III SA/PO 888/22

III SA/Po 888/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 72 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2022 roku, nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia z 26 sierpnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako "organ" lub "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (zwanego "stroną" lub "skarżącym") od decyzji Marszałka Województwa W. (zwanego "Marszałkiem") z 21 kwietnia 2022 r. nr [...] unieważniającej egzamin państwowy na prawo jazdy kat. B (część praktyczna), zdawany w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P. zwanym dalej WORD dnia 25 stycznia 2022 r. przez D. B. (zwaną dalej "egzaminowaną") – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu 25 stycznia 2022 r. egzaminowana uzyskała negatywną ocenę z egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B (z części praktycznej) zdawanego w WORD w P. od egzaminującego ją A. S.. Jak wynikało z arkusza egzaminu i pisemnego uzasadnienia egzaminatora z dnia 31 stycznia 2022r. praktyczna część egzaminu została przerwana z powodu niezastosowania się przez zdającą do znaku zakazu ruchu, tj. zaistniała przyczyna o której mowa w § 16 ust. 1 pkt 1 tabeli nr 1 załącznika 2 pkt 9.8. rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania i uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. 2019r., poz. 1206). Zdaniem egzaminatora niezastosowanie się przez egzaminowanego do znaku B-1 uprawniło egzaminatora do natychmiastowego przerwania egzaminu ze względu na bezpośrednie zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego w myśl przepisu art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. 2021 r., poz. 1212 zwanej "u.k.p.)
W związku z prowadzonymi przez Marszałka sprawującego nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych zgodnie z art. 67 u.k.p. postępowaniami skargowymi w sprawach [...] i [...], od dwóch innych negatywnych ocen z egzaminów zdawanych w tym samym dniu u tego samego egzaminatora, w których ujawniono rażące naruszenia oraz ustaleniami kontroli doraźnej przeprowadzonej przez nadzór wewnętrzny WORD – Marszałek Województwa W. w dniu 24 marca 2022r. wszczął postępowanie administracyjne w celu unieważnienia z urzędu w/w egzaminu zdawanego przez D. B.. W wyniku kontroli doraźnej przeprowadzonej przez nadzór wewnętrzny WORD stwierdzono, że egzaminator wykorzystał nieprawidłowo oznakowane zabezpieczenie robót drogowych do przerwania egzaminu i wystawienia oceny negatywnej.
W tym samym konkretnym miejscu przy ul. [...] w P. egzaminator A. S. zakończył w ciągu 4 dni łącznie 11 egzaminów tj. 21 stycznia – 4 egzaminy, 22 stycznia – 1 egzamin, 24 stycznia – 3 egzaminy oraz 25 stycznia – 3 egzaminy.
W związku z powyższym Marszałek zwrócił się do WORD, o przekazanie niezbędnej dokumentacji osób, które były egzaminowane przez ww. egzaminatora w dniach od 21 stycznia 2022 r. do 25 stycznia 2022 r.
Organ I instancji podniósł, że analiza przebiegu egzaminu zarejestrowana na płycie DVD wykazała, że egzaminator wydał zdającej na drodze dwukierunkowej jednojezdniowej, tj. ulicy [...] w P. następujące polecenie: zawrócić na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego. Z racji tego, że egzaminator nie wskazał dokładnego miejsca do wykonania polecenia zawracania, D. B. dojechała do znaku B1 (zakazu ruchu) znajdującego się po lewej stronie pod barierą zabezpieczającą awarię, a wtedy egzaminator wykonał hamowanie awaryjne i przerwał egzamin. Marszałek podał, że analiza przebiegu nagrania egzaminu, zdjęć z miejsca jego przerwania oraz pisemne stanowisko zarządu w/w drogi, tj. ZDM w P. i Miejskiego Inżyniera Ruchu w P. o niezasadnym zastosowaniu w tym miejscu znaku B1 oraz o nieprawidłowej organizacji ruchu w tym miejscu – wykazały, że przerwanie egzaminu było bezzasadne.
Dodatkowo Marszałek powołał się na ocenę zaistniałej sytuacji dokonaną przez egzaminatora nadzorującego, który jednoznacznie uznał, że oznakowanie było nieprawidłowe a egzamin przeprowadzony został nierzetelnie.
Zdaniem Marszałka, egzaminator – oprócz nieprawidłowego oznakowania, o którym jako specjalista powinien mieć wiedzę – wbrew wymogom poz. 12 pkt 3 w tabeli 7 załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019r. nie wskazał miejsca do wykonania manewru zawracania. Jego polecenie było nieprecyzyjne i zostało wykorzystane do przerwania egzaminu w miejscu nieprawidłowo oznakowanym.
Marszałek uznał, że naruszone zostały przepisy art. 63 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, jak i również poz. 12 pkt 3 w tabeli 7 załącznika nr 2 w/w rozporządzenia, co miało bezpośredni wpływ na wynik egzaminu.
Decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r. Marszałek, na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 u.k.p. unieważnił egzamin zdawany przez egzaminowaną.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący zarzucając naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 72 ust. 2 pkt 1 u.k.p. oraz przepisów art. 7, 8, 12, 77 § 1, 80, 107 § 1 k.p.a. wskazując, iż zakaz ruchu jest znakiem bezwzględnie obowiązującym oraz że do obowiązków egzaminatora nie należy analiza oznakowania lecz jego przestrzeganie.
W piśmie z dnia 14 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego po przytoczeniu treści przepisów prawa wyjaśnił, iż wprowadzona w trybie awaryjnym organizacja ruchu obowiązywała tj. została wprowadzona zgodnie z przepisami prawa, a ponadto była zgodna z intencjami podmiotu prowadzącego roboty w pasie drogowym.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 26 sierpnia 2022 r. Kolegium, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazało, że kluczowym dowodem w niniejszej sprawie jest nagranie DVD z przebiegu przedmiotowego egzaminu. Organ powołał się również na stanowiska i oceny zarządcy drogi, tj. Zarządu Dróg Miejskich w P. oraz podmiotu odpowiedzialnego za organizację ruchu w tym miejscu - Miejskiego Inżyniera Ruchu w P. oraz egzaminatora nadzorującego stwierdzając, że oznakowanie w miejscu przerwania egzaminu było nieprawidłowe, a zatem wystawienie przez egzaminatora oceny negatywnej było niezasadne. W ocenie organu nieprawidłowe oznakowanie będące podstawą przerwania egzaminu - jest już samoczynną przesłanką do unieważnienia egzaminu, gdyż w sytuacji gdyby oznakowanie było prawidłowe, egzamin nie zostałby przerwany. W związku z powyższym organ uznał, że zasadne jest unieważnienie egzaminu zdawanego w dniu 25 stycznia 2022 r. Dodatkową przesłanką unieważnienia egzaminu, zdaniem organu, było nierzetelne przeprowadzenie egzaminu. Zdaniem organu egzaminator powinien był wyznaczyć osobie egzaminowanej miejsce manewru zawracania. Nieprecyzyjne polecenie egzaminatora, w ocenie organu, stanowi naruszenie przepisu art. 63 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz było niezgodne ze wskazanym w tabeli 7 poz. 12 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Doprowadziło również do wykonania manewru w miejscu źle oznakowanym i w konsekwencji natychmiastowego przerwaniu egzaminu.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. S. zarzucając jej naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy nie było podstaw do stwierdzenia, że Skarżący przeprowadził egzamin w sposób niezgodny z przepisami u.k.p.;
- art. 6 K.p.a. oraz 19 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 178 ze zm., zwanej dalej: p.r.d.) oraz § 3 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia poprzez dokonanie z naruszeniem przepisów o właściwości przez organ oceny, iż znak B-1 nie obowiązywał na ulicy [...] w P.;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do arbitralnego uznania, że organizacja ruchu została wprowadzona nieprawidłowo i niezgodnie z przepisami oraz wprowadzała kierowców w błąd oraz poprzez pominięcie, że organ zarządzający ruchem nie zażądał wprowadzenia zmian lub usunięcia wprowadzonej organizacji ruchu;
- art. 5 i 7 p.r.d. poprzez arbitralne i nieuprawnione wyłączenie obowiązku stosowania się uczestników ruchu drogowego do znaku B-1 co w sposób nieuprawniony podważyło zasadność przerwania egzaminu;
- § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze w zw. z poz. 12 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 28 czerwca 2019r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2019r., poz. 1206 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że wypowiedzenie przez skarżącego zdania: "Proszę zawrócić na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego" nie stanowi wyznaczenia miejsca do wykonania manewru zawracania. Tymczasem ustawodawca rozróżnia manewry zawracania (wyznaczenie miejsca) oraz parkowania (wyznaczenie miejsca poprzez wskazanie tego miejsca osobie egzaminowanej) jako zupełnie odrębne manewry, sprawdzające zupełnie inne kompetencje osób egzaminowanych;
- art. 52 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie, że zastosowana została organizacja ruchu wprowadzona w trybie awaryjnym, a zatem niezastosowanie się do znaku B-1 bezpośrednio zagrażało życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, gdyż naprawa awarii wymagała celowego uszkodzenia podbudowy drogi stabilizującej nośność i bezpieczeństwo drogi, co zostało pominięte przez SKO.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Marszałka. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii prawno-projektowej sporządzonej w dniu 9 września 2022 r. przez r.pr. dr inż. J. J. inżyniera ruchu drogowego, mgr inż. P. S. inżyniera ruchu drogowego certyfikowanego audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego, dołączonej do skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podał, że uznanie w niniejszej sprawie przez egzaminatora niedostosowanie się do znaku zakazu ruchu i tak w żaden sposób nie zagrażało przez zdającą bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Nie było absolutnie ani bliskości zagrożenia, ani jego bezpośredniości – zarówno dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego, jak i nawet mienia. W związku z powyższym natychmiastowe przerwanie egzaminu było niezgodne z przepisem art. 52 ust. 2 u.k.p.
W piśmie procesowym z 27 stycznia 2023 r. strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy i o przeprowadzenie dowodów z :
- pisma z dnia 24 listopada 2022r. przesłanego do A. S.A. Działu Sieci Kanalizacji w sprawie wprowadzonej w trybie awaryjnym organizacji ruchu na ulicy [...];
- pisma A. S.A. z dnia 2 grudnia 2022r. znak: [...] dotyczącego zastosowania w trybie awaryjnym organizacji ruchu na ulicy [...];
- decyzji z dnia 3 lutego 2022r. Zarządu Dróg Miejskich znak: [...], na mocy której ZDM w P. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. nałożył na A. S.A. opłatę za zajęcie pasa drogowego na ulicy [...] nr [...] w związku z koniecznością usunięcia awarii w dniach od 19 stycznia 2022r. do 26 stycznia 2022r. Jak wynika z decyzji opłata w wysokości 2400 zł została nałożona za całkowite zamknięcie ruchu na jezdni w w/w lokalizacji.
W obszernym piśmie wskazano, że ani egzaminator nadzorujący ani ZDM nie mają kompetencji do decydowania o kształcie stałej, uproszczonej lub awaryjnej organizacji ruchu. Kompetencje w tym zakresie leżą wyłącznie w gestii organu zarządzającego ruchem na drodze (tj. Biura do spraw zarządzania ruchem drogowym – Oddział Zatwierdzeń i Odbiorów Organizacji Ruchu, Miejskiego Inżyniera Ruchu). W okresie od 19 stycznia 2022r. do 14 lutego 2022r. – w kontekście regulacji art. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym istniejące znaki drogowe B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach" korzystały z prymatu legalności i prawidłowego ich zastosowania. W tym okresie organ zarządzający ruchem nie zakwestionował ich legalności. Poddawania w wątpliwość legalności tych znaków nie miał więc również egzaminator ani egzaminowany. Tym samym stanowisko ZDM z 8 lutego 2022r. o nieprawidłowym umieszczeniu tego znaku pozostaje indyferentne prawnie. Egzaminator słusznie uznał, że naruszenie dyspozycji znaku B- 1 stanowiło podstawę do przerwania egzaminu z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uczestników ruchu, o czym świadczyły pisma A. S.A. oraz opinia biegłego. Zagrożenie było oczywiste i bezpośrednie i znajdowało się pod ziemią (z uwagi na awarię kanalizacji), czego urządzenie rejestrujące znajdujące się w pojeździe nie mogło zarejestrować. Skarżący podał, że egzaminator nadzorujący potwierdził istnienie tego znaku i wskazał, że jest on nieprzekraczalny. Nadto zarzucił organowi traktowania stanowiska egzaminatora nadzorującego, który miał węższe uprawnienia do egzaminowania niż skarżący jak wyroczni. Zdaniem skarżącego wskazanie przez niego miejsca zawracania było prawidłowe, nie wymagało podania konkretnego miejsca do którego manewr ma być wykonany. Strona skarżąca wskazała również, że pomimo toczących się postępowań sądowych dotyczących 11 unieważnionych przez Marszałka, a przeprowadzonych przez skarżącego egzaminów wobec skarżącego zapadła nieostateczna decyzja o skreśleniu z ewidencji egzaminatorów z powodu rzekomego wielokrotnego przeprowadzenia egzaminu państwowego na prawo jazdy w sposób niezgodny z przepisami u.k.p. Egzaminy zostały przerwane gdyż polecenie zadania wykonania manewru zawracania przy użyciu biegu wstecznego wydane w sposób identyczny na tej samej drodze wykonane zostały nieprawidłowo w sposób zagrażający życiu i zdrowiu uczestników ruchu. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie organy nie wykazały, że egzaminator w sposób jasny naruszył prawo podczas egzaminu. Egzaminowany miał obowiązek przestrzegać znaku B- 1 a egzaminator wybrał do wykonania manewru zawracania jezdnię z licznymi podjazdami i bramami wjazdowymi na posesje pozwalające na wykonanie tego manewru. Wjechanie przez osobę egzaminowaną za znak B- 1 w trakcie prowadzonych robót związanych z awarią kanalizacji musiało skutkować przerwaniem egzaminu praktycznego na prawo jazdy z uwagi na bezpośrednie zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego.
Na rozprawie 9 lutego 2022r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Sąd przeprowadził dowody z dokumentów dołączonych do skargi i pisma procesowego z 27 stycznia 2023r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2022r., poz. 249) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 72 ust.1 pkt 2 u.k.p. zgodnie z którego treścią marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W myśl natomiast art. 72 pkt 1 i pkt 2 u.k.p. Marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy z urzędu lub na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.k.p.).
W myśl art. 67 ust. 1 pkt 4 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 ustawy, w ramach którego unieważnia egzamin.
W szczególności Marszałek Województwa może przeprowadzić kontrolę doraźną w trybie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 22 czerwca 2017 r. w sprawie kontroli wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego (Dz.U. 2017 r. poz. 1325 ze zm. zwanego "rozporządzeniem") w czasie której bada się wyłącznie zagadnienia wynikające ze złożonych skarg lub z pozyskanych informacji w zakresie przeprowadzania egzaminów państwowych. Z wyżej wskazanego uprawnienia Marszałek skorzystał przeprowadzając taką kontrolę w rozpatrywanej sprawie.
W myśl przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia kontrolę przeprowadza osoba upoważniona przez marszałka województwa, na podstawie legitymacji służbowej i imiennego upoważnienia. Zgodnie z § 5 kontrola obejmuje, odpowiednio do zakresu określonego w § 2, sprawdzenie: 1) spełniania wszystkich warunków niezbędnych do przeprowadzania egzaminów państwowych; 2) prawidłowości prowadzenia dokumentacji związanej z przeprowadzaniem egzaminów państwowych; 3) prawidłowości przeprowadzania części teoretycznej egzaminów państwowych;4) prawidłowości przeprowadzania części praktycznej egzaminów państwowych; 5) spełniania przez egzaminatorów przeprowadzających egzaminy państwowe niezbędnych wymagań; 6) pozostałej działalności ośrodka związanej z przeprowadzaniem egzaminów państwowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 i ust. 2 omawianego rozporządzenia osoba kontrolująca ustala stan faktyczny na podstawie dowodów zebranych w toku kontroli. Dowodami zebranymi w toku kontroli są w szczególności zgromadzona dokumentacja, w tym fotograficzna lub audiowizualna, wyniki oględzin, przesłuchania świadków, pisemne wyjaśnienia i oświadczenia.
Jednocześnie przepis art. 69 ust. 3 pkt 2 u.k.p. przewiduje, że Marszałek Województwa w ramach kontroli działalności wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów państwowych sprawdza w szczególności zgodność egzaminu z wymaganiami określonymi w ustawie i przepisach wydanych na podstawie art. 66. Zgodnie z art. 69 ust. 4 pkt. 1 u.k.p. kontrolę przeprowadza upoważniona przez marszałka województwa osoba, która ma prawo: 1) żądania od egzaminatorów i pracowników wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji, w szczególności zapisów, o których mowa w art. 54, oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli.
Z powyższych przepisów wynika, że Marszałek Województwa ma możliwość weryfikacji wyniku przeprowadzonego egzaminu państwowego na prawo jazdy. Ustawodawca powierzył marszałkowi województwa nadzór nad całością procesu ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, nad czynnościami związanymi z przeprowadzaniem egzaminu państwowego, nad jego przebiegiem oraz nad uprawnieniami egzaminatorów. Z cytowanych przepisów wynika także wprost upoważnienie do oceny działania egzaminatorów. Z posiadanych przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów u.k.p..
W objętym sądową kontrolą postępowaniu, zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy administracji i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń faktycznych wyznaczały przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zarzucane naruszenie przepisów postępowania w zakresie badania i oceny okoliczności faktycznych sprawy związane jest w sposób bezpośredni z dokonaną wykładnią prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1489/21 LEX nr 3254009). Niezgodność z przepisami nie oznacza tylko naruszenie przepisów u.k.p., ale także przepisów aktów wykonawczych wydanych do ww. ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2213/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2025/18 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 733/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej "CBOSA").
W rozpatrywanej sprawie egzamin został przerwany z powodu stwierdzenia przez egzaminatora, że zaistniała okoliczność określona w art. 52 ust. 2 u.k.p. Zgodnie z ww. przepisem część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań, w przypadku gdy zachowanie osoby egzaminowanej zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uczestników ruchu drogowego.
Organ zasadnie objął zakresem kontroli nie tylko stronę formalną egzaminu, ale również sposób jego przeprowadzenia w tym prawidłowość oznakowania będącego podstawą przerwania egzaminu oraz miał na względzie postawę i działania egzaminatora w jego trakcie. Celem ustalenia okoliczności faktycznych sprawy organ miał prawo zwrócenia się o wydanie opinii do stosownych organów, jak również o dokonanie oceny oznakowania drogi oraz zachowania egzaminatora przez egzaminatora nadzorującego. W uprawnieniach nadzorczych marszałka województwa mieści się bowiem prawo do weryfikacji prawidłowości wykonania egzaminu, w tym oceny konkretnego zadania egzaminacyjnego. Weryfikacja ta najczęściej odbywa się na gruncie oceny poprawności zastosowania w poszczególnych zadaniach egzaminacyjnych norm z zakresu ruchu drogowego i pozwala ocenić czy egzamin był przeprowadzony zgodnie z przepisami u.k.p., a jeżeli nie, to czy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2025/18, Legalis).
Należy wskazać, że posiadane przez egzaminatora, przeprowadzającego egzamin na prawo jazdy, uprawnienia pozwalające na sprawdzenie umiejętności osób egzaminowanych, nie uprawniają do arbitralnego, niemożliwego do zakwestionowania wyniku egzaminu. Zabezpieczeniem osób egzaminowanych przed takimi rozstrzygnięciami, podejmowanymi zazwyczaj w sytuacji dynamicznej, w której brak jest czasu na spokojną ocenę sytuacji, jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez uprawniony organ, który w oparciu o zarejestrowany przebieg egzaminu jest w stanie dokonać rzetelnej, spokojnej oceny zasadności stanowiska egzaminatora. Egzaminator przeprowadzający egzamin, w arkuszu egzaminacyjnym wskazał, iż przyczyną wystawienia oceny negatywnej oraz przerwania egzaminu było niezastosowanie się przez osobę egzaminowaną do znaku zakazu ruchu tj. przyczyna o której mowa w § 16 ust. 1 pkt rozporządzenia zgodnie z którym egzaminator przerywa egzamin państwowy jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p. W ocenie egzaminatora doszło do spełnienia dyspozycji, o której mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p. zgodnie z którym część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. W ocenie egzaminatora zachowanie osoby zdającej egzamin, przejawiające się w niezastosowaniu się do znaku B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach", zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Ocena ta była błędna co przekonująco zdaniem sądu wyargumentował organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W myśl art. 68 ust. 2 u.k.p. w sprawach o unieważnienie egzaminów na prawo jazdy opinię wyraża egzaminator nadzorujący, o którym mowa w art. 54 ust. 6 u.k.p. tj. dodatkowy egzaminator, który nadzoruje egzamin wyznaczony przez dyrektora WORD. Zgodnie z pisemną oceną zaistniałej sytuacji wyrażoną przez egzaminatora nadzorującego, egzaminator przeprowadzający egzamin na prawo jazdy podjął niewłaściwą decyzję co do przerwania egzaminu i wystawienia osobie egzaminowanej wyniku negatywnego. W ocenie egzaminatora nadzorującego A. S. jako egzaminator nieprawidłowo zakwalifikował błędne wykonanie przez osobę egzaminowaną zadania w ruchu drogowym.
W ocenie organu kontrolującego przerwanie egzaminu było niezasadne. Należy w tym miejscu podkreślić, że stan faktyczny pomiędzy stronami jest niesporny i nie wymaga w ocenie sądu przytaczania w niniejszym uzasadnieniu. Spór sprowadza się do jego oceny i rezultatu w postaci podstaw - lub braków podstaw - do przerwania egzaminu z uwagi na bezpośrednie zaistnienie zagrożenia dla życia lub zdrowia. Wbrew głównej argumentacji Skarżącego w niniejszej sprawie przedmiotem oceny nie jest prawidłowość oznakowania drogi, a jedynie zasadność unieważnienia egzaminu z powodu zaistnienia w jego trakcie bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia. Sąd podziela stanowisko organu, że w tym konkretnym stanie faktycznym do takiego zagrożenia nie doszło, a w rezultacie przerwanie egzaminu na tej podstawie było niezasadne.
Słusznie organ przy tym podkreślił w decyzji, że na nieprawidłowość oznakowania wskazał Zarząd Dróg Miejskich (pismo z dnia 8 lutego 2022 r., zał. 15), która to jednostka w imieniu Prezydenta Miasta P. zarządza drogą (art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. 2021, poz. 1376).
Nieprawidłowe oznakowanie potwierdził również Miejski Inżynier Ruchu, który w piśmie z dnia 4 lutego 2022 r. stwierdził, iż "znaki B-1 powinny być zdjęte, a prace od najazdu wygrodzone tablicą prowadzącą ze światłami żółtymi".
Konstrukcja art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uaktywnia kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego jedynie wówczas, gdy w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów ustawy nie można zaakceptować jego wyniku. Oznacza to tym samym, że naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na zasadność końcowego wyniku egzaminu: pozytywnego, bądź negatywnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2021 r. II SA/Rz 971/21, Legalis).
Konstatacja ta jest wystarczająca do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd dostrzega jednocześnie w tym miejscu – co było podnoszone przez organ, że rozpoznawana sprawa jest jedną z kilku osadzonych dokładnie w takim samym stanie faktycznym. W każdej z nich Skarżący jako egzaminator tak kierował przebiegiem egzaminu, aby egzaminowana osoba znalazła się w tym samym miejscu co do którego istniała wątpliwość w zakresie prawidłowości oznakowania prowadzonych tam robót. Wątpliwość ta była na etapie egzaminu tym większa, że – jak wynika z załączonych do akt nagrań z przebiegu egzaminu – pomimo określonego oznakowania jednym – nie zajętym przez roboty pasem – samochody przejeżdżały a roboty drogowe nie były wykonywane.
Przy rozważaniu zaistnienia przesłanki określonej w art. 52 ust. 2 u.k.p. podkreślenia wymaga również, że cechami zachowania osoby zdającej egzamin, które decydują, iż jest to zachowanie skutkujące zakończeniem egzaminu są rodzaj i bliskość zagrożenia (zagrożenie dla życia i zdrowia, zagrożenie bezpośrednie). Ocena czy konkretne zachowanie osoby zdającej spełnia przesłanki z art. 52 ust. 2 tej ustawy jest dokonywana przez egzaminatora w sytuacji dynamicznej, zależnej od sytuacji na drodze. W tej mierze egzaminator musi dokonać oceny natychmiastowej - inaczej niż organ, który może dokonać tej samej oceny na podstawie nagrania, które można wielokrotnie odtworzyć (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 525/19, CBOSA).
Sąd mając powyższe na uwadze miał przy tym na względzie, iż Skarżący, jako osoba z wieloletnią praktyką egzaminatora, winien mieć świadomość, że takie ustawienie znaku może wywoływać wątpliwości co do jego obowiązywania i prawidłowości posadowienia. Zwrócić należy uwagę, iż z załączonego do akt nagrania z egzaminu (patrz min. 9.46 – 9.52 nagrania) wynika, wbrew ocenie egzaminatora, iż znak nie jest doskonale widoczny. Ustawienie go poniżej barierek i pod kątem do pasa drogowego powoduje, iż w trakcie egzaminu egzaminowana osoba mogła mieć wątpliwości co do jego obowiązywania. Należy również podkreślić, iż za pomocą barierek został wydzielony wyłącznie fragment drogi, przy faktycznym zachowaniu ruchu na przedmiotowej ulicy. Należy również pamiętać, iż z akt sprawy wynika, że takie oznakowanie drogi było Skarżącemu doskonale znane. Jak wynika z pisma Marszałka Województwa Skarżący już w dniach wcześniejszych tj. 21 - 24 stycznia 2022 r. skończył 10 egzaminów z tego samego powodu.
Należy pamiętać, iż państwowy egzamin na prawo jazdy jest postępowaniem administracyjnym, w którym egzaminator decydując o pozytywnym lub negatywnym wyniku egzaminu decyduje jednocześnie o nabyciu lub nie uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych też względów w razie zaistnienia wątpliwości wpływających końcowy wynik egzaminu – jak w niniejszej sprawie - winny być one rozstrzygane na korzyść osoby egzaminowanej.
Dlatego też zasadnie organ zinterpretował przepis art. 52 ust. 2 u.k.p. na korzyść osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień.
Sąd stwierdza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy wzięły pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji w tym notatkę urzędową sporządzoną przez egzaminatora, arkusz przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy, opinię egzaminatora nadzorującego, a także nagranie DVD z przebiegu egzaminu jak również stanowisko podmiotów odpowiedzialnych za prawidłowość ustawienia znaków. Zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy uznać należało za kompletny.
Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi oraz pisma z 27 stycznia 2023 r. Na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd wnioski dowodowe uwzględnił, ich przeprowadzenie nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania a dotyczyły one istoty sprawy. Przedłożone przez skarżącego dokumenty potwierdzały umieszczenie znaku B- 1 na ulicy [...], co było zgodne z niekwestionowanym stanem faktycznym w sprawie. Stanowisko A. S.A. odnośnie konieczność wyłączenia ruchu drogowego na ulicy na której wykonywane były naprawy awarii i decyzja zezwalająca na zajęcie pasa drogowego również nie budzą wątpliwości. Nie mają jednak w analizowanym przypadku wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie wyjaśniły bowiem stanu faktycznego w dniu awarii, ustawienia znaku B- 1 pod kątem w stosunku do ulicy, pozostawionego wolnego pasa po prawej stronie wykopu, zasypanego dołu po wykonanych robotach, braku wykonywania jakichkolwiek prac. Nadto w czasie przeprowadzanego egzaminu, jak wynika ze zdjęć i nagrania, a co zostało potwierdzone w piśmie Urzędu Miasta P. Biura Koordynacji Projektów i Rewitalizacji Miasta Oddział Zatwierdzeń i Odbiorów Organizacji Ruchu z dnia 4.02.2022r. prace zostały przerwane i umożliwiono mieszkańcom przejazd. W takim wypadku znaki B- 1 powinny być zdjęte, a prace od najazdu wygrodzone tablicą prowadzącą ze światłami żółtymi, co z uwagi na nieprawidłowości w oznakowaniu nie nastąpiło. (załącznik nr 13). Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostawało również pismo o posiadanych przez egzaminatora nadzorującego uprawnieniach. Uprawnień skarżącego do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy nikt nie kwestionował, to, że egzaminator nadzorujący miał węższe niż on uprawnienia nie podważało zasadności stanowiska zajętego przez egzaminatora nadzorującego w zakresie oceny podstaw przerwania egzaminu. Wbrew zarzutom nie było ono traktowane przez organy jako wyrocznia a podlegało ocenie w świetle zebranego materiału dowodowego, w tym nagrania DVD z przeprowadzonego egzaminu i pism ZDM oraz Oddziału Zatwierdzeń i Odbiorów Organizacji Ruchu. Opinia dołączona do skargi również nie stanowiła dowodu mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, potwierdzała stanowisko skarżącego, odnośnie znaczenia umieszczonego na drodze znaku B- 1 i zawierała wnioski dotyczące zasadności unieważnienia egzaminu, które pozostają w kompetencji organów a nie biegłych. Opinia oparta była na dokumentach, które nie były kwestionowane w sprawie, nie odnosiła się szczegółowo do sytuacji, która miała miejsce w dniu 25 stycznia 2022r., tj. w dacie unieważnionego egzaminu. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie znaczenie miała nie tyle legalność umieszczenia znaku B- 1 na ul. [...] i ocena organizacji ruchu, czy niekwestionowany ogólny obowiązek przestrzegania znaków, co zasadność przerwania egzaminu przez skarżącego tej konkretnej sytuacji z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uczestników ruchu. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie w dniu 25 stycznia 2022r. skarżący miał wiedzę o organizacji ruchu na ul. [...], wcześniej bowiem w tym samym miejscu w zbliżonych sytuacjach unieważnił 10 egzaminów. Mimo wskazywanego jego zdaniem bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu na ul. [...] kierował egzaminowanych, w tym uczestniczkę w pobliże "zagrożenia". Powołując się na zasadność swojego stanowiska w zakresie niebezpieczeństwa podmywania warstwy podbudowy jezdni, jej spękań czy zapadania, wybierał właśnie to miejsce na przeprowadzenie egzaminu. Sytuacja zagrożenia nie była tzw. dynamiczną sytuacją na drodze, nie miało miejsce nieprzewidziane niebezpieczne zachowanie egzaminowanej, które można kwalifikować jako zbliżone do przykładowo wskazanych w piśmie Dyrektora Departamentu Transportu Drogowego z 23.10.2019r., dołączonego do pisma skarżącego z 27.01.2023r. Egzaminowana wjechała w ulicę [...] na wyraźne polecenie skarżącego. Skarżący wydał polecenie zawrócenia na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego, w sytuacji gdy przed znakiem B- 1 był tylko jeden wolny wjazd na parking, za którym stał zaparkowany samochód a nie liczne bramy i podjazdy, jako podawał w piśmie z 27.01.2023r. Kolejne miejsce do ewentualnego zawrócenia znajdowało się za znakiem B- 1. Trudno w takiej sytuacji uznać, że polecenie wydane przez skarżącego w precyzyjny sposób wskazywało miejsce zawracania. Skarżący kierując egzaminowaną w miejsce jak sam wskazywał " bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia" uwzględniając fakt, że może się nie zatrzymać (miało to bowiem miejsce w przypadku 10 – ciu innych egzaminowanych) uniknięcia zagrożenia upatrywał jedynie w sprawnie działającym układzie hamulcowym i swoim refleksie, co w świetle jego stanowiska o niebezpieczeństwie, które mogło znajdować się pod ziemią mogłoby być uznane za zachowanie niezwykle ryzykowne. Z uwagi jednak na nieprawidłowe oznakowanie, zakończenie prac, takim nie było. W takiej sytuacji nie można uznać, że egzaminowana dopuściła się rażącego zachowania wymagającego przerwania egzaminu, czyli takiego, które bezpośrednio zagrażało życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Słusznie organy uznały, że gdyby oznakowanie było prawidłowe, egzamin nie zostałby przerwany. Stanowisko skarżącego sprowadzające się do polemiki z organem w kwestii prawidłowości ustawienia znaków nie potwierdziło zasadności przerwania egzaminu w niniejszej sprawie. Życie i zdrowie ludzkie jest wartością nadrzędną a jego bezpośrednie zagrożenie wynikające z zachowania egzaminowanej osoby uzasadnia przerwanie egzaminu. W przedmiotowej sytuacji takie zagrożenie nie miało miejsca.
Sumując zatem Sąd stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję działał w granicach prawa i powierzonych mu uprawnień. W konsekwencji należy ocenić, że w tej konkretnej sprawie zaistniała podstawa do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego w dniu 25 stycznia 2022 r. w WORD w P..
Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia co do zgodności z prawem wykazała brak uchybień uzasadniających jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Jako prawidłowe zatem należało ocenić unieważnienie przez Marszałka Województwa W. egzaminu na prawo jazdy, na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.