III SA/Wa 1145/17

III SA/Wa 1145/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-12-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Jarosław Trelka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 35/21 - Wyrok NSA z 2021-07-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 33  par. 1  pkt 1-5,7,  art. 34  par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. Polska S.A. w W. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2014 r., wystawionego przez Burmistrz Miasta R. , którym wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2009 r. Celem wyegzekwowania przedmiotowych należności Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku H. w W. S.A.
Skarżąca zgłosiła, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej "ustawa" lub "u.p.e.a.") zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wskazała, że egzekucja została podjęta w zakresie obowiązku już wykonanego (w zakresie należności głównej, tj. zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2009, oraz odsetek za zwłokę naliczonych od tej należności). Ponadto egzekucja ta została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż Organ nie doręczył Skarżącej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. Skarżąca nadmieniła też, że do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie doręczono decyzji Burmistrza Miasta R. , ani nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, zatem obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nie był wymagalny. Zdaniem Skarżącej w sytuacji, w której obowiązek został wcześniej wykonany, a także ze względu na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie doręczono, ani nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna.
Burmistrz Miasta R. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. zajął stanowisko w sprawie zarzutów uznając je za nieuzasadnione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "SKO"), postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło co do istoty poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku wykonanego oraz uznanie za bezzasadne zarzutów dotyczących braku wymagalności obowiązku, nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji i niedopuszczalności środka egzekucyjnego oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a. Uzasadniając powyższe SKO wskazało, iż kwestia wykonania w całości obowiązku wynikającego z decyzji pierwszoinstancyjnej jest przedmiotem odrębnego postępowania. SKO, postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., uchyliło bowiem postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie zaliczenia wpłaty podatku od nieruchomości za 2009 rok. Zatem należało stwierdzić niedopuszczalność zarzutu podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku wykonanego, w oparciu o art. 34 § 1a u.p.e.a.
Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na niedoręczenie Skarżącej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 rok, SKO wyjaśniło, iż w/w decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 11 grudnia 2014 r. a więc przed wszczęciem egzekucji, które nastąpiło w dniu 24 grudnia 2014 r. Zarzut podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku nieistniejącego oraz zarzut braku wymagalności obowiązku SKO uznało za chybiony z uwagi na fakt, iż postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia 27 listopada 2014 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 11 grudnia 2016 r. drogą elektroniczną, a dodatkowo, w dniu 12 grudnia 2014 r., w wersji papierowej.
Następnie Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. uznał zarzuty złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dotyczące wykonanego obowiązku objętego tytułem wykonawczym za niedopuszczalne, zaś złożone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. dotyczące nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz podjęcia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a., za nieuzasadnione.
Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. , wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie jej zarzutów. Wskazała, że w obecnym stanie prawnym stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące. Według Skarżącej Organ egzekucyjny nie uwzględnił, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. nie mógł ograniczyć się do przywołania brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a. i powołania się na postanowienie SKO z dnia 24 sierpnia 2016 r., ale powinien rozpatrzyć te zarzuty samodzielnie i przedstawić własną ocenę w postanowieniu wydanym w sprawie zarzutów egzekucyjnych.
Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie zasadne pozostają zarzuty wykonania obowiązku, braku wymagalności oraz wadliwego tytułu wykonawczego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej "DIS"), postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...] października 2016 r. W ocenie DIS Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. prawidłowo uznał zarzuty Skarżącej zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dotyczące wykonania obowiązku za niedopuszczalne, a zarzuty Spółki zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 u.p.e.a. dotyczące nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela.
DIS nie podzielił zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w związku z brakiem wykonania obowiązku. Podkreślił, że podstawy wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, określone w art. 33 u.p.e.a., są w stosunku do siebie niekonkurencyjne, tzn. nie mogą być stosowane zamiennie, ponieważ każdy z nich ma na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości toczącego się postępowania egzekucyjnego. W związku z tym nie można kwestionować skutków prawnych wywieranych przez decyzję będącą podstawą prowadzenia egzekucji w drodze zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Wykonanie obowiązku nie może więc być utożsamiane z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty Skarżąca nie wskazała jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie niedopuszczalności toczącej się egzekucji.
DIS wyjaśnił, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 16 grudnia 2014 r., wystawiony przez właściwy organ, tytuł obejmujący zaległości w podatku od nieruchomości za 2009 r. Obowiązek ten podlegał więc egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
DIS nadmienił, że Organ egzekucyjny nie był uprawniony, na co wskazuje pełnomocnik, do samodzielnego rozpatrzenia wniesionych zarzutów i przedstawienia własnej oceny w wydanym postanowieniu odnośnie zarzutu wniesionego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Skarżąca złożyła skargę na postanowienie DIS. Zdaniem Skarżącej postanowienie DIS narusza art. 34 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. DIS błędnie przyjął, że w zakresie zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu SKO z dnia [...] sierpnia 2016 r. DIS nie uwzględnił, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia [...] sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Zatem powołanie się na postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia przez Organ egzekucyjny od samodzielnej oceny zarzutów wobec egzekucji oraz nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla "automatycznego" powielenia stanowiska wierzyciela. Po zmianie stanu prawnego, tj. od dnia 15 sierpnia 2015 r., "ciężar" orzekania o merytorycznej ocenie zarzutów egzekucyjnych został przeniesiony z wierzyciela na organ egzekucyjny. Skoro zatem w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie nowy stan prawny, to przy rozpatrywaniu zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, jak również pkt 2 u.p.e.a. ani DIS, ani Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. nie mógł ograniczyć się do przywołania brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a. i powołania się na postanowienie SKO, ale powinien rozpatrzeć te zarzuty samodzielnie i w postanowieniu wydanym w sprawie zarzutów egzekucyjnych przedstawić własną ocenę.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Nie jest prawidłowy pogląd zaprezentowany w skardze, że organ egzekucyjny, po dniu 15 sierpnia 2015 r., nie jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów opartych na art. 33 § 1 pkt 1 - 5 oraz 7 ustawy. Otóż art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowi nadal tak samo, jak stanowił przed tą datą. Organ egzekucyjny wydaje więc swoje postanowienie po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, "...z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.". Zatem data 15 sierpnia 2015 r. niczego nie zmieniła w kwestii związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Natomiast wskazana data ma istotne znaczenie dla ustalenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Mianowicie Spółka trafnie oceniła, że od tej daty nie podlega odrębnej skardze do sądu postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, ale Sąd wyjaśnia, że jednocześnie właściwy wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany od tej daty, aby w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a). Tak właśnie wyjaśniały zmianę stanu prawnego zaistniałą z dniem 15 sierpnia 2015 r. Wojewódzkie Sądy Administracyjne (WSA w Łodzi, Gliwicach, Gorzowie Wielkopolskim i w Warszawie) w orzeczeniach, które przywoływała Skarżąca w toku postępowania przed Organami i w samej skardze do Sądu. Wspomniane Sądy Wojewódzkie wskazywały więc trafnie, że ochrona zobowiązanego w zakresie związanym z oceną legalności postanowień wierzyciela zawierających stanowisko w sprawie zarzutów "...jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.".
W niniejszym postępowaniu, czyli – jak ujmowały to wskazane Sądy – w postępowaniu "głównym", kontroli Sądu podlega zatem także legalność stanowiska zaprezentowanego w ostatecznym postanowieniu SKO.
Otóż z tym postanowieniem należy się zgodzić co do zasady, tzn. wniesione zarzuty nie mogły zostać uznane za uzasadnione, a wszczęte postępowanie nie mogło zostać umorzone. Do takiego właśnie skutku zmierzała natomiast Spółka wnosząc zarzuty, zaś skutek taki mógł być osiągnięty tylko w razie uznania choćby jednego zarzutu za zasadny (art. 34 § 4 u.p.e.a.).
W kwestii niedopuszczalność zarzutu wykonania zobowiązania SKO trafnie zauważyło, że skoro toczyło się incydentalne postępowanie w przedmiocie zarachowania dokonanej przez Spółkę, w grudniu 2014 r., wpłaty w wysokości 116 809 zł, to w tym właśnie postępowaniu, jako "odrębnym" w rozumieniu art. 34 § 1a ustawy, rozstrzygnie się, czy rzeczywiście dokonano takiej wpłaty, jaką część całego zobowiązania stanowiła ta ewentualna wpłata, a nadto, czy prawidłowo ją zarachowano na poczet należności głównej oraz odsetek. W ten sposób rozstrzygnięte zostanie, czy istotnie zobowiązanie zostało wykonane, i jakiej jego części to wykonanie dotyczy. Owszem – przedmiot postanowienia o zarachowaniu nie pokrywa się dokładnie z przedmiotem postępowania w sprawie zarzutów, ale art. 34 § 1a ustawy nie wymaga takiego "pokrywania się", lecz zobowiązuje do uznania zarzutu za niedopuszczalny, jeśli istota zarzutu jest przedmiotem rozpatrzenia w jakimkolwiek odrębnym postępowaniu. Jak wyżej Sąd wyjaśnił – w postępowaniu w sprawie zarachowania dokonanej wpłaty rozstrzygnie się, czy, kiedy, w jakiej wysokości Skarżąca zapłaciła zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej, a nadto jaką część całego zobowiązania i odsetek stanowiła ta ewentualnie dokonana wpłata.
Wszystkie dalsze zarzuty Spółki wywodzą się z forsowanej oceny, że decyzja wymiarowa oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostały skutecznie doręczone. Tymczasem jednak, w ocenie Sądu, z akt sprawy wynika bezsporna okoliczność, że od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie, zaś od postanowienia – zażalenie. Zatem w tych właśnie postępowaniach zostanie rozstrzygnięte, niejako "przy okazji", czy istotnie te rozstrzygnięcia procesowe zostały doręczone. Jeśli nie – Ordynacja podatkowa w art. 228 § 1 pkt 1 przewiduje obowiązek wydania przez organ II instancji postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania (zażalenia), jeśli natomiast wspomniane rozstrzygnięcia zostały skutecznie doręczone – zostanie wydana decyzja organu II instancji oraz jego postanowienie. Z tego względu także te zarzuty Spółki, które koncentrują się wokół podnoszonej okoliczności ewentualnego niedoręczenia decyzji wymiarowej oraz postanowienia nadającego tej decyzji rygor wykonalności, powinny być przez wierzyciela, a dalej - także przez Naczelnika i Dyrektora – uznane, na podstawie art. 34 § 1a ustawy, za niedopuszczalne.
Zarówno wierzyciel (Burmistrz Miasta R.), jak i Naczelnik oraz Dyrektor Izby Skarbowej, dopuścili się więc wskazanego błędu przy rozpatrywaniu zarzutów Spółki, ale mając na uwadze cel tej instytucji procesowej, tj. wspomniane umorzenie postępowania egzekucyjnego jako konsekwencję uznania zarzutów za zasadne, błąd ten nie miał wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie Organów. Wniesione zarzuty nie mogły bowiem doprowadzić do założonego celu, Skarżącej gdyż postepowanie egzekucyjne powinno nadal trwać.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.