III SA/PO 576/22

III SA/Po 576/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Małgorzata Górecka /przewodniczący/
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Dnia 7 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2022r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 24 lutego 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 lutego 2022 r. Prezydent Miasta P. orzekł o nałożeniu na A. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością sp. z o. o. w P. kary pieniężnej w wysokości 200 zł za niezgłoszenie nabycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie 30 dni.
Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.".
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 15 stycznia 2021 r. nabyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała 22 lutego 2021 r. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni. Nałożono więc karę administracyjną, którą - po uwzględnieniu zakresu naruszenia i jego powtarzalności - ustalono w wysokości 200 zł.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "K.p.a.") przez nieodstąpienie od nałożenia kary i nieuwzględnienie trudnych warunków działania strony (pandemia i zmiany zakresie terminu dokonania zgłoszenia).
Decyzją z 25 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d. Zebrany materiał dowodowy (faktura) wskazuje, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta P. o nabyciu pojazdu, co miało miejsce 15 stycznia 2021 r. Zaistniała zatem przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Kolegium stwierdziło, że organy nie dysponują prawem do odstąpienia od wydania decyzji o nałożeniu kary na podstawie art. 189a § 1 K.p.a.
Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także wnosząc o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Organowi, który ją wydał zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 i art. 189f § 1-3 K.p.a. Skarżąca powołała się na przepisy wydłużające, w związku z pandemią COVID-1, przedmiotowy termin do zgłoszenia nabycia pojazdu. Jej zdaniem organ pominął, że pierwotny termin 30 dni od daty nabycia pojazdu został wydłużony do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dni, a od 1 lipca 2021 r. obowiązuje termin 60 dni.
Wskazując na zasadność odstąpienia na podstawie art. 189f § 1 K.p.a. od nałożenia kary podniesiono, że sam fakt naruszenia obowiązku zawiadomienia w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu nie oznacza a priori zasadności nałożenia kary pieniężnej. Należało więc, czego nie uczyniono, zweryfikować w sposób wyczerpujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.
Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta P. o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 15 stycznia 2021 r. spółka nabyła przedmiotowy pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 22 lutego 2021 r., czyli 7 dni po upływie 30-dniowego terminu (ostatnim dniem terminu była niedziela 14 lutego 2021 r., stąd na podstawie art. 57 § 4 K.p.a. termin do zgłoszenia upłynął w poniedziałek 15 lutego 2021 r.).
W związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Natomiast art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Powyższe regulacje nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, skoro nabycie pojazdu (15 stycznia 2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy zignorowały jednak instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą tego terminu - z uwagi na zgłoszenie o nabyciu pojazdu, które miało miejsce 22 lutego 2021 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy czy trudności organizacyjne wynikające ze stanu pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które - choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3) - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej spółce terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
Sąd w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).