spółkę spłaty z tytułu odkupionych wierzytelności nie stanowią przychodu dla spółki. Spółka jest zdania, że powinna w dalszym ciągu rozpoznawać przychody z rat leasingowych na podstawie art. 17k ust. 2 ustawy o CIT.
Na tle wskazanego przepisu zasadniczo nie ma wątpliwości, że pierwotna cesja przedmiotowych wierzytelności, dokonana przez spółkę w ramach ich sekurytyzacji (na rzecz SPV), była obojętna podatkowo (zob. np. wyrok NSA o sygn. II FSK 1661/19, CBOSA oraz powołane tam orzeczenia), naturalnie zastrzeżeniem dyskonta cesjonariusza. Wątpliwość interpretacyjna odnosi się do transferu zwrotnego, tj. do "powrotu" wierzytelności do spółki, bowiem ta sytuacja nie została wprost przewiedziana w treści art. 17k ustawy o CIT (a także ogólniejszej normie art. 12 ust. 4b ustawy). Zdaniem skarżącej jednakże za uznaniem, że również w przypadku odkupu wierzytelności reguła ta powinna znaleźć zastosowanie, przemawia historyczne i celowościowe odczytanie ww. przepisu, które nakazuje traktować reguły dotyczące opodatkowania stron umowy leasingu jako szczególne względem wskazanej w interpretacji, ogólnej normy z art. 15ba ustawy o CIT (s. 7 i n. skargi). Zarazem zapatrywanie wyrażone w zaskarżonej interpretacji skutkuje według strony naruszeniem zasady jednokrotności opodatkowania (gdyż ten sam przychód z tytułu rat leasingowych jest opodatkowany po raz pierwszy na zasadzie memoriałowej, zaś po raz drugi jako przychód z pakietu wierzytelności), a ponadto nie uwzględnia ekonomicznego sensu transakcji sekurytyzacji, tj. jej pożyczkowego charakteru (s. 9 i n., 13 i n. skargi).
Odnosząc się do tych zasadniczych racji spółki wskazać należy po pierwsze, że nie znajdują one oparcia w literalnym odczytaniu przepisów. Prawidłowo bowiem organ wskazał, że art. 17k ust. 2 ustawy o CIT stanowi o "opłatach ponoszonych przez korzystającego na rzecz osoby trzeciej", co wobec odkupienia wierzytelności przez spółkę nie będzie miało miejsca (s. 8 interpretacji, s. 9 odpowiedzi na skargę). Tym samym nie ziściła się hipoteza fikcji prawnej wyrażonej w ww. unormowaniu. Efekt odkupu wierzytelności jest bowiem taki, że finansujący otrzymuje opłaty ponoszone przez korzystającego, tj. uzyskuje z tego tytułu przysporzenie stanowiące jego przychód, tzn. przestaje rozpoznawać podatkowo przychód, który ekonomicznie rzecz biorąc powstawałby w majątku spółki sekurytyzacyjnej, tj. SPV (przy założeniu utrzymania status quo wynikającego z pierwotnej cesji wierzytelności). Forsowana w skardze kwalifikacja prawna traci więc rację bytu również z uwagi na to, że ów "podatkowy surogat" wynikający z omawianego przepisu jest ściśle związany z neutralnością podatkową należności otrzymanych od osoby trzeciej z tytułu przeniesionych wierzytelności. Co więcej, ust. 2 art. 17k ustawy nawiązuje bezpośrednio do ust. 1, który wskazuje na sytuację, gdy "finansujący przeniósł na rzecz osoby trzeciej wierzytelności z tytułu opłat". Niewątpliwie nie z takim stanem faktycznym mamy do czynienia w tej sprawie. Zarówno więc literalnie, jak i funkcjonalnie rzecz ujmując, nie ma powodów przemawiających za tezą, że wskazana fikcja prawna powinna zostać utrzymana w odniesieniu do odkupu wierzytelności leasingowych (skoro zerwany zostaje jej związek z transakcją przeniesienia wierzytelności na rzecz cesjonariusza). Podzielić ponadto trzeba zapatrywanie organu, że z brzmienia art. 15ba ww. ustawy nie wynika, by nie mógł znajdować zastosowania do należności spółki wynikających z nabycia (odkupu) sekurytyzowanych wierzytelności, czemu nie zaprzecza sama strona skarżąca (s. 7 skargi).
Zdaniem Sądu pogląd skarżącej stanowi w istocie nieudaną próbę wnioskowania per analogiam, tj. zastosowania omawianego przepisu do stanu faktycznego zdaniem strony zbliżonego (tzn. akcentowana w skardze wola prawodawcy jest domniemywana). Mając jednakże na względzie poczynione uwagi nie sposób nie dostrzec, że próba ta opiera się na fragmentarycznym odczytaniu art. 17k ust. 2 ustawy o CIT (w zasadzie z całkowitym pominięciem jego hipotezy) i zawężającej wykładni art. 15ba tej ustawy.
Przy takiej formule wnioskowania spółka powinna swoje stanowisko, jako przełamujące prymat językowej interpretacji przepisów prawa podatkowego, wesprzeć szczególnymi racjami, w szczególności odwołującymi się do wartości konstytucyjnych. Zwłaszcza wnioskowanie z analogii legis, a jak zauważono takowe w istocie proponuje skarżąca, implikuje tego rodzaju roszczenie argumentacyjne (szerzej por. np. wyrok NSA o sygn. I FSK 481/11, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo i literaturę). Zdaniem Sądu strona takich powodów nie podała, a przy tym wbrew przyjętemu założeniu sytuacja normowana przez art. 17k ust. 2 ustawy o CIT jest odmienna od tej, którą przedstawiono organowi interpretacyjnemu.
Przede wszystkim nie może być za takowy powód uznana historia legislacyjna związana z rozdziałem 4a ustawy o CIT ("Opodatkowanie stron umowy leasingu") oraz art. 15ba tej ustawy (s. 7 i n. skargi). Nie ma bowiem dostatecznych racji by uznać, że norma wynikająca z art. 17k ust. 2 ustawy o CIT stanowi niejako pełnokrwisty wyjątek od ogólnej regulacji (art. 15ba), tzn. wykluczający jej zastosowanie, zwłaszcza w zakresie odkupu wierzytelności leasingowych. Takie wnioskowanie spółki, które prowadzi do tezy iż art. 15ba ustawy o CIT "znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy dany podmiot nabywa wierzytelności inne niż ... leasingowe" (s. 8 i n.), opiera się jak wskazano na fragmentarycznym odczytaniu pierwszego z ww. przepisów i jednocześnie zawężającej interpretacji drugiego z nich. Tymczasem żaden z nich nie zawiera zastrzeżenia, które spółka usiłuje wywieść w drodze (niebezpośrednich nawiasem mówiąc) argumentów historycznych i celowościowych. Brak podstaw do wyłączenia obrotu wierzytelnościami leasingowymi spod zasad ogólnych akcentuje się także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA o sygn. II FSK 1661/19, CBOSA).
Skład orzekający nie podziela również zapatrywania skarżącej, że stanowisko organu, opierające się na literalnym odczytaniu przedmiotowej regulacji, uchybia konstrukcji podatku dochodowego, poprzez dwukrotne opodatkowanie tego samego przychodu, jak też poprzez pominięcie ekonomicznego (pożyczkowego) sensu transakcji (s. 10, 13 i n. skargi). Oba te argumenty organ skutecznie odparł w ramach złożonej repliki (s. 7 i n.), zwracając uwagę strukturę "bilansu podatkowego" wynikającą z art. 15ba ustawy o CIT. Skoro w świetle tego przepisu (ust. 1) dochód podatkowy stanowi jedynie nadwyżka przychodów uzyskanych z wierzytelności nad kosztem ich nabycia, to nie przychód z tytułu opłat leasingowych będzie podwójnie opodatkowany, a jedynie różnica między tym co skarżąca otrzyma od korzystających a kosztem odkupu wierzytelności. W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku wartości te są równorzędne (s. 3 i n. interpretacji), toteż w odniesieniu do wartości nominalnej rat kapitałowych nie powstanie dochód do opodatkowania.
Ewentualne różnice na gruncie ostatnio wymienionego przepisu mogą wynikać z przychodów z tytułu wierzytelności związanych z opłatami leasingowymi, takich jak wskazywane przez skarżącą odszkodowania umowne, odsetki za zwłokę, kary umowne itp. (s. 3 i n. interpretacji). Te jednak nie stanowią rat leasingowych i jako takie nie podlegają opodatkowaniu jako przychód należny. Nie dotyczyło ich również bezpośrednio pytanie interpretacyjne spółki, które zasadzało się na rozliczeniu podatkowym "odkupionych rat leasingowych". Jedynie na marginesie wskazać zatem należy, że przykładowo w zakresie kwalifikacji odsetek jako przychodu osoby prawnej obowiązuje zasada kasowa, tzn. dopiero otrzymanie odsetek jest przychodem, tak samo, jak dopiero zapłata odsetek jest kosztem uzyskania przychodu (art. 12 ust. 4 pkt 2 oraz art. art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT).
Ostatnia poczyniona uwaga prowadzi z kolei do krytyki argumentu nawiązującego do pożyczkowego charakteru transakcji sekurytyzacyjnych. Po pierwsze trudno abstrahować, jak to czyni skarżącą koncentrując się na ekonomicznych i cywilistycznych aspektach sekurytyzacji, od wskazanej wykładni art. 17k ustawy o CIT. Po drugie przypomnieć należy, że również pożyczka nie jest w pełni neutralna podatkowo (w zakresie odsetek; vide odpowiednio art. 12 ust. 4 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 10 ustawy).
W konkluzji zatem Sąd uznał, że stanowisko organu wyrażone sumarycznie na s 9 in fine interpretacji jest prawidłowe, tzn.: transakcję związaną z nabyciem uprzednio zbytych wierzytelności leasingowych strona powinna rozpoznać poprzez: rozliczenie podatkowe nabycia wierzytelności na podstawie art. 15ba ustawy o CIT oraz rozliczenia związane z opłatami leasingowymi na podstawie art. 17b (w odniesieniu do leasingu operacyjnego) i art. 17f (w odniesieniu do leasingu finansowego) ww. ustawy.
Końcowo wskazać należy, w zakresie oceny materialnoprawnej "warstwy" spornej interpretacji, że pogląd zbieżny z prezentowanym przez skład orzekający wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w nieprawomocnym wyroku o sygn. I SA/Po 263/24 (CBOSA), odwołując się do treści art. 12 ust. 4b zdanie drugie oraz art. 17k ust. 2 ustawy o CIT. Jak wynika z zaprezentowanej wyżej oceny, w tej sprawie podzielono stanowisko wyrażone w przywołanym wyroku.
Wobec przedstawionego wyżej zapatrywania nie mogły też odnieść pożądanego rezultatu zarzuty procesowe (s. 15 i n. skargi). Nawiasem mówiąc, stanowisko organu jest dla Sądu czytelne, okoliczność że organ wyraził odmienne zapatrywanie wskazując na argumenty, które nie są zbieżne z przedstawionymi przez wnioskodawcę, nie oznacza, że nie uzasadnił należycie stanowiska wyrażonego w interpretacji (por. trafnie replika organu, s. 11 i n. oraz przywołane tamże orzecznictwo). W tym kontekście również ewentualna niespójność przedstawionego poglądu z uprzednio wydanymi interpretacjami (s. 11 i n. skargi) co do zasady mogłaby mieć znaczenie posiłkowe, w szczególności gdyby wiązała się z nieprawidłową wykładnią ustawy materialnej. Trudno natomiast uznać wskazaną okoliczność za takową, która per se mogłaby przesądzać o uchyleniu interpretacji indywidualnej (tj. miałaby istotny wpływ na wynik sprawy). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że organy nie mają obowiązku powielać błędnego (niezgodnego z prawem) stanowiska, co na gruncie interpretacji indywidualnych znajduje dodatkowe umocowanie w treści art. 14e Ordynacji podatkowej. Nie sposób wobec tego dopatrzeć się też we wskazanym przez spółkę stanie rzeczy (wydania korzystnych dla wnioskodawców interpretacji) uchybienia zasadzie równości opodatkowania (w jej ujęciu horyzontalnym). Wreszcie w oczywisty sposób wskazana przez stronę historia interpretacyjna (Dyrektora KIS) nie jest również wiążąca dla Sądu.
W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI