III SA/Wa 1231/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła rozliczenia podatku VAT przez spółkę W. sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej Strona, Skarżąca) za okres od listopada 2017 r. do czerwca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (NUS) zakwestionował kwalifikację dostaw jabłek do brytyjskiej firmy A. Lp. jako wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów (WDT) opodatkowanych stawką 0%. Organ uznał, że towar został wywieziony z Polski bezpośrednio na Białoruś, a nie na Litwę, co powinno skutkować opodatkowaniem tych dostaw jako krajowych stawką 5%. W konsekwencji NUS ustalił dodatkowe zobowiązania podatkowe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (DIAS) utrzymał decyzję NUS w mocy. Strona wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących WDT, eksportu pośredniego oraz zasad opodatkowania VAT. WSA w Warszawie wyrokiem z 19 maja 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję NUS, uznając, że mimo braku formalnych dokumentów potwierdzających wywóz, materialnoprawne przesłanki eksportu zostały spełnione, a zasada neutralności podatkowej wymaga zastosowania stawki 0%. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z 6 grudnia 2023 r. uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając WSA wadliwe uzasadnienie i brak analizy przedmiotu postępowania organów podatkowych. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, WSA w Warszawie skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). TSUE wyrokiem z 1 sierpnia 2025 r. (C-602/24) orzekł, że art. 146 ust. 1 lit. b Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza terytorium UE, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych. Po otrzymaniu odpowiedzi TSUE, WSA w Warszawie, związany wykładnią TSUE (a nie wyrokiem NSA w zakresie sprzecznym z TSUE), uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją decyzję NUS i umorzył postępowanie administracyjne. Sąd uznał, że wywóz towarów na Białoruś, potwierdzony dokumentami celnymi (komunikat IE-599), kwalifikuje się jako eksport pośredni opodatkowany stawką 0%, zgodnie z wykładnią TSUE, nawet jeśli pierwotnie miała to być WDT, a sprzedawca nie posiadał formalnych dokumentów potwierdzających wywóz. Sąd uznał, że organy dopuściły się błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, stosując stawkę 5% dla dostawy krajowej zamiast 0% dla eksportu pośredniego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących eksportu pośredniego w VAT, zastosowanie stawki 0% w przypadku wywozu towarów poza UE przez nabywcę, znaczenie orzecznictwa TSUE dla sądów krajowych.
Orzeczenie opiera się na wykładni TSUE i może być stosowane w podobnych stanach faktycznych, gdzie kluczowe jest potwierdzenie wywozu przez organy celne i brak wiedzy sprzedawcy o wywozie poza UE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dostawa towarów zadeklarowana przez podatnika jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT) powinna być uznana za eksport pośredni opodatkowany stawką 0%, jeśli nabywca wywiózł towar poza terytorium Unii Europejskiej, a nie do innego państwa członkowskiego, jak pierwotnie zakładano?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wywóz poza UE został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych, a sprzedawca nie miał wiedzy o takim wywozie i pierwotnie transakcja miała być WDT.
Uzasadnienie
TSUE orzekł, że art. 146 ust. 1 lit. b Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza terytorium UE, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych.
Czy brak formalnych dokumentów potwierdzających wywóz towaru poza terytorium UE przez podatnika (sprzedawcę) wyklucza zastosowanie stawki 0% dla eksportu pośredniego, jeśli materialnoprawne przesłanki eksportu zostały spełnione i potwierdzone dokumentami celnymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych, a sprzedawca nie miał wiedzy o wywozie poza UE i pierwotnie transakcja miała być WDT.
Uzasadnienie
TSUE wskazał, że wywóz towarów poza terytorium UE może zostać stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych, nawet jeśli podatnik nie przedstawił stosownego dokumentu potwierdzającego eksport. Kluczowe jest potwierdzenie wywozu przez organy celne.
Czy dostawa krajowa może zostać przekwalifikowana na eksport pośredni, jeśli nabywca, po dokonaniu zakupu, samodzielnie zdecyduje o wywozie towaru poza UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, eksport pośredni wymaga, aby od początku transakcji istniał zamiar i wola stron, aby była to 'dostawa eksportowa'. Późniejsza decyzja nabywcy o wywozie poza UE, niezależna od sprzedawcy, nie przekształca dostawy krajowej w eksport.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że eksport wymaga, aby strony od początku transakcji miały zamiar wywozu towaru poza UE. Samodzielna decyzja nabywcy o wywozie towaru poza UE po jego zakupie nie może zmienić charakteru pierwotnej dostawy, jeśli nie było takiego zamiaru od początku.
Przepisy (23)
Główne
u.p.t.u. art. 2 § pkt 8 lit. b
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja eksportu towarów, w tym eksportu pośredniego.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określenie miejsca świadczenia przy dostawie towarów.
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 41 § ust. 2a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Stawka podatku dla dostaw krajowych.
u.p.t.u. art. 41 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Stawka 0% dla eksportu towarów.
u.p.t.u. art. 41 § ust. 11
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zastosowanie stawki 0% w eksporcie towarów.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Ustalanie dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Ppsa art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
Ppsa art. 145 § par. 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania administracyjnego.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 41 § ust. 6
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunek otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz dla zastosowania stawki 0%.
u.p.t.u. art. 41 § ust. 6a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunek otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz dla zastosowania stawki 0%.
Ppsa art. 134 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Ppsa art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek uchylenia decyzji lub postanowienia.
Ppsa art. 141 § ust. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
Ppsa art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Ppsa art. 190
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie prawomocnym orzeczeniem sądu.
Op art. 121 § ust. 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek działania organów w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
Op art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów przez organ podatkowy.
Op art. 200
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zwrot kosztów postępowania.
Op art. 205 § par. 2 i 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zwrot kosztów postępowania.
Op art. 209
Ustawa Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania.
Op art. 21 § par. 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wydawanie decyzji przez organ podatkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wywóz towarów poza terytorium UE przez nabywcę, mimo pierwotnego zamiaru WDT, kwalifikuje się jako eksport pośredni opodatkowany stawką 0% zgodnie z wykładnią TSUE. • Potwierdzenie wywozu towarów poza UE przez organy celne (komunikat IE-599) jest wystarczające dla zastosowania stawki 0%, nawet jeśli sprzedawca nie posiadał formalnych dokumentów potwierdzających wywóz. • Zasada neutralności podatkowej wymaga zastosowania stawki 0% dla eksportu pośredniego, jeśli materialnoprawne przesłanki zostały spełnione.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe uznały dostawy za krajowe (stawka 5%) z powodu wywozu towaru na Białoruś zamiast na Litwę, kwestionując tym samym prawo do stawki 0% dla WDT. • NSA uznał, że eksport pośredni wymaga zamiaru stron od początku transakcji, a późniejsza decyzja nabywcy o wywozie poza UE nie przekształca dostawy krajowej w eksport.
Godne uwagi sformułowania
„eksportem w rozumieniu art. 2 pkt 8 Uptu nie może bowiem stać się zrealizowana dostawa krajowa tylko dlatego, że po niej nabywca towaru w ramach własnych i samodzielnych decyzji oraz rozporządzania towarem jak właściciel – a nie na skutek i w wyniku wykonania wcześniejszych porozumień handlowych ze sprzedawcą – dokona zgłoszenia nabytego już towaru do wywozu poza terytorium UE.” • „z samej tylko późniejszej i niezależnej od sprzedawcy decyzji nabywcy o realizacji przez niego procedury wywozu towaru poza terytorium UE w oparciu o dokonane w jego imieniu i na jego rzecz zgłoszenie celne, zbywca (tj. sprzedawca) nie może wywodzić i oczekiwać przedefiniowania swojej dostawy krajowej zrealizowanej dla tego nabywcy na transakcję eksportu, w tym pośredniego, o ile już w momencie dokonywania owej dostawy między stronami nie istniały zamiar i wola, aby była to 'dostawa eksportowa'.” • „art. 146 ust. 1 lit. b Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że zwolnienie przewidziane w tym przepisie obejmuje dostawę towarów pierwotnie zadeklarowaną przez dostawcę jako dostawa wewnątrzwspólnotowa, która bez jego wiedzy została dokonana przez nabywcę poza terytorium UE, jeżeli omawiany wywóz został stwierdzony przez organy podatkowe na podstawie dokumentów celnych.”
Skład orzekający
Andrzej Cichoń
przewodniczący
Piotr Dębkowski
sprawozdawca
Jarosław Trelka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących eksportu pośredniego w VAT, zastosowanie stawki 0% w przypadku wywozu towarów poza UE przez nabywcę, znaczenie orzecznictwa TSUE dla sądów krajowych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wykładni TSUE i może być stosowane w podobnych stanach faktycznych, gdzie kluczowe jest potwierdzenie wywozu przez organy celne i brak wiedzy sprzedawcy o wywozie poza UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów VAT dotyczących transakcji międzynarodowych i kluczową rolę orzecznictwa TSUE w kształtowaniu wykładni prawa krajowego. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie transakcji i jak sądy interpretują przepisy w kontekście zasady neutralności podatkowej.
“Wyjątkowy wyrok TSUE: Czy Twój towar wywieziony poza UE to nadal eksport? Kluczowa wykładnia dla VAT!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.