III SA/Wa 1004/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-02-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychodówfakturyfikcyjne transakcjenierzetelność ksiągpostępowanie podatkowekontrola podatkowaVAT

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając faktury za fikcyjne i tym samym odmawiając zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Podatniczka prowadząca działalność gospodarczą kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków wynikających z faktur wystawionych przez firmę [...], które organy podatkowe uznały za fikcyjne. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, stwierdzając, że zakwestionowane transakcje nie miały rzeczywistego charakteru, a podatniczka nie wykazała dowodów potwierdzających ich zasadność.

Sprawa dotyczyła skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. na kwotę 73.382 zł. Kluczowym zagadnieniem była możliwość zaliczenia przez podatniczkę do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi przez firmę [...]. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność tych faktur, uznając je za fikcyjne, co skutkowało zaniżeniem dochodu do opodatkowania. Podatniczka zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, brak dokumentacji źródłowej u kontrahenta oraz sprzeczności w wyjaśnieniach, jednoznacznie wskazuje na fikcyjność transakcji. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia faktów uzasadniających zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów spoczywa na podatniku, a w tym przypadku podatniczka nie przedstawiła wystarczających dowodów. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów dotyczących wykorzystania materiałów z innych postępowań ani nierzetelności księgi przychodów i rozchodów w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, nie mogą stanowić kosztu podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, ponieważ podatniczka nie wykazała dowodów potwierdzających ich zasadność, a kontrahent nie był w stanie udowodnić wykonania usług.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Wydatki udokumentowane nierzetelnymi fakturami nie mogą stanowić kosztu podatkowego.

Pomocnicze

Op art. 193 § § 4

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy.

Op art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przez organ podatkowy, ale także obowiązek współdziałania podatnika.

Op art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Op art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Op art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

Op art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

Op art. 124

Ordynacja podatkowa

Obowiązek uzasadniania decyzji w sposób wyczerpujący i logiczny.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (nie miał zastosowania w tej sprawie).

Dz.U. 2018 poz. 200 art. 11 § ust. 1 i ust. 3

Rozporządzenie Ministra Finansów

Dane w księdze przychodów i rozchodów muszą odzwierciedlać stan rzeczywisty i być oparte na prawidłowych i rzetelnych dowodach.

Dz.U. 2018 poz. 200 art. 12 § ust. 1 i ust. 3

Rozporządzenie Ministra Finansów

Dane w księdze przychodów i rozchodów muszą odzwierciedlać stan rzeczywisty i być oparte na prawidłowych i rzetelnych dowodach.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Op art. 181

Ordynacja podatkowa

Dopuszczenie wykorzystania w postępowaniu dowodów i materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach.

Op art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zaznajomienie strony z dowodami i umożliwienie wypowiedzenia się.

Op art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakwestionowanie przez organy podatkowe rzetelności faktur wystawionych przez firmę [...] z powodu braku rzeczywistego charakteru transakcji. Uznanie przez organy podatkowe księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów. Podzielenie przez sąd stanowiska organów, że ciężar udowodnienia faktów korzystnych dla podatnika spoczywa na nim.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe (brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, naruszenie zasady ciężaru dowodu, oparcie decyzji na rozstrzygnięciu wobec kontrahenta, brak wezwania do wyjaśnień). Zarzuty naruszenia prawa materialnego (błędne niezastosowanie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez odmowę zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów).

Godne uwagi sformułowania

zakwestionowane transakcje nie miały rzeczywistego charakteru ciężar udowodnienia przez podatnika korzystnych dla niego faktów księgi podatkowe prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy nie stanowią dowodu wydatki udokumentowane za pomocą faktur nieodzwierciedlających rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych nie mogą stanowić kosztu podatkowego

Skład orzekający

Beata Sobocha

przewodniczący sprawozdawca

Matylda Arnold-Rogiewicz

sędzia

Agnieszka Baran

sędzia del. SO

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, rzetelność ksiąg podatkowych, ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym, ocena dowodów przez organy podatkowe."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z fikcyjnymi fakturami i brakiem dowodów po stronie podatnika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy z weryfikacją kosztów uzyskania przychodów w kontekście fikcyjnych faktur i podkreśla znaczenie ciężaru dowodu po stronie podatnika.

Fikcyjne faktury i ciężar dowodu: dlaczego podatnik musi udowodnić swoje koszty?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1004/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran
Beata Sobocha /przewodniczący sprawozdawca/
Matylda Arnold-Rogiewicz
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 2898/20 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 200
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn.
Sentencja
Sygn. akt III SA/Wa 1004/19 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz sędzia del. SO Agnieszka Baran Protokolant referent Agnieszka Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Z. C. ("Skarżąca", "Strona") w 2013 r. (1 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2013 r.) prowadziła opodatkowaną, na zasadach ogólnych działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług wodno-kanalizacyjnych na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą. W złożonym w dniu 23 czerwca 2014 r. w Urzędzie Skarbowym w S. zeznaniu podatkowym (korekcie) PIT- 36 za 2013 r., Z. C. wykazała:
- przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - 639.673,43 zł;
- koszty uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej - 612.775,47 zł;
- dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej - 26.897,96 zł;
- należna zaliczka z pozarolniczej działalności gospodarczej - 4.310,00 zł;
- dochód do opodatkowania - 26.897,96 zł;
- podstawa obliczenia podatku - 26.898,00 zł;
- obliczony podatek- 4.285,62 zł;
- składki na ubezpieczenie zdrowotne - 901,52 zł;
- podatek po odliczeniu - 3.384,10 zł;
- podatek należny - 3.384,00 zł.
Na podstawie imiennego upoważnienia z dnia 26 maja 2015 r. została przeprowadzona kontrola podatkowa w zakresie rzetelności i prawidłowości rozliczeń w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów uzyskanych w 2013 r. i 2014 r. oraz w zakresie rzetelności i prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów I usług za wybrane miesiące 2013 r. i 2014 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej zgromadzony został materiał dowodowy uzasadniający podejrzenie zaniżenia w zeznaniu podatkowym za 2013 r. kwoty należnego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. w stosunku do Z. C., wszczęte zostało postępowanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że Z. C. :
1. zawyżyła koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 290.015,76 zł, w tym:
- o kwotę 9.673,68 zł dotyczącą zakupu benzyny do maszyn i urządzeń nienależących do majątku firmy;
- o kwotę 342,08 zł tytułem zakup części do samochodów niestanowiących majątku firmy;
- o kwotę 275.000 zł dotyczącą nabycia usług od firmy [...] z uwagi na ich fikcyjność;
- o kwotę 5.000 zł z powodu braku faktury nabycia (kserokopia faktury);
2. zaniżyła koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 45.621,51 zł w tym:
- o kwotę 9.221,51 zł poprzez niezaewidencjonowanie faktur;
- o kwotę 36.400 zł, poprzez zaewidencjonowanie faktury w 2014 r. zamiast w 2013 r.
W związku z powyższym podatkowa księga przychodów i rozchodów uznana została za nierzetelną w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o czym świadczy zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 244.394,25 zł (290.015,76 zł - 45.621,51 zł), przekraczają łącznie 0,5% kosztów wykazanych w księdze za 2013 r. Ponadto w oparciu o postanowienia art. 193 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej także "Op"), nie uznano księgi podatkowej za dowód w postępowaniu podatkowym w tej części.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. określono Stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 73.382 zł.
Pismem z dnia 10 stycznia 2018 r. Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. ("Naczelnik", "Organ I instancji") z dnia 22 grudnia 2017 r., ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, decyzją z dnia 10 maja 2018 r. uchylono w całości decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez organ podatkowy pierwszej instancji postępowanie w przedmiotowej sprawie nie spełnia zawartych w przepisach Op reguł postępowania podatkowego, w szczególności nie odpowiada postanowieniom zawartym w art. 187 § 1 i art. 180 § 1 w związku z art. 122 Op.
W toku ponownie prowadzonego postępowania, dokonano kolejnego badania prowadzonej w 2013 r. podatkowej księgi przychodów i rozchodów w oparciu o dokumenty źródłowe. Ustalenia w tym zakresie zawarte zostały w protokole z badania podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji środków trwałych oraz ewidencji wyposażenia za 2013 r., który został doręczony Stronie w dniu 2 października 2018 r. Do zawartych w powyższym protokole ustaleń nie wniesiono żadnych zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. określono Skarżącej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów uzyskanych w 2013 r., w kwocie 73.382 zł. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz złożonych wyjaśnień ustalono, iż w 2013 r. Z. C. dokonywała sprzedaży usług na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą. Przychody udokumentowane były fakturami VAT. Łączny przychód zaewidencjonowany w 2013 r. w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wyniósł 639.673,43 zł i dotyczył usług na rzecz:
- [...] i Spółka, Spółka Komandytowa w łącznej wysokości 500.373,43 zł,
- [...] w łącznej wysokości 132.000 zł,
- B. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w B. w kwocie 3.000 zł,
- Przedszkole Miejskie Nr 4 "[...]" w kwocie 2.300 zł,
- Specjalistyczna Firma [...] w kwocie 2.000 zł.
W zakresie przychodów ze sprzedaży usług w badanym okresie nieprawidłowości nie stwierdzono.
W zakresie kosztów uzyskania przychodów stwierdzono natomiast, że Strona:
1. zawyżyła koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 290.015,76 zł, w tym:
- o kwotę 9.673,68 zł dotyczącą zakupu benzyny do maszyn i urządzeń nie należących do majątku firmy,
- o kwotę 342,08 zł tytułem zakup części do samochodów niestanowiących majątku firmy,
- o kwotę 275.000 zł dotyczącą nabycia usług od firmy [...] z uwagi na ich fikcyjność,
- o kwotę 5.000 zł z powodu braku faktury nabycia (kserokopia faktury);
2. zaniżyła koszty uzyskania przychodów w łącznej wysokości 45.621,51 zł w tym:
- o kwotę 9.221,51 zł poprzez niezaewidencjonowanie faktur,
- o kwotę 36.400,00 zł, poprzez zaewidencjonowanie faktury w 2014 r. zamiast w 2013 r.
W związku z powyższym na podstawie art. 193 § 4 Op, podatkową księgę przychodów i rozchodów uznano za nierzetelną w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i stwierdzono, że nie stanowi ona dowodu w przedmiotowym postępowaniu w tej części. Nadto wskazano, iż zgodnie z treścią art. 23 § 2 Op, odstąpiono od szacowania podstawy opodatkowania, gdyż dane wynikające z podatkowej księgi przychodów i rozchodów uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, tj. materiał dowodowy zebrany w toku postępowania podatkowego poprzedzonego kontrolą podatkową, pozwala na określenie podstawy opodatkowania.
Od powyższej decyzji pismem z dnia 22 listopada 2018 r., złożono odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 187 § 1 Op i art. 191 Op, poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia dowodów, naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, a w szczególności naruszenie zasady ciężaru dowodu obowiązującej w postępowaniu podatkowym poprzez obciążenie Podatnika obowiązkiem dostarczania dowodów w postępowaniu, w sytuacji gdy zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu podatkowym, to do organu podatkowego należy zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Op w zw. z art. 122 Op, poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem niniejszego odwołania w przeważającej mierze na rozstrzygnięciu wydanym wobec kontrahenta Podatnika, co stanowi przejaw braku wnikliwości i samodzielności orzeczniczej organu;
3. art. 187 § 1 Op, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonywanie tej oceny w sposób dowolny, co na gruncie niniejszej sprawy przejawia się w wyrażaniu przez organ poglądów i ocen, a także opieraniu się na braku posiadania informacji i wyjaśnień Strony, której nie wezwano do złożenia wyjaśnień w trakcie postępowania po uchyleniu decyzji;
4. art. 123 § 1 Op, poprzez dokonanie błędnej wykładni zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i czynienie Stronie skarżącej zarzutu braku czynnego udziału, w sytuacji gdy udział taki jest jej prawem, a nie obowiązkiem, a to po stronie organu leży obowiązek aktywnego prowadzenia postępowania, szczególnie w zakresie gromadzenia dowodów;
5. art. 124 Op, poprzez uzasadnienie decyzji w sposób nielogiczny, pełen sprzeczności i dowolności, wbrew dyspozycji tego przepisu, niewyjaśniający Stronie przesłanek, którymi organ kierował się załatwiając sprawę;
6. art. 193 § 4 i 6 Op, poprzez uznanie zapisów w prowadzonych przez Podatnika na potrzeby rozliczenia podatku od towarów i usług w ewidencjach VAT sprzedaży za badany okres za nierzetelną, a w konsekwencji nieuznanie jej za dowód wskazanych w nich transakcji, podczas gdy ewidencje te odzwierciedlają rzeczywiście zaistniałe zdarzenia faktyczne;
7. naruszenie zasady domniemania dobrej wiary podatnika w postępowaniu podatkowym, poprzez dowolne i niemające oparcia w stanie faktycznym przyjęcie, że dokonywanie płatności w formie gotówkowej oznacza wyrażenie zgody na uczestnictwo w obrocie środkami pieniężnymi, poza kontrolą dokonywaną przez organy państwa za pośrednictwem systemu bankowego, a obrót gotówkowy stanowi cechę powszechnie występującą w przypadku transakcji fikcyjnych, co w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., zwanej dalej updof), poprzez błędne niezastosowanie i przyjęcie, że wydatki zakwalifikowane przez Podatnika, jako koszty uzyskania przychodu takich kosztów nie stanowią, a w konsekwencji uznanie, że Skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodu za 2013 r.;
2. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., poz. 1054 ze zm.), poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że faktury służące do udokumentowania kosztów uzyskania przychodu, których poniesienie zakwestionował organ podatkowy, dokumentowały transakcje, które w rzeczywistości nie zostały dokonane, w sytuacji, gdy organ nie wykazał nierzetelności tych transakcji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, decyzją z dnia 22 lutego 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 5 listopada 2018 r.
W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. podjął wszelkie możliwe działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo ustalił okoliczności przedmiotowej sprawy. Podjęte działania miały w szczególności na celu ustalenie, czy faktury wystawione przez [...] dokumentują usługi, które zostały przez niego wykonane na rzecz Strony. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w całości podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż faktury wystawione w 2013 r. na rzecz Strony, na których jako wystawca widnieje [...] nie dokumentują rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych. Tym samym faktury te nie są rzetelnymi dowodami.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że ww. podmiot nie zatrudniał żadnych pracowników, to S. K. organizował podwykonawców do wykonywania usług. Ich dane jednak zarówno przez K. O. jak i S. K. nie zostały wskazane. Strona nie potrafiła także wskazać danych tych podwykonawców. Ponadto nie potrafiła wskazać, które zlecone przez [...] i Spółka prace wykonała bezpośrednio, a które miałaby wykonać [...] . Umowa z [...] na wykonanie poszczególnych usług zawarta została ustnie. Zatem za sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego Dyrektor uznał całkowity brak zainteresowania Strony tym, kto faktycznie wykonuje zlecone prace oraz całkowity brak jakichkolwiek dowodów w formie papierowej, tj. umów współpracy, zleceń wykonania prac, protokołów odbioru prac, które mogłyby potwierdzić współpracę z podwykonawcami i stanowić chociażby podstawę do ewentualnej reklamacji. Jedynym dowodem transakcji są kwestionowane faktury VAT. Ponadto Dyrektor zwrócił uwagę na rezygnację z ustawowego obowiązku przyjmowania zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego, co oznacza wyrażenie zgody na uczestnictwo w obrocie środkami pieniężnymi poza kontrolą dokonywaną przez organy państwa. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., to dodatkowo świadczy o niewykonywaniu przez wystawcę faktur przedmiotowych usług.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że organ podatkowy pierwszej instancji opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym oraz mając na uwadze całokształt okoliczności faktycznych sprawy, zasadnie nie dał wiary zeznaniom Strony w kwestii współpracy z K. O.. Zeznania Strony pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym pochodzącym z innych postępowań dotyczących kontrahentów Strony, wskazującym na fikcyjność dokonywanych transakcji, chociażby decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. wydana w sprawie określenia K. O. kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. oraz kwoty do wpłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych faktur, w których wykazano podatek za XI i XII 2013 r. (włączona postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] sierpnia 2017 r.).
W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności, tj. rozbieżności, co do faktycznego wykonania prac, świadczą o tym, że przedłożone przez Stronę faktury, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Przy czym w tym miejscu podkreślić należy, że podstawą oceny ww. dowodów nie jest podważenie wiarygodności zeznań którejkolwiek ze stron transakcji, ale sam fakt, iż są one lakoniczne i nie są spójne, co w ocenie organu odwoławczego, świadczy o niewykonaniu usług wskazanych w fakturach.
Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważa, że do napędu ujętych w ewidencji środków trwałych pojazdów, maszyn i urządzeń służył olej napędowy. Wyjaśnienia Strony nie precyzują natomiast do jakich celów była wykorzystywana benzyna i jaki jest związek zakupionej benzyny z prowadzoną w 2013 r. działalnością gospodarczą. Wykazane zatem w podatkowej księdze przychodów i rozchodów faktury VAT dotyczące zakupu benzyny i części do samochodów, w kwocie odpowiednio 9.673,68 zł i 342,08 zł, w związku z niewykazaniem ich związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz kwoty 5.000 zł w związku z brakiem faktury nabycia (kserokopia faktury), nie stanowią, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., kosztów uzyskania przychodów.
Odnosząc się do okoliczności związanych z zaniżeniem kosztów uzyskania przychodów o kwotę 9.221,51 zł i kwotę 36.400,00 zł, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podziela stanowisko zajęte przez organ podatkowy pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji i zauważa, iż Strona w złożonym odwołaniu z dnia 22 listopada 2018 r. nie przedstawiła zarzutów w tej kwestii.
Za bezzasadny Dyrektor uznał zarzut zawarty w złożonym odwołaniu od decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. dotyczący naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, gdyż w niniejszej sprawie nie miał on zastosowania. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy oparte zostało na przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie ustawy o podatku od towarów i usług.
Odnosząc się do pozostałych zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących przepisów postępowania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnia, iż w jego ocenie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów.
Na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Skarżąca złożyła w dniu 29 marca 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w całości,
- przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia Skarżącej od opłat sądowych w całości, z uwagi na fakt, iż nie jest ona w stanie ponieść tak dużych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny,
- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, iż w związku z jej wykonaniem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 Op, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji pomimo:
a) braku zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wystarczający do rozpoznania sprawy, braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego,
b) naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do przekroczenia jej granic i w konsekwencji dokonania dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów,
c) naruszenia zasady ciężaru dowodu obowiązującej w postępowaniu podatkowym poprzez obciążenie Podatnika obowiązkiem dostarczania dowodów w postępowaniu, w sytuacji gdy zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu podatkowym, to do organu podatkowego należy zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
d) oparcia decyzji w przeważającej mierze na rozstrzygnięciu wydanym wobec kontrahenta Podatnika, co stanowi przejaw braku wnikliwości i samodzielności orzeczniczej,
e) opierania się na braku posiadania informacji i wyjaśnień strony, której to strony nie wezwano do złożenia wyjaśnień w trakcie postępowania po uchyleniu decyzji;
2. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 Op, poprzez dokonanie błędnej wykładni zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i czynienie Skarżącej zarzutu braku czynnego udziału, w sytuacji gdy udział taki jest jej prawem, a nie obowiązkiem, a to po stronie organu leży obowiązek aktywnego prowadzenia postępowania, szczególnie w zakresie gromadzenia dowodów;
3. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 124 Op, poprzez uzasadnienie decyzji w sposób nielogiczny, pełen sprzeczności i dowolności, niewyjaśniający Skarżącej przesłanek, którymi organ kierował się załatwiając sprawę;
4. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 § 4 i 6 Op, poprzez uznanie zapisów w prowadzonych przez Podatnika księgach podatkowych za badany okres za nierzetelne, a w konsekwencji nieuznanie ich za dowód wskazanych w nich transakcji, podczas gdy ewidencje te odzwierciedlają rzeczywiście zaistniałe zdarzenia faktyczne;
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 22 ust. 1 updof poprzez błędne uznanie, że Skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodu za 2013 r., tj. odmowę zakwalifikowania wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny słuszności podważenia przez organy podatkowe prawa Skarżącej do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków wynikających z faktur wystawionych przez [...] . Zarzuty autora skargi w dużej mierze odnoszą się do nieprawidłowości poczynionych przez organ w toku postępowania dowodowego.
Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organu i uznał, na podstawie akt sprawy, na mocy których orzeka stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."), że stanowisko organów podatkowych i dowody oraz okoliczności ustalone w trakcie postępowania podatkowego świadczą o tym, iż zakwestionowane transakcje nie miały rzeczywistego charakteru pomiędzy stronami wskazanymi na zakwestionowanych fakturach.
W związku z tym, że jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny stanowi podstawę do zastosowania właściwej normy materialnoprawnej, skład orzekający w pierwszej kolejności rozważy zarzuty dotyczące przepisów postępowania podatkowego.
Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia powiązanych ze sobą zarzutów naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zasady oficjalności postępowania dowodowego (art. 187 § 1 O.p.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również w wyrokach tutejszego Sądu, wielokrotnie już zwracano uwagę, że to na organy został nałożony obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 O.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 O.p.). Dowodem jest przy tym wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.).
Na wstępie do rozważań konieczne jest jednak szczególne podkreślenie, że stosownie do zasady swobodnej oceny dowodów, organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Zasada ta nakłada również na organy obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnym ich związku. W odniesieniu do dowodów przeciwstawnych organy mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić. Ażeby w ramach owej swobody nie zostały jednak przekroczone granice dowolności, organ podatkowy powinien m.in. kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń (por. wyroki NSA: z 2 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 326/18; z 8 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3938/17; powoływane orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W opinii Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i spójny. Organy dokonały rzetelnych ustaleń dotyczących transakcji Skarżącej z firmą [...] .
Z akt sprawy wynika, że Strona w badanym okresie świadczyła usługi na rzecz [...] i Spółka Spółka Komandytowa z siedzibą w G. , w zakresie budowy kanalizacji sanitarnej i deszczowej, kanalizacji tłoczonej, demontażu starych wodociągów oraz napraw i usuwania awarii wodociągowych. Strona nie dysponowała odpowiednim zespołem ludzi i w celu wykonania ww. prac korzystała z usług podwykonawców – [...] .
W odniesieniu do faktur wystawionych przez [...] organy prawidłowo ustaliły, okoliczności świadczące o tym, że usługi wymienione na zakwestionowanych fakturach nie miały rzeczywistego charakteru.
W szczególności wskazać należy to, że podwykonawca K. O. - [...] S. K. , nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących sprzedaży i zakupu, z powodu kradzieży w dniu, w którym miał dostarczyć do organu rejestry VAT i inne dokumenty dotyczące transakcji ze Skarżącą. S. K. nie posiadał żadnej innej dokumentacji w tym zakresie tj.: protokołów odbioru robót, kosztorysów kalkulacji cen, dowodów zapłaty, nie posiadał także żadnego zaplecza technicznego do świadczenia prac wymienionych na fakturach, nie potrafił także wskazać żadnego ze swoich podwykonawców. Osoba ta nie miała wiedzy na temat cen usług świadczonych przez podwykonawców oraz cen wykonanych usług. S. K. i K. O. nie potrafili wskazać danych osób pracujących na budowach. K. O. nie wiedział co było napisane na fakturach, natomiast S. K. wskazywał, iż kwoty ujawnione na fakturach były mu podawane przez K. O. W stosunku do S. K. wydano decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2013 r., z której wynikało, że świadomie korzystał on z usług niezarejestrowanych podwykonawców, a kontrahent, który wystawił dla niego faktury VAT służył jedynie do legalizacji tych transakcji; kontrahent firmował działalność osób trzecich.
O tym, że faktury wystawione na rzecz Skarżącej przez [...] nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych świadczy także:
- brak potwierdzenia wykonania usług na rzecz Strony przez osobę wskazaną przez [...] - Ireneusza Duckiego;
- niezgodność zeznań i oświadczenia K. O. odnośnie zakresu i miejsca wykonywanych prac z treścią faktur przez niego wystawionych na rzecz Strony;
- nie posiadanie przez Skarżącą środków pieniężnych na zapłatę za wystawione faktury VAT przez [...] , które na żądanie kontrahenta były rzekomo płatne gotówką;
- oprócz faktur VAT brak dowodów w formie papierowej - umów o współpracy, zleceń wykonania prac, protokołów odbioru prac, które potwierdzałyby współpracę kontrahenta ze Stroną;
- brak możliwości wykonania usług - brak zatrudnienia pracowników oraz bazy technicznej.
Wiarygodność faktur wystawionych przez [...] podważa również fakt, że Skarżąca odsprzedała nabyte od [...] usługi za znacznie niższą cenę. Strona nie potrafiła wyjaśnić powyższej różnicy oraz wskazać szczegółów prac wykonywanych przez ww. firmę i terminów ich realizacji. Wyjaśniła, że faktury VAT wystawione przez [...] dokumentowały m.in. wykonanie usług w W. i P., co jest sprzeczne z zapisami na fakturach VAT (ww. faktury dotyczą bowiem usług na terenie I. H.). Ponadto z wystawionych faktur VAT nabycia i sprzedaży usług, według przyporządkowania dokonanego przez Skarżącą, wynikało, że Strona najpierw sprzedała usługę, a dopiero
potem nabyła ją od podwykonawcy.
W odniesieniu do faktur dokumentujących nabycie benzyny, i części samochodowych, organy prawidłowo wskazały okoliczności świadczące o tym, że nie miały one związku ze sprzedażą opodatkowaną.
W szczególności należy wskazać na to, że do napędu ujętych w ewidencji środków trwałych pojazdów, maszyn i urządzeń wykorzystywany był olej napędowy, a Strona w złożonych wyjaśnieniach nie sprecyzowała do jakich konkretnie pojazdów była wykorzystywana benzyna. Pojazdy marki N. i R. (napędzane benzyną) nie były wykorzystywane przez Stronę w prowadzonej działalności gospodarczej, a Strona odnośnie nabycia części samochodowych i rozliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących ich nabycie jedynie lakonicznie stwierdziła, że mogły to być zamienniki do sprzętu.
Przechodząc bezpośrednio do oceny poszczególnych zarzutów, skład orzekający zauważa przede wszystkim, że zarzuty dotyczące ustalenia przez organ stanu faktycznego sprowadzają się w głównej mierze do tego, iż to Strona w niniejszym postępowaniu obciążona została obowiązkiem dostarczania dowodów, w sytuacji, gdy taki obowiązek ciąży na organie.
Zdaniem Sądu, co do zasady rację ma Skarżąca, że to na organie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jednakże obowiązek ten nie jest nieograniczony.
Strona powinna współpracować z organem zwłaszcza, jeżeli wywodzi dla siebie konsekwencje prawne, w szczególności chce skorzystać z prawa do zaliczenia określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem Sądu to na niej wówczas spoczywa obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniają jej twierdzenia. W tym zakresie nie może przerzucać obowiązku na organ.
Celowościowa wykładnia art. 122 O.p. pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż z przepisu tego wynika także, po pierwsze, obowiązek współdziałania podatnika z organami podatkowymi w celu prawidłowego określenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz, po drugie, że w pewnych sytuacjach - gdy wykazanie określonych faktów leży w interesie podatnika - obowiązek współdziałania przekształca się w ciężar udowodnienia przez podatnika korzystnych dla niego faktów. Przesłanką do takiego odczytania treści art. 122 O.p. jest okoliczność, że przepis ten nie nakłada na organ podatkowy obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego, lecz zobowiązuje go jedynie do podejmowania działań w celu wyjaśnienia tego stanu (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 590/16).
Ze zwykłych reguł logiki formalnej wynika, że dowód powinien przeprowadzić ten, kto twierdzi, że dany fakt miał miejsce, a nie ten, kto istnieniu tego faktu zaprzecza. Jeżeli strona twierdzi, że zakwestionowana transakcja miała w rzeczywistości miejsce pomiędzy podmiotami wskazanymi w fakturze, to na niej spoczywa ciężar wykazania tej okoliczności (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 164/17).
Tam, gdzie podatnik zmierza do uzyskania korzyści podatkowej, czy to w postaci ulgi, czy odliczenia podatku naliczonego, ciężar wykazania istotnej okoliczności spoczywa na podatniku (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3071/15).
Sąd podzielił w tym postępowaniu stanowisko organu, że Skarżąca (nawet na etapie postępowania sądowego) nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby jej twierdzenia i podważały stanowisko organu. Zarzuty zawarte w skardze nie są więc uzasadnione.
Wbrew twierdzeniom skargi Sąd nie dopatrzył się również naruszenia obowiązujących przepisów w tym, że organ wykorzystał w prowadzonym postępowaniu materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w szczególności decyzje wydane w stosunku do kontrahenta. Sąd zauważa, że art. 181 O.p. wprowadza odstępstwo od reguły bezpośredniego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ podatkowy i w istotny sposób ogranicza zasadę bezpośredniości. Dopuszcza on wykorzystanie w postępowaniu podatkowym dowodów i materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach podatkowych. Nie istnieje nakaz, aby w toku postępowania podatkowego konieczne było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w innym postępowaniu. W konsekwencji korzystanie z tak uzyskanych dowodów nie może naruszać jakichkolwiek przepisów Ordynacji podatkowej. Takie dowody podlegają swobodnej ocenie organów podatkowych.
Sąd nie stwierdził w tym zakresie żadnych naruszeń obowiązujących przepisów, zwłaszcza, że Strona nie wskazała przy tym na konkretne, istotne okoliczności faktyczne, luki w materiale dowodowym, czy konkretnych dowodów, które należałoby i można by przeprowadzić.
Przepisy O.p. nie przewidują zasady bezpośredniości w gromadzeniu materiału dowodowego (por. wyroki NSA z: 27 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1332/17; 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FSK 716/17). Organy miały więc pełne prawo do tego, by w postępowaniu oprzeć się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku innego postępowania. W takiej sytuacji zasada czynnego udziału strony w postępowaniu określona w art. 123 O.p. jest realizowana poprzez zaznajomienie strony z tymi dowodami w trybie art. 200 § 1 O.p. i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie.
Okoliczności faktyczne istotne w sprawie wystarczająco stwierdzono prawidłowo zgromadzonymi i ocenionymi dowodami, a ich wnikliwa analiza prowadziła do jednoznacznych konkluzji, iż Skarżąca posłużyła się fakturami nie dokumentującymi rzeczywistych transakcji.
Poczynione w toku postępowania ustalenia dostarczają informacji o faktycznym przebiegu kwestionowanych transakcji. Powyższe pozwalało uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na prawidłową ocenę faktycznego przebiegu zakwestionowanych transakcji.
Z art. 181 O.p. nie wynika, by któryś z wymienionych w tym przepisie dowodów miał silniejszą moc. Niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów, czyli twierdzenie, że dane zdarzenie może być udowodnione wyłącznie za pomocą określonego rodzaju dowodów. Wszystkie środki dowodowe wymienione w art. 181 O.p. są równorzędne - mają taką samą moc dowodową, niezależnie od sposobu, w jaki je pozyskano. Ordynacja podatkowa nie nakłada na organy podatkowe obowiązku bezpośredniego przeprowadzania dowodów, lecz zasadę pośredniości w postępowaniu dowodowym.
W tym kontekście nie sposób uznać, że postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób, który nie realizował wymienionych w skardze zasad. Organy podatkowe dołożyły należytej staranności przy gromadzeniu dowodów, w tym włączyły do akt sprawy materiały zgromadzone w toku innych postępowań, w szczególności decyzje wydane w stosunku do kontrahentów Strony.
Całokształt zgromadzonych w sprawie dowodów poddano szczegółowej analizie, mając na względzie także te, które zgromadzono w rozpoznawanej sprawie. Materiał dowodowy oceniono zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Odmienna od oczekiwanej przez Skarżącą ocena okoliczności faktycznych sprawy, nie oznacza, że organy obu instancji działały na niekorzyść Skarżącej. Nie potwierdzają tego akta rozpoznawanej spawy.
Zebrany materiał dowodowy przekonywująco wyjaśnia stan faktyczny, zaś ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe jest prawidłowa i doprowadziła do poprawnych wniosków, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wypełniono zatem przesłanki z art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 124 O.p. Okoliczność, iż Strony nie przekonano, co do przyjętego przez organy podatkowe stanowiska w sprawie nie oznacza naruszenia zasady przekonywania (art. 124 O.p.). Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. np. wyrok WSA w Łodzi z 16 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1434/11).
Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 193 § 4 i § 6 O.p poprzez uznanie zapisów w prowadzonych księgach podatkowych za nierzetelne. Zaewidencjonowanie w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wydatków, które w świetle art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów uprawnia do stwierdzenia, że księga przychodów i rozchodów jest nierzetelna w części dotyczącej kosztów wynikających z zakwestionowanych faktur. Zgodnie z art. 193 § 1 O.p., księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. Organ podatkowy nie uznaje za dowód w rozumieniu § 1 ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy (art. 193 § 4 O.p.). W ocenie Sądu wykazane przez organ podatkowy nieprawidłowości w dostateczny sposób uzasadniają nierzetelność prowadzonej przez Skarżącą podatkowej księgi przychodów i rozchodów, skutkującą nieuznaniem jej jako dowodu tego, co wynika z jej zapisów dotyczących kwot z zakwestionowanych faktur, wystawionych przez [...] . Nie budzi zastrzeżeń, że o nierzetelności księgi można mówić wówczas, gdy podatnik ewidencjonuje zakwestionowane zakupy usług na podstawie dowodów nierzetelnych, a więc na podstawie dowodów wystawionych przez podmiot, który w rzeczywistości nie dokonał zafakturowanej sprzedaży.
W niniejszej sprawie prowadzone postępowanie podatkowe wykazało (protokół z dnia 11 sierpnia 2017 r. oraz z dnia 25 września 2018 r.), iż prowadzona przez Stronę w 2013 r. podatkowa księga przychodów i rozchodów jest nierzetelna w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów, w związku z ich zawyżeniem o kwotę 244.394,25 zł (290.015,76 zł- 45.621,51 zł). Błędne zapisy dotyczące kosztów uzyskania przychodów przekraczają łącznie 0,5% kosztów wykazanych w księdze za 2013 r., co uzasadnia odmowę uznania prowadzonych ksiąg podatkowych za dowód w postępowaniu w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie przepisu art. 193 § 4 Op. Nie jest bowiem konieczne łączne podważenie ich rzetelności i niewadliwości w celu zakwestionowania zawartych w niej zapisów. Skarżąca w całym postępowaniu zarówno przed organem podatkowym pierwszej instancji jak i organem odwoławczym nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalony stan faktyczny i wpłynąć na zmianę dokonanych ustaleń dotyczących w szczególności wydatków nieuznanych za koszty uzyskania przychodów.
Bezzasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Stosownie do art. 22 ust. 1u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Ponadto, według § 11 ust. 1 i ust. 3 oraz § 12 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia MF, dane zawarte w podatkowej księdze przychodów i rozchodów mają odzwierciedlać stan rzeczywisty i być czynione na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów.
Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest zatem nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie usługi u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł nabyć usługę, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmuje się, że w przypadku transakcji udokumentowanych za pomocą faktur lub dowodów zakupu nieodzwierciedlających rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych określone w nich wydatki nie mogą stanowić kosztu podatkowego (zob. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2007 r., II FSK 1438/06; z dnia 7 czerwca 2011 r., II FSK 462/11; z dnia 13 kwietnia 2017 r., II FSK 791/15; z dnia 17 maja 2017 r., II FSK 1056/15; z dnia 19 maja 2017 r., II FSK 3009/15 i II FSK 1187/15, z dnia 8 października 2019 r., II FSK 906/19). Z punktu widzenia uregulowań zawartych w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. nie ma znaczenia, czy podatnik w sposób zawiniony (wskutek braku dbałości o własne interesy gospodarcze bądź zamierzony) lub niezawiniony dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów na podstawie nierzetelnych dowodów księgowych. Dla oceny rzetelności ksiąg podatkowych i określenia przez organ właściwej metody ustalenia podstawy opodatkowania nieważne są przyczyny zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na podstawie faktur nieodzwierciedlających rzeczywistej sprzedaży. Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów wymaga bowiem wykazania źródła nabycia usługi. Przyjęcie za koszt uzyskania przychodów wydatku wykazanego na fakturze wystawionej przez inny podmiot niż faktyczny dostawca usługi, gdy nie zostanie ujawniony rzeczywisty wykonawca usługi, prowadziłoby do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego nie na rzeczywistym przebiegu operacji gospodarczej, lecz wyłącznie na dokumentach prywatnych, zaoferowanych przez podatnika.
W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było czy zakwestionowane faktury odzwierciedlają rzeczywisty obrót ze wskazanym w nich kontrahentem, tzn. czy wystawca faktury był faktycznym dostawcą usługi, co w konsekwencji pozwoliłoby na zaliczenie kwot wynikających z tych faktur do kosztów uzyskania przychodów. Skarżąca w kosztach uzyskania przychodu uwzględniła konkretne kwoty, jakie miały być zapłacone za konkretne usługi, które miał wykonać konkretny podmiot. Poczynione w sprawie ustalenia wskazują jednak, że wystawione przez ten podmiot faktury nie dokumentują rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Zakwestionowane faktury wystawiane bowiem były na usługę, której nie wykonał ich wystawca.
Należy zaznaczyć, że przy ocenie, czy dany wydatek może zostać uznany za koszt podatkowy, nie można pomijać zasad dokumentowania poniesienia kosztów. Koszt udokumentowany dowodem źródłowym, który dotyczy towaru lub usługi, które de facto nie były w obrocie, nie może stanowić podstawy wpisu w księgach podatkowych, a po jego wyeliminowaniu na podstawie art. 193 § 4 O.p., czyli nie uznaniu za dowód wpisu w księgach podatkowych, w konsekwencji nie współtworzy podstawy ustalenia dochodu na szczególnych zasadach wynikających z art. 24 ust. 1 i art. 24a u.p.d.o.f. (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017 r., II FSK 2992/15).
Utrzymanie decyzji w mocy, wbrew twierdzeniom skargi nie budziło zastrzeżeń (nie naruszono art. 233 § 1 pkt 1 O.p.), z uwagi na odzwierciedlenie ustalonych okoliczności faktycznych w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Tym samym – wbrew twierdzeniom wskazanym w skardze - organy podatkowe obu instancji należycie zastosowały w sprawie – uznane za naruszone w skardze przepisy.
Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. W konsekwencji zasadne było, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalenie skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI