III SA/Wa 1018/24

III SA/Wa 1018/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Cichoń
Konrad Aromiński /przewodniczący/
Tomasz Grzybowski. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art.33 par.2 pkt 1 i 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń, asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2023 r. oddalające zarzuty S. R. (Skarżąca) do prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Stan faktyczny i prawny sprawy jest następujący.
Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. decyzją z [...] sierpnia 2022 r., określił S. R. (dalej: "Skarżąca", "Strona") zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy styczeń – grudzień 2018 r. Natomiast decyzją z [...] czerwca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie ww. decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wystawił [...] lipca 2023 r. tytuły wykonawcze, które zostały doręczone Skarżącej 23 sierpnia 2023 r.
Skarżąca pismem z 29 sierpnia 2023 r. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego podatku od towarów i usług za październik 2018 r., wskazując na nieistnienie obowiązku oraz brak wymagalności obowiązku. W uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że na ww., ostateczną decyzję wymiarową Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] czerwca 2023 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Ponadto postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z uwagi na wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku wynikającego z decyzji z [...] czerwca 2023 r., w sytuacji gdy podstawą prawną egzekucji jest decyzja organu pierwszej instancji, a nie decyzja ostateczna organu drugiej instancji. Ponadto w ocenie Skarżącej postępowanie egzekucyjne należy zawiesić do czasu zakończenia postępowania sądowo- administracyjnego.
Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oddalił zgłoszone zarzuty. Jak zauważono, decyzja wymiarowa Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] czerwca 2023 r. jest ostateczna, a zatem mogła stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast wniesienie na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego nie wywiera skutku prawnego w zakresie nieistnienia obowiązku podatkowego lub braku wymagalności zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji.
Zapatrywanie powyższe podtrzymał w całej rozciągłości Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w spornym postanowieniu z [...] stycznia 2024 r. Organ odwoławczy zauważył w szczególności:
- odnośnie do zarzutu nieistnienia obowiązku, że ww. ostateczna decyzja wymiarowa nie wygasła, nie została uchylona bądź zmieniona, nie stwierdzono też jej nieważności, tym samym nadal pozostaje w obrocie prawnym; natomiast kwestie odnoszące się do prawidłowości i zasadności decyzji podatkowej nie podlegają ocenie w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego,
- co do zarzutu braku wymagalności obowiązku, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, a z akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekał w przedmiocie wniosku Strony o wstrzymanie wykonania decyzji,
- w zakresie zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), że kwestia ta z uwagi na niekonkurencyjność środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie podlega rozpatrzeniu w trybie zarzutów z art. 33 u.p.e.a.; w obecnym stanie prawnym badanie prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego następuje w oparciu o art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.,
- brak jest podstaw prawnych do wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie Strona domagała się jego uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 34 § 3, § 4, art. 33 § 1 w zw. z art. 7 u.p.e.a. poprzez oparcie orzeczenia na nieostatecznym postanowieniu wierzyciela, co narusza art. 7 u.p.e.a.,
- prowadzenie egzekucji niezgodnie z art. 33 w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. na niewłaściwej podstawie prawnej,
- art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego w zw. z art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a,
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ich zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że prowadzenie egzekucji i zajęcie środków majątkowych przeznaczonych na bieżący podatek VAT z wynagrodzenia dla pracowników stanowi o rażącym naruszeniu prawa, tj. art. 8 § 1 pkt 7 w zw. z art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a., w zw. z art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego. Zaskarżone postanowienie rażąco narusza także art. 34 § 4 u.p.e.a. W związku z wynikającym z ustawy egzekucyjnej prawem zaskarżenia postanowienia wydanego przez wierzyciela, ocena poprawności jego rozstrzygnięcia badana jest w toku kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie dokonał takiej kontroli, czy oceny poprawności zaskarżonego postanowienia. Co więcej, postanowienie o którym mowa w "art. 34 ust. 3" u.p.e.a., nie zostało Stronie doręczone celem złożenia przysługującego zażalenia. Organy egzekucyjne I i II instancji przed wydaniem postanowienia o zarzutach, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a., były zobowiązane do sprawdzenia, ustalenia, czy postanowienie wierzyciela jest ostateczne. Brak ostateczności postanowienia wierzyciela wyklucza podjęcie postanowienia o zarzutach przez organ egzekucyjny. Dalej podtrzymano również stanowisko, że podstawą prawną egzekucji jest ostateczna decyzja organu podatkowego I instancji, a nie decyzja ostateczna organu podatkowego II instancji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] czerwca 2023 r. jest okolicznością skutkującą, że postępowanie egzekucyjne jest wadliwe i podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a, gdyż obowiązek został określony niezgodnie z treścią orzeczenia wynikającego z decyzji podatkowej. We wskazanym stanie rzeczy zachodzą uzasadnione podstawy do uwzględnienia skargi, a to wobec zaistnienia pozytywnych przesłanek wskazanych w art. 8 § 1 pkt 7, art. 81 § 4 i § 5, art. 33 § 2 pkt 2 lit. a-c, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., i na podstawie art. 56 i art. 59 § 1 pkt 3, do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a ponadto również do zawieszenia egzekucji do czasu zakończenia postępowań sądowo-administracyjnego ze skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] czerwca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W punkcie wyjścia odnotować należy, że tut. Sąd rozpatrzył już szereg skarg Strony o analogicznym charakterze i podtrzymuje w całości dotychczasową, krytyczną ocenę jej stanowiska odnośnie do podstaw zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze zbieżny z tymi sprawami charakter niniejszej sprawy jako własne przyjęto, mutatis mutandis, motywy przedstawione m.in. w sprawie o sygn. III SA/Wa 953/24. Podobnie bowiem, jak w ww. sprawie, także w przedmiotowym przypadku Skarżąca zgłosiła zarzut do prowadzonej przeciwko niej egzekucji administracyjnej wskazując na nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Analogiczne są również motywy tych zarzutów, jak i późniejsze pisma procesowe z nimi związane, włącznie (jak wspomniano) ze skargą do tut. Sądu.
W związku z powyższym Sąd przypomina ponownie, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa, takich jak: przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Natomiast wskazany w tytule wykonawczym z [...] lipca 2023 r. obowiązek podatkowy za październik 2018 r. wynika z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z [...] sierpnia 2022 r. określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy styczeń – grudzień 2018 r., utrzymanej w mocy decyzją tego organu z [...] czerwca 2023 r. Decyzja organu odwoławczego weszła do obrotu prawnego w dacie jej doręczenia, stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Sąd podzielił w tym stanie faktycznym stanowisko organu, że skoro egzekwowana należność wynikała z będącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, to podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny i nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem przedmiotowa decyzja nie wygasła, nie została uchylona bądź zmieniona, nie stwierdzono jej nieważności, tym samym nadal pozostaje w obrocie prawnym. Dodatkowo odnotować wypada, że skarga Strony na ostateczną decyzję w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. została rozpoznana przez WSA w Szczecinie wyrokiem ją oddalającym z 19 czerwca 2024 r., I SA/Sz 453/23.
Nieuprawnione jest ponadto stanowisko Skarżącej, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje, bowiem nie wynika ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji organu II instancji, a decyzji organu I instancji. Jako podstawę prawną obowiązku (część D.3 tytułu wykonawczego) wskazano – prawidłowo – "orzeczenie", jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku (część D.4 tytułu wykonawczego) – numer decyzji "decyzja [...]", zaś jako datę wydania orzeczenia (część D.3 tytułu wykonawczego) "2023-06-[...]". W ocenie Sądu jest to działanie prawidłowe, gdyż dopiero decyzja wydana w drugiej instancji jest decyzją ostateczną, która – zgodnie z art. 239e Ordynacji podatkowej – podlega wykonaniu. Powyższe dane zgodne są z danymi zawartymi w decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego.
Ponownie też podkreślić należy, że kwestie odnoszące się do prawidłowości i zasadności wydanych decyzji podatkowych nie podlegają ocenie w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Nieuzasadniony okazał się również zarzut oparty na przesłance z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., tj. braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Należy zauważyć, że ustawodawca w przepisie tym określił przyczyny braku wymagalności obowiązku, do których zaliczył po pierwsze odroczenie terminu wykonania obowiązku, po drugie rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej i po trzecie wystąpienie innej przyczyny powodujące brak wymagalności obowiązku. Do tej ostatniej grupy zaliczyć można np. sytuacje, w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu, który nie jest jeszcze wykonalny, np. nieostateczna decyzja administracyjna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności ani niepodlegająca natychmiastowej wykonalności z mocy prawa. Skarżąca wnosząc zarzuty do postępowania egzekucyjnego wskazała brak wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] czerwca 2023 r. Podnoszona okoliczność nie ma jednak wpływu na wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Również w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a-c u.p.e.a., bądź że orzeczono o wstrzymaniu wykonania ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S., a tym samym by straciła ona atrybut wymagalności. Wbrew stanowisku Skarżącej, podstawy do uwzględnienia tego zarzutu nie mogła stanowić podnoszona przez nią okoliczność zaskarżenia ww. decyzji skargą do sądu administracyjnego. Trafnie w tym względzie wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 § 1 pkt 7 i art 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego, należy zauważyć, że wykraczają one poza przedmiot sprawy. Ustawodawca w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. zawarł enumeratywny katalog zarzutów do postępowania egzekucyjnego, który jest katalogiem zamkniętym, co jednocześnie oznacza, że nie jest dozwolone badanie przez wierzyciela innych zarzutów, niż wymienione w treści tego przepisu. Kwestie dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem przepisów prawa bada organ egzekucyjny wyłącznie w trybie skargowym (art. 54 u.p.e.a.), a nie wierzyciel. W skardze na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny rozpatruje, czy czynności egzekucyjne zostały dokonane w sposób prawidłowy oraz czy zastosowany środek egzekucyjny nie jest zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. Nie służy temu natomiast tryb zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Kwestia uciążliwości środka egzekucyjnego podlega rozpoznaniu w trybie art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 166b u.p.e.a., tj. skargi na czynność egzekucyjną / zabezpieczającą. Rozpatrzenie skargi w postępowaniu zainicjowanym zarzutami byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia.
Nawiązując z kolei do zarzutu naruszenia art. 34 § 3, § 4, art. 33 § 1 w zw. z art. 7 u.p.e.a. poprzez oparcie orzeczenia na nieostatecznym postanowieniu wierzyciela, należy podkreślić, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 34 § 2 i § 3 u.p.e.a, wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutów, na które przysługuje zażalenie. W obecnie obowiązującym stanie prawnym zarzuty rozpatruje wyłącznie wierzyciel. Zatem procedowanie przez wierzyciela zgłoszonych zarzutów w oparciu o nieaktualny stan prawny byłoby naruszeniem przepisów ustawy egzekucyjnej.
Równie krytycznie wreszcie odnieść się należy do zarzutu niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów formalnych art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W obowiązującym od 30 lipca 2020 r. stanie prawnym kwestia ta nie podlega zatem rozpoznaniu w trybie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Obecnie badanie prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego następuje przez organ egzekucyjny w trybie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a, (nie wierzyciela), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, nie znajdując (również z urzędu) podstaw do jej uwzględnienia.