III SA/PO 91/17

III SA/Po 91/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2018-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Górecka
Marek Sachajko
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GZ 759/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-11
I GSK 3132/18 - Wyrok NSA z 2022-11-30
I GZ 40/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 807
art. 3 pkt 3, art. 10a, art. 11, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Dz.U. 2014 poz 1872
art. 2 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz  ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Dz.U. 2016 poz 23
art. 6, art. 7, art. 16 par. 1, art. 107 par. 3, art. 14, art. 146 par. 1, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 25 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi N.N. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2016r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w Poznaniu decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania N.N. (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] maja 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] maja 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek strony o wpis do ewidencji producentów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] [...] maja 2004 r. wpisał stronę do ewidencji producentów, a także wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z [...] maja 2016 r., działając na podstawie art. 11 w zw. z art. 10a ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 807, ze zm., dalej: "u.k.s.e."), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu do ewidencji producentów, uchylił czynność materialno-techniczną wpisu strony do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego oraz wykreślił wpis strony do ewidencji producentów.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wskazał, że wpis strony do ewidencji producentów – czego konsekwencją było jednoczesne nadanie jej numeru identyfikacyjnego – był czynnością materialno-techniczną. Umieszczenie w ewidencji producentów, jak podkreślił organ, potwierdza status producenta rolnego, jako podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności. W ocenie organu ARiMR ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednak, że strona w dniu składania wniosku o wpis, jak i w dniu nadania numeru identyfikacyjnego, nie była producentem rolnym, nie spełniając przez to podstawowej przesłanki wynikającej z art. 3 pkt 1-3 u.k.s.e. Wszystkie działki deklarowane przez stronę, jak i przez pozostałych – objętych zainteresowaniem organu ARiMR – szesnastu obywateli Tajlandii, były bowiem w faktycznym posiadaniu W.N.. Strona nie miała wpływu na funkcjonowanie gospodarstwa, rodzaj i strukturę prowadzonych upraw, nie decydowała o pracach polowych i nie pobierała pożytków. Rola strony i innych obywateli Tajlandii zdaniem organu ARiMR ograniczała się jedynie do podpisania określonych dokumentów.
W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego, podniosła zarzut naruszenia art. 3 pkt 3 u.k.s.e., art. 55 (3), art. 336, art. 338, art. 348 Kodeksu cywilnego, a także art. 6, art. 7 i art. 77, art. 8, art. 75 § 1 w zw. z art. 76a § 1 zd. 2 i art. 78 § 1, art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując zwłaszcza na okoliczność posiadania gospodarstwa rolnego w dniu wpisu do ewidencji producentów i faktycznego władania za stronę spornymi gruntami przez pełnomocnika – W.N., jako dzierżyciela gospodarstwa rolnego. Strona zwróciła także uwagę m.in. na zaistniałe w jej ocenie błędne tłumaczenie protokołów przesłuchań przez tajską policję.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W kolejnych składanych przez stronę skarżącą pismach procesowych, strona przedstawiła dalszą argumentację na poparcie zarzutów i stanowiska prezentowanego w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Istota sprawy poddanej kontroli tut. Sądu sprowadza się do stwierdzenia, czy strona skarżąca uzyskując wpis do ewidencji producentów, a w konsekwencji także numer identyfikacyjny, była producentem rolnym w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.k.s.e. Organ ARiMR wszczął bowiem z urzędu oraz przeprowadził postępowanie w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu strony do ewidencji producentów, aby następnie decyzją administracyjną uchylić tę czynność materialno-techniczną, jak i czynność nadania numeru identyfikacyjnego, uznając, że strona na dzień dokonania wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego nie była producentem rolnym.
W ocenie Sądu tak podjęte rozstrzygnięcie organu ARiMR nie może się ostać w obrocie prawnym, jako że organ ten błędnie – wbrew obowiązującemu w dniu rozstrzygania stanowi prawnemu – określił przedmiot postępowania, przyjmując, iż wzruszeniu ze względu na wykazywane nieprawidłowości podlega czynność materialno-techniczna.
Jak słusznie zwrócił uwagę organ ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy regulacje ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności podlegały wielokrotnie nowelizacji, przez co inne było ich brzmienie na dzień dokonania kwestionowanego przez organ ARiMR wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a inne na dzień wydania skarżonej decyzji. Zasadnicze zmiany obowiązującego w tym względzie stanu prawnego – z punktu widzenia czynionych obecnie rozważań – dokonane zostały na mocy postanowień ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872, dalej: "ustawa nowelizująca"), która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Wraz z tą nowelizacją nastąpiło bowiem sformalizowanie aktu wpisu producenta do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, poprzez przyznanie mu formy decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 u.k.s.e.), która to forma zastrzeżona była uprzednio jedynie dla negatywnego stanowiska organu ARiMR – odmowy wpisu do ewidencji producentów (zob. obowiązujący przed nowelizacją art. 13 ust. 1 u.k.s.e.). W konsekwencji w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, po 1 stycznia 2015 r., wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
Jednocześnie ustawodawca postanowił w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, że wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. Z kolei w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 (to jest zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – przyp. tut. Sądu), uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Ustawodawca doprowadził tym samym do zrównania sytuacji prawnej producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed dniem 1 stycznia 2015 r., z sytuacją prawną tych producentów, którzy uzyskają taki wpis po tej dacie, a którzy z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."). Rodzi to istotne konsekwencje także dla organu ARiMR, który chcąc wzruszyć po dniu 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji, który nastąpił przed tą datą – jak ma to miejsce wobec strony skarżącej – zobligowany jest sięgnąć do właściwego trybu nadzwyczajnego dającego prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za którą to decyzje uznano z mocy prawa zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Powyższe umknęło uwadze organom ARiMR rozstrzygającym kontrolowaną sprawę, czym dopuściły się one istotnego uchybienia wymogom wynikającym z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew treści art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej organy te przyjęły, iż wzruszeniu podlega czynność materialno-techniczna wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, pomijając tym samym konieczność zachowania trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 K.p.a. i wynikającą stąd potrzebę sięgnięcia do regulacji dających podstawę do wzruszenia decyzji, w tym zwłaszcza poprzez wznowienie postępowania (art. 145 i nast. K.p.a.) lub stwierdzenie nieważności (art. 156 i nast. K.p.a.) – z zachowaniem wynikających z tych trybów nadzwyczajnych wymogów formalnoprawnych.
W okolicznościach, na które powołują się organy ARiMR w kontrolowanej sprawie nie jest także właściwe sięgnięcie po instytucję wykreślenia strony skarżącej z ewidencji producentów, wskazaną w art. 10a u.k.s.e. Organy ARiMR zmierzają bowiem do podważenia prawidłowości samego wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów, to jest do wykazania, że strona skarżąca w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie mogła podlegać rzeczonemu wpisowi, a nie wyłącznie do jej usunięcia (wykreślenia) z ewidencji, co z góry musiałoby zakładać prawidłowość (usankcjonowanie) uprzednio dokonanego wpisu, na skutek którego strona w tej ewidencji się znalazła.
Mając na względzie powyższe przedwczesne okazało się natomiast odniesienie do istoty sprawy i związanych z nią zarzutów oraz wniosków – w tym dowodowych – podniesionych przez stronę skarżącą w skierowanej do tut. Sądu skardze, jak i w dalszych pismach procesowych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ARiMR uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte tam wskazania co do dalszego postępowania, a zwłaszcza rozważy i wyjaśni z zachowaniem wymogów wynikających z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów prowadzącego do wzruszenia decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za jaką to decyzję – stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej – uznano zaświadczenie o nadanym stronie numerze identyfikacyjnym. Organ ARiMR rozważy w szczególności kwestię możliwości powołania się na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję – z uwzględnieniem, w razie wznowienia postępowania, że termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. rozpoczął bieg w dniu 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania rzeczonego zaświadczenia za decyzję administracyjną.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.