III SA/WA 1104/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywołana została przez decyzje organów podatkowych dotyczące podatku od towarów i usług, w których określono spółce P. Sp. z o.o. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia lub zwrotu, a także kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego. Spór koncentrował się na momencie powstania obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług najmu. Organy podatkowe, opierając się na art. 6 ust. 8b pkt 4 ustawy o VAT z 1993 r., uznały, że obowiązek podatkowy powstał w grudniu 2002 r., podczas gdy spółka twierdziła, że nastąpiło to później. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT, w tym błędną wykładnię umowy i ustalenie stanu faktycznego w sposób niepełny. Po oddaleniu skargi przez WSA w Warszawie, spółka wniosła skargę kasacyjną, podnosząc m.in. naruszenie przepisów o właściwości organów podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne naruszenie przepisów o właściwości, zgodnie z którym zmiana właściwości organów skarbowych dla określonych kategorii podatników następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku ich włączenia do danej kategorii. WSA, rozpoznając sprawę ponownie zgodnie z wytycznymi NSA, stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów o właściwości miejscowej, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji i zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu zmiany właściwości organów skarbowych w przypadku nowelizacji przepisów oraz konsekwencji naruszenia tej właściwości.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów skarbowych i ich interpretacji.
Zagadnienia prawne (3)
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia usług najmu, w szczególności w kontekście zmiany umowy i terminu płatności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek podatkowy w przypadku usług najmu powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, a gdyby takowa nie nastąpiła lub nastąpiła później niż termin płatności ustalony przez strony, obowiązek podatkowy powstaje z upływem terminu płatności określonego w umowie, niezależnie od wystawienia faktury.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach ustawy o VAT z 1993 r., wskazując, że termin płatności określony w umowie, a nie na fakturze, decyduje o momencie powstania obowiązku podatkowego. Zmiana umowy z 12 marca 2002 r. ustaliła nowy termin płatności, od którego należało liczyć powstanie obowiązku podatkowego.
Czy decyzja organu podatkowego wydana z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja organu podatkowego wydana z naruszeniem przepisów o właściwości podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zmiana właściwości organów skarbowych dla określonych kategorii podatników następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku ich włączenia do danej kategorii. WSA, stosując tę wykładnię, stwierdził, że organ pierwszej instancji był niewłaściwy miejscowo w dacie wydania decyzji, co skutkowało nieważnością tej decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego.
Czy termin płatności określony na fakturze VAT może być odmienny od terminu płatności określonego w umowie cywilnoprawnej?
Odpowiedź sądu
Nie, termin płatności za usługę określa umowa, a nie faktura. Faktura jest dokumentem księgowym potwierdzającym wykonanie usługi i nie może być podstawą do określenia terminu płatności odmiennego od umownego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa określa wzajemne zobowiązania stron, a obowiązek zapłaty wynika z ważnego zobowiązania umownego. Termin płatności na fakturze nie może być sprzeczny z terminem określonym w umowie.
Przepisy (25)
Główne
ustawa o VAT z 1993 r. art. 6 § 8b pkt 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa moment powstania obowiązku podatkowego w VAT dla usług najmu, wiążąc go z terminem płatności określonym w umowie.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów o właściwości.
O.p. art. 247 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.
O.p. art. 247 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
ustawa o urzędach i izbach art. 5 § ust. 9b pkt 7c
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych
Kategoria podatników, do której należała spółka, powodująca zmianę właściwości organów skarbowych.
ustawa o urzędach i izbach art. 5a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych
Określa termin, z jakim następuje zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego dla określonych kategorii podatników.
Pomocnicze
O.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący obowiązku organów podatkowych prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący obowiązku organów podatkowych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 123
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący obowiązku organów podatkowych zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący obowiązku organów podatkowych zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
ustawa o VAT z 1993 r. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Ogólna zasada powstania obowiązku podatkowego z chwilą wykonania usługi.
ustawa o VAT z 1993 r. art. 10 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis dotyczący momentu powstania obowiązku podatkowego przy świadczeniu usług.
ustawa o VAT z 1993 r. art. 27 § ust. 6
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis dotyczący określenia kwoty podatku.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
O.p. art. 233 § pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący uchylenia decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
WKS art. 5 § ust. 9b pkt 7 lit. a
Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Określa kategorię podatników, dla których następuje zmiana właściwości organów skarbowych.
ustawa o urzędach i izbach art. 15
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych
Przepis wprowadzający zmiany do ustawy o urzędach i izbach, w tym dotyczące właściwości organów.
O.p. art. 15 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący obowiązku organów podatkowych badania swojej właściwości.
P.p.s.a. art. 190 § zd. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie składu orzekającego wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
P.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie składu orzekającego wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie zakresu, w jakim decyzje, których nieważność stwierdzono, nie podlegają wykonaniu.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o właściwości organów podatkowych przez organy obu instancji. • Zmiana właściwości organów skarbowych następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku włączenia podatnika do danej kategorii.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia umowy najmu i przepisów ustawy o VAT przez organy podatkowe w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego. • Faktura VAT może określać termin płatności odmienny od terminu określonego w umowie.
Godne uwagi sformułowania
"Moment włączenia podatników do kategorii podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach ma decydujące znaczenie dla oceny, kiedy nastąpiła zmiana właściwości." • "Z dniem 1 stycznia 2005 r. nastąpiła więc dla podatników wymienionych w art. 5 ust. 9b pkt 1-6 oraz pkt 7 lit. b) – d) zmiana właściwości." • "organ pierwszej instancji wydał decyzje [...] z naruszeniem przepisów o właściwości, co powinno skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego tego aktu poprzez stwierdzenie jego nieważności."
Skład orzekający
Krystyna Chustecka
przewodniczący
Sylwester Golec
sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu zmiany właściwości organów skarbowych w przypadku nowelizacji przepisów oraz konsekwencji naruszenia tej właściwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów skarbowych i ich interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie przepisów proceduralnych, w tym właściwości organów, a błąd w tym zakresie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Pokazuje również złożoność interpretacji przepisów podatkowych i umów cywilnoprawnych.
“Nieważność decyzji podatkowej z powodu błędu w adresie organu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady właściwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.