III SA/WA 1278/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę prezesa zarządu na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, uznając, że nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Skarżący, prezes zarządu spółki, kwestionował decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok. Zarzucał organom naruszenie przepisów prawa upadłościowego i ordynacji podatkowej, w szczególności brak analizy płynności finansowej spółki i odmowę powołania biegłego rewidenta. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań podatkowych, co stanowiło podstawę do ogłoszenia upadłości, a skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako prezesa zarządu spółki F.H. [...] Sp. z o.o., za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok. Spółka nie uregulowała zobowiązań podatkowych, a postępowanie egzekucyjne z jej majątku okazało się bezskuteczne. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów prawa, w tym brak analizy płynności finansowej spółki i odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta. Sąd oddalił skargę, uznając, że spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań podatkowych od stycznia 2013 roku, co stanowiło podstawę do ogłoszenia upadłości. Skarżący, jako prezes zarządu, miał obowiązek złożyć wniosek o upadłość, czego nie uczynił, nie wykazując jednocześnie braku winy w tym zaniechaniu. Sąd podkreślił, że niezależnie od liczby wierzycieli, zaprzestanie płacenia wymagalnych zobowiązań stanowi przesłankę niewypłacalności i obliguje członka zarządu do działania. Sąd uznał, że organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów proceduralnych, a skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, bez wykazania braku winy po stronie członka zarządu, uzasadnia orzeczenie o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań podatkowych, co stanowiło podstawę do ogłoszenia upadłości. Skarżący, jako prezes zarządu, miał obowiązek złożyć wniosek o upadłość, czego nie uczynił, nie wykazując braku winy. Brak płynności finansowej spółki w 2013 roku, pomimo twierdzeń skarżącego, został potwierdzony przez organy podatkowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (30)
Główne
O.p. art. 107 § § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
O.p. art. 108 § § 1
Ordynacja podatkowa
O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
O.p. art. 116 § § 1
Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
O.p. art. 116 § § 2
Ordynacja podatkowa
Wskazuje na powstanie zaległości w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu jako warunek odpowiedzialności.
p.u.n. art. 10
Prawo upadłościowe i naprawcze
Podstawa do ogłoszenia upadłości - niewykonywanie wymagalnych zobowiązań.
p.u.n. art. 11 § ust. 1 i 2
Prawo upadłościowe i naprawcze
Definicja niewypłacalności dłużnika.
p.u.n. art. 21 § ust. 1 i 2
Prawo upadłościowe i naprawcze
Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Pomocnicze
O.p. art. 107 § § 2 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę.
O.p. art. 107 § § 2 pkt 4
Ordynacja podatkowa
Osoby trzecie odpowiadają również za koszty postępowania egzekucyjnego.
O.p. art. 108 § § 2 i § 3
Ordynacja podatkowa
Określają formalne przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania materiału dowodowego.
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność wszelkich dowodów przyczyniających się do wyjaśnienia sprawy.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu.
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu.
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji.
u.K.A.S. art. 2 § ust. 1
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Zakres działania Krajowej Administracji Skarbowej.
u.b.r. art. 2 § pkt 7
Ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym
Definicje związane z biegłymi rewidentami.
u.b.r. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym
Nadzór publiczny nad biegłymi rewidentami.
k.s.h. art. 233
Kodeks spółek handlowych
Obowiązek zwołania zgromadzenia wspólników w przypadku straty przewyższającej kapitały.
k.s.h. art. 483
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność odszkodowawcza członka zarządu.
k.k. art. 296
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez osoby zarządzające majątkiem.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka nie regulowała wymagalnych zobowiązań podatkowych, co stanowiło podstawę do ogłoszenia upadłości. Skarżący, jako prezes zarządu, nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość. Niezłożenie wniosku o upadłość było obowiązkiem członka zarządu w sytuacji bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Odmowa powołania biegłego rewidenta była uzasadniona, gdyż inne dowody wystarczająco potwierdzały niewypłacalność spółki. Okoliczność posiadania tylko jednego wierzyciela nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu.
Odrzucone argumenty
Spółka posiadała płynność finansową w 2013 roku. Organy podatkowe nie przeanalizowały wystarczająco sprawozdań finansowych spółki. Organ podatkowy powinien był powołać biegłego rewidenta. Złożenie wniosku o upadłość byłoby przedwczesne lub nieuzasadnione. Postępowanie podatkowe zostało wszczęte po wydaniu wyroków uchylających decyzje organu I instancji (w innych sprawach).
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Oś sporu między stronami koncentruje się wokół kwestii czy w okolicznościach faktycznych sprawy wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez jego winy. W ocenie Sądu, przytoczone przez Skarżącego zarzuty są chybione i nie mogą podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań. Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Sąd nie podziela poglądów i zarzutów Skarżącego w tym zakresie.
Skład orzekający
Waldemar Śledzik
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Baran
sędzia
Jarosław Trelka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, w szczególności w kontekście obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość i braku winy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej prezesa zarządu, ale zawiera ogólne zasady dotyczące niewypłacalności i odpowiedzialności członków zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej prezesa zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem spółek i podatkowym.
“Prezes zarządu odpowiada za długi spółki! Kiedy można uniknąć odpowiedzialności?”
Dane finansowe
WPS: 68 412 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1278/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran
Jarosław Trelka
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
III FSK 956/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-16
III FSK 574/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-15
III FSK 2968/21 - Wyrok NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania P. N. ("Skarżący", "Strona") od decyzji Naczelnika [...] w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. wydanej w przedmiocie orzeczenia o solidarnej ze Spółką F.H. [...] Sp. z o. o., odpowiedzialności Skarżącego, prezesa zarządu za zaległości w/w Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. w kwocie 68.412 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 26.341 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 5.274,50 zł – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z [...] maja 2017 r. Naczelnik [...] w W. określił F.H. [...] Sp. z o.o. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r.
Od przedmiotowej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została doręczona Spółce dnia 18 sierpnia 2017r., tym samym decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.
F.H. [...] Sp. z o.o. nie uregulowała zobowiązań określonych w decyzji Naczelnika [...] w W. z dnia [...] maja 2017r.
Z uwagi na stwierdzoną bezskuteczność egzekucji z majątku F.H. [...] Sp. z o.o. Naczelnik [...] w W. postanowieniem z dnia [...] września 2018r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości F.H. [...] Sp. z o.o., z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r., odsetek za zwłokę od ww. zaległości, oraz kosztów postępowania egzekucyjnego związanych z dochodzeniem należności. Postanowienie zostało doręczone w dniu 4 października 2018 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Naczelnik [...] w W. orzekł o solidarnej ze Spółką, odpowiedzialności Skarżącego - Prezesa zarządu Spółki F.H. [...] Sp. z o. o., za zaległości tej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r., odsetek za zwłokę od w/w zaległości podatkowych, oraz kosztów postępowania egzekucyjnego . Decyzję doręczono pełnomocnikowi Strony w dniu 06 grudnia
2018 r.
Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się na przepisy art. 127, art. 107 § 1, art. 108 § 2 i § 3, at. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Pana P. N. , jako Prezesa zarządu F.H. [...] Sp. z o. o za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r., odsetek za zwłokę od w/w zaległości podatkowej, oraz kosztów postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte w dniu 4 października 2018 r. (data doręczenia postanowienia Naczelnika [...] w W. z dnia 21.09.2018r.). Tym samym został wypełniony warunek wynikający z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ustawy Ordynacja podatkowa.
Organ II instancji stwierdził, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu F.H.[...] Sp. z o. o. od 10 grudnia 2007 r. do dnia 22 kwietnia 2015 r. zgodnie z wpisem z dnia 24 grudnia 2007 r., co potwierdza odpis pełny z KRS Nr [...] z dnia 23 lutego 2018 r. Ustalenia te zostały dokonane w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy akt notarialny Rep nr [...] z dnia [...] grudnia 2007r. zgodnie z którym Skarżący został powołany na Prezesa Zarządu F.H.[...] Sp. z o.o. z tym dniem oraz Protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 23 kwietnia 2015 r., zgodnie z którym Skarżący został odwołany z funkcji Prezesa zarządu. Ponadto zgodnie z wpisem z dnia 13 listopada 2015 r. Strona ponownie objęła funkcję Prezesa zarządu F.H.[...] Sp. z o.o. i figuruje nadal w KRS. Termin zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. upłynął w dniu 31 marca 2014 r. W niniejszej sprawie termin płatności zobowiązania Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych określonych decyzją Naczelnika [...] w W. z dnia [...] maja 2017r. utrzymaną w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017r. upływał w dniu 30 marca 2014 r. zatem zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych powstała w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu F.H. [...] Sp. z o. o. Tym samym w rozpatrywanej sprawie został wypełniony warunek, o którym mowa w przepisie art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.
Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone celem przymusowego dochodzenia zaległości F.H. [...] sp. z o.o., z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr[...], wystawionego dnia 1 września 2017 r. Wszczęcie egzekucji nastąpiło 4 września 2017 r., z chwilą doręczenia do [...] S.A. jako dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Spółce dnia 22 września 2017r. Z zajętego rachunku bankowego nie uzyskano żadnych kwot. Innych rachunków bankowych Spółki nie ustalono. Ustaleń dokonano na podstawie aplikacji C. i P. Bank pismem z dnia 6 listopada 2017 r. poinformował o zamknięciu rachunków bankowych prowadzonych dla ww. podmiotu. Ponadto do majątku Spółki F.H. [...] sp. z o.o. było odrębnie prowadzone postępowanie egzekucyjne zakończone wydaniem postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. w dniu 30 czerwca 2017 r. W związku z tym odstąpiono od ponawiania czynności. W toku uprzedniego prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 36 u.p.e.a. wysłano wezwanie na adres siedziby Spółki. Prezes Zarządu, Skarżący, w piśmie z dnia 15 maja 2017r. udzielił informacji o stanie majątkowym podmiotu. F.H. [...] Sp. z o. o., że nie posiada żadnego majątku, towarów handlowych, środków finansowych ani magazynów gdyż nie prowadzi żadnej działalności. W związku z tym nie wystawia także faktur VAT, od ponad roku nie prowadzi żadnej działalności handlowej. Posiadane rachunki bankowe zostały zablokowane przez Prokuraturę lub zajęte przez organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Organ egzekucyjny występował z zapytaniami do organów administracji publicznej takich jak: Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego i Ksiąg Wieczystych o podanie informacji o majątku dłużnika w przypadku jej posiadania. Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że Spółka nie posiada pojazdów jak też majątku nieruchomego. Organowi egzekucyjnemu nie są znane składniki majątkowe Spółki z których możliwa byłaby egzekucja. Nie stwierdzono posiadania przez podmiot udziałów w innych spółkach prawa handlowego. Ostatecznie Naczelnik [...] w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego, z uwagi na jego bezskuteczność. W tym stanie rzeczy należy uznać, że spełniona została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, wymienionych w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki F.H. [...] Sp. z o. o. okazało się bezskuteczne. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., organ podatkowy pierwszej instancji wykazał pozytywną przesłankę warunkującą powstanie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe F.H. [...] Sp. z o.o. tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku Spółki w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem organu II instancji z materiału dowodowego wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości F.H. [...] sp. z o.o., nie został złożony. Wobec powyższego zasadne będzie ustalenie, czy złożenie takiego wniosku było konieczne, czy w okresie sprawowania funkcji prezesa zarządu przez Stronę postępowania, Spółka była niewypłacalna bądź to ze względu na niepłacenie wymagalnych zobowiązań, bądź też ze względu na brak majątku wystarczającego na pokrycie jej zobowiązań. Skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu F.H. [...] Sp. z o. o., wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o kondycji finansowej spółki. Spółka nie regulowała bieżących oraz w prawidłowej wysokości zobowiązań w momencie pełnienia obowiązków członka zarządu przez Skarżącego. Sam fakt, iż Spółka zdaniem Strony zachowywała płynność finansową, a utraciła ją dopiero w 2017 r. na skutek wydanych przez organy podatkowe decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych za 2013 r., nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wydane decyzje określiły jedynie prawidłową wysokość zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych. Spółka bowiem nie dokonała w terminie ustawowym wpłaty należnych podatków w prawidłowej wysokości. Strona pełniąca funkcję Prezesa zarządu spółki F.H. [...] sp. z o.o. miała obowiązek, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia 25 lutego 2013 r. (od dnia upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2013r.), tj. do dnia 11 marca 2013r., złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Z akt sprawy wynika, iż taki wniosek nie został złożony. Strona zarzuca, iż w niniejszej sprawie złożenie takiego wniosku byłoby przedwczesne lub nieuzasadnione i mogło być przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej członka zarządu tak wobec samej spółki jak i osób trzecich, albo też przesłanką odpowiedzialności karnej. Wskazuje także, że sytuacja finansowa Spółki była dobra, a organ podatkowy I instancji nie miał podstaw do dokonania analizy sprawozdań finansowych. W tym celu winien był powołać biegłego rewidenta z listy biegłych skarbowych. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy zauważa, iż w rozpoznawanej sprawie, przesłanką do ogłoszenia upadłości był fakt nieregulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań, to właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość został oceniony w odniesieniu do tej właśnie przyczyny, a w związku z tym zbędnym było analizowanie równorzędnego występowania drugiej z przesłanek niewypłacalności tj. sytuacji gdy zobowiązania podmiotu przekraczają wartość majątku. Znaczącym jest również fakt, iż organ kontroli celno - skarbowej zakwestionował rzetelność dokumentów, jakimi w 2013 roku posługiwała się w działalności gospodarczej Spółka, wobec tego bilanse te nie mogłyby stanowić rzetelnego źródła informacji o jej sytuacji majątkowej. Skoro w okresie sprawowania przez Stronę funkcji w zarządzie F.H. [...] sp. z o.o. wystąpiły przesłanki upadłości, a stosowny wniosek nie został złożony, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, o jakich mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy Ordynacja podatkowa.
Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik [...] w W. w piśmie z dnia 21 września 2018 r. wyznaczył Skarżącemu termin siedmiu dni od daty otrzymania pisma do wskazania takiego majątku spółki. Powyższe pismo zostało doręczone w dniu 4 października 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, Strona nie wskazała takiego majątku. Powyższe oznacza, iż dyspozycja uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki nie została wypełniona. Skarżący, ani przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym nie wskazał mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, a tym samym nie zaszła także przesłanka egzoneracyjna o jakiej mowa w przepisie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
1. Naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, poprzez nieuwzględnienie przy badaniu przedmiotowej sprawy przepisów art. 10, 11 ust. 1 i 2 oraz 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112, dalej: "p.u.n."), a obowiązujących i mających zastosowanie w tej sprawie w badanym przez organ okresie;
2. Naruszenie art. 120,121 § 1,122,124 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którymi w toku postępowania organy podatkowe działają na podstawie prawa, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Samo postępowanie powinno natomiast być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie organ I i II instancji nie wypełniły dyspozycji powyższych przepisów, gdyż pomimo wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku toczącego się postępowania, organ podatkowy nie podjął się dokładnej ich analizy pod względem zaistnienia negatywnej przesłanki do wydania w sprawie Skarżącego decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
3. Naruszenie art. 180 § 1 oraz 188 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którymi jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Organ odmówił przeprowadzenia zawnioskowanego przez Stronę dowodu, a mianowicie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta z listy biegłych skarbowych Izby Administracji Skarbowej celem wykazania istnienia płynności finansowej "F.H. [...] " Sp. z o. o. z siedzibą w S. , w poszczególnych miesiącach 2013 r" tj. w okresie, w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki;
4. Naruszenie art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie tego przepisu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy i błędną jego interpretację, a co za tym idzie nieuwzględnienie przez Naczelnika [...] w W. negatywnej przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, polegającej na tym, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Ponadto należy wskazać, że złożenie przez mojego klienta przedwczesnego lub nieuzasadnionego wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie dot. prowadzonego postępowania, w myśl zgodnego poglądu doktryny prawa handlowego, mogło być przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 483 KSH) ze Strony Spółki (por. S. Sołtysiński i in. Kodeks Spółek Handlowych - tom IV - komentarz Warszawa, 2009 s. 137-138). Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w razie złożenia takiego wniosku przedwcześnie oraz pomimo braku jego zasadności, mój Mocodawca mógłby również narazić się na odpowiedzialność karnąz art. 296 k.k., zgodnie z którym "Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
5. Naruszenie art. 210 § 1 pkt 6) Ordynacji podatkowej, poprzez zbyt zwięzłe uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności dotyczących analizy tego, czy spółka w badanym okresie posiadała płynność finansową, a co za tym idzie także negatywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki;
6. Naruszenie art. 10,11 ust. 1 i 2 oraz 21 ust. 1 P.u.n. poprzez nieuwzględnienie treści tych przepisów w okolicznościach faktycznych sprawy, co skutkowało mylnym przekonaniem tutejszego organu, że w okresie pełnienia przez mojego Mocodawcę funkcji członka zarządu w "F.H. [...] " Sp. z o. o. zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby złożenie przez niego wniosku o upadłość tej Spółki.
7. Naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508) w zw. z art. 2 pkt 7) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1089) poprzez niepowołanie w prowadzonym postępowaniu biegłego rewidenta z listy biegłych skarbowych.
8. Naruszenie art. 233 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: k.s.h.) w zw. z art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki, poprzez pominięcie tego przepisu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Należy bowiem wskazać, że analiza przepisów prawa dot. spółek handlowych pozwala na wskazanie momentu właściwego dla podjęcia decyzji o ewentualnym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Z uzasadnienia wydanej przez organ II instancji decyzji nie wynika, ażeby w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy podatkowe uznały, że bilans sporządzony przez zarząd wykazał stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, przez co zarząd nie był obowiązany zwoływać zgromadzenia wspólników w celu podjęcia uchwały dot. dalszego istnienia spółki. Mając na względzie powyższe, tym bardziej nieuzasadnionym byłoby złożyć w takich okolicznościach wniosek o upadłość spółki. Niezależnie od powyższego ze znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy dokumentów księgowych oraz opinii biegłego rewidenta jednoznacznie wynika, że występowanie z wnioskiem o upadłość Spółki przez Skarżącego w kontrolowanym okresie nie miało uzasadnionych podstaw;
9. Naruszenie art. 10,11 ust. 1 i 2 oraz 21 ust. P.u.n. w zw. z art. 1 ust. 1 tejże ustawy, poprzez nieuwzględnienie przez organ, iż prawo upadłościowe i naprawcze reguluje zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników, a co za tym idzie ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli przedsiębiorcy, którego wniosek dotyczy (zob. postanowienie SN z dnia 31.01.2002 r. IV CKN 659/00, a także uchwała SN z dnia 27.05.1993 r. III CZP 61/93, OSNC 1994/1/7). Należy bowiem uznać, że w kontrolowanym okresie nie było podstaw ku temu, aby uznać, że Spółka była niewypłacalna. Ponadto organ nie ma podstaw ku temu, aby twierdzić, że istniało wtedy co najmniej dwóch wierzycieli. Co więcej ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka nie posiadała w kontrolowanym okresie żadnego wierzyciela, wobec którego stała się niewypłacalna jako dłużnik. W związku z powyższym złożenie wniosku o upadłość w tamtym okresie należało uznać za bezzasadne, a w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinna znaleźć przesłanka egzoneracyjna z art, 116 § 1 pkt 1) lit. b) Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem sądowej kontroli zaskarżonej decyzji jest ocena zasadności orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki solidarnie z tą Spółką za zaległe zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
Ponieważ stanowiska stron oraz zarzuty skargi zostały szeroko przedstawione w tzw. części historycznej nin. uzasadnienia, Sąd odstępuje od ich ponownej prezentacji podkreślając jedynie, że oś sporu między stronami koncentruje się wokół kwestii czy w okolicznościach faktycznych sprawy wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło bez winy Skarżącego.
Zdaniem Skarżącego "dokumenty znajdujące się w zgromadzonym w tej sprawie materiale dowodowym jednoznacznie wskazują, że (...) zaistniały przesłanki negatywne do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu zaległości podatkowych" albowiem "(...) w całym okresie, którego dotyczy sprawa, a w którym funkcję członka zarządu w Spółce "F.H. [...] " pełnił Skarżący, nie zaistniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość tej spółki".
Skarżący podkreśla, że Spółka w tym okresie zachowała płynność finansową, a utraciła ją dopiero w 2017 roku, na skutek wydanych przez organy podatkowe decyzji określającej zobowiązania podatkowe w podatku VAT z dnia 08.05.2017 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego z dnia 04.07.2017 r. oraz w wyniku dokonania przez Organ blokad na rachunkach bankowych Spółki, czym uniemożliwiono jej jakiekolwiek prowadzenie działalności gospodarczej.
W ocenie Skarżącego, "(...) potwierdzają to wyroki WSA w Warszawie z dnia 22.05.2018 r. w sprawie III SA/WA 2911/17 oraz z dnia 26.02.2018r. w sprawie III SA/WA 1117/17, którymi uchylono decyzje ostateczne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., a na które to decyzje powołuje się Naczelnik [...] w W. w zaskarżonej decyzji".
Zdaniem Skarżącego, "(...) nie ulega również wątpliwościom (pisownia oryginalna – przyp. Sądu), że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 21 września 2018 r. a więc po wydaniu wyroku uchylającego decyzję, o której mowa w zaskarżonej decyzji" oraz, że wyroki w tych sprawach "nie są jeszcze prawomocne, ale tylko dlatego, że Strona złożyła od nich skargi kasacyjne, ponieważ nie zgadza się z częścią ustaleń dokonanych przez WSA w Warszawie".
W ocenie Sądu, przytoczone przez Skarżącego zarzuty są chybione i nie mogą podważyć legalności zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazanych wyżej wyroków WSA w Warszawie w sprawach o sygn. Akt: III SA/WA 2911/17 oraz III SA/WA 1117/17, z których Skarżący wywodzi, że skoro są one nieprawomocne, to tym samym nie została jeszcze jednoznacznie przesądzona kwestia "płynności finansowej Spółki w badanym okresie", Sąd w składzie orzekającym zauważa, że dotyczą one decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013r. i 2014r. i są irrelewantne prawnie z punktu widzenia rozstrzyganej sprawy, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki "[...] " z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013r., odsetek za zwłokę od ww. zaległości oraz kosztów postępowania egzekucyjnego związanych z dochodzeniem tychże należności.
Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 107 § 1 O.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2 O.p.) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 pkt 4 O.p.).
Z kolei w myśl art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, zaś art. 108 § 2 i § 3 O.p. określa formalne przesłanki warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Jedną z nich jest obowiązek doręczenia, przed wszczęciem postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe wypełniły warunek wynikający z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) O.p., gdyż zaległości Spółki F.H. [...] Sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r., odsetek za zwłokę od w/w zaległości podatkowej oraz kosztów postępowania egzekucyjnego którymi obciążony został Skarżący, wynikają z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Naczelnika [...] w W. z dnia[...].08.2017r., który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została doręczona Spółce dnia 18.08.2017r., tym samym decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Z kolei postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako Prezesa zarządu F.H. [...] Sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r., odsetek za zwłokę od w/w zaległości podatkowej oraz kosztów postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte w dniu 04.10.2018r. (data doręczenia postanowienia Naczelnika [...] w W. z dnia[...].09.2018r. nr [...].Reasumując powyższe, organy podatkowe w realiach sprawy dochowały warunku wynikającego z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) O.p.
Sąd z urzędu zauważa przy tym, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia[...].08.2017r. była przedmiotem skargi do tut. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27.09.2018r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3457/17 oddalił skargę Spółki w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r.
W sprawie bezspornym jest także, że termin płatności zobowiązania Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013r. określonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia[...].08.2017r. upływał w dniu 30.03.2014r., a zatem zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za ten okres powstała w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu F.H. [...] Sp. z o. o. (tj. Od 10.12.2007r. do 22.04.2015r.) i tym samym w rozpatrywanej sprawie został wypełniony warunek, o którym mowa w przepisie art. 116 § 2 O.p.
Jednocześnie Organy podatkowe, w ocenie Sądu, w sposób prawidłowy uznały – odnosząc się do przesłanek do ogłoszenia upadłości, zawartych w art. 10 w zw. z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego – że skoro nieuiszczone zobowiązania Spółki F.H. [...] sp. z o.o. dotyczą zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r., którego termin płatności przypadał na dzień 30.03.2014r., to Skarżący winien "we właściwym czasie" złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, czego nie uczynił.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej, winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, ONSA i WSA 2009/6/103; wyrok NSA z 21 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1260/06). Wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli.
Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s.41 i 42).
Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub (w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1115/05, M. Podat. 2007/5/47).
Sąd dostrzega, że organy w tej kwestii są nie do końca konsekwentne, gdyż jednocześnie wskazują, że "(...) Strona pełniąc funkcję Prezesa zarządu spółki F.H. [...] sp. z o.o. miała obowiązek, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia 25.02.2013r. (od dnia upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2013r.), tj. do dnia 11.03.2013r., złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości".
W ocenie Sądu, takie stwierdzenie nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie ulega wątpliwości, że podstawą orzeczenia solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki są nieuiszczone zobowiązania za zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r. oraz, że Skarżący takiego wniosku w ogóle nie złożył, zaś organy – jak należy przypuszczać - wzmacniając swoją argumentację na tę okoliczność dodatkowo wskazały, że oprócz tejże zaległości "(...)Spółka posiada także zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013r., których termin płatności upłynął odpowiednio w dniach: 25.02.2013r., 25.03.2013r., 25.04.2013r., 27.05.2013r., 25.06.2013r., 25.07.2013r., 26.08.2013r., 25.09.2013r., 25.10.2013r., 25.11.2013r., 27.12.2013r. i 27.01.2014r." i z tego faktu wywiodły, że w zasadzie już od 25.02.2013r. (tj. od dnia upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2013r.), zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Odnosząc się do kluczowego zarzutu skargi, tj. braku podstaw do złożenia przez Skarżącego wniosku o upadłość w okresie, którego dotyczy decyzja o odpowiedzialności oraz braku winy w niezłożeniu tego wniosku z uwagi dobrą kondycję finansową spółki w 2013r., co miało wynikać choćby ze złożonych sprawozdań finansowych oraz z okoliczności posiadania zaległości tylko w stosunku do jednego wierzyciela, tj. Skarbu Państwa, Sąd nie podziela poglądów i zarzutów Skarżącego w tym zakresie.
Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego.
Rozważając kryterium braku winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości kierowanej przez niego spółki, organy podatkowe powinny kierować się obiektywnym miernikiem staranności, jakiego można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy.
Zdaniem Sądu, Skarżący pełniąc funkcję członka zarządu F.H. [...] Sp. z o. o., wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o kondycji finansowej spółki. Z analizy akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Spółka nie regulowała bieżących oraz w prawidłowej wysokości zobowiązań w momencie pełnienia obowiązków członka zarządu przez Skarżącego. Jednocześnie sam fakt, iż Spółka, zdaniem Skarżącego, zachowywała płynność finansową, a utraciła ją dopiero w 2017r. na skutek wydanych przez organy podatkowe decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych za 2013r., nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie bowiem wskazał DIAS, wydane decyzje określiły bowiem jedynie prawidłową wysokość zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż Spółka nie dokonała w terminie ustawowym wpłaty należnych podatków w prawidłowej wysokości.
Prawidłowym jest też stanowisko Organu odwoławczego, że wydanie decyzji określających prawidłową wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013r. nie spowodowało powstanie po stronie podatnika nowego zobowiązania, lecz określiło zobowiązanie podatkowe w stosunku do zadeklarowanego przez podatnika w innej wysokości, niż wskazana przez spółkę. Co wymaga podkreślenia, takie działanie Spółki zostało ujawnione dopiero w trakcie prowadzonego przez Naczelnika [...]Urzędu Celno - Skarbowego postępowania kontrolnego, zweryfikowanego wydaniem ostatecznej decyzji w tym zakresie z dnia[...].08.2017r.
Jednocześnie podkreślić należy, że dla ustalenia przesłanki ogłoszenia upadłości, jaką jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań, nieistotna jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Niewypłacalność istnieje bowiem nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42).
Dodać i zauważyć też trzeba, że skoro organy podatkowe w powyższej decyzji skutecznie zakwestionowały rzetelność dokumentów, jakimi w 2013 roku posługiwała się w działalności gospodarczej Spółka, to tym samym bilanse spółki, na które powołuje się Skarżący, nie mogły stanowić rzetelnego źródła informacji o jej sytuacji majątkowej.
Tym samym Sąd nie podziela zarzutów skargi nakierowanych na podważenie braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na "dobrą kondycję finansową Spółki w 2013 r.", co miałoby wynikać ze złożonych sprawozdań finansowych, a także z okoliczności posiadania zaległości tylko w stosunku do jednego wierzyciela, tj. Skarbu Państwa.
Jak wynika z dominującego orzecznictwa sądów adminiostracyjnych (zob. w szczególności: uchwała II FPS 3/09, wyrok NSA z 25 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 1328/16, wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 3737/14) w odniesieniu do zobowiązań, które powstają z mocy prawa Spółka z o.o. jest zobowiązana do zapłaty podatku należnego w wysokości właściwej i we właściwych terminach.
Tym samym odpowiedzialność Skarżącego należy powiązać z momentem powstania zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa. Wtedy to przedmiotowe zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r. stało się wymagalne.
Sąd przypomina, że powstające z mocy prawa zobowiązanie podatkowe staje się wymagalne w momencie określonym w art. 47 § 3 O.p., który stanowi, że jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, wpłata powinna nastąpić. Zgodnie z art. 52 § 1 O.p., zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. W tym momencie zobowiązanie staje się wymagalne. Dla zobowiązań powstających z mocy prawa, wymagalność zobowiązania nie została więc powiązana z datą wydania lub doręczenia decyzji określającej jego wysokość. Art. 11 ust. 1 P.u.n. odwołuje się do wymagalności, a nie wykonalności zobowiązania.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Z powyższego wynika, że w art. 11 P.u.n. ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań (ust. 1) oraz sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek (ust. 2).
Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki.
Mając powyższe na uwadze, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym.
Z akt sprawy wynika, że Spółka przynajmniej od stycznia 2013 r. nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych. Brak kolejnych, wpłat miał charakter trwałego, a nie jednostkowego nieregulowania tych zobowiązań. Ponadto, jak już wyjaśniono wcześnie, a co jest podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, Spółka nie wywiązał się z obowiązku zapłaty podatku od osób prawnych ZA 2013R. Tym samym nie ulega wątpliwości, że w okresie kiedy Skarżący pełnił funkcję w zarządzie, zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Dlatego też Skarżący chcąc się uwolnić od odpowiedzialności za zaległości Spółki obwiązany był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, czego nie uczynił.
W tym miejscu Sąd zauważa, że skoro niezależną i wystarczającą przesłanką zgłoszenia wniosku o upadłość jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, to kwestia oceny, kiedy Spółka znalazła się w sytuacji, w której, jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, nie jest już decydująca dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W konsekwencji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy te wszystkie okoliczności i te wszystkie wnioski dowodowe, które były powoływane w toku postępowania oraz w skardze, a dotyczące sytuacji finansowej Spółki, w tym wnioski dowodowe dotyczące powołania biegłego rewidenta. Dlatego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 180 § 1 oraz 188 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta z listy biegłych skarbowych izby Administracji Skarbowej celem wykazania istnienia płynności finansowej Spółki w poszczególnych miesiącach 2013 r. w okresie, w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, skoro jak wskazano wcześniej, przesłanka niewypłacalności, jaką zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań została potwierdzona wystarczająco innymi dowodami, wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ustalenia w tej kwestii są bezsporne.
Sąd zauważa też, że w sprawie mamy w istocie do czynienia z niewykonywaniem zobowiązań na rzecz jednego z wierzyciela – Skarbu Państwa. Przy czym, w ocenie Sądu, sama okoliczność, że sąd upadłościowy oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, bowiem co od zasady upadłość ogłasza się w sytuacji, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli, nie usprawiedliwia niezłożenia takiego wniosku, jeżeli członek zarządu chce się uwolnić od odpowiedzialności na gruncie prawa podatkowego w rozumieniu art. 116 O.p.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1624/15 oraz z dnia 22 listopada 2017 r. I FSK 1138/16), które to stanowisko w pełni podziela także Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, okoliczność istnienia tylko jednego wierzyciela nie ma znaczenia dla określenia istnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej. Okoliczność taka nie pozbawiła Skarżącego możliwości samodzielnego złożenia takiego wniosku, natomiast ocena jego skuteczności stanowi odrębny problem badany w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem.
Zgodnie z poglądami piśmiennictwa, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. (...) Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 P.u.n. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (zob. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42, a także orzecznictwo, m.in. wyrok NSA z 6 października 2016 r., I FSK 2724/14).
Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, z uwagi na to, że jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, że byli członkowie spółek, w których występuje jeden wierzyciel byliby w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, że w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 O.p., skoro zasadniczą podstawę upadłości stanowi trwałe zaprzestanie płacenia długów. Sytuacja taka będzie więc miała miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego tylko wierzyciela (por. wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3336/18).
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie doszło też do naruszenia wskazanych przepisów postępowania podatkowego, tj. 120,121 § 1,122,124 w zw. z art. 187 § 1 O.p., których naruszenie Skarżący upatruje w tym, że organy pomimo wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku toczącego się postępowania nie podjęły dokładnej ich analizy pod względem zaistnienia negatywnej przesłanki do wydania w sprawie Skarżącego decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, gdyż takiemu stanowisku przeczą przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bardzo wnikliwe ustalenia organów na tę okoliczność.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że organy podatkowe mają wprawdzie wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek zebrania całego materiału dowodowego, to jednak jego gromadzenie nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń, a jedynie tych, które są przedmiotem postępowania dowodowego, które winno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 391/05), co w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie uczyniono. Ponadto zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 O.p. nie oznacza, iż należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji zebrany przez nie materiał dowodowy był wystarczający do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe spółki. W sprawie zaistniały bowiem wszystkie przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, a Skarżący nie wykazał, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek warunkujących wyłączenie jego odpowiedzialności.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu stwierdził, zaskarżony Organ prawidłowo orzekł o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego członka zarządu Spółki z o.o. solidarnie z tą Spółką za zaległe zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi i dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI