III SA/Wa 1045/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych, uznając, że organy nie zbadały prawidłowo przesłanek umorzenia.
Skarżący złożył skargę na decyzję SKO odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych od nieruchomości, motywując wniosek trudną sytuacją finansową spowodowaną pandemią COVID-19. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie zbadały prawidłowo materiału dowodowego i nie odniosły się do wszystkich argumentów strony, naruszając tym samym przepisy Ordynacji podatkowej.
Sprawa dotyczyła skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza W. o odmowie umorzenia zaległości podatkowych od nieruchomości za IV ratę 2020 roku. Skarżący wnioskował o umorzenie, powołując się na brak przychodów z działalności gospodarczej (organizacja imprez okolicznościowych) spowodowany obostrzeniami związanymi z pandemią COVID-19. Organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że choć istnieje słuszny interes podatnika związany z pandemią, to brak jest przesłanki interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy obu instancji nie wywiązały się z nałożonych na nie obowiązków. Sąd podkreślił, że organy nie zbadały prawidłowo materiału dowodowego, nie dokonały wszechstronnej analizy sytuacji ekonomicznej podatnika ani nie odniosły się do wszystkich argumentów strony. W szczególności wskazano na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez SKO, które nie rozpoznało sprawy ponownie, a jedynie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 67a § 1 pkt 3, art. 121, 122, 187 § 1, 191, 127 oraz art. 210 § 4, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy obu instancji nie zbadały prawidłowo materiału dowodowego i nie odniosły się do wszystkich argumentów strony, naruszając tym samym przepisy Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wywiązały się z obowiązków procesowych, nie dokonały wszechstronnej analizy sytuacji ekonomicznej podatnika ani nie odniosły się do wszystkich argumentów strony, co skutkowało naruszeniem przepisów materialnego i proceduralnego prawa podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 67b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 1 pkt 4 i 6 i § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi § § 2 ust. 3 pkt 12
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały prawidłowo przesłanek umorzenia zaległości podatkowych (ważny interes podatnika, interes publiczny). Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia wymogów formalnych. Pandemia COVID-19 jako czynnik wpływający na sytuację finansową podatnika powinna być szerzej analizowana.
Godne uwagi sformułowania
Użyty w powyższym przepisie spójnik "lub" oznacza, że wystarczy spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek. Decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednakże dowolna, ponieważ winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej lub osobistej wnioskodawcy. Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem wierzyciela podatkowego i które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną danego podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków.
Skład orzekający
Aneta Trochim-Tuchorska
przewodniczący
Konrad Aromiński
członek
Radosław Teresiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'ważny interes podatnika' i 'interes publiczny' w kontekście umorzenia zaległości podatkowych, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych (np. pandemia). Podkreślenie obowiązków organów w zakresie postępowania dowodowego i uzasadniania decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Interpretacja pojęć 'ważny interes podatnika' i 'interes publiczny' może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia umorzenia podatków w trudnych czasach pandemii, co jest nadal aktualne. Pokazuje, jak organy mogą popełniać błędy proceduralne, nawet w sprawach z pozoru prostych.
“Pandemia a podatki: Czy sąd uchylił odmowę umorzenia zaległości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 1045/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-03-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aneta Trochim-Tuchorska /przewodniczący/ Konrad Aromiński Radosław Teresiak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatki inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c; art. 200; art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 121; art. 122 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M.S. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Pismem z 4 kwietnia 2022 r. M.S. (zwany dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (zwany dalej: "SKO", "Organ odwoławczy", "Kolegium odwoławcze") z [...] stycznia 2022 r., w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z 28 grudnia 2020 r. Skarżący wniósł o umorzenie zaległości podatkowych od nieruchomości IV raty za 2020 rok dotyczącej obiektu przy ul. [...] w W. , przeznaczonej pod działalność gospodarczą – [...] . Prośbę swą motywuje brakiem możliwości prowadzenia działalności związanej z organizacją imprez okolicznościowych związanych pandemią COVID 19, a tym samym brakiem przychodów z prowadzonej działalności. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., Burmistrz W. (zwany dalej: "Organ I instancji") orzekł o odmowie umorzenia zaległego podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] za IV ratę 2020 r. w kwocie 4 972,00 wraz z odsetkami w kwocie 147,00 zł naliczonymi na dzień wydania decyzji tj. [...] marca 2021 r. Pismem z 9 kwietnia 2021 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. rozstrzygnięcia. SKO decyzją z [...] stycznia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. SKO wskazał, że organ administracji publicznej rozpoznając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych bada czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia tych zaległości (ważny interes podatnika lub interes publiczny). Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku ustalenia zaistnienia którejś z przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap - uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia (tak np. tak np. wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1592/17). Jeżeli ważny interes podatnika lub interes publiczny nie występują w sprawie, organ podatkowy nie może udzielić ulgi, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b o.p. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia ze słusznym interesem podatnika. Obostrzenia związane z pandemią niewątpliwie miały bezpośredni wpływ na jego dochód. W ocenie Kolegium odwoławcze w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z interesem publicznym, który przemawiałby za przyznaniem ulgi. Dla istnienia podstawy do udzielenia ulgi nie jest istotna okoliczność, czy należące do przedsiębiorcy nieruchomości przynoszą korzyści, czy też trzeba ponosić dodatkowe koszty celem utrzymania ich w należytym stanie. Podatek od nieruchomości nie jest zależny od rentowności nieruchomości. Wobec braku przesłanki "interesu publicznego" w zastosowaniu ulgi podatkowej, SKO stwierdził, że należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza W. z dnia [...] marca 2021 r. o odmowie umorzenia IV raty 2020 roku zaległego podatku od nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, Organ I instancji, stosując prawidłowo zasady postępowania podatkowego, dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do normy prawnej konstytuującej ulgę podatkową, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona zaskarżyła w całości decyzję SKO i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji. Nadto Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, względnie w przypadku nieuwzględniania tego wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo- administracyjnego. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 67a § 1 pkt 3) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) poprzez odmowę umorzenia zaległości podatkowej w zakresie podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] za IV ratę 2020 roku, w sytuacji gdy zachodziły wszelkie przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej; 2. art. 191 O.p. poprzez nielogiczną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, co skutkowało odmową umorzenia zaległości podatkowej i utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej; 3. art. 233 § 1 pkt 1) poprzez jego bezzasadne zastosowanie polegające na utrzymaniu w całości decyzji Burmistrza W. z dnia [...] marca 2021 , w sytuacji w której decyzja organu I instancji podlegała uchyleniu; 4. art. 121 § 1 O.p., poprzez działanie oraz orzekanie z rażącym naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych. SKO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zasadność swojego stanowiska, zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższa regulacja przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Użyty w powyższym przepisie spójnik "lub" oznacza, że wystarczy spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek. Przesłanki te mają bowiem charakter rozłączny i spełnienie choćby jednej z nich uzasadnia udzielenie ulgi. Z treści art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wynika również, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednakże dowolna, ponieważ winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej lub osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku. Zdaniem Sądu wydanie decyzji w oparciu o tzw. "uznanie administracyjne", nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jego stosowaniu, a zakres uznania administracyjnego nie jest uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania, ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen mieszczących się poza systemem prawa podatkowego, a nawet pozaprawnych (np. zasad etyki, współżycia społecznego, rachunku ekonomicznego i in.). Podkreślić należy, że przywołany przepis wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego. W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak należy postrzegać rozumienie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), a także art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście w art. 67a § 1 powołanej ustawy. Wprawdzie to w interesie podatnika, inicjującego postępowanie podatkowe w sprawie uregulowanej w art. 67a § 1, winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, jednak braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy też w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2634/17). Organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego. W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Jak to już zostało powyżej wskazane podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem wierzyciela podatkowego i które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów przesądzających, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Podkreślić należy, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną danego podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym, wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. W wyroku z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2634/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. Wnioskowana ulga, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić w terminie. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady powszechności ponoszenia ciężarów podatkowych (tj. egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszących się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt I FSK 1026/06. Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11). Tak więc odnoszenie rozumienia przesłanki interesu publicznego wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków (i innych danin), a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Przekroczenie tych granic ma, między innymi, miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych lub na podstawie fałszywych przesłanek, argumentów, które są nieprawdziwe (tak NSA w wyroku z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 2747/15). Przyznanie organowi dyskrecjonalnych uprawnień nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego i choć sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o konkretnej treści, to jednak poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób dowolny, nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Zatem, jak była o tym wyżej mowa, organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Powinien więc ocenić wyniki postępowania w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Mając na uwadze wskazaną powyżej wykładnię istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy przepisów prawa materialnego należy rozstrzygnąć, czy prowadzone przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy postępowanie podatkowe, zwłaszcza zaś postępowanie dowodowe odpowiadało wymogom Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wywiązały się z nałożonych na nie przez ustawodawcę obowiązków. W swojej decyzji organ I instancji przedstawił ogólne rozważania na temat znaczenia pojęć "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Organy wskazywały, że Skarżącemu decyzją z [...] listopada 2020 r., Burmistrz W. umorzył zaległy podatek od nieruchomości za II ratę 2020 r. w wysokości 4 972,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 214,00 zł. Jako przesłankę spełniającą kryteria "interesu podatnika" uznano pandemię korona-wirusa jako zdarzenie losowe. Organ I instancji ustalił, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie budownictwa drogowego do końca 2018r., natomiast od 2019 r. prowadził działalność gastronomiczną w W. . Celem poprawy sytuacji materialnej Skarżący wybudował w W. przy ul. [...] , salę przeznaczoną do organizacji imprez typu wesela, chrzciny, komunie. W związku z prowadzonymi obostrzeniami spowodowanymi pandemią korona-wirusa sala generowała głównie koszty związane z jej utrzymaniem. Z większych obciążeń był podatek od nieruchomości, który za rok 2020 wynosił 20 000 zł. Zdaniem organu I instancji przesłanka wprowadzenia ograniczeń w funkcjonowaniu działalności gastronomicznej nie posiada charakteru sytuacji nadzwyczajnej. Natomiast organ II instancji wskazał, że "w analizowanej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia ze słusznym interesem podatnika. Obostrzenia związane z pandemią niewątpliwie miały bezpośredni wpływ na jego dochód." Zdaniem Sądu, wydanie zatem przez organ I instancji decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i wykraczało poza granice uznania administracyjnego, a zawarta w niej ocena braku wystąpienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej miała charakter dowolny. Powyższych uchybień organu I instancji nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Co więcej organ II instancji również dopuścił się tych naruszeń, gdyż w treści zaskarżonej decyzji trudno szukać jakichkolwiek rozważań organu odwoławczego na temat zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek uzasadniających zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zdaniem Sądu, Organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 127 O.p., tj. zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Zasada ta polega na tym, że każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji może być w wyniku odwołania również rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie, oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie II instancji, którego przedmiotem nie jest weryfikacja, a ponowne rozpoznanie sprawy. Organ II instancji obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji, a zatem nie może on się ograniczyć tylko do kontroli wydanej prze ten organ decyzji. Co więcej, dwuinstancyjność postępowania wymusza na organie II instancji odniesienie się w uzasadnieniu wydanej decyzji, nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w ocenianym rozstrzygnięciu organu I instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Jak to już zostało powyżej wskazane w realiach niniejszej sprawy organ II instancji nie rozpoznał ponownie sprawy, tj. nie dokonał żadnych własnych ustaleń odnośnie sytuacji finansowej Skarżącego ani zaistnienia w przedmiotowej sprawie spełnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., ani nie odniósł się do argumentów strony skarżącej. Należy również zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 210 § 4 O.p. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie zawiera zatem uzasadnienia prawnego, gdyż organ ten samodzielnie nie wyjaśnił jej podstawy prawnej w tym procesu dokonanej subsumpcji zastosowanych w sprawie przepisów prawa w odniesieniu do realiów stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organ II instancji nie dokonał bowiem żadnych własnych rozważań prawnych ograniczając się jedynie do opisania stanowiska organu I instancji. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ II instancji w toku toczącego się przed nim postępowania odwoławczego nie może ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji, lecz powinien samodzielnie rozpoznać sprawę na nowo przedstawiając w treści decyzji swoje własne stanowisko. Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest takiego stanowiska organu II instancji w niniejszej sprawie. Na marginesie wskazać należy, że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych (co słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku), czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia) (por. wyrok NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1134/15). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ II instancji nie zbadał w realiach przedmiotowej sprawy w sposób prawidłowy, czy wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie Skarżącemu należności podatkowych, to naruszył przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oraz przepisy postępowania podatkowego - art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., art. 127 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 i § 4 O.p. W konsekwencji konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż naruszała ona przepisy prawa materialnego oraz postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji będzie zatem zobowiązany do uwzględnienia powyższych uwag Sądu i ponownie zbada, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych Skarżącego. Mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu - jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 500,00 zł, uiszczony stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), co orzeczono w pkt II wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI