III SA/Wa 1014/06

III SA/Wa 1014/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Turek
Ewa Radziszewska-Krupa
Jerzy Płusa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędziowie asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa,, asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia H. N. - Skarżącego w rozpatrywanej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] marca 2005 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia emerytalnego.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż w związku z nieuregulowaniem przez Skarżącego należnego podatku od towarów i usług, wynikającego ze złożonej deklaracji podatkowej za październik 2003 r. w kwocie 12.285 zł, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu 30 stycznia 2004 r. wystawił tytuł wykonawczy, który przekazał do organu egzekucyjnego celem jego realizacji. W dniu 7 stycznia 2004 r. należność objęta tytułem wykonawczym ograniczona została do kwoty 12.259 zł.
W dniu 9 lutego 2004 r. organ egzekucyjny doręczył tytuł wykonawczy żonie Skarżącego M. N. oraz sporządził protokół zajęcia ruchomości należącej do Skarżącego - samochodu marki "Volkswagen Bora". Protokół zajęcia ruchomości został podpisany przez M.N. i samochód pozostawiono pod jej dozorem. W następstwie dokonanego zajęcia ruchomości, powstały koszty egzekucyjne, które stosownie do art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", obciążają zobowiązanego.
Skarżący na poczet dochodzonej należności w dniu 16 lutego 2004 r. dokonał dobrowolnej wpłaty bezpośrednio wierzycielowi, co spowodowało wygaśnięcie należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę. Pozostały natomiast do zapłaty należne koszty egzekucyjne.
W związku z faktem, iż kwota dochodzonej zaległości uległa zmniejszeniu, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekraczała kwotę ostatecznie dochodzoną, organ egzekucyjny, stosownie do art. 45 § 2 u.p.e.a., odstąpił od egzekucji z ruchomości i zastosował inny środek egzekucyjny, tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego.
Zawiadomieniem z dnia 11 grudnia 2004 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z tytułu świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. O zastosowanym środku egzekucyjnym Skarżący został powiadomiony w dniu 17 grudnia 2004 r.
Pismem z dnia 17 grudnia 2004 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 2 lutego 2005 r., Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w G. skargę na dokonane zajęcie świadczenia emerytalnego. W skardze wnosił o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego oraz o wnikliwe i dokładne sprawdzenie danych, w oparciu o które zostało wydane postanowienie z dnia [...] sierpnia 2004 r. o pozostawieniu podania z dnia [...] lutego 2004 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że doręczony mu tytuł wykonawczy z dnia 30 stycznia 2004 r. został wystawiony na powyższy dzień od zawyżonej wartości. Zarzucił organowi egzekucyjnemu, iż poborca skarbowy nie doręczył mu, ani jego żonie odpisu protokołu z zajęcia ruchomości z dnia 9 lutego 2004 r. Ponadto oświadczył, iż protokół zajęcia poborca kazał podpisać żonie in blanco twierdząc, że dokona jego zniszczenia w momencie wpłacenia całej kwoty w środę, tj. 11 lutego 2004 r. Zakwestionował także prawidłowość określenia momentu dokonania zajęcia, bowiem jak twierdził, jego żona o godz. 13.30 przebywała w pracy.
Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", oraz art. 54 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną, uznał bowiem, że dokonana czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczenia emerytalnego, jest zgodna z przepisami u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru stwierdził, iż podstawę do dokonania tej czynności stanowił, zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a., tytuł wykonawczy wystawiony na dochodzoną należność. Ponadto wskazał, iż kwota należności wykazana w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia emerytalnego odpowiada kwocie należnych kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku dokonanego w dniu 9 lutego 2004 r. zajęcia ruchomości.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, skierowanym do Ministra Finansów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o uchylenie w całości "nieprawnie żądanej przez organ egzekucyjny należności kosztów egzekucyjnych w wysokości 883,30 zł, które powstały z tytułu wykonania egzekucji o nieprawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy przez ten organ oraz nieprawidłowo prowadzone postępowanie egzekucyjne przez poborcę skarbowego organu egzekucyjnego Urzędu Skarbowego w W.."
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wyjaśnił, iż przedmiotem postępowania jest postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu świadczenia emerytalnego, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zdaniem Ministra Finansów, w ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, natomiast nie można wnosić zarzutów materialnoprawnych, dotyczących wysokości dochodzonej zaległości, a także wysokości należnych kosztów egzekucyjnych. Zarzuty w tym zakresie podlegają bowiem rozpatrzeniu w odrębnych trybach postępowania. Zarzuty dotyczące wysokości egzekwowanej zaległości podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a., jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, natomiast zarzuty dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 64c § 7 tej ustawy. Z akt sprawy wynika, iż Skarżący pismem z dnia 15 lutego 2005 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, dotyczące wysokości dochodzonej zaległości, jednakże zarzuty te wobec braku jednoznacznego sprecyzowania treści wystąpienia, nie zostały rozpatrzone merytorycznie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. organ egzekucyjny pozostawił pismo Skarżącego z dnia 15 lutego 2004 r. bez rozpatrzenia. Skarżący w będącym przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniu z dnia 8 marca 2005 r. wniósł zarzuty dotyczące wymienionego wyżej postanowienia z dnia [...] sierpnia 2004 r., jednakże zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. Natomiast w zakresie wysokości należnych kosztów egzekucyjnych, Skarżący nie wnosił takich zarzutów, pomimo iż do protokołu przesłuchania strony z dnia 29 marca 2004 r. złożył oświadczenie, że z takim wnioskiem wystąpi do organu egzekucyjnego.
Odnośnie, będącego przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, zajęcia świadczenia emerytalnego, Minister Finansów wyjaśnił, iż organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniły go przepisy u.p.e.a. Podstawę do zastosowania tego środka egzekucyjnego stanowił, zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a., tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. na dochodzoną należność, którego odpis doręczono zobowiązanemu w dniu 9 lutego 2004 r., co wynika z części "H" tytułu wykonawczego. Przedmiotem egzekucji były natomiast koszty egzekucyjne powstałe w wyniku dokonanego w dniu 9 lutego 2004 r. zajęcia ruchomości. Dokonana bowiem w dniu 16 lutego 2004 r. przez zobowiązanego wpłata na poczet egzekwowanej należności nie pokryła w całości dochodzonej należności. Pozostały do zapłaty koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64 § 8 u.p.e.a., zapłata egzekwowanej należności, po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie zwalnia zobowiązanego od obowiązku uiszczenia powstałych kosztów egzekucyjnych. Należne koszty, z uwagi na brak dobrowolnej wpłaty, podlegały stosownie do art. 64c § 5 i § 6 u.p.e.a., ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na dochodzoną należność. Jeżeli chodzi natomiast o zarzuty dotyczące dokonanego w dniu 9 lutego 2004 r. zajęcia ruchomości, Minister Finansów stwierdził, iż zarzuty w tym zakresie nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu. Stanowią one przedmiot innej sprawy i wymagają odrębnego postępowania. Wniesione przez Skarżącego zażalenie z dnia 8 marca 2005 r. w części dotyczącej tych zarzutów przekazano Dyrektorowi Izby Skarbowej w G. w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania stosownego rozstrzygnięcia.
W skardze na postanowienie Ministra Finansów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a ponadto o "uchylenie w całości wystawionego tytułu wykonawczego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wydanego z pogwałceniem stanu rzeczywistego, tj. tytuł wykonawczy określa wyższą wartość należności pieniężnej od wartości faktycznie należnej oraz o uchylenie w całości nieprawnie pobranej przez organ egzekucyjny (...) należności kosztów egzekucyjnych w wysokości 883,30 zł, które powstały z tytułu wykonania egzekucji o nieprawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy przez ten organ".
W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w skardze z dnia 17 grudnia 2004 r. na czynności egzekucyjne oraz w zażaleniu z dnia 8 marca 2005 r. Wskazał m.in., iż kwestionuje wysokość dochodzonej należności, bowiem w wystawionym tytule wykonawczym nie uwzględniono nadpłaty podatku wynikającej z deklaracji VAT-7 za wrzesień 2003 r., co sprawiało, że kwota wymieniona w tytule wykonawczym nie odpowiadała kwocie faktycznego zadłużenia istniejącego na dzień jego wystawienia. Podniósł, iż w trakcie przesłuchania w dniu 29 marca 2004 r., podczas którego składał wyjaśnienia w celu sprecyzowania swojego wniosku z dnia 15 lutego 2004 r. i kiedy po raz pierwszy przedstawiono mu protokół zajęcia, jednoznacznie przedstawił fakt niedoręczenia protokołu zajęcia jego żonie, której o podanej przez poborcę godzinie 13.30 nie było w domu. Skarżący zarzucił również, że w wezwaniu do zapłaty sporządzonym przez poborcę skarbowego wskazano kwotę, która nie wynika z tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdził, iż nieprawdą jest, że nie składał zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. W piśmie z dnia 30 marca 2004 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w W. wskazał jednoznacznie, że jego wniosek z dnia 15 lutego 2004 r. dotyczy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. We wniosku tym kwestionował wysokość dochodzonej należności, określonej w tytule wykonawczym, jako niezgodnej ze stanem faktycznym, bowiem nie uwzględniała ona nadpłaty podatku. Podniósł również, iż wydając w dniu [...] sierpnia 2004 r. postanowienie o pozostawieniu jego podania z dnia 15 lutego 2004 r. bez rozpoznania, nie uwzględniono faktu, że wezwanie z dnia 21 czerwca 2004 r. o sprecyzowanie wniosku z dnia 15 lutego 2004 r. doręczono mu po upływie terminu do usunięcia braku formalnego podania. Na zakończenie skargi stwierdził, iż otrzymane postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. oraz Ministra Finansów świadczą, iż nie uwzględniono wielu faktów oraz nie podjęto kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice te wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania sądu jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w G., oddalające skargę na czynności egzekucyjne. W skardze tej Skarżący jako jej przedmiot wskazał czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu wierzytelności Skarżącego z tytułu świadczenia emerytalnego, dokonane zawiadomieniem z dnia 11 grudnia 2004 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Zawiadomienie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 17 grudnia 2004 r., której to okoliczności Skarżący nie kwestionuje.
Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (zob. Dariusz Jankowiak w : Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., str. 390). Skarga składana w trybie art. 54 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się również, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 - LEX nr 43032, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578).
Tak więc, tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana trybie art. 54 u.p.e.a kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż w toku postępowania wszczętego skargą Skarżącego z dnia 17 grudnia 2004 r., Skarżący obszernie uzasadniając swoje zastrzeżenia pod adresem organu egzekucyjnego kwestionował, m.in. prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 30 stycznia 2004 r., zasadność postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2004 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia jego pisma z dnia 15 lutego 2004 r. oraz działanie organu egzekucyjnego poprzedzające wydanie tego postanowienia, przebieg i prawidłowość dokonanego w dniu w dniu 9 lutego 2004 r. zajęcia ruchomości (należącego do niego samochodu osobowego), zasadność powstania kosztów egzekucyjnych, wezwanie przez poborcę do zapłaty, a także szereg innych czynności i działań organu egzekucyjnego podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast w żadnym stopniu nie wskazał i nie uzasadnił swoich zastrzeżeń wobec tej czynności, którą zaskarżył, a więc zawiadomienia z dnia 11 grudnia 2004 r. o zajęciu przysługującego mu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia emerytalnego.
Przyjmując nawet, iż pomiędzy poszczególnymi działaniami podejmowanymi przez organ egzekucyjny na różnych etapach prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego istnieje określony związek, nie ma jednak podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.
W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów poddał analizie prawidłowość zaskarżonej przez Skarżącego czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczenia emerytalnego, w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów u.p.e.a. Wskazał, iż organ egzekucyjny zastosował przewidziany w ustawie - art. 1a pkt 12 lit. a) środek egzekucyjny, tj. egzekucję z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, przesyłając organowi rentowemu zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego oraz doręczając odpis tego zawiadomienia Skarżącemu. Wskazał podstawy prawne zastosowanego środka egzekucyjnego oraz przyczyny jego zastosowania związane z egzekucją kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku dokonanego wcześniej zajęcia ruchomości. Wyjaśnił również Skarżącemu zakres postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, złożonej w trybie art. 54 u.p.e.a. oraz środki prawne, które służyły Skarżącemu w odniesieniu do innych kwestionowanych przez niego elementów postępowania egzekucyjnego, m.in. tytułu wykonawczego oraz kosztów egzekucyjnych, wskazując m.in., iż zastrzeżenia Skarżącego co do dokonanego w dniu 9 lutego 2004 r. zajęcia ruchomości powinny być przedmiotem postępowania wyjaśniającego oraz wydania stosownego rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu.
Skoro zatem sam Skarżący w żaden sposób nie wskazał na czym polega wadliwość zaskarżonej przez niego czynności egzekucyjnej, to w ocenie Sądu, uwzględniając ramy prawne postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, nie ma podstaw, aby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. oddalające skargę Skarżącego jako nieuzasadnioną, nie odpowiadają prawu.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.