III SA/Po 880/22

III SA/Po 880/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 72 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 29 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2023 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 sierpnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Marszałka Województwa [...] z 15 kwietnia 2022 r. nr [...] unieważniającej egzamin państwowy na prawo jazdy kat. B (część praktyczna), zdawany w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P. dnia 21 stycznia 2022 r. przez E. Z. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W zaskarżonym rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną.
E. Z. 21 stycznia 2022 r. uzyskał negatywną ocenę z egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B (z części praktycznej) zdawanego w WORD w P. od egzaminującego go A. S.. Z arkusza egzaminu oraz pisemnego uzasadnienia samego egzaminatora wynika, że praktyczną część egzaminu przerwano z powodu niezastosowania się przez zdającego do znaku zakazu ruchu, tj. zaistnienia przyczyny, o której mowa w § 16 ust. 1 pkt 1 tabeli nr 1 załącznika 2 pkt 9.8. rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania i uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. 2019 r. poz. 1206, dalej: r. egz.). Zdaniem egzaminatora niezastosowanie się przez egzaminowanego do znaku B-1 uprawniło egzaminatora do natychmiastowego przerwania egzaminu ze względu na bezpośrednie zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego w myśl przepisu art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, dalej: u.k.p.). W związku z prowadzonymi przez organ pierwszej instancji postępowaniami skargowymi od dwóch innych negatywnych ocen z egzaminów zdawanych u tego samego egzaminatora i przerwanych w tym samym miejscu, w dokumentacji przekazanej organowi ujawniono rażące naruszenie przepisów u.k.p. W wyniku kontroli doraźnej WORD stwierdzono, że egzaminator wykorzystywał nieprawidłowo oznakowane zabezpieczenie robót drogowych do przerwania egzaminów i wystawienia oceny negatywnej.
Jak wynika z oceny egzaminatora nadzorującego z 3 marca 2022 r. w tym samym konkretnym miejscu przy ul. [...] w P. i w ten sam sposób egzaminator A. S. zakończył w ciągu 4 dni (w okresie 21.01.-25.01.2022 r.) łącznie 11 egzaminów.
Organ I instancji uznał, że analiza przebiegu egzaminu zarejestrowana na płycie DVD wykazała, że egzaminator wydał zdającemu na drodze dwukierunkowej jednojezdniowej ul. [...] w P. następujące polecenie: Proszę zawrócić na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego. Z racji tego, że egzaminator nie wskazał dokładnego miejsca do wykonania polecenia zawracania, egzaminowany jechał na wprost w poszukiwaniu dogodnego miejsca do zawrócenia z użyciem biegu wstecznego. W momencie zbliżania się do miejsca, gdzie znajdował się znak B1 (zakaz ruchu), znajdujący się po lewej stronie jezdni pod barierą zabezpieczającą awarię, egzaminator wykonał hamowanie awaryjne i przerwał egzamin. Analiza przebiegu nagrania egzaminu, zdjęć z miejsca jego przerwania oraz pisemne stanowisko zarządu w/w drogi, tj. ZDM w P. i Miejskiego Inżyniera Ruchu w P. o niezasadnym zastosowaniu w tym miejscu znaku B1 oraz o nieprawidłowej organizacji ruchu w tym miejscu – wykazały, że przerwanie egzaminu było bezzasadne. Dodatkowo organ pierwszej instancji powołał się na ocenę zaistniałej sytuacji dokonaną przez egzaminatora nadzorującego, który jednoznacznie uznał, że oznakowanie było nieprawidłowe, a egzamin przeprowadzono nierzetelnie.
Zdaniem organu pierwszej instancji egzaminator – oprócz nieprawidłowego oznakowania, o którym jako specjalista powinien mieć wiedzę – wbrew wymogom poz. 12 pkt 3 w tabeli 7 załącznika nr 2 r. egz. nie wskazał miejsca do wykonania manewru zawracania. Jego polecenie było nieprecyzyjne i zostało wykorzystane do przerwania egzaminu w miejscu nieprawidłowo oznakowanym. Naruszone zostały przepisy art. 63 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz poz. 12 pkt 3 w tabeli 7 załącznika nr 2 r. egz., co miało bezpośredni wpływ na wynik egzaminu.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazało, że kluczowym dowodem w niniejszej sprawie jest nagranie DVD z przebiegu przedmiotowego egzaminu. Organ powołał się również na stanowiska i oceny zarządcy drogi, tj. Zarządu Dróg Miejskich w P. (dalej: ZDM) oraz podmiotu odpowiedzialnego za organizację ruchu w tym miejscu - Miejskiego Inżyniera Ruchu w P. (dalej: MIR) oraz egzaminatora nadzorującego stwierdzając, że oznakowanie w miejscu przerwania egzaminu było nieprawidłowe, a zatem wystawienie przez egzaminatora oceny negatywnej było niezasadne. W ocenie organu nieprawidłowe oznakowanie będące podstawą przerwania egzaminu - jest już samoczynną przesłanką do unieważnienia egzaminu, gdyż w sytuacji gdyby oznakowanie było prawidłowe, egzamin nie zostałby przerwany. W związku z powyższym organ uznał, że zasadne jest unieważnienie egzaminu zdawanego 21 stycznia 2022 r. Dodatkową przesłanką unieważnienia egzaminu zdaniem Kolegium było nierzetelne przeprowadzenie egzaminu. Egzaminator powinien był wyznaczyć osobie egzaminowanej miejsce manewru zawracania. Nieprecyzyjne polecenie egzaminatora stanowi naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz było niezgodne ze wskazanym w tabeli 7 poz. 12 pkt 3 załącznika nr 2 do r. egz. Doprowadziło również do wykonania manewru w miejscu źle oznakowanym i w konsekwencji natychmiastowego przerwaniu egzaminu.
A. S. w skardze do Sądu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy nie było podstaw do stwierdzenia, że skarżący przeprowadził egzamin w sposób niezgodny z przepisami u.k.p.;
- art. 6 i art. 19 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 178 ze zm., dalej: P.r.d.) oraz § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2017 r. poz. 784 , dalej: r.w.z.r.) przez dokonanie z naruszeniem przepisów o właściwości przez organ oceny, że znak B-1 nie obowiązywał na ul. [...] w P.;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do arbitralnego uznania, że organizacja ruchu została wprowadzona nieprawidłowo i niezgodnie z przepisami oraz wprowadzała kierowców w błąd oraz przez pominięcie, że organ zarządzający ruchem nie zażądał wprowadzenia zmian lub usunięcia wprowadzonej organizacji ruchu;
- art. 5 i 7 P.r.d. przez arbitralne i nieuprawnione wyłączenie obowiązku stosowania się uczestników ruchu drogowego do znaku B-1 co w sposób nieuprawniony podważyło zasadność przerwania egzaminu;
- § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze w zw. z poz. 12 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do r. egz. przez błędne przyjęcie, że wypowiedzenie przez skarżącego zdania: "Proszę zawrócić na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego" nie stanowi wyznaczenia miejsca do wykonania manewru zawracania; tymczasem ustawodawca rozróżnia manewry zawracania (wyznaczenie miejsca) oraz parkowania (wyznaczenie miejsca poprzez wskazanie tego miejsca osobie egzaminowanej) jako zupełnie odrębne manewry, sprawdzające zupełnie inne kompetencje osób egzaminowanych;
- art. 52 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez pominięcie, że zastosowana została organizacja ruchu wprowadzona w trybie awaryjnym, a zatem niezastosowanie się do znaku B-1 bezpośrednio zagrażało życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, gdyż naprawa awarii wymagała celowego uszkodzenia podbudowy drogi stabilizującej nośność i bezpieczeństwo drogi, co zostało pominięte przez Kolegium.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii prawno-projektowej z 9 września 2022 r. autorstwa r. pr. dr inż. J. H. inżyniera ruchu drogowego oraz mgr inż. P. S. inżyniera ruchu drogowego certyfikowanego audytora bezpieczeństwa ruchu drogowego, dołączonej do skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 20 marca 2023 r. strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
- pisma z 24 listopada 2022r. przesłanego do [...] S.A. [...] w sprawie wprowadzonej w trybie awaryjnym organizacji ruchu na ul. [...],
- pisma [...] S.A. z 2 grudnia 2022r. znak: [...] dotyczącego zastosowania w trybie awaryjnym organizacji ruchu na ul. [...],
- decyzji ZDM z 3 lutego 2022 r. znak: [...], na mocy której ZDM działając z up. Prezydenta Miasta P. nałożył na [...] S.A. opłatę za zajęcie pasa drogowego na ul. [...] nr [...] w związku z koniecznością usunięcia awarii w dniach od 19 do 26 stycznia 2022 r. Jak wynika z decyzji opłatę w wys. 2 400 zł nałożono za całkowite zamknięcie ruchu na jezdni w w/w lokalizacji.
Zdaniem strony skarżącej ani egzaminator nadzorujący, ani ZDM nie mają kompetencji do decydowania o kształcie stałej, uproszczonej lub awaryjnej organizacji ruchu. Kompetencje w tym zakresie leżą wyłącznie w gestii organu zarządzającego ruchem na drodze (tj. Biura do spraw zarządzania ruchem drogowym – Oddział Zatwierdzeń i Odbiorów Organizacji Ruchu, MIR). W okresie 19.01.2022 r. - 14.02.2022 r. w kontekście regulacji art. 5 P.r.d. istniejące znaki drogowe B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach" korzystały z prymatu legalności i prawidłowego ich zastosowania. W tym okresie organ zarządzający ruchem nie zakwestionował ich legalności. Poddawania w wątpliwość legalności tych znaków nie miał więc również egzaminator ani egzaminowany. Tym samym stanowisko ZDM z 8 lutego 2022r. o nieprawidłowym umieszczeniu tego znaku pozostaje indyferentne prawnie. Skarżący podniósł ,że słusznie uznał, że naruszenie dyspozycji znaku B- 1 stanowiło podstawę do przerwania egzaminu z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uczestników ruchu, o czym świadczyły pisma [...] S.A. oraz opinia biegłego. Zagrożenie było oczywiste i bezpośrednie i znajdowało się pod ziemią (z uwagi na awarię kanalizacji), czego urządzenie rejestrujące znajdujące się w pojeździe nie mogło zarejestrować. Skarżący podał, że egzaminator nadzorujący potwierdził istnienie tego znaku i wskazał, że jest on nieprzekraczalny. Wskazanie przez skarżącego miejsca zawracania było prawidłowe, nie wymagało podania konkretnego miejsca do którego manewr ma być wykonany. Nadto, pomimo toczących się postępowań sądowych dotyczących 11 unieważnionych przez Marszałka, a przeprowadzonych przez skarżącego egzaminów wobec skarżącego zapadła nieostateczna decyzja o skreśleniu z ewidencji egzaminatorów z powodu rzekomego wielokrotnego przeprowadzenia egzaminu państwowego na prawo jazdy w sposób niezgodny z przepisami u.k.p. Egzaminy zostały przerwane, gdyż polecenie zadania wykonania manewru zawracania przy użyciu biegu wstecznego wydane w sposób identyczny na tej samej drodze wykonane zostały nieprawidłowo w sposób zagrażający życiu i zdrowiu uczestników ruchu. Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie wykazały, że egzaminator w sposób jasny naruszył prawo podczas egzaminu. Egzaminowany miał obowiązek przestrzegać znaku B-1, a egzaminator wybrał do wykonania manewru zawracania jezdnię z licznymi podjazdami i bramami wjazdowymi na posesje pozwalające na wykonanie tego manewru. Wjechanie przez egzaminowaną za znak B- 1 w trakcie prowadzonych robót związanych z awarią kanalizacji musiało skutkować przerwaniem egzaminu praktycznego na prawo jazdy z uwagi na bezpośrednie zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 72 ust.1 pkt 2 u.k.p., zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W myśl zaś art. 72 pkt 1 i pkt 2 u.k.p. marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy z urzędu lub na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.k.p.). Z kolei wedle art. 67 ust. 1 pkt 4 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 ustawy, w ramach którego unieważnia egzamin.
W szczególności Marszałek Województwa może przeprowadzić kontrolę doraźną w trybie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 22 czerwca 2017 r. w sprawie kontroli wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego (Dz. U. poz. 1325 ze zm., dalej: rozporządzenie), w czasie której bada się wyłącznie zagadnienia wynikające ze złożonych skarg lub z pozyskanych informacji w zakresie przeprowadzania egzaminów państwowych. Z wyżej wskazanego uprawnienia Marszałek skorzystał przeprowadzając taką kontrolę w niniejszej sprawie.
Przepis § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia określa, że kontrolę przeprowadza osoba upoważniona przez marszałka województwa, na podstawie legitymacji służbowej i imiennego upoważnienia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia kontrola obejmuje, odpowiednio do zakresu określonego w § 2, sprawdzenie: 1) spełniania wszystkich warunków niezbędnych do przeprowadzania egzaminów państwowych; 2) prawidłowości prowadzenia dokumentacji związanej z przeprowadzaniem egzaminów państwowych; 3) prawidłowości przeprowadzania części teoretycznej egzaminów państwowych;4) prawidłowości przeprowadzania części praktycznej egzaminów państwowych; 5) spełniania przez egzaminatorów przeprowadzających egzaminy państwowe niezbędnych wymagań; 6) pozostałej działalności ośrodka związanej z przeprowadzaniem egzaminów państwowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia osoba kontrolująca ustala stan faktyczny na podstawie dowodów zebranych w toku kontroli. Dowodami zebranymi w toku kontroli są w szczególności zgromadzona dokumentacja, w tym fotograficzna lub audiowizualna, wyniki oględzin, przesłuchania świadków, pisemne wyjaśnienia i oświadczenia.
Równocześnie przepis art. 69 ust. 3 pkt 2 u.k.p. przewiduje, że Marszałek Województwa w ramach kontroli działalności wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów państwowych sprawdza w szczególności zgodność egzaminu z wymaganiami określonymi w ustawie i przepisach wydanych na podstawie art. 66. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 4 pkt. 1 u.k.p. kontrolę przeprowadza upoważniona przez marszałka województwa osoba, która ma prawo: 1) żądania od egzaminatorów i pracowników wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji, w szczególności zapisów, o których mowa w art. 54, oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli.
Z powołanych przepisów wynika, że Marszałek Województwa ma możliwość weryfikacji wyniku przeprowadzonego egzaminu państwowego na prawo jazdy. Ustawodawca powierzył marszałkowi województwa nadzór nad całością procesu ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, nad czynnościami związanymi z przeprowadzaniem egzaminu państwowego, nad jego przebiegiem oraz nad uprawnieniami egzaminatorów. Ww. przepisy upoważniają wprost do oceny działania egzaminatorów. Z posiadanych przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów u.k.p..
W kontrolowanej sprawie zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy administracji i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń faktycznych wyznaczały przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zarzucane naruszenie przepisów postępowania w zakresie badania i oceny okoliczności faktycznych sprawy związane jest w sposób bezpośredni z dokonaną wykładnią prawa materialnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1489/21, powołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezgodność z przepisami nie oznacza tylko naruszenie przepisów u.k.p., ale także przepisów aktów wykonawczych wydanych do ww. ustawy (por.: wyrok NSA z 17 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2213/16; wyrok NSA z 27 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 2025/18 oraz wyrok NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 733/19, dostępne jak wyżej).
W niniejszej sprawie egzamin praktyczny E. Z. przeprowadzany 21 stycznia 2022 r. został przerwany z powodu stwierdzenia przez egzaminatora, że zaistniała okoliczność określona w art. 52 ust. 2 u.k.p. Zgodnie z ww. przepisem część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań, w przypadku gdy zachowanie osoby egzaminowanej zagraża bezpośrednio życiu lub zdrowiu uczestników ruchu drogowego.
Organ zasadnie objął zakresem kontroli nie tylko stronę formalną egzaminu, ale również sposób jego przeprowadzenia, w tym prawidłowość oznakowania będącego podstawą przerwania egzaminu oraz miał na względzie postawę i działania egzaminatora w jego trakcie. Celem ustalenia okoliczności faktycznych sprawy organ miał prawo zwrócenia się o wydanie opinii do stosownych organów, jak również o dokonanie oceny oznakowania drogi oraz zachowania egzaminatora przez egzaminatora nadzorującego. W uprawnieniach nadzorczych marszałka województwa mieści się bowiem prawo do weryfikacji prawidłowości wykonania egzaminu, w tym oceny konkretnego zadania egzaminacyjnego. Weryfikacja ta najczęściej odbywa się na gruncie oceny poprawności zastosowania w poszczególnych zadaniach egzaminacyjnych norm z zakresu ruchu drogowego i pozwala ocenić czy egzamin był przeprowadzony zgodnie z przepisami u.k.p., a jeżeli nie, to czy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (por.: wyrok NSA z 27 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2025/18).
Należy wskazać, że posiadane przez egzaminatora przeprowadzającego egzamin na prawo jazdy uprawnienia pozwalające na sprawdzenie umiejętności osób egzaminowanych nie uprawniają do arbitralnego, niemożliwego do zakwestionowania wyniku egzaminu. Zabezpieczeniem osób egzaminowanych przed takimi rozstrzygnięciami, podejmowanymi zazwyczaj w sytuacji dynamicznej, w której brak jest czasu na spokojną ocenę sytuacji, jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez uprawniony organ, który w oparciu o zarejestrowany przebieg egzaminu jest w stanie dokonać rzetelnej, spokojnej oceny zasadności stanowiska egzaminatora. Egzaminator przeprowadzający egzamin, w arkuszu egzaminacyjnym wskazał, że przyczyną wystawienia oceny negatywnej oraz przerwania egzaminu było niezastosowanie się przez osobę egzaminowanego do znaku zakazu ruchu tj. przyczyna, o której mowa w § 16 ust. 1 pkt ab initio r. egz., zgodnie z którym egzaminator przerywa egzamin państwowy jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p. W ocenie egzaminatora doszło do spełnienia dyspozycji, o której mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., zgodnie z którym część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. W ocenie egzaminatora zachowanie osoby zdającej egzamin, przejawiające się w niezastosowaniu się do znaku B-1 "zakaz ruchu w obu kierunkach", zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Ocena ta była błędna, co przekonująco zdaniem Sądu wykazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 68 ust. 2 u.k.p. w sprawach o unieważnienie egzaminów na prawo jazdy opinię wyraża egzaminator nadzorujący, o którym mowa w art. 54 ust. 6 u.k.p., tj. dodatkowy egzaminator, który nadzoruje egzamin wyznaczony przez dyrektora WORD. Zgodnie z pisemną oceną zaistniałej sytuacji wyrażoną przez egzaminatora nadzorującego, egzaminator przeprowadzający egzamin na prawo jazdy podjął niewłaściwą decyzję co do przerwania egzaminu i wystawienia osobie egzaminowanej wyniku negatywnego. W ocenie egzaminatora nadzorującego A. S. jako egzaminator nieprawidłowo zakwalifikował błędne wykonanie przez osobę egzaminowaną zadania w ruchu drogowym.
W ocenie organu kontrolującego przerwanie egzaminu było niezasadne. Podkreślić należy, że stan faktyczny jest niesporny i nie wymaga - w ocenie Sądu - przytaczania. Spór sprowadza się do jego oceny i rezultatu w postaci podstaw - lub braków podstaw - do przerwania egzaminu z uwagi na bezpośrednie zaistnienie zagrożenia dla życia lub zdrowia. Wbrew głównej argumentacji skarżącego przedmiotem oceny nie jest prawidłowość oznakowania drogi, a jedynie zasadność unieważnienia egzaminu z powodu zaistnienia w jego trakcie bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia. Sąd podziela stanowisko organu, że w tym konkretnym stanie faktycznym do takiego zagrożenia nie doszło, a w rezultacie przerwanie egzaminu na tej podstawie było niezasadne.
Trafnie organ podkreślił w decyzji, że na nieprawidłowość oznakowania wskazał ZDM (pismo z 8 lutego 2022 r.), która to jednostka - zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376) - w imieniu Prezydenta Miasta P. zarządza drogami.
Nieprawidłowe oznakowanie potwierdził również Miejski Inżynier Ruchu, który w piśmie z 4 lutego 2022 r. stwierdził, iż "znaki B-1 powinny być zdjęte, a prace od najazdu wygrodzone tablicą prowadzącą ze światłami żółtymi".
Zważyć należy, że konstrukcja art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uaktywnia kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego jedynie wówczas, gdy w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów ustawy nie można zaakceptować jego wyniku. Oznacza to tym samym, że naruszenie prawa musi bezpośrednio przekładać się na zasadność końcowego wyniku egzaminu: pozytywnego, bądź negatywnego (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 8 września 2021 r. II SA/Rz 971/21).
Konstatacja ta jest wystarczająca do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd dostrzega jednocześnie w tym miejscu, na co organ wskazywał, że rozpoznawana sprawa jest jedną z kilku osadzonych dokładnie w takim samym stanie faktycznym. W każdej z nich skarżący jako egzaminator tak kierował przebiegiem egzaminu, aby egzaminowana osoba znalazła się w tym samym miejscu, co do którego istniała wątpliwość w zakresie prawidłowości oznakowania prowadzonych tam robót. Wątpliwość ta była na etapie egzaminu tym większa, że – jak wynika z załączonych do akt nagrań z przebiegu egzaminu – mimo określonego oznakowania jednym – nie zajętym przez roboty pasem – samochody przejeżdżały, a roboty drogowe nie były wykonywane.
Przy rozważaniu zaistnienia przesłanki określonej w art. 52 ust. 2 u.k.p. podkreślenia wymaga również, że cechami zachowania osoby zdającej egzamin, które decydują, że jest to zachowanie skutkujące zakończeniem egzaminu są rodzaj i bliskość zagrożenia (zagrożenie dla życia i zdrowia, zagrożenie bezpośrednie). Ocena czy konkretne zachowanie osoby zdającej spełnia przesłanki z art. 52 ust. 2 tu.k.p. jest dokonywana przez egzaminatora w sytuacji dynamicznej, zależnej od sytuacji na drodze. W tej mierze egzaminator musi dokonać oceny natychmiastowej - inaczej niż organ, który może dokonać tej samej oceny na podstawie nagrania, które można wielokrotnie odtworzyć (por.: wyrok WSA w Poznaniu z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 525/19).
W świetle powyższego skarżący jako osoba z wieloletnią praktyką egzaminatora winien mieć świadomość, że takie ustawienie znaku może wywoływać wątpliwości co do jego obowiązywania i prawidłowości posadowienia. Zwrócić należy uwagę, że z załączonego do akt nagrania z egzaminu wynika, wbrew ocenie egzaminatora, że znak nie jest doskonale widoczny. Ustawienie go poniżej barierek i pod kątem do pasa drogowego powoduje, że w trakcie egzaminu egzaminowana osoba mogła mieć wątpliwości co do jego obowiązywania. Należy również podkreślić, że za pomocą barierek został wydzielony wyłącznie fragment drogi, przy faktycznym zachowaniu ruchu na przedmiotowej ulicy.
Należy pamiętać, że państwowy egzamin na prawo jazdy jest postępowaniem administracyjnym, w którym egzaminator decydując o pozytywnym lub negatywnym wyniku egzaminu decyduje jednocześnie o nabyciu lub nie uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych też względów w razie zaistnienia wątpliwości wpływających końcowy wynik egzaminu – jak w niniejszej sprawie - winny być one rozstrzygane na korzyść osoby egzaminowanej.
Dlatego też zasadnie organ zinterpretował przepis art. 52 ust. 2 u.k.p. na korzyść osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy wzięły pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji w tym arkusz przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy, opinię egzaminatora nadzorującego, a także nagranie DVD z przebiegu egzaminu, jak i stanowisko podmiotów odpowiedzialnych za prawidłowość ustawienia znaków. Zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy uznać należało za kompletny.
Przedłożone przez skarżącego dokumenty potwierdzały umieszczenie znaku B-1 na ul. [...], co było zgodne z niekwestionowanym stanem faktycznym w sprawie. Stanowisko [...] S.A. odnośnie konieczność wyłączenia ruchu drogowego na ulicy, na której wykonywane były naprawy awarii i decyzja zezwalająca na zajęcie pasa drogowego również nie budzą wątpliwości. Nie mają jednak w analizowanym przypadku wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie wyjaśniły bowiem stanu faktycznego w dniu awarii, ustawienia znaku B-1 pod kątem w stosunku do ulicy, pozostawionego wolnego pasa po prawej stronie wykopu, zasypanego dołu po wykonanych robotach, braku wykonywania jakichkolwiek prac. Nadto w czasie przeprowadzanego egzaminu, jak wynika ze zdjęć i z nagrania, a co zostało potwierdzone w piśmie Urzędu Miasta P. [...] z 4 lutego 2022 r. prace zostały przerwane i umożliwiono mieszkańcom przejazd. W takim wypadku znaki B-1 powinny być zdjęte, a prace od najazdu wygrodzone tablicą prowadzącą ze światłami żółtymi, co z uwagi na nieprawidłowości w oznakowaniu nie nastąpiło. Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostawało również pismo WORD z 14.11.2022 r. o posiadanych przez egzaminatora nadzorującego uprawnieniach. Uprawnień skarżącego do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy nikt nie kwestionował. Okoliczność, że egzaminator nadzorujący posiadał węższe niż skarżący uprawnienia nie podważało zasadności stanowiska zajętego przez egzaminatora nadzorującego w zakresie oceny podstaw przerwania egzaminu. Wbrew zarzutom strony skarżącej nie było ono traktowane przez organy jako wyrocznia, a podlegało ocenie w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego, w tym nagrania DVD z przeprowadzonego egzaminu i pism ZDM oraz Oddziału Zatwierdzeń i Odbiorów Organizacji Ruchu. Opinia dołączona do skargi również nie stanowiła dowodu podważającego prawidłowość rozstrzygnięcia organu. Potwierdzała stanowisko skarżącego co do znaczenia umieszczonego na drodze znaku B-1 i zawierała wnioski dotyczące zasadności unieważnienia egzaminu, które pozostają w kompetencji organów, nie zaś biegłych. Opinię tę oparto na dokumentach, które nie były kwestionowane w sprawie, lecz nie odniesiono się w niej szczegółowo do sytuacji, która miała miejsce w dniu 21 stycznia 2022 r., tj. w dacie unieważnionego egzaminu. Tymczasem w niniejszej sprawie znaczenie miała nie tyle legalność umieszczenia znaku B-1 na ul. [...] i ocena organizacji ruchu, czy niekwestionowany ogólny obowiązek przestrzegania znaków drogowych, co zasadność przerwania egzaminu przez skarżącego w tej konkretnej sytuacji z powodu istnienia bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. skarżący miał wiedzę o organizacji ruchu na ul. [...]. W tym samym dniu, w tym samym miejscu w zbliżonych sytuacjach unieważnił 4 egzaminy, a w dniach 22, 24 i 25 stycznia 2022 r. kolejne osoby. Również nagranie części praktycznej egzaminu z 21 stycznia 2022 r. zdającego E. Z. ujawnia okoliczność, że skarżący po pierwszej nieudanej próbie skierowania egzaminowanej na ul. [...], intencjonalnie tak prowadził trasę zdającej, by doprowadzić ją ponownie do ul. [...], na której na jednym z pasów (lewym, wedle kierunku jazdy egzaminowanej) umieszczono znak B-1. Zatem, skarżący, mimo wskazywanego jego zdaniem bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia uczestników ruchu na ul. [...], kierował egzaminowanych, w tym egzaminowanego w pobliże "zagrożenia". Powołując się na zasadność swojego stanowiska w zakresie niebezpieczeństwa podmywania warstwy podbudowy jezdni, jej spękań czy zapadania, wybierał właśnie to miejsce na przeprowadzenie egzaminu. Sytuacja zagrożenia nie była tzw. dynamiczną sytuacją na drodze, nie miało miejsce nieprzewidziane niebezpieczne zachowanie egzaminowanej, które można kwalifikować jako zbliżone do przykładowo wskazanych w piśmie Dyrektora Departamentu Transportu Drogowego z 23 października 2019 r., dołączonego do pisma skarżącego z 27 stycznia 2023 r. Egzaminowany wjechał w ul. [...] na wyraźne polecenie egzaminatora. Skarżący wydał polecenie zawrócenia na tej drodze z wykorzystaniem biegu wstecznego w sytuacji, gdy przed znakiem B- 1 był tylko jeden wolny wjazd na parking, za którym stał zaparkowany samochód, a nie liczne bramy i podjazdy, jako podawał w piśmie z 27 stycznia 2023 r. Kolejne miejsce do ewentualnego zawrócenia znajdowało się za znakiem B-1. Trudno więc w takiej sytuacji przyjąć, że polecenie wydane przez skarżącego w precyzyjny sposób wskazywało miejsce zawracania. Skarżący kierując egzaminowanego w miejsce - jak sam wskazywał – "bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia" uwzględniając fakt, że może się nie zatrzymać (miało to bowiem miejsce w przypadku 11-tu innych egzaminowanych) uniknięcia zagrożenia upatrywał jedynie w sprawnie działającym układzie hamulcowym i swoim refleksie, co w świetle jego stanowiska o niebezpieczeństwie, które mogło znajdować się pod ziemią mogłoby być uznane za zachowanie niezwykle ryzykowne. Z uwagi jednak na nieprawidłowe oznakowanie, zakończenie prac, takim nie było. W takiej sytuacji nie można uznać, że egzaminowany dopuścił się rażącego zachowania wymagającego przerwania egzaminu, czyli takiego, które bezpośrednio zagrażało życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Prawidłowo organy uznały więc, że gdyby oznakowanie było prawidłowe, egzamin nie zostałby przerwany. Stanowisko skarżącego sprowadzające się do polemiki z organem w kwestii prawidłowości ustawienia znaków nie potwierdziło zasadności przerwania egzaminu. Życie i zdrowie ludzkie jest wartością nadrzędną a jego bezpośrednie zagrożenie wynikające z zachowania egzaminowanej osoby uzasadnia przerwanie egzaminu. W przedmiotowej sytuacji takie zagrożenie nie miało miejsca.
Reasumując Sąd stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję działał w granicach prawa i powierzonych mu uprawnień. W konsekwencji w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B zdawanego w WORD w P. dnia 21 stycznia 2021 r. przez E. Z..
Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia co do zgodności z prawem wykazała brak uchybień uzasadniających jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Jako prawidłowe zatem należało ocenić unieważnienie przez Marszałka Województwa [...] egzaminu na prawo jazdy, na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Wobec powyższego skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.