III SA/Wa 1126/23

III SA/Wa 1126/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz
Jacek Kaute /przewodniczący/
Marta Sarnowiec-Cisłak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatki inne
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 573
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 23(1) § 1 i 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Marta Sarnowiec-Cisłak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od lipca do listopada 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2022 r. nr [...] , 2) zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 636 zł (słownie: sześćset trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) wszczął postępowanie mające na celu określenie S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) za okres od lipca do listopada 2021 r.
W toku postępowania spółka przedłożyła m. in. kopię orzeczenia [...] Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2013 r. ustalającego umiarkowany stopień niepełnosprawności pracownikowi - D. E. (orzeczenie wydane na stałe). Strona wyjaśniła, że nie jest w stanie określić konkretnej daty wpływu owego orzeczenia do pracodawcy, bowiem z uwagi na zmiany właścicielskie w spółce, akta osobowe pracowników zostały przekazane nowemu właścicielowi w dniu [...] marca 2022 r.
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązań strony z tytułu wpłat na PFRON w łącznej kwocie 21 197,00 zł za ww. okres. Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: Minister) decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy, w ślad za Prezesem Zarządu PFRON, odmówił uwzględnienia przedstawionego przez stronę orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności pracownika, ponieważ spółka oświadczyła, że ww. dokument otrzymała w dniu 21 marca 2022 r. Zatem nie mógł być on wzięty pod uwagę w przedmiotowej sprawie dotyczącej wpłat na PFRON za wcześniejszy okres, tj. lipiec-listopad 2021 r. Ponadto Minister, odwołując się do regulacji zawartej w art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji), podkreślił, że zaliczenie osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest dopuszczalne począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Z tego względu za nieistotną dla rozstrzygnięcia i wykazania daty przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności uznano załączoną do odwołania dokumentację w postaci:
- druku ZUS ZUA wypełnionego w dniu 1 października 2019 r., gdzie w pkt V uwidoczniona została numeracja wskazująca, że D. E. została zgłoszona w dniu 1 października 2019 r. do ubezpieczenia z tytułem niepełnosprawności oraz
- podpisanego przez D. E. oświadczenia z dnia 30 września 2019 r., że nie pobiera renty/emerytury w celu przyznania uprawnień wskazanych w ustawie o rehabilitacji, wobec orzeczonego względem niej umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Organ zwrócił ponadto uwagę, że akta sprawy nie potwierdzały, by doszło do przejęcia zakładu pracy, na które powoływała się spółka w odwołaniu. Z deklaracji ZUS P ZUA wynikało, że D. E. była pracownikiem spółki już od [...] października 2019 r.
W skardze do tut. Sądu spółka wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON i umorzenie postepowania administracyjnego, a ponadto rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że dla możliwości wliczenia przez pracodawcę osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych konieczne jest wykazanie przez pracodawcę dokładnej daty, w jakiej pracownik przedstawił mu orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność, gdy w rzeczywistości przepis ten określa jedynie datę, od jakiej pracodawca może rozpocząć wliczanie osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie narzucając jednocześnie na pracodawcę żadnych dodatkowych obowiązków w zakresie sposobu wykazania w jakiej konkretnej dacie pracownik przedstawił mu orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność,
2) art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez rozpoznanie sprawy nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wyciągnięciu wniosków sprzecznych z logiką, zasadami doświadczenia życiowego oraz wbrew treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i uznaniu, że spółka nie wykazała, iż D. E. przedstawiła orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność w terminie pozwalającym spółce na uwzględnienie jej w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych za okres 07.2021-11.2021, jak również uznaniu, że spółka otrzymała od D. E. oświadczenie potwierdzające niepełnosprawność dopiero w dniu 21 marca 2022 r., gdy w rzeczywistości z dokumentów przedstawionych przez spółkę, w szczególności druku ZUS ZUA wypełnionego w dniu 1 października 2019 r. oraz oświadczenia D. E. z dnia 30 września 2019 r. wynika, że spółka o niepełnosprawności tego pracownika powzięła wiadomość co najmniej 30 września 2019 r., zatem zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że przed październikiem 2021 r. (a więc przez okres 2 lat) spółce zostało przedstawione orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność tego pracownika, w szczególności, gdyż:
a) w pkt. V druku ZUS ZUA wypełnionego w dniu 1 października 2019 r., uwidoczniona jest numeracja wskazująca, iż pracownik został zgłoszony z tym dniem z tytułem niepełnosprawności,
b) z oświadczenia z dnia 30 września 2019 r. wynika, iż pracownik nie pobiera renty/emerytury w celu przyznania uprawnień wskazanych w ustawie o rehabilitacji, wobec orzeczonego względem D. E. umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem tego pracownika.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: Ppsa).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniem pozostawała prawidłowość odmowy uwzględnienia przez organy orzeczenia z dnia [...] października 2013 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności pracownika skarżącej - D. E. Podczas gdy Minister, powołując się na regulację zawartą w art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, przyjął za datę złożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracodawcy dzień 21 marca 2022 r. (co wyłączało uwzględnienie tego dokumentu przy określaniu wpłat na PFRON za okres od lipca do listopada 2021 r.), spółka konsekwentnie wywodziła, że ww. data określa jedynie moment przekazania jej dokumentacji pracowniczej na skutek zmian właścicielskich w spółce i przejścia zakładu pracy w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy (s. 3 skargi).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że rozstrzygnięcie organu o wysokości wpłat na PFRON w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać za co najmniej przedwczesne.
Powołany w zaskarżonej decyzji art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji ustanawia ogólną zasadę warunkującą wliczenie osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych u danego pracodawcy. Stosownie do ww. przepisu, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Jakkolwiek brzmienie powołanej regulacji w sposób jednoznaczny wskazuje na obowiązek wskazania przez pracodawcę daty przedłożenia mu orzeczenia o niepełnosprawności przez pracownika i skorelowane z tym uprawnienie organu do żądania informacji w tym zakresie, to przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od sygnalizowanej przez stronę okoliczności przejścia zakładu pracy na podstawie art. 23¹ Kodeksu pracy. Na potrzebę uwzględnienie takiego kierunku wykładni art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zwracano uwagę w orzecznictwie (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 245/21 i z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 247/21 - treść wyroków dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; dalej: CBOSA).
W myśl art. 23¹ § 1 i 2 Kodeksu pracy, w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy (z zastrzeżeniem § 5 dotyczącego pracowników świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę), zaś za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. Kolejne przepisy art. 23¹ Kodeksu pracy stanowią, że: jeżeli u pracodawców, o których mowa w § 1, nie działają zakładowe organizacje związkowe, dotychczasowy i nowy pracodawca informują na piśmie swoich pracowników o przewidywanym terminie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla pracowników, a także zamierzonych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia pracowników, w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifikowania; przekazanie informacji powinno nastąpić co najmniej na 30 dni przed przewidywanym terminem przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę (§ 3); w terminie 2 miesięcy od przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, pracownik może bez wypowiedzenia, za siedmiodniowym uprzedzeniem, rozwiązać stosunek pracy. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie powoduje dla pracownika skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem (§ 4); przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy (§ 6).
Cytowane unormowania Kodeksu pracy przewidują zasadę ciągłości stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy (bądź jego części) na innego pracodawcę. Oznacza to, że stosunek pracy trwa nadal i nie jest nowym stosunkiem pracy nawiązanym wskutek przejścia zakładu pracy, przy czym treść tego stosunku pozostaje ta sama z mocy przywołanych wyżej regulacji. Ustanowiona w takiej sytuacji zasada kontynuacji stosunku pracy przekłada się również na brak obowiązku zakładania nowych akt pracownikowi. Obowiązujące w tym zakresie zasady precyzuje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz.U. poz. 2369 ze zm.), które w § 7 przewiduje, że w przypadku, o którym mowa w art. 23¹ Kodeksu pracy albo w odrębnych przepisach przewidujących następstwo prawne nowego pracodawcy w stosunkach pracy nawiązanych przez dotychczasowego pracodawcę, dotychczasowy pracodawca przekazuje dokumentację pracowniczą nowemu pracodawcy. Nowy pracodawca nie ma więc obowiązku zakładania nowych akt osobowych pracownika, w którego stosunek pracy wstąpił ex lege, lecz kontynuuje dalsze ich prowadzenie. Co więcej, wraz z transferem zakładu pracy lub jego części będzie on zobowiązany do wypełniania wszystkich obowiązków w zakresie nie tylko dalszego ich prowadzenia, ale także właściwego przechowywania, zabezpieczenia oraz zgodnego z prawem administrowania danymi osobowymi (zob. E. Kumor-Jezierska, komentarz do § 7 ww. rozporządzenia - Komentarz do rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej, [w:] Prawo pracy. Rozporządzenia. Komentarz pod red. K.W. Baran, LEX/el).
W tym kontekście trafnie akcentowano w judykaturze, że "W świetle zasady kontynuacji stosunku pracy, w tym kontynuacji prowadzenia dokumentacji pracowniczej, nieuprawnione jest (...) oczekiwanie, by pracodawcy ponownie zostały przedłożone dokumenty, które przejął ex lege w ramach dokumentacji od poprzedniego pracodawcy w ramach wstąpienia w stosunki pracy poprzedniego pracodawcy (...). Skoro nowy pracodawca kontynuuje prowadzenie dokumentacji, to nie jest istotne, kiedy faktycznie poszczególne dokumenty zostały mu wydane, bowiem przejął on dokumentację pracowniczą z chwilą przejęcia zakładu pracy. Nie jest również uprawnione uzależnianie oceny wypełnienia wymogu określonego w art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji od rzetelności działań poprzedniego pracodawcy. Skoro art. 2a uzależnia uprawnienia pracodawcy od przedstawienia orzeczenia, a nowy pracodawca wchodzi w prawa poprzedniego pracodawcy i przejmuje dokumentację pracowniczą z chwilą przejęcia zakładu pracy, to warunek przedstawienia orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność należy uznać za spełniony od dnia przejęcia zakładu pracy, bez względu na kompletność przekazanych dokumentów, czyli bez względu na to, gdzie orzeczenie fizycznie się znajdowało i kiedy faktycznie dotarło do rąk nowego pracodawcy. W wypadku przejęcia zakładu pracy w trybie art. 231 k.p. nie ma potrzeby ponownego kompletowania dokumentacji, zaświadczeń, dyplomów, dokumentów potwierdzających kwalifikacje. Dokumentacja prowadzona jest na zasadzie kontynuacji i to bez względu na datę faktycznego przekazania dokumentów przez dotychczasowego pracodawcę. Oznacza to, że jeżeli pracownik u poprzedniego pracodawcy był zatrudniony jako osoba niepełnosprawna, to również taki status ma u nowego pracodawcy." (tak w ww. wyroku z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 245/21).
Mając zatem na względzie, że przejście zakładu pracy w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy stanowi istotną okoliczność mogącą wpływać na interpretację, a w konsekwencji również zastosowanie art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, organ powinien był zbadać, czy w związku ze zmianami właścicielskimi w spółce faktycznie doszło do przejścia zakładu pracy w rozumieniu ww. przepisu. Zdaniem Sądu, w toku postępowania organ nie wyjaśnił dostatecznie powołanych przez stronę okoliczności. Poprzestał na stwierdzeniu, że przejście zakładu pracy nie wynika z akt sprawy (z uwagi na tożsamość nazwy pracodawcy), bez weryfikowania tej informacji chociażby poprzez wezwanie spółki do wykazania, że przejście zakładu pracy i wejście skarżącej w miejsce poprzedniego pracodawcy w stosunek pracy danego pracownika miało rzeczywiście miejsce. Świadczyło to o naruszeniu zasad prowadzenia postępowania dowodowego zamieszczonych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, nakazujących wszechstronne badanie i wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz rzetelną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sposób budzący zaufanie strony postępowania do prowadzącego je organu.
Przyjmowanie w takiej sytuacji, że przedłożenie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownika nastąpiło w dniu 21 marca 2022 r. było zatem zbyt daleko idące. Skarżąca spółka - wbrew twierdzeniom organu - nie oświadczyła, że w tym dniu pracownik złożył jej stosowne orzeczenie, ale że w tej dacie otrzymała ona dokumentację pracowniczą. Nie sposób utożsamiać dnia przekazania akt pracowniczych z datą przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności przez pracownika pracodawcy. Skoro dokument ten stanowił integralną część przekazywanej dokumentacji, to logiczne jest, że pracownik musiał złożyć takie orzeczenie do akt już wcześniej.
Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że wydane w tej sprawie decyzje są obarczone wadami uzasadniającymi ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Organy, ponownie rozpoznając sprawę, będą zobowiązane uwzględnić prezentowaną wyżej wykładnię prawa i w konsekwencji wyjaśnić, czy powołane przez spółkę zdarzenie w postaci przejścia zakładu pracy w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy miało rzeczywiście miejsce. W razie przyjęcia, że w rozpatrywanym przypadku doszło do przejścia zakładu pracy, rolą organu będzie również ustalenie, czy i kiedy orzeczenie o niepełnosprawności dotyczące danego pracownika zostało przedstawione - jak wskazuje spółka - poprzedniemu pracodawcy. W przypadku negatywnego zweryfikowania twierdzeń spółki i wyjaśnieniu przez nią (innych niż przejście zakładu pracy) przyczyn przekazania dokumentacji pracowniczej, organy winny dokonać oceny, czy na tle ustalonych przez nie okoliczności faktycznych danej sprawy, dopuszczalne będzie uprawdopodobnienie faktu przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności (przed lipcem 2021 r.) dowodami wskazanymi przez stronę (tj. drukiem ZUS z dnia 1 października 2019 r. i oświadczeniem pracownika z dnia 30 września 2019 r.), czy też niemożność wskazania konkretnej daty złożenia owego dokumentu przez pracownika do akt obciąży pracodawcę.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Ppsa, a także - w oparciu o art. 135 Ppsa – poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi (636 zł), postanowiono w myśl art. 200 w związku z art. 205 § 1 Ppsa.