III SA/Gl 544/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organ.
Skarżąca J.W. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres marzec-kwiecień 2021 r. Organ odmówił, uznając wniosek za złożony po terminie i w niewłaściwej formie. WSA w Gliwicach uchylił decyzję organu, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 9 k.p.a. dotyczącego obowiązku informowania stron. Sąd wskazał, że organ powinien był poinformować skarżącą o możliwości przywrócenia terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.
Skarżąca J.W. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od marca do kwietnia 2021 r. Organ uznał, że wniosek skarżącej został złożony po terminie i w niewłaściwej formie, powołując się na § 11 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie terminu za materialny, nieuwzględnienie celu ustawy antycovidowej oraz niezastosowanie przepisów k.p.a. dotyczących przywrócenia terminu i informowania stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organ przedwcześnie wydał decyzję odmowną, opierając się jedynie na terminie i formie wniosku. Podkreślono, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy k.p.a., w tym zasady ogólne, takie jak obowiązek informowania stron (art. 9 k.p.a.). Sąd uznał, że organ powinien był poinformować skarżącą o możliwości przywrócenia terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który został dodany nowelizacją z 9 grudnia 2020 r. Brak takiego pouczenia stanowił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uwag prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ naruszył przepisy proceduralne, w szczególności art. 9 k.p.a., nie informując skarżącej o możliwości przywrócenia terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin złożenia wniosku o zwolnienie ze składek, w kontekście przepisów antycovidowych, powinien być traktowany jako termin, którego uchybienie może być naprawione poprzez jego przywrócenie. Organ miał obowiązek poinformować stronę o tej możliwości zgodnie z art. 9 k.p.a., co stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 31zy § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 art. 10 § ust. 2 pkt 2a
ustawa o sus. art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 art. 11 § pkt. 4
k.p.a. art. 64 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Naruszenie przez organ art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który umożliwia przywrócenie terminu w przypadku uchybienia terminom administracyjnym w okresie stanu epidemii.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stanął zatem na stanowisku, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w zakresie nieuregulowanym w ustawie o sus., toczy się według przepisów k.p.a. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wobec tego obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji.
Skład orzekający
Magdalena Jankiewicz
przewodniczący
Barbara Brandys-Kmiecik
członek
Adam Gołuch
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych w kontekście wniosków o wsparcie antycovidowe, obowiązek informowania stron przez organy administracji, możliwość przywrócenia terminu w sprawach o zwolnienie ze składek ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów antycovidowych i ich interpretacji w kontekście k.p.a. Może być mniej aktualne po wygaśnięciu przepisów antycovidowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być błędy proceduralne organów administracji, nawet w sprawach dotyczących wsparcia finansowego w trudnych czasach. Podkreśla znaczenie prawa do informacji dla obywateli.
“Błąd ZUS kosztował przedsiębiorcę zwolnienie ze składek? Sąd wskazuje na kluczowy przepis proceduralny.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 544/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-11-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch /sprawozdawca/ Barbara Brandys-Kmiecik Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2095 art. 31zy ust1, art15zzzzzn2 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.) Dz.U. 2021 poz 371 par. 10 ust.2 pkt2a Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 Dz.U. 2021 poz 423 art. 123 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 maja 2022 r. nr 090000/71/2/2022-RKS-RDZ-B/UTRZ w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie W dniu 27 maja 2022 r. J.W. (dalej: skarżąca, strona) złożyła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. (dalej: organ II instancji) z dnia 10 maja 2022 r.; znak 090000/71/2/2022-RKS-RDZ-B/UTRZ utrzymującą w mocy decyzję z dnia 7 marca 2022 r., znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu należnych składek za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 27 września 2021 r. skarżąca złożyła do organu na druku RDZ-B7 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu. Złożyła w nim oświadczenie, że na dzień 31 marca 2021 r. jej przeważającą działalnością wg PKD jest 56.10.A; przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy niż co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r.; w zakresie prowadzonej działalności nie naruszył ograniczeń, nakazów i zakazów ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i 46b pkt. 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W dniu 7 marca 2022 r. organ odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu organ powołał treść § 10 ust. 2a pkt. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371 z późn. zm; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 11 pkt. 4 rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacana należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień 2021 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., czego skarżąca nie uczyniła. Wobec tego organ stanął na stanowisku, że nie przysługuje Skarżącej prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W dniu 23 marca 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła w nim, że w związku z zaistniałym lockdownem w marcu i kwietniu 2021 r. działalność była zamknięta i nie przynosiła dochodów, ponieważ prowadzi działalność gastronomiczną a organizowanie imprez okolicznościowych z uwagi na pandemię zostało ograniczone. Organ decyzją z dnia 10 maja 2022 r.; znak 090000/71/2/2022-RKS-RDZ-B/UTRZ utrzymał swoją decyzję w mocy, podtrzymując tym samym swoje stanowisko co do powodów odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z tą decyzją nie zgodziła się Skarżąca i w dniu 27 maja 2021 r. złożyła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca w skardze zarzuciła ZUS: 1.Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: § 11 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, poprzez przyjęcie, że termin określony w tym przepisie jest terminem materialnym, podczas gdy jest to termin proceduralny, odnoszący się do technicznego aspektu postępowania i jako taki winien zostać przywrócony, a organ administracji winien zastosować do niego normę z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej " k.p.a.", tj. procedurę uzupełnienia braków formalnych wniosku, 2. naruszenie słusznego interesu prawnego skarżącej, w szczególności nieuwzględnienie celu i funkcji wprowadzenia ustawy z dnia 2 marca 2020 r., oraz rozporządzenia RM z dnia 26 lutego 2021 r. których celem było wspomaganie przedsiębiorców, poprzez wprowadzenie zwolnień w systemie ubezpieczeń społecznych, 3. naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 48 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niezastosowanie, mimo istnienia podstaw, 4. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 58 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, mimo zaistnienia podstaw, 5. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 79a § 1 k.p.a., poprzez niepoinformowanie strony o skutkach naruszenia terminu. W związku z powyższym skarżąca wniosła o : 1. zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie skarżącej z obowiązku płacenia składek za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. 2. wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca zawarła takie same argumenty, jak w pismach kierowanych do organu pozostając przy swojej ocenie sprawy. Skarżąca podniosła m.in, że organ, wydając zaskarżoną decyzję dokonał błędnej oceny możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku RDZ-B7 oraz błędnego przyjęcia, że ww. wniosek nie został złożony w formie elektronicznej. Zdaniem skarżącej spełniła ona wszystkie wymogi objęcia jej przedmiotowym zwolnieniem, a fakt prowadzenia prowadzona przez nią działalności gastronomicznej nie był nigdy przez organ rentowy kwestionowany. Na poparcie zasadności swojego stanowiska przywołała orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i postanowienia (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U.2021 poz.2095) - dalej ustawa o COVID-19. W przepisie art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 ustawodawca zawarł delegację umożliwiającą Radzie Ministrów, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określenie innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3, dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objęcie tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. W niniejszej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371) - dalej rozporządzenie. Na podstawie § 10 ust. 2 pkt. 2a rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, 2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca we wniosku z dnia 27 września 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek RDZ-B7 za okres marzec - kwiecień 2021 r. wskazała, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A. Organ w oparciu o dane zawarte w aktach sprawy ustalił, że skarżąca złożyła wniosek w niewłaściwej formie i po wymaganym terminie dlatego ww. wniosek pozostał bez rozpoznania. Na skutek pisma skarżącej z dnia 15 lutego 2022 r. domagającego się pisemnego uzasadnienia ww. stanowiska, organ I instancji uznał, że zawarto w nim wniosek o przywrócenie terminu i wszczął postępowanie w sprawie o zwolnienie ze składek, skutkiem czego było wydanie decyzji z dnia 7 marca 2022 r., znak [...] odmawiającej skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu należnych składek za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. którą organ II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją z dnia 10 maja 2022 r.; znak 090000/71/2/2022-RKS-RDZ-B/UTRZ. Spór w sprawie dotyczy tego, czy organ, rozpoznając wniosek skarżącej powinien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, że wniosek został złożony w niewłaściwej formie i po wymaganym terminie. W ocenie Sądu wydanie wobec skarżącej decyzji odmownej, było co najmniej przedwczesne. Swoje stanowisko Sąd opiera na zebranym w sprawie materiale dowodowym w aktach administracyjnych. Wynika z nich, że organ wydając decyzję odmowną z dnia 10 maja 2022 r. oparł się na wyłącznie na zbadaniu terminu i formy złożonego wpływu wniosku. Organ nie uzasadnił dlaczego odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku uznając, że termin ten jest nieprzywracalny bo jest terminem materialnym a forma elektroniczna wniosku jest wyłączna. W związku z powyższym wypada zauważyć, że na mocy art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423) dalej: ustawa o sus., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Również na gruncie art. 180 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. Sąd stanął zatem na stanowisku, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w zakresie nieuregulowanym w ustawie o sus., toczy się według przepisów k.p.a. Oznacza to tym samym, że w toku prowadzonego postępowania będą miały zastosowanie przepisy k.p.a., a zwłaszcza jego zasady ogólne. Na uwagę zasługuje regulacja art. 7 k.p.a. zobowiązująca organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Oceniając procedowanie organu rozpoznającego dwukrotnie wniosek strony dojść należy do wniosku, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Nie można bowiem tracić z pola widzenia przede wszystkim celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy o COVID-19 możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dla dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali. W tych okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego należytego i informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Realizacja tego obowiązku sprowadza się do poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (wyrok NSA z 6 września 2001 r., V SA 44/01, LEX nr 50158; wyrok WSA w Krakowie z 18 listopada 2021 r., I SA/Kr 1024/21, LEX nr 3258847). Powyższa zasada udzielania informacji nakazuje także organowi administracji udzielanie stronie informacji o konsekwencjach jej działań lub zaniechań w celu ustalenia jej rzeczywistej woli (por. teza druga wyroku NSA z 6 sierpnia 1999 r., IV SA 2262/98, LEX nr 48718). Wobec tego obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (wyrok NSA z 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Przenosząc te powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku strony doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art 9 k.p.a., organ powinien był mając na uwadze, że strona składając przedmiotowy wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności za okres marzec - kwiecień 2021 r., w dniu 27 września 2021 r. uczyniła to po terminie, zatem organ powinien poinformować ją o możliwości przywrócenia terminu w świetle przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Taka informacja wyczerpywałaby obowiązek udzielenia skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków. Jednakże organ takiej informacji stronie nie udzielił i nie pouczył jej w tym zakresie. A skoro tak to przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art 6, art 7, art 9 k.p.a.) co po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uzasadnia jej uchylenie. Zwrócić należy bowiem uwagę na nowelizację ustawy o COVID-19, dokonaną ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255),. Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy o COVID-19, dodany został przepis art. 15zzzzzn2 , którego ust 1 pkt 2 i 5 oraz ust 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki prawne dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu o którym mowa w ust 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wskazana wyżej ustawa nowelizująca nie zawiera przepisu przejściowego, który wyłączyłby zastosowanie do niniejszej sprawy cytowanego art. 15zzzzzn2. Rozpatrując sprawę ponownie, w zakresie zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacenia składek za okres marzec - kwiecień 2021 r., Organ uwzględni przedstawione tu uwagi co do procesowych uwarunkowań decyzji. Zwróci też uwagę na przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, który pozwala stronie, która w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 uchybiła przewidzianym przepisami prawa administracyjnego terminom, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, terminom do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki na złożenie wniosku o przywrócenie tych terminów. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ wymogom zawartym we wskazanych wyżej przepisach nie sprostał. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Zwłaszcza uwzględni przedstawione tu uwagi co do procesowych uwarunkowań decyzji. Jednocześnie Sąd nie przesądza czy skarżąca ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacania składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek rzetelnego rozpoznania wniosku. Mając powyższe na uwadze, Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI