III SA/Po 898/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-03-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnedecyzja ostatecznauchylenie decyzjiumorzenie postępowaniaart. 155 k.p.a.art. 64a Prawa wodnegosąd administracyjnypostępowanie administracyjnestawurządzenie wodne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej odtworzenia stawu, uznając, że organy błędnie oceniły dopuszczalność postępowania na podstawie art. 155 k.p.a.

Skarżący P. S. domagał się uchylenia decyzji nakazującej odtworzenie zasypanego stawu. Organy administracji dwukrotnie umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe i niedopuszczalne w trybie art. 155 k.p.a. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie oceniły dopuszczalność postępowania i nie zbadały merytorycznie wniosku strony, naruszając przepisy k.p.a.

Sprawa dotyczyła wniosku P. S. o uchylenie ostatecznej decyzji Starosty z 2017 r. nakazującej odtworzenie zasypanego stawu. Po odmowie wszczęcia postępowania i uchyleniu tej odmowy, organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej, uznając je za bezprzedmiotowe. Organ II instancji podtrzymał to stanowisko, argumentując niedopuszczalność zastosowania art. 155 k.p.a. do decyzji związanych oraz wskazując na przepisy Prawa wodnego jako przeszkodę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i brak analizy możliwości wykonania obowiązku w zmienionych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy błędnie oceniły dopuszczalność postępowania w trybie art. 155 k.p.a., nie badając merytorycznie wniosku strony. Wskazał, że nawet w przypadku decyzji związanych, możliwe jest badanie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji, jeśli nie przekreśla to tożsamości sprawy i uwzględnia aktualny stan faktyczny oraz prawny. Sąd podkreślił, że organy nie ustosunkowały się do przedmiotu sprawy zgodnie z wymogami k.p.a., a jedynie stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania, co było nieuprawnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest badanie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji, nawet jeśli decyzja ma charakter związany, o ile nie przekreśla to tożsamości sprawy i uwzględnia aktualny stan faktyczny oraz prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie ograniczyły się do stwierdzenia niedopuszczalności zastosowania art. 155 k.p.a. do decyzji związanych, nie badając merytorycznie wniosku strony. Wskazał, że nawet w przypadku decyzji związanych, możliwe jest badanie wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji, jeśli nie przekreśla to tożsamości sprawy i uwzględnia aktualny stan faktyczny oraz prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 64a § 5

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Przepis ten stanowił podstawę do wydania przez Starostę decyzji nakazującej odtworzenie stawu. Konsekwencją braku legalizacji urządzenia wodnego jest nałożenie obowiązku likwidacji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 545 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie uznały postępowanie za bezprzedmiotowe. Organy błędnie zastosowały art. 155 k.p.a. do decyzji związanych. Organy nie zbadały możliwości wykonania obowiązku w zmienionych warunkach faktycznych i prawnych. Organy nie ustosunkowały się do przedmiotu sprawy zgodnie z wymogami k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wbrew twierdzeniu organów nie istnieje jednolitość stanowisk w doktrynie i orzecznictwie odnośnie możliwości wzruszania decyzji związanych. Powierzchowność ustaleń organu doprowadziła do błędnego uznania o bezprzedmiotowości postępowania.

Skład orzekający

Mirella Ławniczak

przewodniczący sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

członek

Zbigniew Kruszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności stosowania art. 155 k.p.a. do decyzji związanych oraz ocena bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem wodnym i możliwością zmiany decyzji ostatecznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i jak sądy administracyjne kontrolują działania organów w kontekście możliwości zmiany decyzji ostatecznych, nawet w sprawach związanych.

Czy można zmienić decyzję ostateczną, gdy prawo tego nie przewiduje? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.

Dane finansowe

WPS: 797 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 898/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2024 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] z dnia 12 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] na rzecz skarżącego kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 8 marca 2023 roku P. S. złożył wniosek o uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia 23 października 2017 r., znak: [...] wydanej w przedmiocie nałożenia obowiązku odtworzenia zasypanej części stawu zlokalizowanego na terenie działki o nr ewid. [...], obręb B., gm. P. i przywrócenia stawu do jego poprzednich parametrów .
Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w [...] działając na podstawie art. 61a w związku z art. 155 k.p.a. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ww. decyzji Starosty [...] z dnia 23 października 2017 r., znak: [...]
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. z dnia 12 kwietnia 2023 r., znak: [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w P. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 155 k.p.a., decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r., znak: [...] KP umorzył postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 23 października 2017. Podniesiono w uzasadnieniu , że od powyższej decyzji ostatecznej wniesiono skargę, która została oddalona prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1425/20.
P. S. złożył odwołanie od tej decyzji zarzucając organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie tj.:
a. naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu
całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie I instancji obowiązkowi w tym
zakresie, poprzez:
i. brak wykazania, w jakim zakresie postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej nie może być wszczęte,
ii. brak weryfikacji możliwości wykonania nałożonego obowiązku w stanie faktycznym sprawy, w tym braku możliwości spełnienia obowiązku w ramach istniejącej zabudowy, dróg wewnętrznych oraz postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
iii. brak analizy wpływu realizacji nałożonego obowiązku w postaci wykonania urządzenia wodnego (stawu) na pozostałą zabudowę (znajdującą się w obrębie stawu), w tym wpływu przedsięwzięcia na zarządzanie gospodarką wodną oraz warunków melioracyjnych,
iv. odstąpienie od rozważenia czy wykonanie urządzenia wodnego zgodnie z pierwotną decyzją Starosty [...] z dnia 23 października 2017 r. jest możliwe przy zachowaniu obecnych warunków faktycznych (istniejącej i planowanej zabudowy nieruchomości) oraz uwarunkowań prawnych (postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego),
v. nieuprawnione przyjęcie przez organ I instancji, że odtworzenie legalnego stawu nie będzie naruszało obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że obecnie nie ma możliwości realizacji urządzenia wodnego (stawu określonego w decyzji Starosty [...] z dnia 23 października 2017 roku) - jego wykonanie naruszałoby bowiem ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz obecne zagospodarowanie terenu,
b. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte
uzasadnienie zaskarżonego postanowienia polegające na:
i. braku jakiegokolwiek ustosunkowania twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku z dnia 8 marca 2023 r. i wskazanie w zaskarżonej decyzji zbyt ogólnych sformułowań, co skutkowało uniemożliwieniem realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwieniem rzetelnego sporządzenia środka odwoławczego, a następnie kontrolę instancyjną,
ii. braku dokonania przez organ I instancji całościowej wykładni przepisów, na których oparł swe rozstrzygnięcie i określenia ich korelacji z ustalonym stanem faktycznym,
iii. zaniechania przytoczenia przez organ I instancji całościowego stanu faktycznego, w związku z którym wydano zaskarżoną decyzję,
iv. braku wyjaśnienia przez organ I instancji na czym polegała owa bezprzedmiotowość niniejszego postępowania (stanowiąca przesłankę jego umorzenia),
c. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość w całości, podczas gdy:
i. przepis ten ma zastosowanie tylko w sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, co w okolicznościach niniejszej sprawy nie występuje,
ii. istnienie ostatecznej decyzji wydanej w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jedynie wówczas, gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej z decyzją uprzednią,
d. naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania, związany z brakiem zbadania przez organ I instancji przesłanek umożliwiających wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie wskazanego przepisu.
Organ II instancji , Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. decyzją z dnia 12 października 2023 r, o nr [...] podzielił stanowisko organu I instancji ,że przepisu art. 155 k.p.a. nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji.
Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie ukształtował się jednolity pogląd co do znaczenia użytego w ww. przepisie określenia "przepisy szczególne", jako przesłanki negatywnej zastosowania art. 155 k.p.a., wynikającej z przepisów odrębnych. Otóż, chodzi tu nie tylko o wyrażony expressis verbis zakaz zmieniania określonego rodzaju decyzji administracyjnych, czy też zakaz wynikający z istoty niektórych rozwiązań prawnych o charakterze restryktywnym, ale także o uregulowany w poszczególnych ustawach "własny" tryb zmiany decyzji ostatecznej, wydanej w oparciu o przepisy takiej ustawy. Ponadto przez przepisy szczególne, które sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji, należy rozumieć również takie przepisy, które w sposób jednoznaczny, nie pozostawiający organowi tzw. luzu decyzyjnego, kształtują treść rozstrzygnięcia, mającego zapaść w danym stanie faktycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2023 r., II SA/Po 790/22.
Zdaniem organu, w świetle unormowań ustawy Prawo wodne zarówno poprzednio obowiązującej z dnia 18 lipca 2001 r. jak i z dnia 20 lipca 2017 r. konsekwencją braku legalizacji urządzenia wodnego jest nałożenie przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego obowiązku likwidacji tego urządzenia. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. W takim przypadku organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Organ podkreślił też ,że skarżący dopiero w dniu 15 lutego 2022 r. wystąpił z wnioskiem o legalizację innych urządzeń wodnych tj. stawu retencyjnego i przebudowanego rowu melioracyjnego wykonanych w miejscu nielegalnie zlikwidowanego stawu (objętego niniejszym postępowaniem), do którego odtworzenia został zobowiązany ,a postępowanie w tej sprawie umorzono decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w P. z dnia 28 grudnia 2022 r. Wyjasniono też, że decyzja z dnia 23 .X. 2017 roku nakazująca odtworzenie zasypanej części stawu została utrzymana w mocy decyzją z dnia 12 maja 2020 roku Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] i od tej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wyrokiem z dnia 13 listopada 2020 roku,sygn.akt IV SA/Wa 1425/20 skarge oddlił,a wyrok stał się prawomocny z dniem 9 marca 2021 rooku.
Ostatecznie organ podkreślił, że niedopuszczalna w trybie art. 155 k.p.a. jest weryfikacja prawidłowości decyzji, której to weryfikacji sprzeciwiają się "przepisy szczególne" w rozumieniu art. 155 k.p.a., w tym przypadku: przepisy normujące inne, niekonkurencyjne tryby szczególne wzruszania decyzji ostatecznych, bowiem tryb z art. 155 k.p.a. nie służy do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy ani do eliminowania wad kwalifikowanych decyzji.
Strona , reprezentowana przez pełnomocnika skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu .W skardze zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania tj. art.7,77 §1 i 80 Kpa poprzez brak wykazania i szczegółowego odniesienia się do zarzutu dotyczącego wszczęcia postępowania, braku weryfikacji możliwości wykonania nałożonego obowiązku , brak analizy wpływu realizacji nałożonego obowiązku na pozostałą zabudowę, odstąpienie od rozważenia , czy wykonanie urządzenia wodnego, zgodnie z pierwotną decyzją Starosty [...] z dnia 23 października 2017 roku jest nadal możliwe przy zachowaniu obecnych warunków faktycznych i uwarunkowań prawnych. Zarzucono również niedostateczne i niewyczerpujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji , bez ustosunkowania się do twierdzeń odwołującego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 105 §1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie ,podczas gdy znajduje on zastosowanie tylko w tych sytuacjach ,w których brak jest sprawy administracyjnej. Podniesiono też okoliczność bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 155 Kpa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji . W uzasadnieniu podkreślono też ,że zgodnie z art. 154 i 155 Kpa możliwość uchylenia decyzji ostatecznej otwiera się wówczas, gdy ustawa w dacie jej wydania dawałaby organowi możliwość innego załatwienia sprawy, gdyby organ znał przesłanki podnoszone przez stronę we wniosku. Zdaniem skarżącego, organ nie rozważył tej kwestii.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jak wynika z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest dopuszczalne w przypadku spełnienia określonych w tym przepisie warunków. Jednym z podstawowych warunków, jak wynika z konstrukcji przepisu, jest brak sprzeczności w uchyleniu lub zmianie decyzji z przepisami szczególnymi. Przepisem szczególnym w niniejszej sprawie jest art. 64 a ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 –Prawo wodne ( stan prawny na dzień wydania decyzji ostatecznej na mocy art. 545 ust.4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne) , który stanowi, że jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem , o którym mowa w ust.1 (tj. wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne) lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego , organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia w drodze decyzji , obowiązek likwidacji urządzenia ,ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Przywołany przepis stanowił podstawę do wydania przez Starostę [...] decyzji z dnia 23 października 2017 , nr [...] w której nałożono obowiązek odtworzenia zasypanej części stawu.
W kontekście poczynionych wyżej uwag, w pierwszym rzędzie należało zatem poddać ocenie, czy w ogóle dopuszczalna jest zmiana ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 64a ust. 5 Prawo wodne przy zastosowaniu przepisu art. 155 k.p.a. W tym miejscu należy podkreślić ,że wbrew twierdzeniu organów nie istnieje jednolitość stanowisk w doktrynie i orzecznictwie odnośnie możliwości wzruszania decyzji związanych . Jak zaznaczono bowiem w wyroku NSA z 25.02.2011 r. I OSK 607/10, LEX nr 784233, tryby nadzwyczajne określone w art. 154 i 155 dotyczą jedynie "decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne". Identyczny punkt widzenia zaprezentowano m.in. w wyroku NSA z 9.08.2013 r., II OSK 756/12, LEX nr 1376778: "Przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Odmiennie natomiast zapatruje się na tę kwestię M. K., wskazując, że tryby ustanowione przepisami art. 154 i 155 obejmują zarówno decyzje uznaniowe i związane, "o ile hipoteza lub dyspozycja konkretyzowanych norm dopuszcza różne warianty obligatoryjnej konkretyzacji", jeśli "ewentualne zmiany w podstawach faktycznych i prawnych rozstrzygniętej ostateczną decyzją sprawy nie przekreślają jej tożsamości". Za uzasadnione uznał on "przyjęcie poglądu lub regulacji, że w odniesieniu do ostatecznych decyzji prawidłowych warunkiem ich wzruszenia w trybie art. 154 i 155 k.p.a. jest co najmniej minimalna zmiana stanu faktycznego sprawy".
W ocenie sądu nie przekreśla tożsamości sprawy konieczność weryfikacji nałożonych decyzją ostateczną obowiązków. Zgodnie z art. 64 a ust.5 ustawy Prawo wodne konsekwencją braku legalizacji urządzenia wodnego jest nałożenie przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego obowiązku likwidacji tego urządzenia. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Brak tej decyzji jest, jak to wyżej wskazano, jedynie konsekwencją niespełnienia przesłanek wskazanych w ust. 2. W takim przypadku organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Warunki te i termin winny zostać ustalone w taki sposób, aby likwidacja urządzenia była możliwa do przeprowadzenia, także w sytuacji ewentualnych zmian w podstawach faktycznych , które wystąpiły już po wydaniu decyzji ostatecznej, a nawet w sytuacji znacznej różnicy czasowej pomiędzy decyzją organu I instancji, a decyzją ostateczną, jak w niniejszym postępowaniu. I w tym zakresie występuje częściowa uznaniowość decyzji organu. Dyspozycja tego przepisu zakłada wyraźnie jednoczesny obowiązek likwidacji z ustaleniem warunków i terminu. Te elementy właśnie w powiązaniu z realną możliwością ich wykonania czynią tę decyzję częściowo uznaniową , bowiem dopuszczalne prawnie są decyzje, w których rozstrzygnięcie tylko w części ma charakter związany i uchylenie takiej decyzji na podstawie tego przepisu jest możliwe, jeśli uchylenie lub zmiana nie odnosi się do «związanej» części weryfikowanego rozstrzygnięcia, czyli wyłącznie jego likwidacji. Organ prowadząc postępowanie w trybie w art. 155 Kpa i na podstawie zebranego całego materiału dowodowego winien ocenić okoliczności , czy przepis szczególny sprzeciwiłby się innemu tj. aktualnemu stanowi zbiornika i rowu , zwłaszcza w świetle załączonego operatu wodnoparwnego.
Z całokształtu okoliczności sprawy wynika przecież ,że strona nie zamierzała nie realizować nałożonego obowiązku, ale wnioskować raczej o zmianę warunków tej likwidacji , czego dowodem jest wniosek o legalizację wykonanego urządzenia wodnego zakończony umorzeniem postępowania administracyjnego w dniu 28 grudnia 2022 roku, jak i wyjaśnienia strony złożone w toku postępowania , wszczętego w dniu 3 czerwca 2015 roku, czyli jeszcze przed wszczęciem postępowania w trybie art. 64 a ust.5 ustawy Prawo wodne.
W związku z tym ,że istotą postępowania w trybie art. 155 jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej w części nałożonych obowiązków , to nie rozszerzając zakresu sprawy administracyjnej i działając w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej" oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory należy przyjąć ,że organy błędnie oceniły tak wniosek skarżącego o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, jak i przesłanki jej uchylenia. Analiza akt postępowania, zwłaszcza załączonego do postępowania legalizacyjnego operatu wodnoprawnego z lutego 2022 roku prowadzi do wniosku, że staw/zbiornik wykonany został w latach 90 ubiegłego wieku i charakteryzował się parametrami : powierzchni 2511 m2, głębokość 0,5-0,7 m, objętość 1600 m3. Decyzją z dnia [...] Starosty [...] w pkt 2 nakazano odtworzyć staw o długości 93 m, szerokości 27 m, bez wskazania objętości wód. Strona jeszcze przed wydaniem decyzji nakazującej likwidację wnioskowała o wydanie decyzji legalizacyjnej , choć istotnie nie dysponowała wówczas operatem wodnoprawnym. Czyli jeszcze przed wydaniem decyzji Starosty z dnia 17 .10.2017 roku stan prawny i faktyczny wskazywał na możliwość weryfikacji tej części decyzji, która odnosiła się do parametrów odtworzenia stawu, zwłaszcza, że ostateczny nakaz likwidacji nastąpił dopiero w roku 2020 , a sama decyzja nie zawierała żadnych wskazań ani znaczenia dla gospodarki wodnej okolicy. W ocenie sądu zadaniem organu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 155 było zweryfikowanie , czy operat, który strona uzyskała już po wydaniu decyzji ostatecznej mógł stać się podstawą innych ustaleń w części nie związanej decyzji . Już w roku 2015 P. S. informował organ ,że zamierza jedynie zmienić kształt stawu i jego powierzchnię tak , by objętość stawu nie była mniejsza niż poprzednio, a jednocześnie ,żeby stał się on bardziej drożny , co pozostaje w zgodności z treścią tego operatu .Wynika z niego bowiem , że staw istotnie jest mniejszy , jednakże daje tę samą objętość wody przy jego pogłębieniu.
Powierzchowność ustaleń organu doprowadziła do błędnego uznania o bezprzedmiotowości postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi bowiem tylko wtedy, gdy występuje ewidentny brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, tj. gdy w świetle przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego, brak jest sprawy administracyjnej, która mogłaby być przedmiotem postępowania. Tymczasem w niniejszym stanie faktycznym istnieje na gruncie dyspozycji art. 64 a ust.5 ustawy Prawo wodne przedmiot postępowania. Czym innym jest bowiem bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, a czym innym bezzasadność żądania strony. Tę ostatnią stwierdza się w orzeczeniu rozstrzygającym sprawę co do istoty. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie oznacza bowiem, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i nie powinno być prowadzone, ponieważ dopiero wynik tego postępowania daje postawę do oceny zasadności zgłoszonego żądania. Tymczasem organ błędnie uznał ,że wydanie decyzji nakazowej jest obligatoryjne , wobec czego brak jest przedmiotu postępowania. Jak wyżej wskazano, przedmiot postępowania istnieje ,a kwestia zasadności wniosku skarżącego winna być oceniona w toku niniejszego postępowania.
Ograniczenie się przy rozpoznawaniu sprawy wyłącznie do stwierdzenia braku przedmiotu postępowania jako wyniku obligatoryjnej
realizacji obowiązku z art. 64 a ust.5 ustawy Prawo wodne jest nieuprawnione i pobieżne, a przede wszystkim bez odniesienia do
argumentów strony i całości materiału dowodowego. Wyłącza ono możliwość skontrolowania legalności zaskarżonej decyzji i rozpoznania
sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji wymienionych w art. 155 kpa. Wydany w dniu 13 listopada 2020 roku wyrok WSA
w Poznaniu, o sygn. IV SA/Wa 1425/20 nie niweczy obowiązków organu w tym zakresie, bowiem sąd jednoznacznie przesądził jedynie kwestię
obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na prace związane z zasypaniem stawu, a w konsekwencji obowiązku zastosowania art. 64 a
ust.5 Prawa wodnego. W przedmiotowej sprawie natomiast organy w ogóle nie rozpatrzyły sprawy z punktu widzenia określonych w art. 155
kpa przesłanek wzruszenia decyzji. Samo bowiem stwierdzenie, że zastosowanie przepisu art.155 Kpa w niniejszej sprawie nie jest
możliwe z tego powodu ,że decyzja nakazująca odbudowę i urządzenia wodnego jest decyzją związaną jest niewystarczające i nie stanowi
o bezprzedmiotowości tego postępowania. Skoro więc w przedmiotowej sprawie organy całkowicie pominęły analizę przesłanek wzruszenia
decyzji ostatecznej , błędnie uznając ,że brak jest przedmiotu postępowania, to tym samym należy stwierdzić, że w sprawie organy obu
instancji nie ustosunkowały się do przedmiotu sprawy w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami postępowania administracyjnego
wynikającymi z treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa i 105 §1 Kpa w zw. z art. 64 a ust.5 Prawo wodne .Organy zobowiązane będą więc
do dokonana oceny wniosku strony w ramach ustawowych przesłanek warunkujących możliwości rozstrzygania w trybie art. 155 kpa, w tym
i w ramach wymogu zbadania celowości i słuszności wzruszenia decyzji ostatecznej .Powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie
budzący żadnych wątpliwości, a poczynione w sposób wyczerpujący i wnikliwie ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie
w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi (cyt. na wstępie) orzekł, jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach orzeczono na podst. art.200 i 205§2 P.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI