III SA/Wa 128/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-11-23
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyróżnice kursowekoszt uzyskania przychoduart. 155 k.p.a.zasada równego traktowaniainteres społecznysłuszny interes stronydecyzja ostatecznazwrot podatku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą zmiany decyzji w sprawie podatku dochodowego za 1989 r., uznając brak przesłanek do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a.

Spółka A. Sp. z o.o. domagała się zmiany decyzji podatkowej z 1993 r. dotyczącej podatku dochodowego za 1989 r. w trybie art. 155 k.p.a., powołując się na analogię do innych spraw, gdzie ujemne różnice kursowe zostały uznane za koszt uzyskania przychodu. Organy podatkowe odmówiły zmiany decyzji, uznając brak przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją merytorycznego rozpoznania sprawy i że sytuacja spółki nie była analogiczna do przypadków, w których dokonano zwrotu podatku.

Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r., która odmówiła zmiany decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 1993 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 1989. Spółka wnioskowała o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., argumentując, że sytuacja jest analogiczna do innych przypadków, gdzie ujemne różnice kursowe zostały uznane za koszt uzyskania przychodu, co skutkowało zwrotem nadpłaty. Organy podatkowe, po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez NSA w innym postępowaniu, ponownie odmówiły zmiany decyzji, analizując wskazane przez spółkę przypadki zwrotu podatku i uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 155 k.p.a. WSA w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że tryb art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy, a zasada równego traktowania nie oznacza obowiązku wzruszenia wszystkich decyzji, jeśli tylko w pojedynczych przypadkach nastąpiło odmienne rozstrzygnięcie. Sąd uznał, że organy prawidłowo zbadały przesłanki z art. 155 k.p.a. i należycie uzasadniły swoje stanowisko.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją merytorycznego rozpoznania sprawy.

Uzasadnienie

Tryb nadzwyczajny, jakim jest art. 155 k.p.a., nie służy do ponownego badania merytorycznej poprawności decyzji ostatecznej, a jedynie do oceny, czy za jej wzruszeniem przemawia interes publiczny lub słuszny interes strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie jest kolejną instancją merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie służy ocenie, czy za wzruszeniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Skutek oddalenia skargi.

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

u.p.d.o.p.

Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepisy obowiązujące w 1989 r. dotyczące uznawania ujemnych różnic kursowych za koszty uzyskania przychodu.

Pomocnicze

ord. pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

ord. pod. art. 187

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakłada na organy obowiązek równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej.

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 24

Reguluje rozpatrywanie żądań uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych do dnia 31 grudnia 2002 r.

Ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 23

Reguluje kwestię odwołań.

ord. pod. art. 221

Ordynacja podatkowa

Określa organ właściwy do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Izbę Skarbową.

ord. pod. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

ord. pod. art. 200 § 1

Ordynacja podatkowa

Termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w jego sprawie.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez odmowę zmiany decyzji i uznanie, że nie przemawia za tym zasada równego traktowania. Naruszenie konstytucyjnych zasad państwa prawa, praworządności, zasady legalizmu. Naruszenie art. 233 § 2 ord. pod. i art. 30 ustawy o NSA poprzez kwestionowanie oceny prawnej Sądu. Rażące naruszenie fundamentalnych zasad Konstytucji RP (art. 2, 7, 32, 84, 217). Obrazę art. 155 k.p.a. przez błędną wykładnię, dyskryminację, aprobatę dowolności uznania administracyjnego. Naruszenie zasad postępowania określonych w Ordynacji podatkowej (zasada prawdy obiektywnej, czynnego udziału strony). Naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej.

Godne uwagi sformułowania

nadzwyczajne tryby postępowania, do których należy także art. 155 k.p.a., nie mogą stanowić trzeciej instancji, w której po raz kolejny bada się merytorycznie prawidłowość załatwienia sprawy nie jest istotne czy kwestionowana decyzja była prawidłowa, czy też dotknięta niekwalifikowanymi wadami. Ważne jest natomiast czy za jej wzruszeniem przemawia interes publiczny lub słuszny interes strony obowiązek równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji wynika z art. 32 Konstytucji RP, dlatego też stanowi dyrektywę dla organów załatwiających sprawy uznaniowe zasada równego traktowania nie ma charakteru nieograniczonego. W przeciwnym bowiem razie każdy przypadek odmiennego, nawet sprzecznego z prawem, rozstrzygnięcia stanowiłby podstawę do weryfikacji w nadzwyczajnym trybie wszystkich innych decyzji wydanych w sprawach o takiej samej bądź zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej. To zaś naruszałoby konstytucyjne podstawy państwa prawnego oraz zasadę trwałości decyzji.

Skład orzekający

Andrzej Jagiełło

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Chustecka

członek

Jerzy Płusa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście spraw podatkowych, zasada równego traktowania, granice uznania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego sprzed przystąpienia Polski do UE. Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście spraw podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady równego traktowania w kontekście podatkowym i interpretacji przepisu pozwalającego na wzruszenie decyzji ostatecznych (art. 155 k.p.a.), co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy można zmienić ostateczną decyzję podatkową po latach? WSA wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 128/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-11-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Jagiełło /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Płusa
Krystyna Chustecka
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 464/05 - Wyrok NSA z 2006-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
W dniu 21.03.2006r. NSA Uchylił wyrok do ponownego rozpoznania W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za rok 1989 oddala skargę
Uzasadnienie
I I I SA/Wa 128/04
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] września 1993 r. Nr [...] [...] Urząd Skarbowy W. odmówił A. Sp. z o.o. zwrotu podatku dochodowego za 1989 r. z tytułu różnic kursowych. Wyrokiem z dnia 28 listopada 1997 r. w sprawie I I I SA 1134/96 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 1996 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W dniu[...] grudnia 1997 r. Spółka A. wystąpiła z wnioskiem o zmianę tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie zachodzi analogiczna sytuacja jak w sprawie dotyczącej podatku dochodowego za 1990 r. w tamtym zaś przypadku na skutek wyroku Sadu Najwyższego z dnia [...]września 1995 r. sygn. akt. [...] Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. uznała ujemne różnice kursowe za koszt uzyskania przychodu.
Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia [...] września 2000 r. odmówiła zmiany przedmiotowej decyzji urzędu skarbowego, a po rozpoznaniu odwołania strony Minister Finansów decyzją z dnia[...] maja 2001 r. utrzymał ją w mocy. Na skutek skargi złożonej przez Spółkę Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 marca 2003 r. sygn. akt I I I SA 1621/01 uchylił decyzję Ministra Finansów. Sąd nie podzielił zawartych w skardze zarzutów związanych z kwestiami dotyczącymi zastosowania prawa materialnego w decyzji urzędu skarbowego, o której zmianę skarżąca wystąpiła. Te bowiem zagadnienia nie mogły być przedmiotem rozważań w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 155 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie odpowiadała natomiast wymogom określonym w tym przepisie, albowiem organ skoncentrował się także na zagadnieniach związanych z interpretacją prawa materialnego i rozbieżnościach w orzecznictwie SN i NSA na tle uznawania za koszty przychodu ujemnych różnic kursowych na przełomie lat 80 – tych i 90 – tych, w świetle obowiązującej wówczas ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Tymczasem w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że nadzwyczajne tryby postępowania, do których należy także art. 155 k.p.a., nie mogą stanowić trzeciej instancji, w której po raz kolejny bada się merytorycznie prawidłowość załatwienia sprawy.
W tym, bowiem wypadku (art. 155 k.p.a.), nie jest istotne czy kwestionowana decyzja była prawidłowa, czy też dotknięta niekwalifikowanymi wadami. Ważne jest natomiast czy za jej wzruszeniem przemawia interes publiczny lub słuszny interes strony. Skoro strona w toku postępowania podnosiła wydanie wobec niej różnych rozstrzygnięć dotyczących 1989 i 1990 r, pomimo identycznego stanu prawnego i podobnego stanu faktycznego, a także fakt, że inni podatnicy znajdujący się w zbliżonej sytuacji otrzymali zwrot nadpłaty to obowiązkiem organów było odniesienie się do tych argumentów. Tymczasem nie zostało to rozważone ani też nie było przedmiotem wyjaśnień w toku postępowania, co stanowiło naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej ( dalej ord. pod.). Obowiązek równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji wynika z art. 32 Konstytucji RP, dlatego też stanowi dyrektywę dla organów załatwiających sprawy uznaniowe. Pominięcie tej dyrektywy stanowi uchybienie mające wpływ na wynik sprawy. Odstąpienie od tego wymogu jest możliwe przez wykazanie, że sytuacja innych podatników i strony skarżącej jest odmienna a takich rozważań organy nie przeprowadziły.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. uchylił decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] września 2000 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] odmówił zmiany decyzji [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 1993 r. Organ w postępowaniu zbadał wszystkie sprawy w których uznano ujemne różnice kursowe za koszty uzyskania przychodu. Następnie po omówieniu i szczegółowym przeanalizowaniu wszystkich wskazanych przypadków zwrotu nadpłaty, zarówno na rzecz innych podmiotów jak i skarżącej uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 155 k.p.a. Doręczając decyzję organ pouczył stronę o prawie wniesienia odwołania w trybie art. 220 i 223 ord. pod. do Ministra Finansów.
W odwołaniu od tej decyzji A. Sp. z o.o. zarzuciła:
- naruszenie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez odmowę zmiany w tym trybie decyzji urzędu skarbowego i uznanie, że nie przemawia za tym zasada równego traktowania podatników, ponieważ zwroty podatku dokonane zostały wobec łącznie co najmniej sześciu podmiotów w tym skarżącego, ale we wszystkich sprawach błędnie;
- naruszenie konstytucyjnych zasad wyrażonych w art. 7, 83 i 84 Konstytucji, a w szczególności zasady legalizmu poprzez kwestionowanie orzeczeń organów podatkowych i sądów stwierdzając, że były one wynikiem błędów a Izba Skarbowa się z nimi nie zgadza,
- naruszenie art. 233 § 2 ord. pod. i art. 30 ustawy o NSA poprzez kwestionowanie oceny prawnej Sądu i zaniechania porównania sytuacji procesowej i merytorycznej spraw prawomocnie zakończonych a ograniczenie się ponownie do polemiki w zakresie różnic kursowych, która ma wskazywać na wadliwość zapadłych decyzji.
Pismem z dnia [...] listopada 2003 r Minister Finansów zwrócił odwołanie strony Dyrektorowi Izby Skarbowej celem załatwienia zgodnie z właściwością. W myśl, bowiem art. 24 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, żądania uchylenia lub zmiany decyzji, która stała się ostateczna do dnia 31 grudnia 2002 r. podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Natomiast kwestię odwołań reguluje art. 23 ustawy z dnia 12 września 2002 r. oraz art. 221 ord. pod., zgodnie z którym w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Izbę Skarbową, odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2003 r. Wskazując na powołane wyżej przepisy uzasadnił szczegółowo swoją właściwość jako organu drugiej instancji. Co do przedmiotu sprawy stwierdził, że wprawdzie skorzystanie z przewidzianego w art. 155 k.p.a. nadzwyczajnego środka wzruszania decyzji ostatecznych uzależnione jest od stwierdzenia, iż za uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny bądź słuszny interes strony, to wskazane jest aby organ miał świadomość czy wzruszeniu ma podlegać decyzja prawidłowa, czy tez dotknięta niekwalifikowanymi wadami. Stąd też rozpoznając sprawę w pierwszej instancji rozważył rozbieżności w orzecznictwie SN i NSA co do uznania ujemnych różnic kursowych za koszty uzyskania przychodów, w rozumieniu przepisów ówczesnej ustawy o podatku od osób prawnych, oraz wyraził własny pogląd, co nie oznacza kwestionowania oceny prawnej sądu skoro takiej jednolitej oceny nie ma do chwili obecnej. Podkreślił, że nie w każdym przypadku interes społeczny musi przemawiać zarówno za uchyleniem decyzji prawidłowej, jak i nieprawidłowej.
Co do zasady równego traktowania podatników organ stwierdził, że spośród wymienionych przez stronę przypadku zwrotu podatku, o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym można mówić jedynie w przypadku spółki P. Spółka ta otrzymała zwrot w wyniku zmiany przez organ podatkowy w trybie art. 155 k.p.a. decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe. W innych przypadkach zwrot następował albo na skutek przedawnienia zobowiązania uniemożliwiającego wzruszenie decyzji urzędów przyznających podatnikom zwrot podatku, chociaż tak Minister Finansów jak i Izba Skarbowa prezentowały stanowisko, że ujemne różnice kursowe nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu podstaw opodatkowania, albo w wyniku ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy podatkowe, po uchyleniu ich uprzedniej decyzji przez NSA.
Powyższe okoliczności wskazują, że odmowa zmiany decyzji urzędu skarbowego nie stanowiła traktowania A. w sposób odmienny niż innych podatników. W postępowaniu wszczętym i prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie mógł, bowiem merytorycznie rozpatrywać sprawy jak to miało miejsce w przypadku T. i S. , zaś zmiana decyzji ostatecznej nastąpiła tylko w jednym przypadku, przy konsekwentnej odmowie zwrotu podatku w innych sprawach. W zaistniałej sytuacji, uwzględnienie wniosku spółki A. oznaczałoby, że jednostkowy przypadek odmiennego rozstrzygnięcia organu podatkowego w sprawie, która przez okres ponad dziesięciu lat nie doczekała się jednolitej wykładni tworzy przesłankę wystarczającą do wzruszenia innych decyzji ostatecznych. Takie rozwiązanie, w ocenie organu, nie może być uznane za efekt zastosowania zasady równego traktowania podatników.
W świetle wszystkich okoliczności sprawy, brak jest podstaw do stwierdzenia, że istnieje interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiający za wzruszeniem ostatecznej decyzji urzędu skarbowego.
W skardze z dnia [...] stycznia 2004 r. A. Sp. z o.o. zarzuciła:
- rażące naruszenie fundamentalnych zasad Konstytucji RP, w tym wynikających z art. 2 zasady państwa prawa urzeczywistniającej zasadę sprawiedliwości, z art. 7 zasady praworządności, z art. 32 zasady równości wobec prawa oraz realizujących te zasady norm Ordynacji podatkowej, w tym art. 120 i 121 statuujących zasadę zaufania do państwa i prawa, oraz art. 84 i 217 Konstytucji RP wprowadzających wymóg ustawowego określenia istotnych elementów podatków w tym podstawy opodatkowania;
- obrazę art. 155 k.p.a. min. przez: całkowicie błędną wykładnię tego przepisu wyrażającą się w uznaniu za zgodną z interesem społecznym i słusznym interesem strony odmowę zwrotu nienależnego świadczenia; dyskryminację Spółki w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w analogicznej lub podobnej sytuacji prawnej i faktycznej; aprobatę dowolności uznania administracyjnego; uznanie za normalną i zgodną z zasadami państwa prawa oraz interesem społecznym, całkowicie nie do zaaprobowania sytuację dopuszczenia w stosunku do tego samego podmiotu będącego w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej odmiennych zasad określenia podstawy opodatkowania i to wynikających z decyzji tego samego organu.
Ponadto skarżąca zarzuciła:
-naruszenie, niekiedy rażące, podstawowych zasad postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, w tym zasady prawdy obiektywnej – art. 122, gwarancji czynnego udziału strony – art. 123 oraz art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 przez: nieuwzględnienie konsekwentnie przez pełnomocnika strony w całym toku postępowania wniosków dotyczących przeprowadzenia wnikliwego i kompletnego badania przesłanek, którymi kierowały się organy skarbowe i Ministerstwo Finansów przy podejmowaniu korzystnych dla podatników decyzji z zakresu uznania administracyjnego w podobnych przedmiotowo sprawach; brak uzasadnienia skarżonej decyzji, albowiem zawarte w tej decyzji uzasadnienie tak faktyczne jak i prawne jest pozorne; faktyczne uniemożliwienie stronie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przed organem w wyniku błędnego pouczenia o właściwości organu odwoławczego oraz prowadzenie tego postępowania przez prawie cały okres przez organ uznany w samej decyzji za niewłaściwy, co przy zmianie pełnomocnika strony utrudniło a częściowo uniemożliwiło ustosunkowania się do zebranego materiału i zgłoszenia wniosków;
- naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej min. przez dopuszczenie do nieuzasadnionych różnic rozstrzygnięć w analogicznych stanach prawnych i faktycznych.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca wnosiła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. ze względu na jej rozległą wadliwość, wręcz niedopuszczalność w obrocie prawnym państwa aspirującego do państwa prawnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto w sposób szczegółowy odniósł się do zarzutów skargi w tym zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazując na ich bezpodstawność.
W piśmie procesowym z dnia[...] października 2004 r. skarżąca w sposób szczegółowy ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Przechodząc do rozważań nad zasadnością zarzutów skargi przypomnieć należy, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana w nadzwyczajnym trybie określonym w art. 155 k.p.a. Tryb nadzwyczajny nie może zaś stanowić kolejnej instancji w której kontrolowana jest merytorycznie prawidłowość jej załatwienia Zwrócił już na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w omówionym wyżej wyroku z dnia 21 marca 2003 r sygn. akt I I I SA 1621/21, zakreślając dopuszczalne ramy postępowania. Jest to o tyle istotne, że strona skarżąca w toku postępowania a także w skardze podnosiła kwestie dotyczące zastosowania prawa materialnego w kwestionowanej decyzji urzędu skarbowego. Te zaś zagadnienia, jak podkreślił NSA nie mogą być przedmiotem analizy w sprawie, także w postępowaniu sadowym. Stąd też sąd rozpoznając skargę nie odniósł się do zarzutów pozostających poza zakresem przedmiotu niniejszej sprawy. Przedmiotem zaś tego postępowania jest ustalenie czy zachodzą przesłanki do wzruszenia decyzji ostatecznej. Stosownie bowiem do treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie, za zgodą strony, uchylona lub zmieniona przez organ, który ja wydał, lub organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji postępowania w takim zakresie sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się podniesionych w skardze naruszeń przepisów Ordynacji podatkowej o postępowaniu. Przede wszystkim podkreślić należy, że organ, zwłaszcza w pierwszej instancji przeprowadził szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, podejmując wszelkie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności wykonując zalecenia NSA zgromadził materiały dotyczące wszystkich wskazanych przypadków zaliczenia podatnikom przez organy kwot wynikających ujemnych różnic kursowych do kosztów uzyskania przychodów i zwrotu nadpłaty. Cały tak zgromadzony materiał zastał poddany wyczerpującej ocenie, która aczkolwiek swobodna nie jest dowolna i mieści się w ustawowych ramach swobodnej oceny dowodów. Wbrew twierdzeniom skarżącej decyzję wydane w obu instancjach zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające wymogom określonym w art. 210 § 4 ord. pod. Za bezpodstawny należy uznać zarzut utrudnienia czy wręcz uniemożliwienia stronie aktywnego uczestniczenia w postępowaniu. Zarówno bowiem w pierwszej, jak i drugiej instancji organ wyznaczał stronie w trybie art. 200 § 1 ord. pod. termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego. W każdym przypadku pełnomocnik skarżącej zapoznawał się z aktami sprawy nie zgłaszając wniosków o uzupełnienie postępowania.
Stwierdzone zaś uchybienie polegające na błędnym pouczeniu o organie właściwym do rozpoznania odwołania, będące efektem błędnej interpretacji przepisów przejściowych cyt. ustawy z dnia 12 września 2002 r o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (...), nie miało w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej Minister Finansów nie przeprowadzał postępowania odwoławczego, a zwracając sprawę według właściwości Dyrektorowi Izby Skarbowej poinformował o tym stronę kopią pisma. Mija się także z prawda autor skargi twierdząc, że w tym czasie nastąpiła zmiana pełnomocnika strony, co utrudniło ustosunkowanie się do zebranego materiału dowodowego. Jak wynika bowiem z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zmiana ta nastąpiła w dniu [...] stycznia 2004 r., a więc po doręczeniu decyzji wydanej w drugiej instancji.
Uchylając poprzednią decyzję w przedmiotowej sprawie NSA wskazał na wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę, nakładającą na organy obowiązek równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej, lub zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej. Zasada ta powinna stanowić dyrektywę dla organów załatwiających, jak w przedmiotowym przypadku, sprawy uznaniowe. W tym kontekście nakazał przeanalizowanie wszystkich wskazanych przez skarżącą przypadków, w których podatnicy znajdujący się w zbliżonej sytuacji uzyskali zwrot nadpłaty i porównanie ich z sytuacją strony pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 155 k.p.a. Wymogom tym Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając sprawę w obu instancjach sprostał. Jak podniesiono wcześniej wszystkie te przypadki poddano szczegółowej analizie wykazując, że tylko w jednym – w stosunku do spółki P. – nastąpił zwrot podatku w wyniku zmiany przez organ podatkowy decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., a zatem tylko w tym przypadku można mówić o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym. W innych przypadkach zwrot następował w wyniku przedawnienia zobowiązania, co uniemożliwiało wzruszenie decyzji urzędów skarbowych przyznających zwrot nadpłaty, bądź w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy podatkowe po uchyleniu przez sąd ich poprzedniej decyzji. Dotyczy to także przypadku zwrotu skarżącej podatku za 1990 r. Orzecznictwo NSA w tym względzie było zaś niejednolite, przyznając podatnikom rację w nielicznych tylko przypadkach. W pozostałych sprawach dotyczący licznych podmiotów orzecznictwo zarówno Ministra Finansów, jak i Izby Skarbowej było konsekwentne w odmowie zwrotów podatku, co było efektem nieuznawania ujemnych różnic kursowych za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu obowiązującej wówczas ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r o podatku dochodowym od osób prawnych. W takim zaś przypadku brak jest podstaw do twierdzenia o odmiennym traktowaniu skarżącej Spółki niż innych podatników.
Pogląd ten logicznie uzasadniony należało podzielić, zważywszy na fakt, iż spośród wszystkich podatników prowadzących w omawianym okresie działalność gospodarczą, dotkniętych ujemnymi różnicami kursowymi, tylko w pojedynczych przypadkach niektórzy z nich uzyskali zwrot nadpłaty. Także aktualnie problematyka ta jest w orzecznictwie rozstrzygana na niekorzyść podatników. Warto wskazać tu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt I I I SA 3158/02 którym oddalono skargę, znajdującej się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej spółki, na decyzję o odmowie stwierdzenia nadpłaty. Wyrażona w art. 32 ust.1 Konstytucji RP zasada nie ma charakteru nieograniczonego. W przeciwnym bowiem razie każdy przypadek odmiennego, nawet sprzecznego z prawem, rozstrzygnięcia stanowiłby podstawę do weryfikacji w nadzwyczajnym trybie wszystkich innych decyzji wydanych w sprawach o takiej samej bądź zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej. To zaś naruszałoby konstytucyjne podstawy państwa prawnego oraz zasadę trwałości decyzji..
Skoro decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego, to sądowa kontrola ich legalności polega na ustaleniu czy organ rozważył wszelkie okoliczności sprawy pod kątem określonych w tym przepisie przesłanek oraz czy swoje stanowisko w tym względzie należycie i przekonująco uzasadnił (por. np. wyrok NSA z dnia 24 października 2000 sygn. akt. I I I SA 2468/99).
W przedmiotowej sprawie organ z zachowaniem obowiązujących w tym względzie zasad zbadał wszelkie istotne okoliczności a także poddał je wszechstronnej ocenie, nie pomijając argumentów wskazywanych przez stronę. Brak istnienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, o jakich mowa w art. 155 k.p.a., został należycie i logicznie uzasadniony . Zdaniem Sądu, organ rozstrzygający nie przekroczył dozwolonych granic uznania administracyjnego a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu.
W świetle powyższych rozważań za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia konstytucyjnych zasad państwa prawa, praworządności, zaufania do państwa prawa oraz równości wobec prawa , skoro decyzja wydana została przez właściwy organ, w oparciu o obowiązujący stan prawny i przepisom prawa nie uchybia. Niezależnie od faktu, że dotyczy ona stanu faktycznego sprzed daty przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, Sąd nie podzielił poglądu, że decyzja ta narusza fundamentalne zasady wspólnotowe, ogólnie wskazane w skardze.Za taka konkluzją przemawiają bowiem wcześniejsze rozważania.
Reasumując powyższe, należało uznać skargę za bezzasadną, co, stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowało jej oddaleniem.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI