III SA/Po 98/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-06-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
finanse publicznedotacjezwrot dotacjibezprzedmiotowość postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o finansach publicznychOrdynacja podatkowaszkoły niepublicznesamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranej dotacji, uznając, że zapłata należności przez stronę czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Sprawa dotyczyła skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia należności do zwrotu z tytułu dotacji pobranej nienależnie. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe po tym, jak strona dokonała zwrotu dotacji wraz z odsetkami. SKO utrzymało tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących przyjmowania uczniów do szkół niepublicznych. WSA oddalił skargę, potwierdzając, że zapłata należności przez stronę czyni postępowanie bezprzedmiotowym i obliguje do jego umorzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia kwoty dotacji pobranej nienależnie w latach 2014-2018. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, ponieważ skarżący dokonał zwrotu nienależnie pobranej dotacji wraz z odsetkami, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało tę decyzję, wskazując na ustalenia kontroli dotyczące nieprawidłowości w przyjmowaniu uczniów do Liceum O. w K., co skutkowało pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując zasadność umorzenia postępowania po dokonaniu spłaty. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zgodnie z ustawą o finansach publicznych oraz przepisami Ordynacji podatkowej stosowanymi odpowiednio, zapłata należności powoduje wygaśnięcie zobowiązania, a w konsekwencji bezprzedmiotowość postępowania i konieczność jego umorzenia na podstawie art. 105 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dokonanie przez stronę zwrotu należności powoduje wygaśnięcie zobowiązania i czyni postępowanie bezprzedmiotowym, co skutkuje jego umorzeniem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek zwrotu dotacji wynika z mocy prawa (ex lege), a decyzja w tym zakresie ma charakter deklaratoryjny. Zapłata należności, nawet dobrowolna, prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej stosowanymi odpowiednio, co na gruncie art. 105 k.p.a. obliguje organ do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.f.p. art. 252 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

O.p. art. 59 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.

Pomocnicze

u.f.p. art. 60 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Kwoty dotacji podlegające zwrotowi stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

O.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe.

u.s.o. art. 90 § 3

Ustawa o systemie oświaty

Dotyczy zasad przyznawania dotacji dla szkół niepublicznych.

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych art. 26 § 2

Dotyczy zasad przyznawania dotacji dla szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapłata należności przez stronę czyni postępowanie w sprawie jej ustalenia bezprzedmiotowym. Decyzja o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. Obowiązek zwrotu dotacji wynika z mocy prawa.

Odrzucone argumenty

Umorzenie postępowania po dokonaniu spłaty jest niezasadne, gdyż strona dokonała jej wyłącznie w celu uniknięcia narastania odsetek.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek zwrotu dotacji wynikający z przepisów art. 252 ufp powstaje z mocy prawa (ex lege). Decyzja orzekająca o zwrocie dotacji posiada charakter deklaratoryjny. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Skład orzekający

Marek Sachajko

przewodniczący sprawozdawca

Szymon Widłak

członek

Izabela Paluszyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego w przypadku zapłaty należności przez stronę, nawet jeśli nastąpiło to dobrowolnie w celu uniknięcia odsetek."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, gdzie obowiązek zwrotu dotacji wynika z przepisów prawa, a zapłata następuje przed zakończeniem postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą bezprzedmiotowości postępowania po spełnieniu świadczenia, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i finansowego.

Zapłaciłeś dług? Postępowanie może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe!

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 98/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-06-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1663/22 - Wyrok NSA z 2024-01-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 60, art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Dnia 15 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 22 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji pobranej nienależnie w latach 2014-2018 oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2020r., znak: [...] umorzono postępowanie w sprawie ustalenia kwoty dotacji pobranej nienależnie w latach 2014-2018, przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu K. przez Liceum O. w K. (dalej: Liceum) w wysokości [...] zł, dla którego organem prowadzącym i jednocześnie dyrektorem jest D. Z. (dalej: strona, skarżący).
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że kontrola prawidłowości pobrania dotacji w latach 2014-2018 przeprowadzona w Liceum O. w K. przez pracowników Starostwa Powiatowego w K. wykazała, że dotacja w wysokości [...] zł została pobrana nienależnie. Wskazano następnie, że w kontrolowanym okresie do Liceum zostało przyjętych 36 uczniów, którzy w momencie rozpoczęcia nauki byli osobami niepełnoletnimi i 26 z nich zostało przyjętych niezgodnie z przepisami prawa. Na uczniów tych Liceum pobrało nienależnie dotację z budżetu Powiatu K. w łącznej kwocie [...]zł. Organ opisał w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób wyliczona została powyższa kwota. Organ wskazał, że sprawa była już wcześniej rozpatrywana - zarówno przez Starostę K. jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego strona dokonała zwrotu dotacji pobranej nienależnie wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...]zł. Zwrot powyższej kwoty, zdaniem organu pierwszej instancji, spowodował, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji z dnia [...] września 2020r., pełnomocnik D. Z. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem pełnomocnika strony organ błędnie i wbrew woli strony zakończył postępowanie z uwagi na wpłatę przez D. Z. kwoty pobranej dotacji (wpłaconej – zdaniem pełnomocnika - wyłącznie w celu uniknięcia narastania i zatrzymania biegu dalszych odsetek).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia 22 listopada 2021 r. utrzymało w mocy ww. zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się protokół z kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] stycznia do [...] lutego 2019r. w Liceum w zakresie prawidłowości wydatkowania dotacji w latach 2014-2018. Organ wskazał, że z ustaleń końcowych przeprowadzonej kontroli wynika, że 26 z 36 uczniów przyjętych do Liceum jako osoby niepełnoletnie od roku szkolnego [...] do roku szkolnego [...] zostało przyjętych niezgodnie z przepisami, bowiem uczniowie ci uczęszczali lub uczęszczają jednocześnie do dwóch szkół - niepublicznej dla dorosłych oraz publicznej dla młodzieży, gdzie zgodnie z ustawą realizowali lub realizują obowiązek nauki. Organ odwoławczy stwierdził, że Liceum pobrało nienależnie dotację z budżetu Powiatu K. w łącznej kwocie [...]zł. Organ wskazał podstawy prawne. Zgodnie art. 90 ust. 3 ustawy ż dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych niewymienione w ust. 2a otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego obowiązanej do prowadzenia danego typu i rodzaju szkół w wysokości nie niższej niż 50% podstawowej kwoty dotacji dla szkół danego typu i rodzaju, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielenia dotacji informację o planowanej liczbie uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h i 3i. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Organ wskazał, że do wyliczenia przedmiotowej kwoty wykorzystano miesięczne stawki dotacji ustalone: w 2015 roku - [...] zł zgodnie z Uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu K. z [...] marca 2015r. w sprawie ustalenia miesięcznej stawki dotacji przypadającej na jednego ucznia niepublicznych szkół ponadgimnazjalnych o uprawnieniach szkół publicznych w roku 2015; w 2016r. - [...] zł zgodnie z Uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu K. z [...] kwietnia 2016r. w sprawie ustalenia miesięcznej stawki dotacji przypadającej na jednego ucznia niepublicznych szkół ponadgimnazjalnych o uprawnieniach szkół publicznych w roku 2016; w 2017 roku - [...] zł zgodnie z Uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu K. z [...] października 2017r. w sprawie ustalenia kwot dotacji na jednego ucznia szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych Powiatu K. ; w 2018 roku - [...] zł zgodnie z Uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu K. z dnia [...] kwietnia 2018r. w sprawie ustalenia kwot dotacji na jednego ucznia niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. W załączniku nr [...] do powyższego protokołu kontroli wyszczególniono jaka kwota została wypłacona na każdego z ww. 26 uczniów w latach 2015-2018.
Organ wskazał także, że w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 lipca 2012r. w sprawie przypadków, w jakich do publicznej lub niepublicznej szkoły dla dorosłych można przyjąć osobę, która ukończyła 16 albo 15 lat, oraz przypadków, w jakich osoba, która ukończyła gimnazjum, może spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie na kwalifikacyjny kurs zawodowy z przepisie §1 pkt 2 wskazano, że do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadgimnazjalnej dla dorosłych można przyjąć osobę, która najpóźniej w dniu rozpoczęcia zajęć dydaktyczno-wychowawczych ukończyła 16 lat, jeżeli osoba ta ma opóźnienie w cyklu kształcenia związane z sytuacją życiową lub zdrowotną uniemożliwiającą lub znacznie utrudniającą podjęcie lub kontynuowanie nauki w szkole ponadgimnazjalnej dla młodzieży. Następnie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 sierpnia 2017r. w sprawie przypadków, w których do publicznej lub niepublicznej szkoły dla dorosłych można przyjąć osobę, która ukończyła 16 albo 15 lat, oraz przypadków, w których osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, może spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie na kwalifikacyjny kurs zawodowy w przepisie §1 pkt 2) wskazano, że do publicznego lub niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych można przyjąć osobę, która najpóźniej w dniu rozpoczęcia zajęć dydaktyczno-wychowawczych ukończyła 16 lat, jeżeli osoba ta ma opóźnienie w cyklu kształcenia związane z sytuacją życiową lub zdrowotną uniemożliwiającą lub znacznie utrudniającą podjęcie lub kontynuowanie nauki w liceum ogólnokształcącym dla młodzieży. Organ wskazał, że z materiału dowodowego sprawy (zarówno z protokołu z kontroli przeprowadzonej w szkole od dnia [...] stycznia 2019r. do [...] lutego 2019r. jak i korespondencji prowadzonej przez organ pierwszej instancji z W. Kuratorem Oświaty) bezspornie wynika, że 26 nieletnich uczniów zostało przyjętych do Liceum z naruszeniem powyższych przepisów - zostali oni bowiem przyjęci pomimo faktu, iż spełniali oni ustawowy obowiązek nauki w szkole publicznej. Zgodnie z przepisem art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W myśl przepisu art. 252 ust. 5 cyt. ustawy zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Organ wskazał, iż zwrot dotacji powinien nastąpić samoistnie - a więc bez jakiegokolwiek wezwania organu administracji publicznej. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi stanowią bowiem nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 ust. 1 ustawy o finansach publicznych). Dopiero w sytuacji, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w art. 252 ustawy o finansach publicznych, wynika więc z mocy prawa (ex lege). To z kolei oznacza, że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma jedynie charakter deklaratoryjny. Organ stwierdził, że ten pogląd jest powoływany zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie.
SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, który powołując się na treść przepisu art. 67 ustawy o finansach publicznych stwierdził, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej - a więc m. in. w zakresie form wygaśnięcia zobowiązania. Jak bowiem wynika z przepisu art. 59 §1 pkt 1) O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości w lub w części wskutek jego zapłaty. Konsekwencją dokonania zapłaty zobowiązania (a więc jego wygaśnięcia) jest brak podstaw prawnych oraz merytorycznych do dalszego rozpatrywania sprawy - a więc bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w ten sposób, że w razie jego braku nie mogą zamiast niego wstąpić następcy prawni, np. śmierć osoby fizycznej, likwidacja osoby prawnej. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa podatkowa, która mogłaby stanowić ów przedmiot, Chodzi o każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego; charakter przyczyn bezprzedmiotowości nie ma znaczenia, gdyż art. 208 §1 Ordynacji podatkowej nakazuje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Chodzi więc o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (A. Kabat w: S. Babiarz (i in.). Ordynacja podatkowa Komentarz, Warszawa 2017, s. 1179-1180). Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania - w trakcie postępowania odwoławczego (zażaleniowego). Moment powstania tej przesłanki nie ma bowiem znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 O.p. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie. Decyzja taka ma wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Organ powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 1004/15; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1354/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 maja 2018 r., sygn. akt ISA/GI 160/18. Organ wskazał, że skoro powyższa kwota dotacji przypadająca do zwrotu (z mocy samego prawa) została dobrowolnie zwrócona przez odwołującego przed zakończeniem niniejszego postępowania, to postępowanie prowadzone w sprawie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub pobranej nienależnie i zobowiązanie strony do jej zwrotu stało się bezprzedmiotowe. A zatem należało to postępowanie umorzyć. Organ powołał treść przepisu art. 105 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Odnosząc się zaś do argumentacji pełnomocnika strony organ stwierdził, iż jest ona bezzasadna. Organ uznał, że zapłata zobowiązania skutkuje jego wygaśnięciem, co z kolei sprawia, iż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Organ wskazał też, że niezrozumiałą dla organu jest argumentacja, że strona zwróciła przedmiotową kwotę dotacji "wyłącznie z celu uniknięcia narastania i zatrzymanie biegu dalszych odsetek". Dokonanie zwrotu dotacji jest bezspornie, w ocenie SKO, przejawem uznania istnienia takiego obowiązku i jednocześnie powoduje wygaśnięcie tego zobowiązania po stronie D. Z..
Od powyższej decyzji skargę złożył pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie:
- art. 105 § 1 kpa,
- art. 6, 7 i 8 kpa,
- art. 75 i 77 w zw. z art. 7 kpa,
- art. 138 § 2, art. 16 i art. 100 kpa,
- art. 61 § 1 kpa w zw. z art. 105 i w zw. z art. 60 pkt 1 oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych,
- art. 107 § 1 i 3 kpa,
- art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej,
- art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 105 i w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych,
- art. 208 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem strony skarżącej organ niezasadnie umorzył postępowanie. Nie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania wskutek dokonania spłaty albowiem strona dokonała tej czynności wyłącznie dla wstrzymania biegu odsetek od zaległości podatkowej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżonej decyzji nie wydano z naruszeniem prawa.
WSA, dokonując kontroli judykacyjnej, wskazuje, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. 2021, poz. 305, dalej : ufp) w art. 252 ust. 1 stwierdza, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Natomiast zgodnie z art. 60. ufp środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych m.in. kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Tak więc kwota podlegającej zwrotowi dotacji stanowi niepodatkową należność budżetową w rozumieniu art. 60 pkt 1 ufp.
Obowiązek zwrotu dotacji wynikający z przepisów art. 252 ufp powstaje z mocy prawa (ex lege). Ten sposób normowania skutkuje uznaniem, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji posiada charakter deklaratoryjny.
Podkreślić należy, że nie w każdym przypadku wydanie decyzji w trybie art. 252 ust. 1 u.f.p. jest konieczne. Wydanie decyzji deklaratoryjnej nie jest obligatoryjne, gdy zwrot dotacji następuje przez stronę dobrowolnie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z redakcji art. 252 ust. 5 ufp należy wnioskować, że zwrot dotacji powinien nastąpić samoistnie (bez wezwania organu), z inicjatywy podmiotu zobowiązanego do jej zwrotu (wyrok NSA z 17.04.2018 r., I GSK 351/18, LEX nr 2499101).
Zgodnie z art. 67 ufp do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.)."
Powstaje w związku z tym problematyka odpowiedniego stosowania przepisów działu III O.p. w niniejszej sprawie m.in. w zakresie zapłaty zobowiązania. Stosownie do ogólnie przyjętego w orzecznictwie i w doktrynie pojmowania zasad "odpowiedniego" stosowania przepisów, niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (por. wyrok NSA z 17.04.2018 r., I GSK 351/18, LEX nr 2499101 i powołane tam orzecznictwo).
WSA stwierdza, że odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie - biorąc pod uwagę art. 67 ufp – znajdują m.in. przepisy Działu III Ordynacji podatkowej dotyczące wygaśnięcia zobowiązań. WSA wskazuje, że jedną z form wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, wskazanych w Rozdziale 7 Ordynacji podatkowej, w art. 59 § 1 pkt 1 jest zapłata. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego (podatkowego) mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracyjny (podatkowy) stwierdzi w sposób nie pozostawiający wątpliwości brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu tego postępowania jak i jego przedmiotu. Odnośnie drugiej z wskazanych w tym miejscu przyczyn bezprzedmiotowości nie wymaga szerszego uzasadnienia stwierdzenie, że sprawa podatkowa oraz postępowanie podatkowe, w której ono się toczy, musi mieć swój przedmiot. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył czy w sprawie zabrakło przedmiotu postępowania z uwagi na fakt jego wyegzekwowania w drodze przymusu państwowego i zaakceptował stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że stosownie do brzmienia art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Nieistotny jest przy tym sposób dokonania zapłaty, tj. czy zapłata została dokonana dobrowolnie czy na skutek przymusowego jej wyegzekwowania. Jedną z zasadniczych przesłanek wygaśnięcia zobowiązania jest bowiem spełnienie świadczenia (wyrok NSA z 23.02.2011 r., I FSK 304/10, LEX nr 1096276).
W niniejszej sprawie – po dokonaniu analizy akt administracyjnych - Sąd stwierdza, że skarżący uiścił na rzecz Powiatu K. kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu dotacji oraz kwotę w wysokości [...] zł tytułem odsetek na dzień [...] września 2019 r. Okoliczność powyższa - biorąc pod uwagę powyższe rozważania – w postaci zapłaty kwoty podlegającej zwrotowi skutkuje wygaśnięciem zobowiązania z tego tytułu, a z perspektywy procesowej - koniecznością umorzenia postępowania administracyjnego zgodnie z treścią art. 105 kpa w zw. z art. 67 u.f.p.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329), Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI