III SA/WA 100/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-02-09
NSApodatkoweWysokawsa
VATeksport towarówzwrot podatkuprawo procesowenieważność decyzjiorgany podatkowekontrahent zagranicznynieistniejący podmiotrażące naruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, polegającego na wydaniu decyzji nieprzewidzianej przez prawo.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za kilka okresów rozliczeniowych, związanej z eksportem towarów. Organy podatkowe kwestionowały spełnienie warunku eksportu z powodu nieistnienia zagranicznego kontrahenta. Po wieloletnim postępowaniu, w tym wznowieniu i uchylaniu decyzji, WSA w Warszawie stwierdził nieważność ostatniej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego, ponieważ w obrocie prawnym funkcjonowały dwie nieuchylone decyzje, co jest niedopuszczalne.

Sprawa wywodzi się z wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okresy od listopada 1998 r. do kwietnia 1999 r., związana z eksportem towarów. Organy podatkowe, począwszy od Urzędu Skarbowego, odmawiały zwrotu, kwestionując spełnienie warunków eksportu, w szczególności istnienie zagranicznego kontrahenta. Po serii decyzji, odwołań i wznowień postępowania, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd, badając zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z grudnia 2003 r., stwierdził jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego. Głównym zarzutem było to, że decyzja organu odwoławczego nie uchyliła wprost poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co skutkowało funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch nieuchylonych decyzji. Sąd uznał tę sytuację za niedopuszczalną i orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taka decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego, ponieważ skutkuje funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch nieuchylonych decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 233 Ordynacji podatkowej wyczerpująco określa rodzaje decyzji organu odwoławczego. Wydanie decyzji, która nie uchyla wprost decyzji organu pierwszej instancji, mimo orzekania co do istoty sprawy, prowadzi do niedopuszczalnej sytuacji prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (22)

Główne

ustawa o VAT art. 4 § pkt 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

or.pod. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a)

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 245 § § 1 pkt 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 2 § ust. 1 i 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

or.pod. art. 210

Ustawa Ordynacja podatkowa

k.c. art. 535

Kodeks cywilny

ustawa o NSA art. 38 § ust. 2

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

or.pod. art. 240 § § 1 pkt 1 i pkt 5

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 187 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 121 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 123

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 178 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 179 § § 2

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 180 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

or.pod. art. 210 § § 4

Ustawa Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 19 § ust. 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego, polegającym na braku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, co skutkuje funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch nieuchylonych decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumenty strony skarżącej dotyczące meritum sprawy (np. bezpodstawne zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego, naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie zapoznania się z materiałem dowodowym) nie zostały rozstrzygnięte przez sąd, który skupił się na wadach proceduralnych decyzji organu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

Rażące naruszenie prawa, które Sąd stwierdził w przedmiotowej sprawie tkwi w naruszeniu innego przepisu - art. 233 or. pod. Taka sytuacja z punktu widzenia porządku prawnego jest niedopuszczalna.

Skład orzekający

Bogdan Lubiński

przewodniczący

Małgorzata Jarecka

sprawozdawca

Ewa Radziszewska-Krupa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na rygorystyczne wymogi proceduralne dotyczące decyzji organów odwoławczych, zwłaszcza w kontekście uchylania decyzji niższych instancji i unikania sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonują sprzeczne lub nieuchylone akty prawne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z art. 233 Ordynacji podatkowej i wielokrotnym uchylaniem decyzji w długotrwałym postępowaniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne, nawet po długim i skomplikowanym postępowaniu podatkowym, mogą doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, co jest istotne dla zrozumienia znaczenia formalnej poprawności w postępowaniu administracyjnym.

Błąd proceduralny zniweczył wieloletnie postępowanie podatkowe – sąd stwierdził nieważność decyzji.

Dane finansowe

WPS: 15 338 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 100/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogdan Lubiński /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa
Małgorzata Jarecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska – Krupa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 15.338 zł (piętnaście tysięcy trzysta trzydzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] .12.2003r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Izby Skarbowej z dnia [...].04.2003r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...].10.2000 r., uchylił decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...].05.2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...].12.1999 r. i odmówił Skarżącej zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 1998 r., styczeń 1999 r., marzec 1999 r. oraz kwiecień 1999 r. , określił kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za listopad 1998 r. oraz ustalił zobowiązanie dodatkowe za poszczególne okresy rozliczeniowe.
Decyzją z dnia [...].12.1999 r. Urząd Skarbowy W. [...] odmówił Stronie zwrotu kwot różnicy podatku od towarów i usług za XI 1998r. oraz I, III i IV 1999r., określił kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku za XI 1998r. i związane z nim odsetki za zwłokę oraz ustalił dodatkowe zobowiązania podatkowe za w/w okresy rozliczeniowe. Urząd podjął przedmiotową decyzję w następstwie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w związku ze złożeniem przez Stronę deklaracji podatkowych (VAT-7) za w/w miesiące, w których wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym "do zwrotu na rachunek bankowy" związaną z eksportem towarów. Jak ustalono, odbiorca towaru - zagraniczny kontrahent Strony - firma "T." nie figurowała w rejestrze podatkowym i nie była znana organom celnym Federacji Rosyjskiej. Urząd uznał zatem, że Strona nie wypełniła warunku, od którego ustawodawca uzależnił uznanie określonej czynności za eksport towarów na podstawie art. 4 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym z dnia 8 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr.11 poz. 50 ze zm.), zwaną dalej "ustawą o VAT". W uzasadnieniu nadmienił również, że obrót towarem będącym przedmiotem eksportu miał fikcyjny charakter, jednakże Urząd nie posiada wystarczających dowodów na potwierdzenie tego faktu.
Od decyzji Urzędu Strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z art. 2 ust. l i 3 ustawy o VAT oraz art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa. z dnia 29 sierpnia 1997 r.( Dz.U. Nr 137 poz. 926), zwaną dalej "or.pod". Strona zarzuciła także, iż w trakcie postępowania Urząd dopuścił się uchybień proceduralnych mających istotny wpływ na jego prawidłowość.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Izba Skarbowa decyzją z dnia [...].05.2000r. nr [...], nie podzielając podniesionych przez Stronę zarzutów, utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Izba zwróciła uwagę, iż w ustawie o VAT przez eksport towarów rozumie się potwierdzony przez graniczny urząd celny wywóz towarów z polskiego obszaru celnego w wykonaniu czynności określonych w art. 2 tej ustawy. A zatem, aby doszło do eksportu towarów w w/w rozumieniu, łącznie muszą zostać spełnione następujące warunki:
1) wywóz towarów musi być potwierdzony przez graniczny urząd celny,
2) wywóz towarów następuje z polskiego obszaru celnego,
3) wywóz towarów następuje w wyniku wykonania czynności określonych w art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, np. w rezultacie sprzedaży.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału, w tym przedstawionego przez Stronę, wynikało, że dwa z trzech podanych wyżej warunków zostały przez nią spełnione (warunki l i 2). W aktach sprawy znajdowały się potwierdzenia wywozu towaru z polskiego obszaru celnego w formie jednolitych dokumentów administracyjnych SAD wystawionych przez graniczny urząd celny. Przedmiotem sporu pomiędzy Stroną a Urzędem była natomiast ocena, czy został spełniony warunek 3.
W uzasadnieniu decyzji, w kontekście eksportu towarów, Izba wskazała, że czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest w rozpatrywanej sprawie sprzedaż towarów. Stosownie do art. 4 pkt 8 ustawy o VAT pojęcie to obejmuje również dostawę, odpłatne świadczenie usług oraz wykonywanie innych czynności określonych w art. 2. Natomiast w myśl art. 535 K.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Jak z powyższego wynika, aby mogło dojść do zawarcia umowy, potrzebne są dwie strony - sprzedawca i kupujący. W ocenie Izby Skarbowej, dokonanej po analizie materiałów sprawy, firma "T." z N., czyli kupujący, była podmiotem nieistniejącym. Z pisma Biura Współpracy Międzynarodowej i Integracji Europejskiej Głównego Urzędu Ceł z [...].10.1999 r., poprzedzonego pismem rosyjskich władz celnych z [...].10.1999 r., wynikało, że firma taka nie figuruje w rejestrze podatkowym i nie jest znana organom celnym Federacji Rosyjskiej. Zdaniem Izby Skarbowej do wniosku takiego upoważniały i inne okoliczności transakcji, a mianowicie miejsce jej dokonania – poza terytorium, na którym firma miała funkcjonować oraz brak wiarygodnego dokumentu potwierdzającego fakt zapłaty.
Izba Skarbowa ostatecznie uznała, że przesłanka określona w końcowej części definicji eksportu towarów zamieszczonej w art. 4 pkt 4 ustawy nie została spełniona - nie wystąpiła bowiem czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, skoro strona umowy sprzedaży (kupujący) w rzeczywistości nie istniała.
Na powyższą decyzję Izby Skarbowej, Strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego (uzupełnioną pismem z dnia [...].09.2000r.), w której podniosła zarzut obrazy przepisów prawa podatkowego, w szczególności art. 2 ust. l i 3, art. 4 pkt 4 ustawy o VAT oraz art. 190 i art. 210 or.pod..
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy działając w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, póz. 368 ze zm.), Izba Skarbowa uchyliła swoją decyzję z dnia [...].05.2000r. oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...].12.1999r. i umorzyła postępowanie w sprawie (decyzja Izby z dnia [...].10.2000r. nr [...]). Powodem uznania skargi były okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji przez Izbę. A mianowicie w dniu [...].04.2000r. wpłynęło do Izby Skarbowej w W. odwołanie Strony od innej decyzji Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...].02.2000r. nr [...], odmawiającej zwrotu podatku naliczonego od towarów i usług za XII 1998r. i II 1999 r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za powyższe okresy. W toku tego postępowania Izba uzyskała informację, że firma "T." istnieje i działa w tzw. "raju podatkowym" na terytorium Federacji Rosyjskiej, na obszarze o niskim opodatkowaniu, cieszącym się samodzielnością legislacyjną. W związku z tym pismem oraz posiadanym materiałem dowodowym w postaci potwierdzonych przez graniczny urząd celny dokumentów wywozu towarów Izba uznała, że Strona dokonała eksportu towarów w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i orzekła, jak wyżej – o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania.
W dniu [...].09.2001 r. wpłynął do Izby Skarbowej sprzeciw Prokuratora Okręgowego w Ł. z dnia [...].09.2001 r. od decyzji Izby z dnia [...].10.2000 r. nr [...] wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie na podstawie art. 240 § l pkt l i pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. W ocenie Prokuratora podstawą wznowienia postępowania winien być fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów i okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znanych organowi, który wydał decyzję, a także fakt, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się w toku postępowania karnego fałszywe. Prokurator przedstawił dokumenty świadczące o fikcyjnym charakterze obrotu na terytorium kraju towarami, których nabycie a następnie eksport Strona wykazała w deklaracjach podatkowych złożonych za przedmiotowe okresy rozliczeniowe. W składanych deklaracjach Strona odliczała oraz wykazywała do zwrotu na rachunek bankowy podatek naliczony z tytułu nabycia w/w towarów, przez co naruszyła w ocenie Prokuratora w szczególności art. 19 ust. 3 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Postanowieniem z dnia [...].10.2001r. nr [...] Izba Skarbowa wszczęła postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Izby z dnia [...].10.2000r. nr [...]. W jego wyniku wydała w dniu [...].11.2001 r. decyzję nr [...], którą:
- uchyliła w/w decyzję z dnia [...].10.2000 r. oraz decyzję z dnia [...].05.2000r. nr [...],
- odmówiła zwrotu podatku od towarów i usług za XI 1998r. oraz I, III i IV 1999r., określiła kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za XI 1998r.,
- ustaliła dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za w/w miesiące.
Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie do Ministra Finansów, wnosząc o jej uchylenie. Decyzji pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie art. 121 § l, art. 122, art. 123, art. 187 § l, art. 210 § 4 i art. 240 § l pkt 5 ustawy-Ordynacja podatkowa oraz art. 2 ust. l, art. 4 pkt 4 i art. 19 ust. 3a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia [...].12.2002 r. nr [...] Minister Finansów uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jako przyczynę brak czynnego uczestnictwa Strony w prowadzonym przez Izbę postępowaniu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz wyeliminowaniu uchybień wskazanych przez Ministra Finansów Izba Skarbowa wydała w dniu [...].04.2003 r. decyzję, rozstrzygając sprawę analogicznie jak w decyzji z dnia [...].11.2001 r. Podobnie też uzasadniła swoją decyzję zarówno co do okoliczności wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § l pkt 5 or.pod., jak i przemawiających za odmową zwrotu wykazanych w złożonych przez Stronę deklaracjach podatkowych kwot różnicy podatku, na podstawie przepisów ustawy o VAT.
W odwołaniu od powyższej decyzji, podobnie jak poprzednio, Strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 121 § l, art. 122, art. 123, art. 187 § l, art. 210 § 4 i art. 240 § l pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, oraz art. 2 ust. l, art. 4 pkt 4 i art. 19 ust. 3 a ustawy o VAT.
Strona zarzuciła Izbie Skarbowej dowolność w ocenie materiału dowodowego, przez uznanie, że w wyniku dokonywanych przez Skarżącą transakcji na terenie Polski w istocie nie dochodziło do wydania towarów, a dalej, że nie dochodziło także do jego wywozu poza polski obszar celny Strona zanegowała także istnienie dowodów, które miałyby wskazywać na sieć jej powiązań z innymi firmami, które tworzyły łańcuszek podmiotów prowadzących obrót pustymi fakturami.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał w dniu [...] grudnia 2003 r. decyzję, w której orzekł o :
1. uchyleniu decyzji Izby Skarbowej z dnia [...].10.2000 r.
2. uchyleniu decyzji Izby Skarbowej z dnia [...].05. 2000 r. i
3. uchyleniu decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...].12.1999 r., poprzedzającej wyżej wymienioną decyzję z [...].05.2000 r.
i orzekł co do istoty sprawy, tak jak w decyzji z [...].04.2003 r.
W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa uchyliła swoje dwie decyzje wydane w sprawie, tj. wydaną w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - decyzję z dnia [...] października 2000 r. umarzającą postępowanie oraz wcześniejszą, wydaną na podstawie art. 233 § 1 or. pod. decyzję z dnia [...] maja 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I –ej instancji -Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. Nie uchyliła natomiast wyżej wskazanej decyzji Urzędu Skarbowego, przez co naruszono art. 245 § 1 pkt 4 or.pod.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W zarzutach podniosła naruszenie art. 19 ustawy o VAT poprzez bezpodstawne zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, a także naruszenie art. 120, 121, 122, 178 § 1, 179 § 2, art. 180 § 1, art. 187 § 1 ord. pod. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, uniemożliwienie Stronie zapoznania się z całością zebranego materiału dowodowego w sprawie i nie rozpatrzenia okoliczności i dowodów wskazywanych przez Skarżącą.
Jak w swoich wcześniejszych odwołaniach twierdziła, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że Skarżąca otrzymała towar od firmy "D.", który podlegał następnie eksportowi, a Skarżąca Spółka "M." nie miała żadnych powiązań ze spółkami prowadzącymi obrót pustymi fakturami.
Natomiast jako naruszenie procedury wskazała uniemożliwienie jej zapoznania się z całokształtem materiału dowodowego poprzez odmowę wydania z akt uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących Spółki "PH E." oraz wyłączenie z akt sprawy części akt, które objęto tajemnicą skarbową.
W konkluzji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując dotychczasową argumentację wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, lecz przyczyny jej uwzględnienia są inne niż wskazane przez Skarżącą.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej poprzez sprawdzenie zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwaną dalej u.p.p.s.a. wyznacza obszar w jakich orzekać może Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wskazuje, że Sąd ten rozstrzyga sprawy w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Badając zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało koniecznością orzeczenia o jej nieważności.
W sprawie postępowanie podatkowe toczyło się od 1999 r. W tym czasie organy podatkowe wydały szereg decyzji. Decyzją ostateczną, kończącą postępowanie była zaskarżona decyzja z dnia [...] grudnia 2003 r.
Jak wskazano w uzasadnieniu decyzja ta zapadła na skutek toczącego się po wznowieniu postępowania w przedmiocie wymiaru podatku VAT za miesiąc listopad 1998 r., styczeń, luty i kwiecień 1999 r. oraz określenia kwoty nienależnie otrzymanego zwrotu podatku za XI 1998 r., a także ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowe za w/w okresy rozliczeniowe.
Pierwsza decyzja wydana w sprawie, po wznowieniu z dnia [...] listopada 2001 r. o numerze [...] uchyliła decyzję ostateczną z dnia [...].10.2000 r., uchyliła decyzję z dnia [...].05.2000 r. i orzekała co do istoty sprawy.
Decyzja ta została w drodze kontroli instancyjnej uchylona decyzją Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2002 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Izba Skarbowa w dniu [...].04.2003 r. wydała decyzję rozstrzygając sprawę analogicznie, jak w decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., to znaczy uchyliła decyzję ostateczną z dnia [...].10.2000 r. (uchylała ona decyzję organu II – ej instancji z [...].05.2000 r. "utrzymującą w mocy decyzję "wymiarową" i umarzała postępowanie") oraz uchyliła wskazaną wyżej decyzję organu II –ej instancji decyzję z dnia [...].05.2000 r. i orzekała co do istoty sprawy. Decyzja ta nie eliminowała z obrotu decyzji wydanej przez organ I-ej instancji, Urząd Skarbowy W. [...] z dnia [...].12.1999r.
Po rozpatrzeniu odwołania strony właściwy organ II –ej instancji – Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...].12.2003 r. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...].10.2000 r., uchyleniu decyzji z dnia [...].05.2000r., uchyleniu decyzji z dnia [...].12.1999 r. uzupełniając w ten sposób wadliwe orzeczenie z dnia [...].04.2003 r., i orzekł, co do istoty sprawy, tak jak w zaskarżonej decyzji.
Art. 245 w brzmieniu przed wejściem w życie ustawy z dnia 12.09.2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 169 poz.1387), który stanowił podstawę orzekania w przedmiotowej sprawie, podobnie jak aktualnie obowiązujący przepis art. 245, przewidywał możliwość wydania po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, decyzji – odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej lub uchylenia w całości lub części decyzji dotychczasowej i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy.
A zatem, jak wynika z przepisu konieczne, w przypadku dokonania ustaleń uprawniających do uchylenia decyzji dotychczasowej w całości było wydanie orzeczenia merytorycznego. Skoro tak, to stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej orzekający w sprawie jako organ wyższej instancji zasadnie w trybie art. 245 § 1 pkt 4 or.pod. uchylił wszystkie decyzje poprzedzające decyzję dotychczasową z [...].10.2000 r., by móc orzec co do istoty sprawy.
Rażące naruszenie prawa, które Sąd stwierdził w przedmiotowej sprawie tkwi w naruszeniu innego przepisu - art. 233 or. pod.
Na mocy tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy decyzję organu I-ej instancji albo
2) uchyla decyzję organu I-ej instancji:
a) w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie,
b) w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja tego organu została wydana z naruszeniem przepisów art.. 240 lub 247 or.pod., albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Komentowany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie decyzji organu odwoławczego.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej, orzekł, co do istoty sprawy, co niewątpliwie wynika z treści orzeczenia będącego przedmiotem skargi. W tej sytuacji, obowiązkiem jego, jako organu odwoławczego, wynikającym wprost z powołanego wyżej przepisu było jednoczesne orzeczenie o "losach" zaskarżonej decyzji, czyli decyzji z dnia [...].04.2003 r. i wskazanie, czy zaskarżona decyzja zostaje uchylona w całości lub w części. Mimo powołania w sentencji decyzji art. 233 § 1 pkt 2 lit. a), Dyrektor Izby Skarbowej orzeczenia w tym przedmiocie, w decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. nie wydał.
Należy zatem stwierdzić, że w postępowaniu odwoławczym została wydana decyzja, której prawo nie przewiduje. Skutkuje ona tym, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje – nieuchylona decyzja organu I-ej instancji z dnia [...].04.2003 r. oraz zmieniona decyzja organu odwoławczego z dnia [...].12.2003r. . Taka sytuacja z punktu widzenia porządku prawnego jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że doszło w przedmiotowej sprawie do rażącego naruszenia prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit a) or.pod, i orzekł, jak w sentencji.
W oparciu o art. 152 u.p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonego aktu w całości, natomiast w oparciu o art. 200 u.p.p.s.a. wydał orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania.
Mając na uwadze treść rozstrzygnięcia pominął Sąd, na tym etapie postępowania, ocenę legalności decyzji z punktu widzenia zarzutów zawartych w skardze.