III SA/Po 887/21

III SA/Po 887/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Robert Talaga
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1583/22 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 310
art. 16 pkt 40, art. 35 ust. 3 pkt 6 i art. 272 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Dnia 18 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] marca 2022 roku przy udziale sprawy ze skargi Klasztoru [...] w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 31 marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, dalej: "Dyrektor Zarządu Zlewni", określił dla Klasztoru Sióstr [...] w B. , dalej: "Klasztor", opłatę zmienną za IV kwartał 2020 r. w wysokości 2 263 zł za pobór wód podziemnych ze studni S1 położonej na działce ew. [...] w obrębie B. w gminie B. .
Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach.
W dniu 25 lutego 2021 r. Klasztor złożył do Dyrektora Zarządu Zlewni oświadczenie w oparciu o art. 552 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: "P.w. z 2017 r.", zawierające dane na potrzeby ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne za IV kwartał 2020 r. wskazując, że:
- korzystanie z wód przez składającego oświadczenie następuje na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę S. z 21 grudnia 2009 r. nr [...];
- w okresie rozliczeniowym pobrał 9 841 m3 wody podziemnej ze studni czerpalnej S1, przy czym był to pobór zwrotny na potrzeby ogrzewania budynku klasztoru za pomocą pomp ciepła;
- poboru wody dokonuje w celu ogrzewania, a następnie woda ta jest zwracana bez zanieczyszczenia, które przekształcałoby ją w ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 P.w. z 2017 r. oraz bez jej definitywnego zużycia, które skutkowałoby odprowadzeniem mniejszej ilości wody aniżeli pobrano;
- pobór zwrotny, o którym stanowi art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r., sprowadza się do przepływu wody przez urządzenie wodne (tu: przez pompę ciepła); taki pobór odpłatny jest tylko w przypadkach wymienionych w art. 270 ust. 4 i art. 275 P.w. z 2017 r., stąd pobór na potrzeby ogrzewania za pomocą pomp ciepła nie podlega opłacie za usługę wodną.
Pismem z 5 czerwca 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni, działając na podstawie art. 272 ust. 17 P.w. z 2017 r., ustalił dla Klasztoru opłatę za pobór wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. w wysokości 2 263 zł za IV kwartał 2020 r. wskazując, że opłatę obliczono zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. z 2017 r. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów innych niż wymienione § 5 ust. 1 pkt 1-35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 ze zm.), dalej: "r.ws.s.j.", a więc na podstawie stawki opłaty z § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j. pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania i ilość pobranych wód podziemnych (9 841 mł).
Od powyższego pisma Klasztor na podstawie art. 273 ust. 1 P.w. z 2017 r. złożył reklamację do organu ustalającego opłatę, ponownie akcentując, że:
- szczególne korzystanie z wód, do którego jest uprawniony na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. następuje na potrzeby ogrzewania za pomocą pomp ciepła; woda pobierana jest wyłącznie na potrzeby energetyczne - do funkcjonowania pomp ciepła;
- pobrana woda w całości jest zwracana, bez zanieczyszczenia, które pozwalałoby uznać ją za ścieki i bez definitywnego zużycia; skoro dochodzi do zwrócenia w całości nieprzekształconej wody, w ogóle nie należy pobierać opłaty zmiennej;
- w roku 2009 Klasztor dokonał zmiany systemu ogrzewania budynku klasztoru w oparciu o dofinansowanie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w S. mając na uwadze, że działa na rzecz ochrony środowiska i uzyska efekty ekonomiczne dokonanej inwestycji, co niweczone jest działaniem organu;
- pobór zwrotny (art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r.), którego dokonuje, jest odpłatny tylko w przypadkach, o których mowa w art. 270 ust. 4 i art. 275 P.w. z 2017 r.
Decyzją z 31 marca 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w. z 2017 r. określił Klasztorowi opłatę zmienną za pobór wód w takiej samej wysokości i na takich samych zasadach jak w informacji z 5 marca 2021 r.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w reklamacji organ wyjaśnił, że P.w. z 2017 r. nie przewiduje zwolnień z opłat (zarówno stałej jak i zmiennej) za usługi wodne na potrzeby pomp ciepła. Jest to usługa wodna, która podpada pod otwartą kategorię innych celów, dla których naliczana jest opłata wedle § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j.
W skardze Klasztor zarzucił Dyrektorowi Zarządu Zlewni naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 16 pkt 40 i art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r. przez niewyjaśnienie, czy skarżący w ramach pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. realizuje pobór zwrotny lub korzysta z wód do celów energetyki;
2. art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r. przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że pobór dokonywany na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. nie jest poborem zwrotnym i w związku z tym podlega opłacie określonej w art. 272 ust. 1 P.w. z 2017 r. i § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a r.ws.s.j.;
3. art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r. przez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że pobór wód dokonywany na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. podlega opłacie określonej w art. 272 ust. 1 P.w. z 2017 r. i § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a r.ws.s.j.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Skarżący uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi.
W uzasadnieniu skargi Klasztor przedstawił dotychczasowe argumenty akcentując, że organ nie odniósł się do podnoszonych na etapie reklamacji zarzutów, zwłaszcza dotyczących tego, że pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego następuje szczególe korzystanie z wód, określa jego cel (ogrzewanie klasztoru). W skardze rozwinięto także wywód na poparcie tezy o braku podstaw do naliczania opłaty zmiennej za pobór zwrotny jako taki. Klasztor wskazał na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w których wyrażono pogląd, że odpłatność za pobór zwrotny ponoszona może być tylko w sytuacjach wskazanych w art. 270 ust. 4 i art. 275 P.w. z 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadmienił, że w sprawie nie można twierdzić o poborze zwrotnym, gdyż pobór następuje ze studni głębinowej S1 na działce ew. nr [...] do studni chłonnej na działce ew. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Należy jednak zastrzec, że prawne powody, dla których nie powinna być Klasztorowi określona opłata zmienna za usługi wodne - pobór wód na potrzeby pomp ciepła - są inne aniżeli przedstawione w skardze.
Organ twierdzi, że skoro w ramach korzystania z wód przez Klasztor na potrzeby pomp ciepła dochodzi do poboru wód, jest to usługa wodna poboru nie sklasyfikowana na sprecyzowane cele poborowe, co oznacza, że należy określić za nią opłatę za pobór wód według stawki za m3 jak za pobór do innych celów zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. z 2017 r. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j.
Z kolei skarżący uważa, że dokonując poboru wody podziemnej na potrzeby pomp ciepła (co jest celem udokumentowanym pozwoleniem wodnoprawnym z 21 grudnia 2009 r.) dokonuje poboru zwrotnego zdefiniowanego w art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r., czyli takiego, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki (art. 16 pkt 61 P.w. z 2017 r.) wód w tej samej ilości. Zdaniem Klasztoru taki pobór zwrotny powinien być uznany za bezpłatny, jako że odpłatność za pobór zwrotny przewidziano tylko w sytuacjach określonych w art. 270 ust. 4 i art. 275 P.w. z 2017 r.
Stanowisko żadnej ze stron nie jest prawidłowe w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Bezsporne jest, że Klasztor w IV kwartale 2020 r. dokonał poboru wód podziemnych (następnie odprowadzonych) w ilości 9 841 m3, co nastąpiło na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. Celem korzystania z wód opisanym w pozwoleniu jest "ogrzewanie klasztoru za pomocą pomp ciepła".
Zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z 21 grudnia 2009 r. i oświadczeniem złożonym przez Klasztor 25 lutego 2021 r. pobór wód będący przyczyną określenia opłaty zmiennej to pobór na potrzeby ogrzewania klasztoru za pomocą pomp ciepła. Jest to więc pobór na potrzeby energetyczne (wytwarzania energii cieplnej). Stosownie bowiem do art. 552 ust. 2 pkt 1 P.w. z 2017 r. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód.
Zarówno skarżący jak i organ nie uwzględniły, że pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód przez Klasztor, w oparciu o które następuje pobór wód wydano na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), dalej: "P.w. z 2001 r."), która to ustawa nie przewidywała obowiązku uiszczania opłat stałych ani zmiennych za szczególne korzystanie z wód, a pojęciem "usług wodnych" posługiwano się tylko w kategoriach ogólnych.
Zarówno opłaty stałe, jak i stanowiące przedmiot sporu w kontrolowanej sprawie opłaty zmienne za usługi wodne wprowadzono P.w. z 2017 r. i obejmowały korzystanie przez podmioty uprawnione z usług wodnych od 1 stycznia 2018 r.
W świetle P.w. z 2017 r. opłaty za korzystanie z wód ujęto w system opłat za usługi wodne, który jest nie tylko szczegółowy w zakresie konkretnych stawek za określone działania, ale także uporządkowany wedle określonych ogólnych ram prawnych.
W art. 35 ust. 3 P.w. z 2017 r. enumeratywnie wyliczono rodzaje usług wodnych wskazując, że obejmują one m. in. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1), ale także korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej (pkt 6).
Analiza poszczególnych punktów art. 35 ust. 3 P.w. z 2017 r. nasuwa myśl, że prawodawca wyróżnia "pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych" w ogólności w rozumieniu korzystania z nich jako zasobu środowiska, odróżniając go od innych, bardziej złożonych postaci korzystania, takich jak m. in. "korzystania z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej".
Korzystanie z wód do celów energetyki stanowi odrębną rodzajowo usługę wodną, mimo tego że w praktyce także na potrzeby energetyki woda z reguły musi zostać pobrana (w potocznym rozumieniu), a w każdym razie musi przedostać się przez urządzenie wodne, aby możliwe było jakiekolwiek jej energetyczne wykorzystanie.
Powyższe wskazuje na to, że ustawodawca z pojęcia poboru wody, o jakim mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. z 2017 r., wyodrębnia w art. 35 ust. 3 pkt 6 działania polegające korzystaniu z wód na potrzeby energetyki.
Całościowa analiza art. 35 ust. 3 P.w. z 2017 r. wiedzie ku tezie, że usługa wodna pobierania wód podziemnych lub powierzchniowych w rozumieniu art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. z 2017 r. to domniemane każde pobieranie wód, zwłaszcza ukierunkowane na ich zużycie lub przekształcenie na cele bytowe lub gospodarcze, za wyjątkiem przypadków, gdy pobieranie wód następuje ściśle w procesie funkcjonalnym wyodrębnionych, szerzej zdefiniowanych rodzajowo usług wodnych, takich jak na przykład "korzystanie z wód do celów energetyki".
Powyższe rozróżnienie między pobieraniem wód jako zasobu środowiska (z reguły w celu zużycia) w rozumieniu art. 35 ust. 1 pkt 1 P.w. z 2017 r. a dokonywaniem tego samego w szerszym procesie funkcjonalnym związanym z energetyką (art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r.) ma istotne znaczenie prawne.
Nie jest zasadna ogólna teza prezentowana przez Dyrektora Zarządu Zlewni, że każdy faktyczny pobór wód powinien być objęty opłatą, a jeżeli nie jest sklasyfikowany, to zawsze standardową opłatą określoną jak za pobór "do innych celów" (art. 274 pkt 2 lit. zj P.w. z 2017 r. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j.). Pogląd taki nie uwzględnia bowiem, że istnieją przypadki poboru wód, które następują w procesie funkcjonalnym szerzej zdefiniowanych rodzajowo usług wodnych i to w ich kontekście należy ustalać odpłatność.
Pobór wód do korzystania z nich do celów energetyki, istotny z punktu widzenia niniejszej sprawy, realizowany jest w ramach odrębnej usługi wodnej (art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r.), a jako taki tylko w pewnych przypadkach jest powiązany z obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne.
Wyrażoną wyżej tezę potwierdza, ale i wyjaśnia swoista regulacja szczególna zawarta w art. 270 ust. 4 P.w. z 2017 r. stanowiącym, że opłatę za pobór wód do celów elektrowni wodnych ponosi się wyłącznie za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie, rozumianej jako woda, która została pobrana, wykorzystana, a następnie odprowadzona w tej samej ilości i niepogorszonej jakości, oraz za pobraną bezzwrotnie wodę technologiczną nieprzeznaczoną wprost do produkcji energii elektrycznej.
W art. 270 ust. 4 P.w. z 2017 r. ustawodawca wyraźnie daje do zrozumienia, że zdaje sobie sprawę, że pobór wód na potrzeby energetyczne, gdzie niekoniecznie chodzi o wykorzystanie wód jako fizycznego zasobu, ale pozyskanie z nich energii (a konkretnie energii kinetycznej albo cieplnej wody), jest nieproporcjonalny w stosunku do energetycznego zysku z wód. W tej wyjątkowej regulacji zezwala więc na naliczenie opłaty "za pobór" (choć trzeba zastrzec, że chodzi o pobór w granicach korzystania z wód dla celu energetycznego), ale w wysokości odpowiadającej ilości wyprodukowanej energii elektrycznej.
Przepis art. 270 ust. 4 P.w. z 2017 r. wyraża regułę zakodowaną w art. 35 ust. 3 P.w. z 2017 r., nakazującą wyróżnić usługi wodne jako różne procesy funkcjonalne. W konsekwencji obowiązywanie tej reguły rzutuje na sposób klasyfikowania usług wodnych pod kątem opłat za nie.
Pobór wód zatem, taki, jak ten, który realizuje Klasztor na potrzeby ogrzewania budynku za pomocą pomp ciepła, nie zakładający użycia wody jako zasobu (to jest zużycia wody lub jej przekształcenia), lecz zakładający jej natychmiastowe odprowadzenie, nie jest poborem wód, o którym stanowi zarówno art. 35 ust. 3 pkt 1 oraz art. 274 pkt 2 lit. zj P.w. z 2017 r. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j. Jest to przypadek czynności będącej elementem procesu usługi wodnej korzystania wód do celów energetyki z art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r., z którym nie powiązano obowiązku ponoszenia opłaty zmiennej.
Warto także zwrócić uwagę na przepisy szczególne dotyczące jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które można skonfrontować z przywołanym przez Dyrektora Zarządu Zlewni § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j.
Prawodawca takich podmiotów jak Klasztor, czyli korzystających z wód do celów energetyki na potrzeby ogrzewania, a konkretnie dokonujących poboru do celów wytwarzania energii cieplnej, nie zwolnił zupełnie z opłat. Zgodnie z art. 274 pkt 1 lit. c P.w. z 2017 r. i § 4 pkt 1 r.ws.s.j. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne nałożone są w formie opłaty stałej (wedle rozporządzenia wynoszą 100 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalny pobór wód podziemnych, z zastrzeżeniem regulacji przejściowej podwyższającej tymczasowo opłatę - § 15). Kwestia opłaty stałej jest poza zakresem niniejszego postępowania, niemniej Sąd wskazuje na regulacje jej dotyczące jako istotne w perspektywy porównawczej. Uzmysławiają one, że prawodawca kształtując jednostkowe stawki opłat za usługi wodne miał świadomość istnienia podmiotów korzystających z wód na potrzeby pozyskiwania energii cieplnej, jako że wprowadził dedykowaną im opłatę stałą. Prawodawca zapewne zdawał sobie też sprawę, że podmioty te korzystają z usługi wodnej dla celów energetyki (art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r.), jednakże mimo to nie zdecydował się na wprowadzenie opłaty zmiennej za pobór wód w ramach takiej wyodrębnionej rodzajowo, kompleksowej usługi wodnej, tak jak to wyraźnie uczynił w art. 270 ust. 4 w zw. z art. 274 pkt 3 P.w. z 2017 r. w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej w obiektach energetyki wodnej.
Dopełniając powyższy wywód warto uwypuklić językową różnicę między art. 274 pkt 1 lit. c P.w. z 2017 r., gdzie wyraźnie jest mowa o delegacji ustawowej dla ustanowienia w rozporządzeniu stawki opłaty stałej z tytułu poboru wód co celów wytwarzania energii elektryczne i cieplnej ("za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej"), a art. 274 pkt 3 P.w. z 2017 r., gdzie w odniesieniu do opłaty zmiennej, delegacja ustawowa obejmuje tylko upoważnienie do określenia stawki opłaty zmiennej za pobór wód w celu wyprodukowania energii elektrycznej, ale już nie cieplnej. Porównanie tych przepisów wskazuje, że intencją ustawodawcy nie było pobieranie opłaty zmiennej z tytułu poboru wód na potrzeby pozyskiwanie energii cieplnej.
W sytuacji, gdy skarżący Klasztor zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym korzysta z wód do celów energetyki (ogrzewania budynków), co stanowi wyodrębnioną, kompleksową usługą wodną z art. 35 ust. 3 pkt 6 P.w. z 2017 r., nie ma podstaw do ustalenia opłaty zmiennej według stawki jak za "standardowy" pobór wód "do innych celów" określonej w § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j. Mamy bowiem do czynienia nie z usługą wodną poboru (woda nie jest pobierana jako fizyczny zasób na konkretne potrzeby i nie dochodzi do jej zużycia ani przekształcenia w ścieki), ale z usługą wodną energetyczną (pozyskiwanie z wody podziemnej energii cieplnej), która w zakresie opłaty zmiennej nie jest odpłatna (por.: wyrok o sygn. akt II SA/Po 680/20 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Niezależnie od przedstawionych wyżej argumentów naliczenie Klasztorowi opłaty zmiennej za nominalną ilość pobranej wody w ramach korzystania z wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego z 21 grudnia 2009 r. prowadziłoby do naruszenia zasady ochrony interesów w toku, wynikającej z zasady zaufania jednostki do Państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzonej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zasada ochrony interesów w toku nie jest co prawda tożsama z gwarancją niezmienności prawa, jednak nie oznacza to, że zmiany prawa mogą dowolnie niweczyć plany i kalkulacje podmiotów, zwłaszcza jeżeli chodzi o kosztowne i proekologiczne przedsięwzięcia niezarobkowe, do których zachęcało samo Państwo.
Klasztor zrealizował bowiem kosztowną inwestycję ogrzewania przy użyciu pomp ciepła i jest faktem powszechnie znanym, że tego rodzaju inwestycje zwracają się przez lata. Dla potrzeb inwestycji skarżący uzyskał pozwolenie wodnoprawne wydane z 21 grudnia 2009 r. uprawniające do korzystania z wód w przewidziany w nim sposób do 21 grudnia 2029 r. Na datę uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, jak i planowania i kalkulowania samej inwestycji Klasztor bazował na art. 294 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w ówczesnym brzmieniu, który stanowił, że zwolniony z opłat jest pobór wody na potrzeby funkcjonowania pomp cieplnych oraz geotermii, wykorzystujących energię wody podziemnej, pod warunkiem zwrotu do wód podziemnych takiej samej ilości wody co najmniej nie gorszej jakości.
Opisane wyżej okoliczności skłaniają ku przyjęciu interpretacji zaprezentowanej na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia, czyli zakładającej nieobjęcie standardową, wysoką opłatą poboru wód realizowanego funkcjonalnie w ramach szerszego procesu składającego się na usługę wodną korzystania z wód do celów energetyki - pozyskiwania energii cieplnej przy użyciu pomp ciepła. W przeciwnym przypadku oznaczałoby to, że ustawodawca zlekceważył podmioty inwestujące w instalacje służące pozyskiwaniu energii odnawialnej i w zaufaniu do Państwa zakładające, przynajmniej w okresie na które udzielono im na to pozwoleń wodnoprawnych, uzyskanie chociażby częściowo założonego zwrotu kosztów inwestycji.
Przekonujące są wywody Klasztoru w reklamacji, że nałożenie na niego opłaty zmiennej z tytułu poboru wody w standardowych stawkach za nominalną ilość m3 wody przepływającej przez pompy ciepła całkowicie niweczy sens ekonomiczny inwestycji. Jest to argument ważny, zwłaszcza że mamy do czynienia nie z inwestycją gospodarczą, zarobkową, w przypadku której należy się godzić z pewnymi ryzykami co do zakładanego zysku, ale z inwestycją dotyczącą potrzeby bytowej klasztoru i jego mieszkańców, zrealizowaną z myślą o ekologii i planowaną do wykorzystania przez wiele lat.
Odnosząc się do skargi Sąd wyjaśnia natomiast, że część przedstawionej przez Klasztor argumentacji nie jest trafna. Sąd nie podziela poglądu, że "pobór zwrotny" wody zdefiniowany w art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r. ma charakter niejako pojęcia autonomicznego, alternatywnego do "poboru" w standardowym rozumieniu, i jako taki nie podlega z zasady opłacie. Art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r. zawiera jedynie wprowadzoną przez prawodawcę na potrzeby ustawy definicję poboru zwrotnego. Sam jednakże w żaden sposób nie określa skutków prawnych sytuacji, w której dany pobór wód spełnia przesłanki dla uznania go za pobór zwrotny. Przepisy szczególne P.w. z 2017 r. do instytucji poboru zwrotnego odwołują się zaś wyłącznie w powiązaniu z hodowlą lub chowem ryb oraz w kontekście dopuszczalności zmniejszenia niezbędnego do zachowania przepływu nienaruszalnego (art. 403 ust. 8 P.w. z 2017 r.), co oznacza, że definicja ta nie znajdzie zastosowania w kontrolowanej sprawie, nie dotyczącej żadnego z tych zagadnień.
Zaskarżoną decyzję wydano zatem z naruszeniem prawa materialnego wyrażającym się w tym, że ustalono dla Klasztoru opłatę standardową za pobór wód (czyli jak za pobór "do innych celów" zgodnie z art. 272 ust. 1 P.w. z 2017 r. w zw. z m. in. § 5 ust. 1 pkt 36 r.ws.s.j.) w sytuacji, gdy skarżący nie korzystał z usługi wodnej poboru wody (art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. z 2017 r.), ale usługi wodnej kompleksowej korzystania z wód do celów energetyki (art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. z 2017 r.). W ramach tej ostatniej opłatą zmienną objęto tylko przypadek pozyskiwania z wody energii elektrycznej, ale już nie cieplnej, którą pozyskuje Klasztor.
Nie naruszono natomiast przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). Dyrektor Zarządu Zlewni przyjął pogląd merytoryczny, którego Sąd nie akceptuje, ale nie oznacza to, że z punktu widzenia proceduralnego niewłaściwie przeprowadził postępowanie. Na potrzeby sprawy zebrano wystarczające informacje, a uzasadnienie rozstrzygnięcia od strony formalnej nie budzi zastrzeżeń.
Z powodów opisanych wyżej nie można także uznać zarzutu naruszenia art. 16 pkt 40 P.w. z 2017 r., zawierającego definicję "poboru zwrotnego".
Wobec tego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.