I SA/Wr 56/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego VAT.
Spółka A Sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie określenia VAT, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej, argumentując, że decyzje merytoryczne opierały się na innym przepisie (§ 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT), a nie na tym zakwestionowanym przez TK. Sąd administracyjny uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły brak przesłanki do wznowienia postępowania, gdyż decyzje merytoryczne nie opierały się na przepisie uznanym za niekonstytucyjny.
Przedmiotem sprawy była skarga A Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego podatku od towarów i usług. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r. (SK 22/03), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o VAT. Przepis ten, zdaniem spółki, był podstawą zakwestionowania jej prawa do odliczenia podatku naliczonego. Organy podatkowe, po wznowieniu postępowania, odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej, wskazując, że decyzje merytoryczne nie opierały się na zakwestionowanym przez TK przepisie, lecz na § 50 ust. 4 pkt 5 tego rozporządzenia, który dotyczył czynności nieistniejących. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej merytorycznej kontroli decyzji, a jedynie eliminacji ściśle określonych wad. W ocenie Sądu, organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że decyzje merytoryczne nie opierały się na przepisie, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, a argumentacja organów dotyczyła nieważności części transakcji z powodu niezachowania formy aktu notarialnego, co uzasadniało zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT. Sąd nie mógł oceniać prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia organów podatkowych w ramach kontroli decyzji o odmowie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja ostateczna nie opierała się bezpośrednio na przepisie uznanym za niekonstytucyjny, a na innym przepisie, nawet jeśli interpretacja organów mogła być z nim powiązana.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie wznowieniowe może być wszczęte tylko na podstawie ściśle określonych przepisów, a wyrok TK musi dotyczyć przepisu, który stanowił podstawę prawną wydanej decyzji. W tej sprawie decyzje merytoryczne opierały się na innym przepisie niż ten zakwestionowany przez TK.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku wydania decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją lub umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.
u.p.t.u. art. 19
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
rozporządzenie wykonawcze VAT art. 50 § 4
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis § 50 ust. 4 pkt 5 pozbawiał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane. Przepis § 50 ust. 4 pkt 3 dotyczył faktur, o których mowa w art. 33 u.p.t.u.
Pomocnicze
O.p. art. 243 § 2
Ordynacja podatkowa
Postępowanie po wznowieniu składa się z fazy badania przesłanek wznowienia i fazy ponownego rozstrzygnięcia sprawy.
O.p. art. 128
Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości decyzji ostatecznych, z dopuszczeniem wyjątków w przypadkach przewidzianych w Ordynacji.
u.p.t.u. art. 33
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Obowiązek zapłaty podatku przez wystawcę faktury, nawet jeśli sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym lub była zwolniona, a kwota została zapłacona.
k.c. art. 73 § 2
Kodeks cywilny
Wymóg formy aktu notarialnego dla niektórych czynności prawnych.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej w przypadku niezachowania formy aktu notarialnego.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kwestia opierania decyzji podatkowych na przepisach niższej rangi niż ustawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo oceniły, że nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 8 O.p., ponieważ decyzje merytoryczne nie opierały się na przepisie, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisu § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT, którego niekonstytucyjność stwierdził TK, jako podstawy do zakwestionowania prawa do odliczenia VAT. Naruszenie art. 217 Konstytucji RP poprzez oparcie decyzji podatkowych na przepisie rozporządzenia wykonawczego. Błędna kwalifikacja prawna transakcji sprzedaży węzła produkcji betonu jako czynności nieistniejącej.
Godne uwagi sformułowania
Tryb wznowienia postępowania nie może służyć ponownej, pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Organ podatkowy nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia.
Skład orzekający
Lidia Błystak
przewodniczący
Katarzyna Radom
członek
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania podatkowego w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz zakresu kontroli sądu administracyjnego w sprawach decyzji o odmowie uchylenia decyzji po wznowieniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzja merytoryczna nie opierała się bezpośrednio na przepisie uznanym za niekonstytucyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wznowieniem postępowania podatkowego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Wznowienie postępowania podatkowego: kiedy wyrok TK naprawdę coś zmienia?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 56/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Katarzyna Borońska /sprawozdawca/ Katarzyna Radom Lidia Błystak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 240 par. 1 pkt 8 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Dnia 10 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie określenia w podatku od towarów i usług za czerwiec 2001 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz zobowiązania dodatkowego oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...]. nr [...]o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...]r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – S. M. określił przedsiębiorstwu A sp. z o. o. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w kwocie [...]zł. Organ w toku postępowania podatkowego stwierdził m.in. zawyżenie podatku naliczonego VAT wynikającego z faktury wystawionej przez firmę B sp. z o. o. i dotyczącej sprzedaży na rzecz spółki A (węzła produkcji betonu towarowego) w D.. W skład przedmiotowego węzła produkcji betonu miały wchodzić urządzenia, instalacje, budynki i budowle umiejscowione na nieruchomości gruntowej, a sprzedaż - jak ustalił organ podatkowy - nastąpiła w wykonaniu umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości (instalacji, zabudowań i urządzeń węzła betoniarskiego wraz z gruntem). Uznając, że wchodzące w skład przedmiotowego węzła produkcji betonu środki trwałe stanowiły zarówno nieruchomości jak i ruchomości, organ I instancji dowodził, że miała miejsce sprzedaż części składowych nieruchomości tj. urządzeń i budynków trwale związanych z gruntem, wobec czego niezachowanie przez strony transakcji formy aktu notarialnego dla umowy sprzedaży pociągnęło za sobą nieważność tej czynności, a w konsekwencji nie mogło dojść do przeniesienia własności - co wynikało z art. 73 § 2 i 158 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.). W konsekwencji nie doszło do nabycia towarów i podatnik nie nabył prawa do obniżenia podatku należnego o naliczony, wynikającego z art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) - dalej zwanej u.p.t.u. Organ powołał się w tej mierze też. na § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, poz. 1245 ze zm.) - dalej zwanego rozporządzeniem wykonawczym VAT. Sygn.akt I SA/Wr 56/05 Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej we W. powołaną na decyzją z dnia [...]nr [...]uchylił decyzję I instancji i określił zobowiązanie w VAT w niższej kwocie. Na podstawie załączonego do faktury wykazu składników majątkowych wchodzących w skład Zakładu oraz opinii rzeczoznawcy majątkowego stwierdził bowiem, że tylko część urządzeń wchodzących w skład węzła stanowiła rzeczywiście część składową gruntu, gdyż nie było możliwe odłączenie tych urządzeń bez ich uszkodzenia. W części odnoszącej się jedynie do tych urządzeń umowę uznał za nieważną i nie rodzącą prawa do odliczenia - na podstawie powołanych wyżej przepisów. Dnia [...]r., A Sp. z o. o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją ostateczną - wskazując przesłankę z art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej zwaną O.p. W uzasadnieniu wniosku spółka zarzuciła, że organy zakwestionowały jej prawo do obliczenia podatku naliczonego na podstawie § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT, zaś w wyroku z dnia 21 czerwca 2004 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis ten był niekonstytucyjny w zakresie, w jakim pozbawiał podatnika prawa do obniżenia VAT, wynikającego z faktury, o której mowa w art. 33 u.p.t.u. tj. wystawionej w sytuacji, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym lub była zwolniona od podatku, a kwotę wynikającą z faktury zapłacono. Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznając, że wniosek spełnia przesłanki formalne, wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...]r. odmówił uchylenia decyzji wskazując na brak przesłanek z art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Uzasadniając odmowę uchylenia swojej decyzji ostatecznej organ wskazywał, że została ona wydana na podstawie innego przepisu, niż ten, którego dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji A sp. z o.o. zarzuciła, iż w swojej decyzji merytorycznej Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazywał na art. 33 ust. 1 u.p.t.u. stwierdzając, iż "wystawienie przedmiotowej faktury VAT po stronie sprzedawcy zrodziło obowiązek zapłaty podatku wykazanego na tym dowodzie (zgodnie z zapisami art., 33 ust. 1 PTU), natomiast po stronie kupującego brak jest prawa do dokonania odliczenia". Zdaniem odwołującej się spółki, zastosowanie w sprawie art. 33 u.p.t.u. wyłączało możliwość powołanie się następnie na § 50 ust. 4 Sygn. akt I SA/Wr 56/05 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT- który został przez organ błędnie podany jako podstawa wydania decyzji, zaś właściwą podstawą prawną powinien być § 50 ust. 4 pkt 3 tego aktu. Dyrektor Izby Skarbowej we W., działając jako organ II instancji, utrzymał w mocy powyższą decyzję argumentując, że sugerowane przez stronę oparcie decyzji na art. 33 u.p.t.u. oraz § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT stoi w sprzeczności z treścią rozstrzygnięć organów obu instancji. Wskazał na różnice zastosowanej przez organ a powołanej przez stronę we wniosku o wznowienie podstawy prawnej decyzji merytorycznej. Przytaczając fragmenty swojej decyzji ostatecznej z dnia [...]r. organ dowodził, że mimo kwestionowanych przez podatnika sformułowań zawartych w uzasadnieniu decyzji I instancji, organ odwoławczy wyraźnie stwierdzał, że sporna faktura dokumentowała sprzedaż, która w istocie nie została dokonana, a ograniczenia prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikało z § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT. Podniósł też organ, że strona, jeżeli nie zgadzała się z kwalifikacją prawną ustalonego stanu faktycznego, miała możliwość wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z czego jednak nie skorzystała. Podniesione obecnie przez A sp. z o. o. zarzuty nie mogły stanowić podstawy uchylenia decyzji ostatecznej, gdyż nie istniała podstawa wznowienia, powołana we wniosku. Wniosek o wznowienie postępowania zmierzał natomiast w istocie do niedopuszczalnej w postępowaniu wznowieniowym zmiany podstawy prawnej decyzji ostatecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka A zarzuciła naruszenie: art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 33 u.p.t.u. i § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT. Strona skarżąca powtórzyła w skardze zarzuty i argumenty odwołania, w szczególności podnosząc, że w istocie decyzje wymiarowe oparto na § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT, błędnie powołując inna podstawę prawną. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że powołane przepisy nie były stosowane w decyzjach wymiarowych - naruszając ty, art. 210 § 4 i 240 O.p. Biorąc zaś pod uwagę funkcjonującą w dacie orzekania linię orzecznictwa, strona nie wnosiła skargi na decyzje wymiarowe, gdyż uznała, że doprowadziłoby to do wydania podobnego rozstrzygnięcia. Podkreślała strona, że sporna transakcja nie była przecież czynnością fikcyjną, do jakiej odnosi się § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT, a jedynie dokonaną częściowo bez zachowania Sygn. akt I SA/Wr 56/05 wymaganej formy aktu notarialnego. Na rozprawie strona rozwinęła podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 217 Konstytucji wskazując, iż niedopuszczalne było oparcie decyzji kształtującej prawo podatnika do odliczenia podatku VAT na przepisie rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, ponownie wskazując na warunki uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym oraz niemożność dążenia na tej drodze do uzyskania ponownego rozpatrzenia sprawy tak, jak w postępowaniu odwoławczym. Podtrzymał całość argumentów przedstawionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy -art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał skargę za bezzasadną. Z uwagi na fakt, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy decyzji o odmowie uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania, Sąd oceniając zgodność prawem zaskarżonej decyzji musiał uwzględnić wynikający z przepisów Ordynacji podatkowej zakres dopuszczalnej kontroli decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. Sygn. akt I SA/Wr 56/05 Jedną z podstawowych zasad postępowania w sprawach podatkowych jest zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona w art. 128 O.p. Powołany przepis stanowi, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne, a uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji lub przepisach podatkowych. Doniosłość tej zasady wyraża się przede wszystkim w zapewnieniu stabilizacji prawnej poprzez ochronę skutków prawnych wywołanych przez decyzje ostateczne. Jednocześnie art. 128 O.p. w sposób wyraźny dopuszcza wyjątki od zasady trwałości decyzji, zastrzegając jednak możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej dla nadzwyczajnych trybów postępowania i tylko w razie zaistnienia warunków ściśle określonych przepisami prawa. O tym, jaki tryb jest właściwy dla podważenia mocy ostatecznej decyzji podatkowej decyduje rodzaj okoliczności uzasadniających wzruszenie decyzji, jako że każdy ze wskazanych w art. 128 O.p. trybów weryfikacji decyzji ostatecznych zmierza do usunięcia tylko określonego rodzaju wad rozstrzygnięcia lub uwzględnienia określonych okoliczności (w przypadku decyzji prawidłowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych, a także w literaturze przedmiotu, podkreśla się, że tryb wznowienia postępowania nie może służyć ponownej, pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (we/e wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.12.2001 r., sygn. akt III SA 1974/00, niepubl.). Tryb ten bowiem nie ma zastępować postępowania odwoławczego. Ma natomiast na celu wyeliminowanie tylko pewnych, ściśle określonych istotnych wad procesu stosowania prawa, które ze względu na swoją wagę mogły znacząco wpłynąć na kształt rozstrzygnięcia. Naruszenia prawa, mogące mieć znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy w trybie odwoławczym, mogą więc być bez znaczenia w postępowaniu wznowieniowym. Stąd też w postępowaniu wznowieniowym organ podatkowy nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia, (por. St. Babiarz, B. Dauter i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 611). To z kolei determinuje zakres kontroli przez sąd administracyjny decyzji wydanej w tym trybie. W dniu wydania postanowienia o wznowieniu oraz w momencie wydania zaskarżonej decyzji przesłanki wznowienia postępowania były enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 pkt 1-8 O.p., i po myśli art. 243 § 2 O.p. podlegałytJadaniu dopiero w toku postępowania toczącego się na skutek wydania postanowienia o Sygn. akt I SA/Wr 56/05 wznowieniu postępowania. Samo postanowienie o wznowieniu postępowania nie rozstrzyga bowiem sprawy wznowienia, ale ją otwiera. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania (wydanie postanowienia) uzależnione było natomiast od pozytywnego rozstrzygnięcia przez właściwy organ co do istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie sprawy decyzją ostateczną, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 242 O.p. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia wymienionych w art. 240 O.p. W rozpoznawanej sprawie strona składając wniosek o wznowienie postępowania powołała się na podstawę wznowienia wymienioną w pkt 8 art. 240 O.p. tj. wydanie decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. W tej sytuacji prawidłowo organ podatkowy II wznowił postępowanie w sprawie, wniosek strony spełniał bowiem warunki formalne wznowienia postępowania. Jednocześnie sam fakt wznowienia postępowania z uwagi na powołaną przez podatnika podstawę nie przesądzał o tym, że okoliczności wskazane we wniosku jako przesłanka wznowienia rzeczywiście wystąpiły. Jak wynika z treści art. 243 § 2 O.p., postępowanie toczące się w wyniku wznowienia postępowania składa się bowiem z dwóch faz: pierwsza obejmuje badanie istnienia przesłanek wznowienia, do drugiej organ przechodzi dopiero w razie pozytywnego rozstrzygnięcia co do przesłanek i polega ona na ponownym rozstrzygnięciu sprawy ad meritum. W przedmiotowej sprawie oznaczało to, że organ prowadzący postępowanie wznowieniowe był obowiązany w pierwszej kolejności dokonać następujących ustaleń: 1) jakie przepisy stanowiły podstawę prawną decyzji z dnia [...]., dotyczącej zobowiązania spółki A w podatku od towarów i usług, 2) czy w stosunku do przepisów stanowiących podstawę wydania tej decyzji zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające ich niezgodność z Konstytucją RP lub ratyfikowaną umową międzynarodową - a w szczególności, czy do przepisów tych miał zastosowanie powołany przez stronę skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. akt SK 22/03. Dopiero w razie potwierdzenia, iż w sprawie istotnie doszło do wydania przez organ decyzji w oparciu on przepis, którego niekonstytucyjność została następnie potwierdzona, organ podatkowy mógł przystąpić do oceny wpływu tej okoliczności na kształt rozstrzygnięcia. Sygn. akt I SA/Wr 56/05 W świetle powyższego nie mogły się okazać skuteczne podniesione w skardze zarzuty co do naruszenia art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 33 ust. u.p.t.u. i przepisami rozporządzenia wykonawczego VAT, jak też i argumenty podniesione na rozprawie, zmierzające do wykazania niedopuszczalności oparcia decyzji nakładającej obowiązki podatkowe lub ograniczającej prawa podatnika, wynikające z konstrukcji podatku, o przepis rangi niższej, niż ustawa. Tego rodzaju zarzuty, podobnie jak zarzuty dotyczące błędnej kwalifikacji sprzedaży węzła produkcji betonu jako czynności nieistniejącej, dotyczą bowiem prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji merytorycznej i mogły być przez stronę skarżącą podnoszone w toku postępowania wymiarowego, a przed sądem administracyjnym - w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję ostateczną wydaną w postępowaniu wymiarowym. Nie mają natomiast znaczenia dla oceny, czy zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie zaistniała w sprawie przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. Powoływany przez stronę skarżącą w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.06.2004 r. odnosił się do przepisu § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT i stwierdzał, że przepis ten jest niezgodny z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 3 w związku z art. 84 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - w zakresie, w jakim pozbawia prawa do obniżenia podatku należnego podatnika VAT nabywającego towar czy usługę od podmiotu, który wystawił fakturę wraz z kwotą podatku, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona od podatku, a kwota wykazana w fakturze została zapłacona. Dyrektor Izby Skarbowej słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji, iż zarówno decyzja wymiarowa organu I instancji, jak i wydana w ślad za nią decyzja ostateczna, nie przytoczyły powyższego przepisu jako swoją podstawę prawną, a nawet się na ten przepis nie powoływały w uzasadnieniu. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści tych decyzji. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji wskazując przepisy prawa materialnego, na których się oparł, powołał m.in. art. 19 (i inne) u.p.t.u., a także § 50 ust. 4 pkt 5 powołanego rozporządzenia wykonawczego VAT. Również strona skarżąca nie próbowała wykazać, że przepis, o którym traktował powołany przez nią wyrok Trybunału Konstytucyjnego, został rzeczywiście wskazany w decyzji organu I lub II instancji, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Zarzuty skargi, Sygn. akt I SA/Wr 56/05 podobnie jak wcześniej odwołania, zmierzały natomiast do wykazania, że choć § 50 ust. 4 pkt 3 powołanego rozporządzenia wykonawczego VAT nie został wprost wskazany przez organy podatkowe jako podstawa zakwestionowania prawa spółki do odliczenia podatku naliczonego, to jednak w istocie właśnie z tego przepisu organy podatkowe wywiodły skutki prawne. Stanowisko to nie znajduje jednak potwierdzenia w treści zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji organu I instancji. Całość wywodów, jakie zawarto w uzasadnieniu decyzji wymiarowej z dnia [...]r. oraz utrzymującej ja w mocy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. zmierzała do wykazania, że spełnione zostały przesłanki, wyłączenia prawa podatnika do pomniejszenia podatku należnego o naliczony, o których mowa w § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT. Trzeba zauważyć, że powyższy przepis pozbawiał podatników prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane, podczas gdy § 50 ust. 4 pkt 3 - na który powołuje się strona skarżąca, odwoływał się do faktur, o których mowa w art. 33 u.p.t.u. Z kolei art. 33 u.p.t.u. stanowił, iż w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty także wówczas, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona od podatku. Jak podkreślano w orzecznictwie, przepis ten dotyczył transakcji faktycznie mających miejsce, lecz niepodlegających opodatkowaniu lub dokonanych przez osoby nie będące podatnikami podatku od towarów i usług. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej, podobnie jak wcześniej Naczelnik Urzędu Skarbowego, wykazywał, że spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktury dotyczącej transakcji, która była dotknięta (przynajmniej w części -jak uznał organ II instancji) bezwzględną nieważnością. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. organ wyraźnie stwierdzał, że w świetle przepisów Kodeksu cywilnego warunkiem ważności umowy sprzedaży nieruchomości lub jej części składowej - za która uznał urządzenia trwale związane z gruntem, jest zachowanie formy aktu notarialnego, którego to warunku strony transakcji nie dochowały. Argumentacja organu służyła wykazaniu, że między A Sp. z o. o. a B sp. zo. o. nie doszło do skutecznego zawarcia umowy sprzedaży, wobec czego - jak przyjęły organy podatkowe - skarżąca spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego z tytułu Sygn. akt I SA/Wr 56/05 transakcji nieistniejącej. Tym samym za właściwą podstawę materialnoprawną organy podatkowe uznały właśnie § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT. Nie próbował natomiast Dyrektor Izby Skarbowej wykazać, że miała w tej sytuacji miejsce sprzedaż, o której mowa w art. 33 u.p.t.u., tj. nie objęta obowiązkiem podatkowym lub do której miały zastosowanie zwolnienia od podatku. Nie można też, w opinii Sąd, dedukować tylko na podstawie zawartego w decyzji I instancji pojedynczego odwołania się do tego przepisu - jako podstawy obowiązku podatkowego wystawcy faktury, że podstawą wydania decyzji był § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego VAT. Przeczy temu nie tylko powołanie się przez organ tej decyzji na inny przepis, tj. § 50 ust. 4 pkt 5 tego aktu, ale nade wszystko okoliczność, że organ odwoławczy, rozstrzygając ponownie sprawę nie podtrzymał tej akurat argumentacji, wyraźnie kwestionując prawo podatnika do pomniejszenia VAT należnego o naliczony w oparciu o art. 19 ust. 1 u.p.t.u. i powołany § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT - z uwagi na to, że w wyniku spornej transakcji nie doszło do nabycia towarów. Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że wyrokiem wydanym w niniejszej sprawie Sąd nie mógł oceniać kwestii zgodności z prawem powyższej decyzji wymiarowej, w tym również trafności zastosowanej przez organy obu instancji kwalifikacji prawnej stanu faktycznego i powołanych argumentów. Rolą Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie było jedynie ustalenie, czy w postępowaniu wznowieniowym organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że w stosunku do tych przepisów, które zostały w decyzji merytorycznej przyjęte jako jej podstawa prawna, Trybunał Konstytucyjny nie wydał wyroku stwierdzającego ich niezgodność z Konstytucją RP lub ratyfikowaną umową międzynarodową. Sąd oceniał również, czy zasadny był podniesiony w skardze zarzut, iż mimo formalnego przytoczenia przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego VAT, organy podatkowe wydając decyzje w przedmiocie podatku od towarów i usług w istocie oparły się o inny przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona. Jak wykazano powyżej, żadna z tych sytuacji nie miała miejsca. Tym samym też trzeba stwierdzić, iż Dyrektor Izby Skarbowej trafnie ocenił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. i zasadnie odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...]r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI