III SA/WA 1003/22

III SA/Wa 1003/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Izabela Fiedorowicz /przewodniczący/
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Maciej Kurasz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Kamil Kowalewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako Skarżąca lub Spółka), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej tez jako DIAS lub Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej tez jako NUS) lub Naczelnik US) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem nr [...] z 9 kwietnia 2021 r.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca w piśmie z dnia 27 kwietnia 2021 r., skierowanym do Ministerstwa Finansów złożyła skargę na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W., polegające na wszczynaniu postępowania egzekucyjnego i zajęciu rachunków bankowych (w momencie gdy wciąż toczyło się postępowanie o rozłożenie należności podatkowej na raty) i w konsekwencji obciążenia Spółki kosztami tego postępowania w łącznej wysokości blisko 40.000,00zł w związku ze zwłoką w zapłacie zadeklarowanego podatku VAT.
W uzasadnieniu Spółka argumentowała, że wszczęcie wobec niej egzekucji przed wydaniem decyzji w postępowaniu ratalnym, stanowi naruszenie przepisu art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na powierzchownym rozpatrzeniu materiału sprawy, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto wskazała, iż zajęcie rachunków bankowych paraliżuje jej działalność w drastyczny sposób, który może doprowadzić nawet do upadłości rodzącej negatywne konsekwencji nie tylko dla samej Spółki i jej udziałowców ale i dla Skarbu Państwa. Spółka zauważyła również, że jest czynnym podatnikiem od 16 lat, nie posiada żadnych zaległości podatkowych, zatrudnia 10 pracowników i osiąga stałe przychody co wyklucza prawdopodobieństwo nieuregulowania przez nią należności podatkowych, zaś samo przesunięcie w czasie podyktowane jest opóźnieniami w płatnościach kontrahentów Spółki, obecną sytuacją na rynku, związaną z pandemią koronawirusa oraz oczekiwaniem na decyzję organu w związku z wnioskiem o rozłożenie należności na raty.
W ocenie Spółki prowadzenie egzekucji w stosunku do podmiotu, co do którego urzędnicy Urzędu Skarbowego W. mają pewność, iż będzie ona skuteczna i odniesie zamierzony skutek, podyktowana jest chęcią otrzymania premii za ten "sukces" oraz podwyższenia statystyki ściągalności zadłużenia. Zatem stosowanie najsurowszych metod prowadzenia egzekucji w administracji przez Urząd Skarbowy ma na celu ochronę interesu prywatnego urzędników, a nie Skarbu Państwa.
Ponadto Spółka zaznaczyła, iż pozostałe swoje należności podatkowe uiszcza w terminie. Okres zaległości obejmuje jedynie listopad 2020 roku. Pomimo wyraźnego oznaczenia tytułem jakiego okresu oraz jakiej należności spłacane byty poszczególne kwoty należności, organ zalicza obecne wpłaty na poczet zaległej należności za listopad 2020 r., sztucznie próbując stworzyć okresy w których rzekomo Spółka posiadać będzie zaległości podatkowe. Takim postępowaniem organ sztucznie kreuje nowe sprawy celem podwyższenia statystyk.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej pismo Spółki przekazał zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. przy piśmie nr [...] z 30 kwietnia 2021 r., w którym zalecił rozpatrzenie go lub nadanie mu właściwego biegu. Dyrektor IAS realizując to zalecenie pismem z 31 maja 2021 r. przekazał podanie Spółki do Naczelnika US celem rozpatrzenia go jako skarga na czynności egzekucyjne.
Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 9 kwietnia 2021 r. z uwagi na niezachowanie terminu do jej wniesienia. Jednak na skutek zażalenia złożonego przez Spółkę Dyrektor IAS postanowieniem z [...] września 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik US postanowieniem z [...] listopada 2021 r. nr [...] przywrócił termin do wniesienia skargi z 27 kwietnia 2021 r. na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 9 kwietnia 2021 r. Następnie postanowieniem z [...] listopada 2021 r. oddalił skargę na wspomnianą czynność egzekucyjną.
Pełnomocnik Spółki nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i w zażaleniu z dnia 6 grudnia 2021 r. zaskarżył je w całości wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi celem ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. oraz art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 33 S 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez brak praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nagłe, nieuzasadnione odejście od przyjętej do tej pory praktyki organów w identycznych sprawach oraz niepoinformowanie strony o zamiarze powstania zaległych należności, pomimo tego, że spółka uregulowała je w terminie.
Dyrektor IAS, któremu przekazane zostało zażalenie Spółki z uwagi na dostrzeżone uchybienie terminu do jego wniesienia, na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), pismem z 29 grudnia 2021 r. zawiadomił pełnomocnika Spółki, iż przedmiotowe zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jednocześnie wyznaczył termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Spółka z zachowaniem zakreślonego jej terminu zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, zaś Dyrektor IAS postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. orzekł o jego przywróceniu.
Po rozpatrzeniu zażalenia wspomnianym na wstępie postanowieniem DIAS utrzymał w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcie Naczelnika US. Swoje stanowisko DIAS motywował wskazując, że egzekucja będąca przymusowym wykonaniem zobowiązań ze swej istoty jest dla dłużnika niedogodnością, zatem każde działanie uprawnionych organów mogłoby spotkać się z zarzutem zbytniej uciążliwości.
Tymczasem, jak zauważył DIAS, organ egzekucyjny winien stosować środki prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, co determinować winno wybór środka stosowanego przez organ prowadzący postępowanie. Dopiero spośród tych środków, które w największym stopniu przyczynią się do wykonania obowiązku, należy zastosować ten najmniej o uciążliwy dla zobowiązanego. Podobne stanowisko, co podkreślił DIAS, prezentowane jest też w literaturze.
Dodał również, że zasada stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego wiąże się z zasadą celowości. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków — postępowanie egzekucyjne wdrażane jest jedynie wtedy, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki, a on sam ich nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny ma obowiązek zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości.
Z tych względów uznał, że nie można traktować środka egzekucyjnego, polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jako nadmiernie uciążliwego.
Odnosząc się z kolei do zarzutów podniesionych w zażaleniu DIAS stwierdził, że samo złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań nie stanowi w myśl przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji i Ordynacji podatkowej obligatoryjnej przestanki odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań. Natomiast samo niezadowolenie Spółki z podjętych przez Naczelnika US czynności nie świadczy automatycznie o naruszeniu przez niego ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. DIAS podkreślił również, że postępowanie oparto na przepisie art. 54 u.p.e.a., a nie przepisie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., którego naruszenie wskazywała Spółka.
W piśmie z dnia 22 marca 2022 r. Spółka wywiodła skargę na postanowienie Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie:
1) zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej wyłażonej w art. 8 k.p.a., oraz art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nagłe, nieuzasadnione odejście od przyjętej do tej pory praktyki organów w identycznych sprawach oraz niepoinformowanie strony o zamiarze odejścia od tej praktyki, co w konsekwencji doprowadziło do znacznych trudności w utrzymaniu płynności finansowej spółki i narastania zobowiązań publicznoprawnych, a także obciążeniem spółki kosztami egzekucji, podczas gdy, gdyby organ poinformował spółkę o zamiarze zmiany swojej praktyki, to spółka natychmiast uregulowałaby należności,
2) art. 54 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego poprzez zajęcie rachunków bankowych służących do obsługi działalności gospodarczej Skarżącej, co konsekwencji doprowadziło do znacznych trudności w utrzymaniu płynności finansowej spółki i powstania innych zobowiązań publicznoprawnych, w sytuacji w której istnieją inne możliwości, w szczególności zajęcie udziałów w spółce z o.o.
Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła przy tym o:
1) dopuszczenie dowodu z zeznań E.K. i jej korespondencji mailowej z organem, na okoliczność, że spółka cały czas pozostawała w bezpośrednim kontakcie z organem, oraz że w innych sprawach w których spółka składała wniosek o rozłożenie należności podatkowej na raty w ramach pomocy de z postępowania organów podatkowych jasno wynikało, iż do czasu rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na taty, wnioskodawca może, a nawet powinien wstrzymać się z płatnością, co miało miejsce np. w sprawach [...] oraz [...], adres dla doręczeń na adres Skarżącej;
2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści skargi na okoliczności wskazane w treści.
DIAS w odpowiedzi na skargę zwrócił się o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnia skargę wówczas gdy dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie, co należy podkreślić, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem postanowienie DIAS z dnia [...] lutego 2022 r. w tak zakreślonych granicach, Sąd przyjął, że jest ono wadliwe, bo wydane przedwcześnie, bez dokładnego wyjaśnienia intencji Skarżącej, a błąd ten ujawnił się w istocie już na etapie wydawania orzeczenia przez organ pierwszej instancji.
Sąd zwraca uwagę, że postępowanie zakończonej skarżonym aktem zostało zainicjowane pismem Spółki z dnia 27 kwietnia 2021 r. skierowanym do Ministra Finansów. Spółka wyraziła w nim generalne niezadowolenie z faktu wszczęcia wobec niej egzekucji. W jej ocenie niedopuszczalnym było wszczęcie takiego postępowania przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej rozłożenia na raty należności podatkowej. Dalej Spółka zwróciła uwagę, że zajecie dokonane w ramach postępowania egzekucyjnego może powodować konkretne trudności w jej funkcjonowaniu. Wreszcie poddała w wątpliwość zasadność prowadzenia wobec niej egzekucji gdyż nic nie wskazywało na istnienie prawdopodobieństwa, że nie ureguluje swoich należności publicznoprawnych. Pismo to zostało zaś zatytułowane skarga na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Minister Finansów uznał, że nie jest organem właściwym do załatwienia tego pisma i dlatego Szef KAS przesłał je Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W. z zaleceniem by ten rozpatrzył je zgodnie z właściwością albo nadał sprawie (inny) właściwy bieg procesowy. Wyjaśnił przy tym, że DIAS jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi na naczelnika urzędu skarbowego, jak również jest organem nadzoru nad egzekucją administracyjną wykonywaną przez naczelnika urzędu skarbowego i jednocześnie organem sprawującym kontrolę przestrzegania przepisów ustawy w toku czynności egzekucyjnych.
Natomiast DIAS, po otrzymaniu tego pisma zakwalifikował je w zasadzie bez szerszego uzasadnienia, jako skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika US i przekazał do załatwienia zgodnie z właściwością termu organowi.
Tu trzeba zauważyć, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na gruncie której prowadzone było postępowanie zakończone skarżonym aktem stanowi odrębna od Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej ustawę obejmująca przepisy prawa procesowego, dotyczące:
1) sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2 tej ustawy;
2) prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2;
3) zasady i sposób prowadzenia Rejestru Należności Publicznoprawnych oraz udostępniania danych z tego rejestru.
Jednakże z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawarte w tym przepisie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a. w sposób zdecydowany pozwala odrzucić możliwość stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach dotyczących egzekucji obowiązków pieniężnych nawet jeżeli te wynikają z decyzji wydanych w postępowaniach, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej (NSA z w wyroku z dnia 22 grudnia 1999 r., III SA 8330/98 i z dnia 28 stycznia 2005 r., FSK 1324/04).
Jednocześnie, jak słusznie przyjmuje się w doktrynie, odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane w takim zakresie w jakim jest to niezbędne do uzupełnienia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wymusza to potrzebę selektywnego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność stosowania przepisów tego kodeksu w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 18).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że skoro podobna materia nie została unormowana w ustawie o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie powinno budzić sprzeciwu twierdzenie o konieczności stosowania do niej przepisów statuujących zasady ogólne postepowania w kształcie przewidzianym w K.p.a. Oczywiście zasady te winny być interpretowane przy uwzględnieniu odrębności celów postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego (por. w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 14 października 2021 r., I SA/Sz 548/21). Tym niemniej nie ma podstaw by całkowicie zakwestionować zasadność ich stosowania na gruncie procedury egzekucyjnej.
Niewątpliwie, w ocenie Sąd, w postepowaniu egzekucyjnym w administracji zastosowanie jedna z fundamentalnych zasad, wyrażona art. 6 K.p.a., jaką jest zasada praworządności. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa wynika więc z niego, że organu administracji publicznej posiadają uprawnienie do działania jednie na podstawie obowiązujących przepisów prawa i co więcej działać mogą tylko w takich granicach jakie zostały tymi przepisami wytyczone. Oczywiście pod pojęciem obowiązujących przepisów prawa rozumieć należy tak przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania.
Rozwiniecie tej zasady odnajdujemy w art. 7 K.p.a., który z kolei stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada praworządności została wyeksponowana przez ustawodawcę w treści tego przepisu, który in principio zobowiązuje organ do stania na straży praworządności. Interpretując art. 7 K.p.a. w powiązaniu z art. 6 K.p.a. należy zatem przyjąć, że organy administracji publicznej mają nie tylko obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa, ale także czuwania nad tym, aby zachowania wszystkich uczestników postępowania administracyjnego – we wszystkich stadiach postępowania – były zgodne z prawem (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] H. Knysiak-Sudyka [red.] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, komentarz do art. 7 K.p.a., opubl. LEX/el.).
Natomiast w art. 7 K.p.a. ustawodawca zobowiązuje organ również do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi cel prowadzonego przez organy postępowania dowodowego. Środkiem do jego osiągnięcia jest zaś podejmowanie – tak z urzędu, jak i na wniosek strony – wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia rzeczywistego kształtu stanu faktycznego sprawy.
Choć można odnieść wrażenie, że ustawodawca w powołanych przepisach w sposób szczególny kładzie nacisk na powinności, jakie ciążą na organie administracji publicznej na etapie postępowania wyjaśniającego, to w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że tak obowiązek przestrzegania zasady praworządności wynikającej z art. 6 K.p.a., jak i zasady prawdy obiektywnej, statuowanej w art. 7 K.p.a. materializują się już na etapie wszczęcie postepowania i trwają aż do jego zakończenia. Oznacza to, że od momentu wszczęcia postępowania, niezależnie od tego, czy inicjowane jest ono z urzędu, czy też z chwilą otrzymania wniosku strony, organy zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej mają obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Przyjęcie takiego zapatrywania determinowało w zasadzie kierunek rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, skoro bowiem organ administracji zobowiązany jest do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy już na etapie, gdy postepowanie w tej sprawie jest wszczynane, to za niedopuszczalne należy uznać samodzielne, dokonywane w sposób dowolny interpretowanie treści wniosku stronny, która domaga się określonej aktywności organu. W tym wypadku szczególne znaczenie ma art. 7 K.p.a. z którego wywodzić należy właśnie obowiązek ustalania treści żądania strony w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego na jej żądanie.
Organ działając w zgodzie z tym przepisem powinien więc z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści rzeczywistego żądania wnioskodawcy, w przypadku gdy budzi ono jakiekolwiek wątpliwości. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie obowiązek taki wynika również z zawartej w art. 9 K.p.a. zasady udzielania stronom przez organ informacji faktycznej i prawnej. Postępowaniu administracyjnemu powinno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (por. w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2021 r., II SA/Bk 176/21 Białymstoku).
Podobny pogląd prezentowany jest też w orzecznictwie NSA, który stwierdza chociażby, że żądania zawarte w podaniu, których treść budzi wątpliwości, winny być wyjaśnione lub doprecyzowane przez stronę wnoszącą podanie. Wyraźnie podkreśla się, że organ administracji nie jest uprawniony do "racjonalizowania" treści żądania gdyż to mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Obowiązkiem organu w tym zakresie pozostaje wyjaśnienie woli strony wnoszącej żądanie przez zwrócenie się o zajęcie wyraźnego stanowiska co do treści żądania oraz udzielenie stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a. Ostatecznie bowiem to strona wnosząca żądanie winna zdecydować jaki charakter ma mieć pismo inicjujące postępowanie (tak NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2783/20).
Przenosząc to na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor IAS, który przy piśmie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia z 30 kwietnia 2021 r. otrzymał podanie Spółki z dnia 27 kwietnia 2021 r. dopuścił się takiej nieuprawnionej racjonalizacji treści wyrażonego w nim żądania, co stanowi działanie sprzeczne z art. 6, art. 7 i art. 9 K.p.a.
Z treści tego podania wynikało niezadowolenie Spółki z faktu wszczęcia wobec niej postepowania egzekucyjnego, co uznawała ona za niedopuszczalne. Spółka podniosła również, że dokonane wobec niej zajecie może powodować konkretne trudności w jej funkcjonowaniu. Wreszcie poddała w wątpliwość zasadność prowadzenia wobec niej egzekucji gdyż nic nie wskazywało na istnienie prawdopodobieństwa, że nie ureguluje swoich należności publicznoprawnych. Pismo to zostało zaś zatytułowane skarga na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Pisma tego nie kierowała do Naczelnika US, a do Ministra Finansów traktując go zdaje się jako organ nadzoru nad Naczelnikiem US, a samo pismo zatytułowała "skarga na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.".
Dyrektor IAS przyjął, bez ustalenia tego ze Skarżącą, że podanie to stanowi skargę na czynności egzekucyjne. Tymczasem biorąc pod uwagę, jego treść, czy adresata, można było zastanowić się poważanie, czy aby podanie to nie stanowi skargi składanej na podstawie przepisów Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego – skargi i wnioski. Takie rozwiązanie zdaje się sugerował też Dyrektorowi IAS Szef Krajowej Administracji Skarbowej w piśmie przy którym przesłał podanie Spółki zgodnie z właściwością. Ponadto DIAS kwalifikując je jako skargę na czynność egzekucyjną nie wyjaśnił dlaczego odrzucił możliwość potraktowania tego podania jako zawierającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wnoszone w oparciu o art. 33 u.p.e.a. Tymczasem pełnomocnik Spółki, który składał zażalenie na postanowienie NUS w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną podnosił właśnie zarzut naruszenia przepisów ujętych w obrębie tej jednostki redakcyjnej. Zarzut ten został zbyty wyłączenie lakonicznym stwierdzeniem, że przepisy art. 33 u.p.e.a. nie stanowiły podstawy skarżonego rozstrzygnięcia, gdyż to zostało wydane w oparciu o art. 54 u.p.e.a., natomiast wobec tak sformułowanego zarzutu organ zażaleniowy przynajmniej powinien powziąć wątpliwość, czy aby prawidłowo zakwalifikował podanie Spółki. Wreszcie zastrzeżenia budzić może potraktowanie skargi z uwagi na jej podstawę, jako dotyczącą zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ pominęły bowiem, że ta dotyczyć może również dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy.
Z tych względów Sąd stwierdził, że kwestionowane postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne zostało wydane z naruszeniem przepisów procesowych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zważywszy zaś, że uchybienia opisane wyżej dotyczą tak rozstrzygnięcia organu pierwszej jak i drugiej instancji, na podstawie art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił też postanowienie Naczelnika US z dnia [...] listopada 2021 r.
Na podstawie art. 210 § 1 i 2 P.p.s.a., Sąd nie orzekł o kosztach sądowych, gdyż Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów w związku z czym utraciła uprawnienie do żądania ich zwrotu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Ponownie rozstrzygając sprawę organy stosownie do art. 7 i art. 9 K.p.a. wyjaśnią jaka jest w istocie treść żądania Skarżącej. Powinny przy tym przedstawić w sposób syntetyczny jakie uprawnienia jej przysługują, ze wskazaniem ich podstawy prawnej. Jednocześnie organy poinformują o skutkach wniesienia podania pozbawionego jednoznacznie sprecyzowanego żądania i konsekwencjach nieusunięcia takiego braku.