III SA/PO 99/23

III SA/Po 99/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Sygn. powiązane
II GSK 1713/23 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na zalecenia pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w P. z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nieprawidłowego oznakowania produktów spożywczych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 20 grudnia 2022 r. W. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych w P. (dalej również jako "organ"), działając na podstawie art. 30b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1688 – dalej jako "ustawa o jakości handlowej) wydał wobec firmy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej również jako "Spółka" lub "Skarżąca"), zalecenia pokontrolne w związku z nieprawidłowym znakowaniem wyrobów mięsnych tzw.: etykietą uniwersalną, podwójnego stosowania, zawierającą odpowiednie warunki przechowywania oraz termin przydatności do spożycia i datę minimalnej trwałości dla produktu chłodzonego i mrożonego, co stwarza możliwość wprowadzania finalnego konsumenta w błąd odnośnie właściwości wyrobu tj. czy on jest świeży chłodzony czy był mrożony i/lub rozmrożony, w przypadku gdy produkt zostanie wprowadzony na rynek detaliczny.
Skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka zarzucając jej:
I. naruszenie prawa materialnego tj:
1. art. 9 ust. 1 lit. f i g w zw. z art. 24 i 25 w zw. z załącznikiem X pkt 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U.UE.L.2011.304.18 z dnia 2011.11.22; dalej jako: "Rozporządzenie 1169/2011") poprzez uznanie przez organ, że wyrób Skarżącej zawiera dwie daty dotyczące terminu przydatności do spożycia oraz warunków przechowywania, podczas gdy oznaczenie wyrobu Skarżącej zgodnie z obowiązującymi przepisami zawiera jedną datę dotyczącą terminu przydatności do spożycia oraz określone wraz z nia warunki przechowywania dla wyrobów schłodzonych i jedną datę minimalnej trwałości oraz określone wraz z nią warunki przechowywania dla wyrobów mrożonych;
2. art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011 poprzez niewłaściwe uznanie przez Organ, że informacje zawarte na oznakowaniu wyrobu Skarżącej mogą wprowadzać w błąd co do jego właściwości w sytuacji gdy etykieta uniwersalna zawiera wszystkie wymagane prawem informacje i występuje na niej wyraźne rozróżnienie dot. stosowania daty dotyczącej terminu przydatności do spożycia oraz daty minimalnej trwałości oraz związanych z nimi warunkami przechowywania w zależności od stanu fizycznego sprzedawanego wyrobu;
3. art. 3 pkt 10 lit. c w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 3 pkt 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L.2002.31.1; dalej jako "Rozporządzenie 178/2002") poprzez uznanie przez organ, że wyrób Skarżącej może zostać uznany za produkt zafałszowany ze względu na podane przez nią oznakowanie wyrobu w zakresie terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości w sytuacji gdy informacje zawarte przez Skarżącą na etykiecie wyrobu są zgodne z prawdą i znajdują odpowiednie zastosowanie w zależności od stanu fizycznego wyrobu, ponadto wyrób oznakowany etykietą uniwersalną przez Skarżącą nie jest przeznaczony dla konsumenta finalnego, a wyłącznie do sprzedaży i wykorzystania przez przedsiębiorcę - podmiot profesjonalny, nie ma zatem ryzyka jego zafałszowania w dalszym łańcuchu obrotu handlowego;
4. art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U.2017, poz. 2070 ) poprzez niewłaściwe uznanie, że oznakowanie wyrobu Skarżącej może wprowadzać konsumenta w błąd, w sytuacji, w której konsument mając świadomość stanu fizycznego wyrobu, tzn. tego czy znajduje się on w postaci schłodzonej, czy mrożonej przy uwzględnieniu cech przeciętnego konsumenta nie miałby żadnej trudności w ocenie, czy stosować należy datę minimalnej trwałości wyrobu, czy termin przydatności do spożycia wyrobu oraz związane z nimi warunki przechowywania wyrobów.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 6 Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA") poprzez niewskazanie przez organ podstawy prawnej uzasadniającej obowiązek nałożony na Skarżącą w zaleceniach pokontrolnych Organu;
2. art. 7 KPA w związku z art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 KPA poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a wskutek tego brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokonania błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez:
- uznanie, że w oznakowaniu wyrobu stosowane są dwie daty dotyczące terminu przydatności do spożycia, w sytuacji gdy w zależności od stanu fizycznego wyrobu podawana jest jedna data dotycząca terminu przydatności do spożycia dla wyrobów schłodzonych oraz jedna data minimalnej trwałości dla wyrobów mrożonych oraz związane z tym informacje dot. warunków przechowywania wyrobów,
- nieuwzględnienie faktu, że wyrób oznaczony przez Skarżącą etykietą uniwersalną jest przeznaczony wyłącznie do sprzedaży dla przedsiębiorców - podmiotów profesjonalnych wraz z informacją zamieszczoną w liście przewozowym przekazywanym z dostarczanymi wyrobami do nabywcy o tym, że wyroby z etykietą uniwersalną nie mogą trafić do handlu detalicznego i w konsekwencji nie ma ryzyka zafałszowania wyrobu w dalszym łańcuchu obrotu handlowego,
- nieuwzględnienie dowodu z dokumentu, tj. pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] (dalej jako: "PLW w [...]") skierowanego do Skarżącej z dnia 28 sierpnia 2017 r., znak sprawy [...], przedstawionego przez Skarżącą w trakcie prowadzenia kontroli przez Organ, z którego wynikało, że PLW w [...] akceptuje system znakowania etykietą uniwersalną zaproponowany przez Skarżącą, a także, że Skarżąca wprowadziła wewnętrzny system kontroli produkowanej żywności proponowany przez PLW w [...] w celu uniknięcia jej zafałszowania, w tym m.in. polegający na przekazywaniu informacji dot. daty mrożenia oraz daty rozbioru mięsa w dokumentach towarzyszących ich wysyłce nabywcy towaru, zagwarantowania możliwości ustalenia faktycznie wyprodukowanego przez Skarżącą asortymentu w stanie mrożonym i chłodzonym.
co doprowadziło do wydania przez organ zaleceń pokontrolnych rażąco naruszających przepisy prawa i słuszny interes Skarżącej;
3. art. 8 § 2 KPA poprzez odstąpienie przez organ od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, w szczególności nieuwzględnienie stanowiska oraz wyrażonego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] w piśmie skierowanym do Skarżącej z dnia 28 sierpnia 2017 r., znak sprawy [...], przedstawionego przez Skarżącą w trakcie prowadzenia kontroli przez Organ, w wyniku której wydane zostały zalecenia pokontrolne.
Ponadto Skarżąca, w przypadku uznanie że istnieją wątpliwości co do uznania norm prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, zarzuciła naruszenie art. 7a § 1 KPA poprzez nałożenie przez organ na Skarżącą obowiązku w Zaleceniach pokontrolnych, pomimo faktu, że w sprawie istnieją istotne wątpliwości co do treści normy prawnej, na podstawie której Skarżąca dokonuje oznakowania swoich wyrobów w zakresie daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia oraz związanych z tym warunków przechowywania wyrobów, tj. istnienia normy, która zakazywałaby stosowania etykiety uniwersalnej zawierającej odpowiednio wyszczególnione i wprowadzone na etykiecie wyrobu daty minimalnej trwałości dla wyrobów mrożonych oraz terminu przydatności do spożycia dla wyrobów schłodzonych oraz związanych z tym warunków przechowywania wyrobów.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych zaleceń pokontrolnych w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz ewentualnie, w przypadku gdy przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy na rozprawie za konieczne, a nie można by przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o zarządzenie przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Organ wskazał, iż kontrolę przeprowadzono w związku ze zgłoszeniem [...] nr [...], [...] z [...]. Zgłoszenie dotyczyło niewłaściwego oznakowania polędwicy wołowej w zakresie instrukcji dotyczących okresu przydatności do spożycia mięsa wołowego "Polędwica wołowa" o numerze partii: [...] wyprodukowanym przez firmę [...] sp. z o.o. w [...]. Zakwestionowany produkt przez władze [...] został oznakowany etykietą zawierającą informację o warunkach przechowywania oraz termin przydatności do spożycia dla produktu świeżego oraz warunki przechowywania i datę minimalnej trwałości dla produktu mrożonego w handlu detalicznym.
W związku z powyższym w toku kontroli inspektorzy pobrali do oceny oznakowania próbkę produktu w opakowaniu z etykietą: Polędwica wołowa - celem oceny prawidłowości umieszczania na opakowaniach kontrolowanych wyrobów wszystkich wymaganych przepisami informacji oraz podawania tych danych zgodnie z zasadami i warunkami określonymi w przepisach prawa. W toku kontroli stwierdzono, że na etykiecie jednego wyrobu znajdują się informacje o warunkach przechowywania oraz termin przydatności do spożycia dla produktu świeżego oraz warunki przechowywania i datę minimalnej trwałości dla produktu mrożonego.
W wyniku kontroli stwierdzono, że ten sposób znakowania, stwarza możliwość wprowadzania finalnego konsumenta w błąd odnośnie właściwości wyrobu tj. czy on jest świeży chłodzony czy był mrożony i/lub rozmrożony, w przypadku gdy produkt zostanie wprowadzony na rynek detaliczny. W związku art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011 zgodnie z którym "informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Natomiast art. 7 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że "Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta."
W związku z tym, iż podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazw lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy, obowiązek spoczywał na podmiocie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. [...], [...].
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 99/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego zalecenia pokontrolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępnie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "P.p.s.a.").
W przedmiotowej sprawie stosowny wniosek złożyła Skarżąca, a organ w odpowiedzi na skargę nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest zalecenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w P..
Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zalecenia pokontrolne w świetle art. 30b ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U.2022. 1688 dalej jako "ustawa o jakości handlowej"), są wiążącym poleceniem administracji w stosunku do podmiotu kontrolowanego. Niezastosowanie się do nich jest obwarowane sankcją. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zalecenia pokontrolne stanowią inny akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., sygn. akt, II GSK 2522/14, LEX nr 1533882).
Z powyższych względów skargę uznać należało za dopuszczalną.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym.
Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE. L. z 2002 r., t. 31, s. 1 z późn. zm. - dalej także: rozporządzenie nr 178/2002) odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Warto również wskazać, iż również w pkt 4 preambuły rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (dalej także jako rozporządzanie 1169/2011 ) wyraźnie zaznaczono, iż rozporządzenie nr 178/2002 przewiduje, że generalną zasadą prawa żywnościowego jest zapewnienie konsumentom podstawy do dokonywania świadomych wyborów dotyczących spożywanej przez nich żywności i uniemożliwienie jakichkolwiek praktyk, które mogłyby wprowadzić konsumenta w błąd.
Na gruncie niniejszej sprawy istotne znaczenie ma również pkt 26 preambuły rozporządzenia 1169/2011 w którym zaznaczono, że etykiety żywności powinny być jasne i zrozumiałe, aby były pomocne dla konsumentów, którzy chcą dokonywać bardziej świadomych wyborów dotyczących żywności i diety. Badania pokazują, że dobra czytelność jest ważnym elementem zwiększania prawdopodobieństwa, że informacje na etykiecie będą mieć wpływ na jej odbiorców, a nieczytelne informacje o produkcie stanowią jedną z głównych przyczyn niezadowolenia konsumentów z etykietowania żywności. W związku z tym należy opracować kompleksowe podejście, aby uwzględnić wszystkie aspekty dotyczące czytelności, w tym czcionkę, kolor i kontrast.
W preambule zwrócono również uwagę, iż w ostatnich dziesięcioleciach technologia zamrażania środków spożywczych znacznie się rozwinęła i jest obecnie powszechnie stosowana w celu poprawy obiegu towarów na rynku wewnętrznym Unii oraz ograniczenia zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa żywności. Jednak zamrażanie, a następnie rozmrażanie niektórych środków spożywczych, zwłaszcza produktów mięsnych i produktów rybołówstwa, ogranicza możliwości ich dalszego użycia, a ponadto może wpływać na ich bezpieczeństwo, smak i własności fizyczne. Z kolei w przypadku innych produktów, zwłaszcza masła, zamrażanie nie powoduje takich skutków. Dlatego też, jeżeli dany produkt został rozmrożony, należy o tym odpowiednio poinformować konsumenta finalnego (pkt 28 preambuły rozporządzenia 1169/2011).
W części normatywnej omawianego rozporządzenia 1169/2011 wyraźnie wskazano, iż informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (art. 7 ust. 1 lit a rozporządzenia 1169/2011). Co istotne informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011).
Funkcją przytoczonych wyżej regulacji jest realizacja celów prawa żywnościowego, którymi zgodnie z przepisem art. 5 rozporządzenia nr 178/2002 są zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego.
Podobnie ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2022 r., poz. 2132), która określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 178/2002 wskazuje, iż podstawowym celem prawa żywnościowego jest wiec zapewnienie bezpieczeństwa żywności.
Z powyższej przytoczonych regulacji jednoznacznie wynika, że informacje dotyczące żywności przekazywane konsumentowi nie mogą wprowadzać w błąd.
Celem wyjaśnienia pojęcia wprowadzania w błąd można posłużyć się wykładnią systemową i sięgnąć do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 roku poz. 2070), która - podobnie jak komentowane rozporządzenie - ma na celu ochronę interesów konsumenta (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1052/14, LEX nr 1807900). Zauważyć należy, że obszar regulacji dotyczącej przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym jest obszarem obejmującym ramowo wszystkie rynki, na których występują konsumenci, w tym także rynek żywności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym praktykę rynkową - do której zaliczyć można także oznakowywanie środków spożywczych - uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli "w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął". Odnosząc to do znakowania, reklamy i prezentacji środków spożywczych, można przyjąć, że chodzi tutaj zatem o wszelkie komunikaty (słowne, graficzne) lub ich brak mogące prowadzić do mylnych wyobrażeń o oznaczonych nimi produktach, a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu), by nie nabył. W oparciu o to można wskazać, że przekazem wprowadzającym w błąd będzie jest ten, który wpływa na jakiekolwiek decyzje rynkowe konsumentów i wpływ ten jest istotny. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 440/16 (LEX nr 2334186) przyjęto, że: "Przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu". Kolejnym istotnym elementem zdefiniowania pojęcia wprowadzana w błąd jest także to, że przekaz wprowadzający w błąd to nie tylko przekaz, który faktycznie myli nabywców, lecz także taki, który tylko potencjalnie może wywrzeć taki skutek. Oznacza to, że wprowadzenie w błąd ma charakter abstrakcyjny, a jego stwierdzenie nie wymaga zaistnienia jednostkowej dezinformacji.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż niewątpliwie na etykiecie "uniwersalnej" która została zakwestionowana przez organ znajdują się dwie daty tj. zarówno data minimalnej trwałości- " Najlepiej spożyć przed..." – w odniesieniu do produktów mrożonych oraz data terminu przydatności do spożycia -" Należy spożyć do..." – dotyczy produktów chłodzonych.
W ocenie Skarżącej konsument mając świadomość stanu fizycznego wyrobu, tzn. tego czy znajduje się on w postaci schłodzonej, czy mrożonej przy uwzględnieniu cech przeciętnego konsumenta nie miałby żadnej trudności w ocenie, czy stosować należy datę minimalnej trwałości wyrobu, czy termin przydatności do spożycia wyrobu oraz związane z nimi warunki przechowywania wyrobów.
Jednakże uwadze Skarżącego uszło, i na co zwróciła również uwagę UE, iż przeciętny konsument ma problem z rozróżnieniem pojęć "Najlepiej spożyć przed..." i " Należy spożyć do...". Z tych też względów obecnie trwają prace nad wprowadzeniem nowych oznaczeń na produktach.
W sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania dodatkowych form wyrażania i prezentacji informacji o wartości odżywcze (dostępny na stronie https://food.ec.europa.eu/system/files/2021-11/labelling-nutrition_fop-report-2020-207_pl.pdf) zaznaczono, że konsumenci zwykle wolą etykiety z jak najmniejszą zawartością liczb oraz zawierające grafiki i symbole (Campos i in., 2011) – dotyczy to zwłaszcza konsumentów z niższym statusem społeczno-ekonomicznym (Méjean i in., 2013). Również kolor jest wyraźnie identyfikowany jako istotna cecha (Babio i in., 2014).
Odnotować w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 w przypadku środków spożywczych, które z mikrobiologicznego punktu widzenia szybko się psują i z tego względu już po krótkim czasie mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, datę minimalnej trwałości zastępuje się terminem przydatności do spożycia. Po upłynięciu terminu przydatności do spożycia środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny zgodnie z art. 14 ust. 2-5 rozporządzenia 178/2002. Odpowiednia data jest podawana zgodnie z załącznikiem X.
Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy należy mieć również na względzie, iż Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) we współpracy Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) opracowała narzędzie dla przedsiębiorców sektora spożywczego tzw. drzewko decyzyjne które ma ułatwić wybór sposobu znakowania datą na etykietach poszczególnych produktów spożywczych (zob. https://www.efsa.europa.eu/en/news/use-or-best-new-tool-support-food-operators).
Narzędzie to obejmujące serię pytań pozwala na dokonanie wyboru pomiędzy zastosowaniem na etykiecie określenia "należy spożyć do...." czy "najlepiej spożyć przed..." w przypadku danej kategorii żywności. Analiza powyższego drzewka prowadzi do uznania, iż producent wprowadzając produkt na rynek winien stosować jedno z wyżej wskazanych oznaczeń na etykiecie.
Tym samym to producent, a nie konsument winien podejmować decyzję czy produkt winien być oznaczony datą przydatności do spożycia czy też datą minimalnej trwałości i do której daty ma się zastosować z uwagi na cechy towaru.
Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż również ewentualne błędy popełnione w procesie rozładunku towaru czy też przez konsumenta np. polegające na przeniesieniu towaru z chłodni do zamrażarki mogłoby prowadzić do zafałszowania produktu, co w świetle omawianej regulacji uznać należy za niedopuszczalne.
Ponadto w tym miejscu odwołać należy się do pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 28 sierpnia 2017 r. (str. 36 akt sądowych), a którego zignorowanie zarzuca strona skarżąca. W piśmie tym Inspekcja Weterynaryjna dopuszczając możliwość stosowania "uniwersalnej etykiety" wyraźnie zaznaczył, że informacja na temat daty mrożenia oraz daty rozbioru mięsa powinna być przekazana w dokumentach towarzyszących wysyłce nabywcy towaru, tak aby nie został on wprowadzony w błąd co do żywności, którą można by uznać za zafałszowaną.
Warto również odnotować, iż we wniosku do Powiatowego Lekarza Weterynarii, którego wynikiem jest ww. pismo, Spółka wyraźnie zaznaczyła, że towar trafia do zakładów przetwórczych.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż do skargi Skarżąca dołączyła oświadczenie (k. 39 akt sądowych) w którym oświadczyła, iż informuje wszystkich swoich klientów, że produkty posiadające etykiety z podwójnymi datami nie mogą być dopuszczone do handlu detalicznego. Tym samym Skarżąca dostrzega problem możliwego wprowadzenia konsumenta w błąd, a która to kwestia została poruszona w piśmie Inspekcji Weterynaryjnej. Natomiast polemika Skarżącej ze stanowiskiem organu odnośnie świadomości konsumenta i możliwości decydowania, która data ma znaczenie dowodzi, że produkt ten pomimo zapewnień Spółki może trafić na rynek detaliczny, a co za tym idzie przy podwójnym datowaniu wprowadzać konsumenta w błąd.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienie faktu, że wyrób oznaczony przez Skarżącą etykietą uniwersalną jest przeznaczony wyłącznie do sprzedaży dla przedsiębiorców - podmiotów profesjonalnych wraz z informacją zamieszczoną w liście przewozowym przekazywanym z dostarczanymi wyrobami do nabywcy o tym, że wyroby z etykietą uniwersalną nie mogą trafić do handlu detalicznego i w konsekwencji nie ma ryzyka zafałszowania wyrobu w dalszym łańcuchu obrotu handlowego wskazać należy, iż postępowanie kontrolne zostało zainicjowane na skutek zgłoszeniem [...] nr [...], [...] z [...] gdzie dostrzeżone niewłaściwe oznakowanie polędwicy wołowej.
Strona w skardze wskazuje, iż w listach przewozowych zawarta była informacja, że "produkty posiadające etykiety z podwójnymi datami nie mogą być trafić do handlu detalicznego". Taka informacja znajduje się na przedłożonym przez Skarżącą liście przewozowym z dnia 23 grudnia 2022 r. (k. 62 sądowych). Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż jako dowód strona przedłożyła list przewozowy wystawiony po doręczeniu jej zalecenia pokontrolnego. Natomiast listy przewozowe (k. 56 i nast.) produktów wysłanych do [...] nie zawierało takiej adnotacji. Z tych też względów jeszcze raz należy się odwołać do pisma Inspekcji Weterynaryjnej która dopuszczając stosowanie etykiety uniwersalnej zastrzegła, że informacja na temat daty mrożenia oraz daty rozbioru mięsa powinna być przekazana w dokumentach towarzyszących wysyłce nabywcy towaru, tak aby nie został on wprowadzony w błąd co do żywności, którą można by uznać za zafałszowaną. Powyższych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut nie uwzględnienia, iż towar trafia wyłącznie podmiotów profesjonalnych wraz z informacją zamieszczoną w liście przewozowym przekazywanym z dostarczanymi wyrobami do nabywcy o tym, że wyroby z etykietą uniwersalną nie mogą trafić do handlu detalicznego i w konsekwencji nie ma ryzyka zafałszowania wyrobu w dalszym łańcuchu obrotu handlowego.
Zwrócić należy również uwagę, iż tak istotna informacja jak zakaz sprzedaży w handlu detalicznym towarów na przedstawionym liście przewozowym, pomijając kwestię, że na listach wysłanych do [...] jej nie było, została sporządzona jedynie w języku polskim. Powyższe może prowadzić do sytuacji, iż w przypadku obrotu międzynarodowego odbiorca towaru może nie mieć świadomości o zakazie wprowadzenia produktów z "uniwersalną" etykietą do obrotu detalicznego.
Przy czym Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na względzie, iż rozporządzenie 1169/2011 (art. 1 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011) ma zastosowanie do podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ma ono zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd podziela stanowisko organu, iż stosowane przez Skarżącą znakowanie produktu stwarza możliwość wprowadzania finalnego konsumenta w błąd odnośnie właściwości wyrobu tj. czy on jest świeży chłodzony czy był mrożony i/lub rozmrożony, w przypadku gdy produkt zostanie wprowadzony na rynek detaliczny, co stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 2 rozporządzenia 1169/2011.
Tym samym zalecenie pokontrolne, mające na celu wyeliminowanie powyższego, nie narusza przepisów prawa.
Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011 i art. 3 pkt 10 lit. c w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w zw. z art. 3 pkt 18 rozporządzenia nr 178/2002 jak również art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Ponadto wbrew zarzutom skargi organ w należyty sposób ustalił stan faktyczny sprawy. Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż stosowana przez Skarżącą etykieta uniwersalna opatrzona jest zarówno datą przydatności jak i trwałości.
Za niezasadne uznać należało również zarzut naruszenia art. 8 § 2 KPA poprzez odstąpienie przez Organ od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, w szczególności nieuwzględnienie stanowiska oraz wyrażonego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] w piśmie skierowanym do Skarżącej z dnia 28 sierpnia 2017 r., znak sprawy [...] Skarżąca w skardze nie wskazała aby organ na gruncie identycznego stanu faktycznego sprawy odstąpił od zobowiązania Skarżącej od stosowania prawidłowych etykiet. Natomiast fakt, iż Inspekcja Sanitarna w hipotetycznym stanie faktycznym przedstawionym przez stronę wyraził zgodę na stosowanie etykiety "uniwersalnej" nie oznacza, iż mamy do czynienia z rozstrzyganiem sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Ponadto podkreślić należy, iż również Inspektor Weterynaryjny zwrócił uwagę na możliwość zafałszowania produktu i dlatego wyraźnie wskazał na konieczność przekazywania w łańcuchu obrotu dodatkowo informacji na temat produktu. Zatem skoro Skarżąca nie wywiązywała się z powyższego, na co wskazują listy przewozowe wystawione przed wydaniem zalecenia pokontrolnego, to tym samym istnieje ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd odnośnie właściwości wyrobu tj. czy on jest świeży chłodzony czy był mrożony i/lub rozmrożony, w przypadku gdy produkt zostanie wprowadzony na rynek detaliczny
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 6 KPA poprzez niewskazanie przez organ podstawy prawnej uzasadniającej obowiązek nałożony na Skarżącą w zaleceniach pokontrolnych obowiązków Sąd wskazuje, iż co prawda organ w zaleceniach pokontrolnych nie wskazał wyraźnie na omówione w niniejszej sprawie regulacji, to jednakże należy powtórzyć, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym. Tym samym Skarżąca jako podmiot działający na rynku spożywczym winna znać swoje obowiązki wynikające z powyższych regulacji. Tym samym brak szczegółowego uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego aczkolwiek zasadny nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
W świetle przedstawionych regulacji prawnych za niezasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 7a § 1 KPA. Wbrew wywodom skargi omawiane przepisy są precyzyjne i nie powodują żadnych wątpliwości co do konieczności jednoznacznego i precyzyjnego znakowania towarów.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.