III SA/Po 90/17

III SA/Po 90/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2018-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Małgorzata Górecka /sprawozdawca/
Marek Sachajko
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GZ 752/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-11
I GSK 3136/18 - Wyrok NSA z 2022-12-09
I GZ 49/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1872
art. 2
Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz  ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Sentencja
Dnia 25 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] r. nr[...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę[...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") decyzją z [...]r., , po rozpatrzeniu odwołania X (dalej: "strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...]r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek strony o wpis do ewidencji producentów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...]r. wpisał stronę do ewidencji producentów, a także wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z[...] r., działając na podstawie art. 11 w zw. z art. 10a ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 807 ze zm., dalej: "u.k.s.e."), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu do ewidencji producentów, uchylił czynność materialno-techniczną wpisu strony do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego oraz wykreślił wpis strony do ewidencji producentów.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wskazał, że wpis strony do ewidencji producentów – czego konsekwencją było jednoczesne nadanie jej numeru identyfikacyjnego – był czynnością materialno-techniczną. Umieszczenie w ewidencji producentów, jak podkreślił organ, potwierdza status producenta rolnego, jako podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności. W ocenie organu ARiMR ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednak, że strona w dniu składania wniosku o wpis, jak i w dniu nadania numeru identyfikacyjnego, nie była producentem rolnym, nie spełniając przez to podstawowej przesłanki wynikającej z art. 3 pkt 1-3 u.k.s.e. Wszystkie działki deklarowane przez stronę, jak i przez pozostałych – objętych zainteresowaniem organu ARiMR – szesnastu obywateli[...], były bowiem w faktycznym posiadaniu[...]. Strona nie miała wpływu na funkcjonowanie gospodarstwa, rodzaj i strukturę prowadzonych upraw, nie decydowała o pracach polowych i nie pobierała pożytków. Rola strony i innych obywateli [...]zdaniem organu ARiMR ograniczała się jedynie do podpisania określonych dokumentów.
W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego, podniosła zarzut naruszenia art. 3 pkt 3 u.k.s.e., art. 55 (3), art. 336, art. 338, art. 348 Kodeksu cywilnego, a także art. 6, art. 7 i art. 77, art. 8, art. 75 § 1 w zw. z art. 76a § 1 zd. 2 i art. 78 § 1, art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując zwłaszcza na okoliczność posiadania gospodarstwa rolnego w dniu wpisu do ewidencji producentów i faktycznego władania za stronę spornymi gruntami przez pełnomocnika –[...], jako dzierżyciela gospodarstwa rolnego. Strona zwróciła także uwagę m.in. na zaistniałe w jej ocenie błędne tłumaczenie protokołów przesłuchań przez tajską policję.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W kolejnych pismach procesowych strona skarżąca przedstawiła dalszą argumentację na poparcie zarzutów i stanowiska prezentowanego w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Istota sprawy poddanej kontroli tut. Sądu sprowadza się do stwierdzenia, czy strona skarżąca uzyskując wpis do ewidencji producentów, a w konsekwencji także numer identyfikacyjny, była producentem rolnym w rozumieniu art. 3 pkt 3 u.k.s.e. Organ ARiMR wszczął bowiem z urzędu oraz przeprowadził postępowanie w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu strony do ewidencji producentów, aby następnie decyzją administracyjną uchylić tę czynność materialno-techniczną, jak i czynność nadania numeru identyfikacyjnego, uznając, że strona na dzień dokonania wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego nie była producentem rolnym.
W ocenie Sądu tak podjęte rozstrzygnięcie organu ARiMR nie może się ostać w obrocie prawnym, jako że organ ten błędnie – wbrew obowiązującemu w dniu rozstrzygania stanowi prawnemu – określił przedmiot postępowania, przyjmując, iż wzruszeniu ze względu na wykazywane nieprawidłowości podlega czynność materialno-techniczna.
Jak słusznie zwrócił uwagę organ ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy regulacje ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności podlegały wielokrotnie nowelizacji, przez co inne było ich brzmienie na dzień dokonania kwestionowanego przez organ ARiMR wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a inne na dzień wydania skarżonej decyzji. Zasadnicze zmiany obowiązującego w tym względzie stanu prawnego – z punktu widzenia czynionych obecnie rozważań – dokonane zostały na mocy postanowień ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872, dalej: "ustawa nowelizująca"), która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Wraz z tą nowelizacją nastąpiło bowiem sformalizowanie aktu wpisu producenta do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, poprzez przyznanie mu formy decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 u.k.s.e.), która to forma zastrzeżona była uprzednio jedynie dla negatywnego stanowiska organu ARiMR – odmowy wpisu do ewidencji producentów (zob. obowiązujący przed nowelizacją art. 13 ust. 1 u.k.s.e.). W konsekwencji w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, po 1 stycznia 2015 r., wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
Jednocześnie ustawodawca postanowił w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, że wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. Z kolei w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 (to jest zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – przyp. tut. Sądu), uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Ustawodawca doprowadził tym samym do zrównania sytuacji prawnej producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed dniem 1 stycznia 2015 r., z sytuacją prawną tych producentów, którzy uzyskają taki wpis po tej dacie, a którzy z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."). Rodzi to istotne konsekwencje także dla organu ARiMR, który chcąc wzruszyć po dniu 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji, który nastąpił przed tą datą – jak ma to miejsce wobec strony skarżącej – zobligowany jest sięgnąć do właściwego trybu nadzwyczajnego dającego prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za którą to decyzje uznano z mocy prawa zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Powyższe umknęło uwadze organom ARiMR rozstrzygającym kontrolowaną sprawę, czym dopuściły się one istotnego uchybienia wymogom wynikającym z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew treści art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej organy te przyjęły, iż wzruszeniu podlega czynność materialno-techniczna wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, pomijając tym samym konieczność zachowania trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 K.p.a. i wynikającą stąd potrzebę sięgnięcia do regulacji dających podstawę do wzruszenia decyzji, w tym zwłaszcza poprzez wznowienie postępowania (art. 145 i nast. K.p.a.) lub stwierdzenie nieważności (art. 156 i nast. K.p.a.) – z zachowaniem wynikających z tych trybów nadzwyczajnych wymogów formalnoprawnych.
W okolicznościach, na które powołują się organy ARiMR w kontrolowanej sprawie nie jest także właściwe sięgnięcie po instytucję wykreślenia strony skarżącej z ewidencji producentów, wskazaną w art. 10a u.k.s.e. Organy ARiMR zmierzają bowiem do podważenia prawidłowości samego wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów, to jest do wykazania, że strona skarżąca w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie mogła podlegać rzeczonemu wpisowi, a nie wyłącznie do jej usunięcia (wykreślenia) z ewidencji, co z góry musiałoby zakładać prawidłowość (usankcjonowanie) uprzednio dokonanego wpisu, na skutek którego strona w tej ewidencji się znalazła.
Mając na względzie powyższe przedwczesne okazało się natomiast odniesienie do istoty sprawy i związanych z nią zarzutów oraz wniosków – w tym dowodowych – podniesionych przez stronę skarżącą w skierowanej do tut. Sądu skardze, jak i w dalszych pismach procesowych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ARiMR uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte tam wskazania co do dalszego postępowania, a zwłaszcza rozważy i wyjaśni z zachowaniem wymogów wynikających z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów prowadzącego do wzruszenia decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za jaką to decyzję – stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej – uznano zaświadczenie o nadanym stronie numerze identyfikacyjnym. Organ ARiMR rozważy w szczególności kwestię możliwości powołania się na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tu należy podkreślić kwestię ograniczonego tą przesłanką badania bowiem ważne jest to czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, które pozwalają na stwierdzenie, że wnioskujący o wpis do ewidencji producentów nie spełniał wymogów aby ten wpis uzyskać
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w pkt. II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.