III SA/WA 10/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-05-15
NSAinneŚredniawsa
PFRONpracodawcaplacówki oświatowezobowiązania podatkoweprawo pracykontrola skarbowaustawa o rehabilitacji

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, potwierdzając, że prowadzący placówki oświatowe jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników, a nie poszczególne placówki.

Skarżący kwestionował decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej dotyczącą określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Spór dotyczył ustalenia, czy skarżący, jako organ prowadzący placówki oświatowe, był pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników, czy też pracodawcami były poszczególne placówki. Sąd uznał, że skarżący jest pracodawcą, co skutkuje obowiązkiem dokonywania wpłat na PFRON.

Sprawa dotyczyła skargi J.P. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2020 r. do listopada 2021 r. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie statusu pracodawcy w kontekście prowadzenia przez skarżącego placówek oświatowych. Skarżący argumentował, że pracodawcami są poszczególne placówki, a on sam pełni jedynie funkcję organu prowadzącego. Ministerstwo oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że skarżący, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i zatrudniająca pracowników we wszystkich placówkach, jest jedynym pracodawcą. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na analizie dokumentów ZUS, umów o pracę, numerów NIP oraz przepisów Kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji, stwierdzając brak organizacyjnej i finansowej samodzielności poszczególnych placówek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Osoba fizyczna prowadząca placówki oświatowe jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników, a nie poszczególne placówki.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na analizie dokumentów ZUS, umów o pracę, numerów NIP oraz przepisów Kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji, które wskazują na brak organizacyjnej i finansowej samodzielności poszczególnych placówek, a także na fakt, że skarżący jako płatnik składek i strona umów o pracę jest pracodawcą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.o.r. art. 21 § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.o.r. art. 21 § ust. 2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.o.r. art. 49 § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.o.r. art. 49 § ust. 2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.o.r. art. 21 § ust. 2b

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

u.o.r. art. 21 § ust. 2e

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pomocnicze

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

k.p. art. 3

Kodeks pracy

k.p. art. 31

Kodeks pracy

Ustawa o systemie oświaty

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 2 § ust. 1

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 2 § ust. 2

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 2 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał, że poszczególne placówki oświatowe są samodzielnymi pracodawcami. Dokumentacja ZUS, umowy o pracę i numery NIP wskazują, że skarżący jest pracodawcą dla wszystkich zatrudnionych pracowników. Działalność skarżącego obejmuje placówki nieujęte w katalogu z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, co wyklucza zastosowanie zwolnień z wpłat na PFRON.

Odrzucone argumenty

Poszczególne placówki oświatowe są samodzielnymi pracodawcami. Skarżący nie jest pracodawcą dla pracowników zatrudnionych w placówkach. Zastosowanie powinny mieć przepisy dotyczące zwolnień z wpłat na PFRON dla placówek oświatowych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione przez organy w sprawie oraz dokonaną przez nie ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego. W polskim systemie prawa pracy obowiązuje tzw. zarządcza koncepcja pracodawcy. O ile dyrektor szkoły lub placówki jest kierownikiem zakładu dla zatrudnionych w tej szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami, to kto inny jest pracodawcą.

Skład orzekający

Konrad Aromiński

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Czarkowski

sędzia

Maciej Kurasz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu pracodawcy w przypadku prowadzenia przez osobę fizyczną wielu placówek oświatowych oraz konsekwencje w zakresie wpłat na PFRON."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prowadzenia placówek oświatowych przez osobę fizyczną i interpretacji przepisów dotyczących PFRON.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego definicji pracodawcy w kontekście prowadzenia placówek oświatowych, co ma praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów.

Kto jest pracodawcą? Sąd rozstrzyga spór o wpłaty na PFRON w placówkach oświatowych.

Dane finansowe

WPS: 99 645 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 10/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski
Konrad Aromiński /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kurasz
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 1361/24 - Wyrok NSA z 2025-04-09
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2020 r. do listopada 2021 r. oddala skargę
Uzasadnienie
J.P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: "Organ" lub "Minister") z dnia [...] października 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2020 r. do listopada 2021 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismami z 23 lutego 2021 r. oraz z 13 stycznia 2022 r. wezwano stronę do złożenia deklaracji i poinformowania o przyczynach jej nie złożenia m. in. za okresy od 12/2020 r. do 11/2021 r. Strona nie dostarczyła wymaganych dokumentów.
Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań za ww. okres.
W tym samym dniu stronie zostało wysłane wezwanie do przedstawienia dowodów w postaci:
1) orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, wraz z adnotacją kiedy orzeczenie wpłynęło do pracodawcy, o w przypadku zatrudniania pracowników dotkniętych schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (uzasadniającymi obniżenie wskaźnika) - zaświadczeń lekarskich potwierdzających rodzaj schorzenia (z wyjątkiem przypadków, w których w orzeczeniu wskazano kod przyczyny niepełnosprawności: 01-U, 04-0 lub 06-E),
2) złożonych do ZUS deklaracji ZUS DRA oraz załączników ZUS RCA/RNA w tym RSA, ZUA oraz ZWUA za okresy od 2020/12 do 2021/11, a w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia a wysokością zatrudnienia wykazywaną do ZUS pisemnego wyjaśnienia ich przyczyn,
3) innych dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w okresie od 2020/12 do 2021/11 w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,
4) innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Pełnomocnik strony przesłał 7 czerwca 2022 r. pismo z 31 maja 2022 r. w którym poinformował, że przedkłada złożone przez J.P. do ZUS deklaracje, wyjaśniając że w deklaracjach tych ujęte są osoby zatrudnione w [...] jak i osoby zatrudnione w placówkach edukacyjnych, dla których J.P. jest Organem prowadzącym. Wskazano jednocześnie, że są to wyodrębnione od J.P. niezależne i samodzielne jednostki posiadające status pracodawcy tj.:
- [...],
- [...],
- [...],
- [...].
Pełnomocnik wskazał, że dowodem na powyższe, są 4 zaświadczenia o numerze REGON dla każdej z Placówek edukacyjnych.
Pełnomocnik podkreślił, że każda z przedstawionych placówek jest pracodawcą ponieważ zatrudnia pracowników we własnym imieniu oraz że Dyrektorzy tych Placówek posiadają niezależność w nawiązywaniu i rozwiązywaniu umów o pracę z pracownikami. Pełnomocnik informuje również, że Dyrektorzy Placówek sporządzają akceptują comiesięczne listy płac i przekazują je do księgowości a Skarżący nie ma na ten proces wpływu.
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaskarżoną decyzją określił wysokość zobowiązania Skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2020 r. do listopada 2021 r. w łącznej kwocie 99 645 zł. Fundusz stwierdził, że Skarżący był zobowiązany do składania deklaracji DEK-I-0 oraz dokonywania wpłat, bądź też składania INF-1 wykazując zsumowany stan zatrudnienia pracowników wszystkich prowadzonych działalności, nie zaś z poszczególnych placówek osobno.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie:
1. art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2383 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa"),
2. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art, 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz ocenę materiału dowodowego w sprawie dokonaną dowolnie, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów,
3. niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 44, dalej "ustawa o rehabilitacji").
Skarżący zarzucił, że organ I instancji błędnie "łączy w całość" wszelkie działalności prowadzone przez niego i wyjaśnia, że "[...]" jest jednoosobową działalnością gospodarczą i z tego tytułu jest pracodawcą dla pracowników zatrudnionych w tym Zakładzie. Natomiast, we wszystkich szkołach strona pełni funkcję statutową organu prowadzącego i nie jest pracodawcą wobec zatrudnionych w tych szkołach pracowników. Pracodawcami dla poszczególnych nauczycieli, pracowników administracji, pracowników socjalnych są te Szkoły. W związku z powyższym, Strona twierdzi, że w okresie objętym postępowaniem nie zatrudniała co najmniej 25 pracowników i nie jest zobowiązana do dokonywania miesięcznych wpłat na Fundusz oraz składania informacji miesięcznych.
Wymienioną na wstępie decyzją z [...] października 2023 r. Minister utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o systemie oświaty nie definiują pojęcia pracodawcy ani też nie wprowadzają innych niż wynikające z Kodeksu pracy uregulowań dotyczących pojęcia pracodawcy. Nie wskazują tym samym wprost, że to placówki oświatowe są pracodawcami dla zatrudnionych w nich pracowników. Przepisy ustawy o systemie oświaty regulują jedynie obowiązek dokonania wpisu dla ww. placówek do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, ale sam wpis nie świadczy o samodzielności zarówno organizacyjnej jak i finansowej placówek oświatowych, w tym, że są one z mocy prawa pracodawcami wobec zatrudnionych pracowników. W związku z powyższym, nadanie prowadzonym przez J.P. placówkom numeru REGON nie świadczy o ich odrębności, jak wskazuje strona, a wynika z obowiązku statystycznego.
W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy przyjął, że to J.P. jest pracodawcą dla zatrudnionych w ww. placówkach pracowników, a nie poszczególne placówki oświatowe.
Wskazują na to dowody w postaci informacji ZUS o opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, w których zadeklarowano łączną liczbę osób ubezpieczonych ze wszystkich prowadzonych przez stronę placówek, przedstawiającą liczbę zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (na etapie postępowania przed organami strona nie nadesłała żądanych deklaracji złożonych do ZUS). W związku z powyższym, jako płatnik i tym samym pracodawca to Skarżący odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne wszystkich zatrudnionych w ww. placówkach pracowników a nie poszczególne placówki samodzielnie. Stanowisko takie potwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 100/15, 101/15, 102/15.
Ponadto, Organ zauważył, że Skarżący był pracodawcą dla zatrudnionych pracowników w ww. placówkach, a także pełnił funkcję organu decyzyjnego w kwestiach zatrudniania i zwalniania pracowników, o czym świadczą złożone podpisy na zawieranych umowach o pracę pomiędzy zakładem pracy reprezentowanym przez Skarżącego - właściciela, a pracownikami.
W placówkach należących do Strony umowy o pracę były parafowane przez kadrę zarządzającą ustanowioną przez pracodawcę - Skarżącego w osobach D. P. i K. T., którzy w imieniu pracodawcy (Skarżącego) składali podpisy na umowach zawartych z pracownikami. Takie okoliczności w ocenie Organu wskazują na to, że wymieniona kadra zarządzająca placówkami należącymi do Skarżącego jedynie dokonywała w imieniu pracodawcy J.P. czynności z zakresu prawa pracy (na zasadzie art. 31 Kodeksu pracy).
Organ podniósł, że w ramach swojej działalności Skarżący może prowadzić dowolną liczbę placówek, z odrębnym regulaminem, statutem, nr REGON. Dopóki jednak prowadzone są pod firmą [...] i Strona jako pracodawca jest z jednej strony wskazywana jako organ prowadzący, a z drugiej podpisy osób powołanych przez Skarżącego widnieją na umowach o pracę zawieranych z większością pracowników, w różnych placówkach, to musi być traktowany jako pracodawca dla wszystkich pracowników, zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy.
O braku samodzielności oraz odrębności finansowej i organizacyjnej placówek prowadzonych przez Skarżącego świadczą również przesłane przez pełnomocnika dowody:
- umowy o zarządzanie PPK zawarte z [...] PPK Specjalistycznym Funduszem Inwestycyjnym Otwartym,
- kopie formularzy dotyczące rozliczenia dotacji oświatowych za lata m. in. 2018-2021, dla jednostek dla których Skarżący jest organem prowadzącym,
- dowody nadesłane przez stronę przy piśmie z dnia 28 września 2023 r. w postaci:
• zestawienia obrotów i sald za lata 2017-2021 dotyczące Skarżącego (wyszczególniono w nim salda dla poszczególnych placówek prowadzonych przez stronę),
• Zasad Polityki Rachunkowości wraz z aneksami,
• zestawień transakcji na koncie bankowym Skarżącego do którego przypisane zostały poszczególne konta wewnętrzne poszczególnych placówek.
Na dokumentach tych jako identyfikacja pracodawcy/nabywcy jest wskazany numer NIP strony (tj. [...]), lub widnieje podpis Skarżącego.
Z bazy Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że zakres prowadzonej działalności przez Skarżącego zawiera:
- pomoc społeczną z zakwaterowaniem zapewniającą opiekę pielęgniarską (kod 87.10.Z),
- pozostałą pomoc społeczną z zakwaterowaniem (kod 87.90.Z),
- pomoc społeczną z zakwaterowaniem dla osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych (kod 87.30.Z),
- pomoc społeczną z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi (kod 87.20.Z), - pozostałą działalność w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowaną (kod 86.90.E),
- działalność fizjoterapeutyczną (kod 86.90. A),
- działalność wspomagającą edukację (kod 85.60.Z),
- pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane (kod 85.59.B),
- przygotowywanie i dostarczanie żywności dla odbiorców zewnętrznych (catering) (kod 56.21.Z),
- obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania (kod 55.20.Z), co świadczy, że we wpisach o klasyfikacji wykonywanej działalności (wg. kodów PKD), przez Skarżącego, zawiera się działalność placówek (ośrodka wychowawczego, socjoterapii oraz szkół specjalnych w tym zawodowej, podstawowej i gimnazjum) prowadzonych pod nazwę firmy [...].
W związku z powyższym, za bezzasadne Organ uznał zarzuty strony dotyczące naruszenia art. 21 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
W tym miejscu Organ zauważył, że w analogicznym stanie faktycznym sprawy wobec strony został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 138/23, którym Sąd oddalił skargę strony na decyzje Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2022 r. w którym Sąd podzielił stanowisko Ministra.
Odnosząc się natomiast do przedstawionych przez stronę na etapie postępowania przed organem I instancji kopii orzeczeń o niepełnosprawności uczniów uczęszczających do [...] oraz [...], Organ odwoławczy uznał, że nie mogą one zostać uwzględnione w przedmiotowym postępowaniu, bowiem zdaniem Organu należy zauważyć, że na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji mogą rozliczać się wyłącznie podmioty z jednostek w nim wymienionych tj.:
- publiczne i niepubliczne uczelnie,
- publiczne i niepubliczne szkoły,
- publicznych i niepublicznych przedszkoli,
- publicznych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego
- placówek opiekuńczo-wychowawczych,
- regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych,
- interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych, placówek resocjalizacyjnych, publicznych i niepublicznych żłobków,
- klubów dziecięcych.
Jest to katalog zamknięty. Organ zauważył, że Skarżący nie prowadzi wyłącznie działalności w zakresie ww. podmiotów a również [...], który nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, w związku z czym, w stosunku do strony nie może mieć zastosowania powyższy artykuł i nie mogą być uwzględnieni wychowankowie posiadający orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ponieważ w stosunku do strony zastosowanie mają przepisy art. 21 ust. 1 lub 2 ustawy o rehabilitacji.
Odnosząc się natomiast do orzeczeń o stopniu niepełnosprawności podopiecznych [...], Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji z wpłat na PFRON zwolnione są niedziałające w celu osiągnięcia zysku:
1) domy pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
2) hospicja w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej,
2a) zakłady opiekuńczo-lecznicze,
3) publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza osób niepełnosprawnych, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.
Podstawą skorzystania ze zwolnienia z wpłat na PFRON na mocy ww. przepisu jest działalność "non profit" - świadczenie usług z ww. zakresu wyłącznie osobom niepełnosprawnym, a więc posiadającym orzeczenia o niepełnosprawności. Działalność strony obejmuje również prowadzenie innych placówek niż wymienione w tym przepisie. W związku z powyższym, art. 21 ust. 2e pkt 1 ustawy o rehabilitacji nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym, ustalono na podstawie uzyskanych z ZUS danych, wynikających ze złożonych deklaracji ZUS DRA wraz z załącznikami, że w okresie od grudnia 2020 r. do listopada 2021 r. strona jako pracodawca zatrudniała co najmniej 25 pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie art. 210 § 4 O.p., art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. przez błędne i niepełne ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz ocenę materiału dowodowego w sprawie dokonaną dowolnie, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, oraz niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej p.p.s.a.), wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia tego, czy następujące podmioty: [...], posiadały status pracodawcy w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w związku z przepisami Kodeksu pracy i były zobowiązane do składania deklaracji i uiszczania wpłat na PFRON z uwagi na przekroczenie limitu zatrudnienia, o którym mowa w tym przepisie.
Organy orzekające przyjęły, że pracodawcą był dla wszystkich placówek wyłącznie Skarżący. Natomiast zdaniem strony, pracodawcą były poszczególne placówki oświatowe, dla których był on organem założycielskim.
Na podstawie art. 3 Kodeksu pracy, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W polskim systemie prawa pracy obowiązuje tzw. zarządcza koncepcja pracodawcy. W świetle art. 3 K.p., pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Można wyróżnić trzy rodzaje jednostek organizacyjnych mających zdolność prawną zatrudniania pracowników: 1) osoby prawne, 2) samodzielne jednostki organizacyjne, niemające osobowości prawnej i niestanowiące ogniwa osoby prawnej, które mogą nabywać we własnym imieniu prawa i zaciągać zobowiązania oraz mogą pozywać i być pozywane, 3) niektóre jednostki organizacyjnej wchodzące w skład osób prawnych. Do tej ostatniej kategorii pracodawców zalicza się wyodrębnione organizacyjnie i finansowo części składowe osoby prawnej (ewentualnie samodzielnej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej), mające zdolność samodzielnego (w imieniu własnym) zatrudniania pracowników. Owo wyodrębnienie organizacyjno-finansowe wynika zazwyczaj z przepisów wewnętrznych osoby prawnej, ale może wynikać także z aktów prawnych rangi ustawy (por. wyrok SN z 14 lutego 2017 r., IPK 351/16). W konsekwencji tylko wówczas, gdy przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy - właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca (por. wyrok NSA z 3 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 3918/13).
W orzecznictwie podkreśla się także, że za pracodawcę może być uznana tylko taka jednostka, która z mocy przepisów normujących wewnętrzny status prawny tej jednostki ma kompetencje do samodzielnego zatrudniania pracowników (składania oświadczeń woli) i rozwiązywania z nimi stosunku pracy (tak np. wyrok SN z 14 czerwca 2016 r., II PK 144/15).
W sprawie niniejszej zasadnie zatem organy orzekające badały, czy poszczególne placówki były pracodawcą w stosunku do zatrudnionych w nich pracowników.
Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione przez organy w sprawie oraz dokonaną przez nie ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego.
Przede wszystkim wskazać należy, że w sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postępowania. W sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, a organy orzekające w sposób wyczerpujący go rozpatrzyły. W sprawie podjęto wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zgromadzone dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie prawnej, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został szczegółowo opisany, w szczególności w decyzji organu pierwszej instancji, a także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której wskazano, na jakich konkretnie dowodach, w tym dowodach z dokumentów - oraz w jaki sposób pozyskanych - organy podatkowe dokonały, tak ustaleń faktycznych, jak i ich oceny prawnej.
Zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 122, art. 180, art. 187 §1, czy art. 191 O.p. były niezasadne. Przepisy te stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 ww. ustawy). Stosownie do art. 180 § 1 O.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). Zgodnie zaś z art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Ustalenia poczynione w tej sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w art. 122 i art. 187 § 1 O.p.. Ustalona przez organy podatkowe podstawa faktyczna rozstrzygnięcia została oparta na dowodach, których ocena nie była sprzeczna z zasadami wyrażonymi w art. 191 O.p.. Przepis ten nakazuje organowi podatkowemu dokonanie oceny wszystkich zebranych dowodów z rozważeniem wiarygodności i mocy dowodowej każdego z nich, a następnie ich uporządkowanie i powiązanie w spójną i logiczną całość. Podkreślić należy, że do naruszenia tego przepisu może dojść wówczas, gdy zostanie wykazane uchybienie podstawowym kryteriom oceny, tj. zasadom doświadczenia życiowego i innym źródłom wiedzy, regułom poprawności logicznej, właściwemu kojarzeniu faktów. W związku tym tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia związków przyczynowo skutkowych, przeprowadzona przez organy ocena dowodów może być skutecznie podważona. Skarżący temu obowiązkowi natomiast nie podołał.
W niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wyczerpujące postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie czy wymienione placówki są organizacyjnie i finansowo niezależne, w tym czy samodzielnie zatrudniają pracowników.
Sąd podziela oceną zawartą w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą to skarżący pozostawał pracodawcą dla zatrudnionych w ww. placówkach pracowników, a nie poszczególne placówki oświatowe. Minister słusznie wskazał, że wskazują na to dowody w postaci informacji ZUS o opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, w których zadeklarowano łączną liczbę osób ubezpieczonych ze wszystkich prowadzonych przez stronę placówek, przedstawiającą liczbę zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (na etapie postępowania przed organami strona nie nadesłała żądanych deklaracji złożonych do ZUS) przedstawiającą liczbę zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. W związku z powyższym, jako płatnik i tym samym pracodawca to Skarżący odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne w ww. placówkach pracowników, a nie poszczególne placówki samodzielnie (por. także wyroki WSA w Warszawie w 18 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 100/15, akt III SA/Wa 101/15, akt III SA/Wa 102/15.
Minister trafnie także wskazał na art. 2 ust. 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgodnie z którym osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu. Jednocześnie na podstawie art. 2 ust. 2 i 3 ww. ustawy, obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami oraz płatnicy podatków, jak również podmioty będące na podstawie odrębnych ustaw płatnikami składek ubezpieczeniowych. W związku z powyższym, gdyby prowadzone przez stronę placówki posiadały organizacyjną i finansową samodzielność to posiadałyby odrębne NIP-y, natomiast – co w sprawie bezspornie ustalono - posługiwały się NIP-em organu prowadzącego , tj. NIP-em Skarżącego.
Sąd podziela także ocenę prawną organów, zgodnie z którą skarżący był pracodawcą dla zatrudnionych pracowników w ww. placówkach, a także pełnił funkcję organu decyzyjnego w kwestiach zatrudniania i zwalniania pracowników, co potwierdzają podpisy na zawieranych umowach o pracę pomiędzy zakładem pracy reprezentowanym przez Skarżącego J.P. - właściciela, a pracownikami. W placówkach Skarżącego W placówkach należących do J.P. umowy o pracę były parafowane przez kadrę zarządzającą ustanowioną przez pracodawcę J.P. w osobach D. P. i K. T., którzy w imieniu pracodawcy (J.P.) składali podpisy na umowach zawartych z pracownikami. Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że te okoliczności potwierdzają, iż wymieniona kadra zarządzająca placówkami należącymi do J.P. dokonywała jedynie w imieniu pracodawcy J.P. czynności z zakresu prawa pracy (na zasadzie art. 31 Kodeksu pracy). Trafnie w zaskarżonej decyzji powołano się na stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrażone w wyroku z 15 marca 2017 r., III SA/Wa 1078/16, zgodnie z którym "o ile dyrektor szkoły lub placówki jest kierownikiem zakładu dla zatrudnionych w tej szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami, to kto inny jest pracodawcą. Przyznanie kierownikowi szkoły lub placówki kompetencji do podejmowania decyzji w sprawach zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkół i placówek nie oznacza, że jest on pracodawcą". NSA w wyroku z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1076/12, podkreślił, że udzielenie przez podmiot prowadzący szkołę wskazanej osobie fizycznej (dyrektorowi placówki) pełnomocnictwa do podpisywania umów o pracę nie oznacza, że pracodawcą jest ta placówka, a nie podmiot prowadzący szkołę. Udzielenie pełnomocnictwa wskazuje bowiem na działanie w imieniu mocodawcy, a nie we własnym imieniu. Umowy o pracę podpisane przez pełnomocnika są z prawnego punktu widzenia umowami zawartymi przez mocodawcę.
Organy orzekające wskazały także na konkretne dokumenty z których wynikało, że jednostki dla których Skarżący był organem prowadzącym nie były samodzielnymi pracodawcami, gdyż czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników wszystkich analizowanych placówek, wykonywał dyrektor danego ośrodka w porozumieniu z organem prowadzącym, co potwierdzały postanowienia statutów poszczególnych placówek (str. 8-9 zaskarżonej decyzji).
O braku samodzielności oraz odrębności finansowej i organizacyjnej placówek prowadzonych przez Skarżącego świadczyły także przedstawione przez stronę dowody w postaci: umów o zarządzanie PPK, zawartych z [...] PPK Specjalistycznym Funduszem Inwestycyjnym Otwartym; zakładowych Zasad Prowadzenia Rachunkowości (polityka rachunkowości) wraz z aneksami; kopii formularzy dotyczących rozliczenia dotacji oświatowych, m. in., za lata 2018-2021, dla jednostek, dla których J.P. jest organem prowadzącym; zestawienia obrotów i sald kont analitycznych sporządzonych dla J.P., w których wymienione zostały wszystkie jednostki; kopii faktur (akta administracyjne). Na dokumentach tych jako identyfikacja pracodawcy/nabywcy został wskazany numer NIP strony (tj. [...]), lub widnieje podpis J.P.
Należy także wskazać za organem odwoławczym, że art. 21 ust. 2b - 2d ustawy o rehabilitacji nie może mieć zastosowania w stosunku do Skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji mogą bowiem rozliczać się podmioty złożone wyłącznie z jednostek wymienionych w tym artykule. Jest to katalog zamknięty. Prowadzony przez J.P. "[...]" nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, w związku z czym, w stosunku do strony nie ma zastosowania powyższy artykuł i nie mogą być uwzględnieni wychowankowie posiadający orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ponieważ w stosunku do strony zastosowanie mają przepisy art. 21 ust. 1 lub 2 ustawy o rehabilitacji.
W tym stanie sprawy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej uznać należało za niezasadne.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełniało wymogi przewidziane w art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 O.p.. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Dlatego za chybiony sąd uznał także zarzut naruszenia art. 210 § 4 O.p..
Zdaniem sądu, organy orzekające prawidłowo w sprawie przyjęły, że pracodawcą dla wszystkich placówek był wyłącznie Skarżący. Zarzuty zawarte w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie, nie mogły skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, jako że decyzja ta odpowiada prawu.
W tym stanie sprawy, orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI