III SA/Po 847/21

III SA/Po 847/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka /przewodniczący/
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Robert Talaga
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 917/22 - Wyrok NSA z 2022-10-12
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 7
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 152
par. 10 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
Sentencja
Dnia 01 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st.sekr.sad. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 lutego 2022 roku przy udziale sprawy ze skargi M. J. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] grudnia 2020r. do [...] stycznia 2021r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2021 r. M. J. (dalej także jako wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu (na urzędowym formularzu). Napisała we wniosku, że zwraca się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.; prowadzi jako przeważającą działalność wg kodu PKD 8230.Z.
Decyzją z 17 lutego 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. , wskazując na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152, dalej jako Rozporządzenie) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., dalej jako usus), odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
W uzasadnieniu organ powołał treść § 10 ust. 1 Rozporządzenia. Następnie napisał, że po weryfikacji kodu PKD podanego we wniosku z figurującym na 30 listopada 2020 r. w bazie Urzędu Statystycznego, jako przeważający rodzaj działalności jest prowadzona działalność wg kodu PKD 43.21.Z, który nie figuruje w wykazie kodów PKD na podstawie których przysługuje zwolnienie z opłacania składek - Tarcza 7.0.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca napisała, że w jej przypadku rejestr CEiDG prezentuje błędnie oznaczenie przeważającej działalności gospodarczej. Może to wynikać z losowości w działaniu systemu w zakresie prezentowania poszczególnych kodów PKD, a tym samym ich umieszczania jako przeważająca bądź pomocnicza działalność. Załączyła wydruk z rejestru REGON, w którym wskazuje się wyłącznie działalność przeważającą. Napisała, że dane tam ujawnione są zgodne z rzeczywistością. Oświadczyła, że działalność w zakresie organizacji targów, wystaw i kongresów jest jej podstawową w zakresie kreowania przychodów działalnością. Ponadto załączyła pismo z 29 stycznia 2021 r. z Urzędu Statystycznego w P., w którym organ ten wskazuje, iż zmiana przeważającego kodu PKD nastąpiła 03 grudnia 2020 r. z wsteczną datą zmiany tj. od 14 stycznia 2010 r., na kod 8230.Z. Oceniła, że rolą organu jest podejmowanie decyzji w zgodzie z rzeczywistym stanem faktycznym, nie zaś w oparciu o dane, co do których przepisy prawa nie regulują metody ujawniania kolejności wpisów w zakresie różnych kategorii prowadzonych działalności. Nadto powołała się na faktury przedłożone do akt postępowania o numerze wskazanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. , wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymał w mocy ww. decyzję z 17 lutego 2021 r.
W uzasadnieniu ZUS powtórzył, przytaczając § 10 ust. 1 Rozporządzenia, że z przepisów wprost wynika, że przeważający rodzaj działalności według PKD 2007 na dzień 30 listopada 2020 r., który umożliwia ewentualne skorzystanie z prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od dnia 01 grudnia do dnia 31 stycznia 2021 r., w przypadku spełnienia pozostałych warunków, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON. Na podstawie danych z rejestru REGON na dzień 30 listopada 2020 r. nie został potwierdzony jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej wskazany przez wnioskodawczynię kod PKD 82.30.Z. Z informacji przekazanych przez Urząd Statystyczny wynika, iż przeważający kod PKD na dzień 30 listopada 2020 r. to 43.21.Z. Z zapisów baz rejestru REGON wynika, że zmiany kodu przeważającej działalności z kodu 82.30.Z na kod 43.21.Z dokonano w rejestrze na podstawie danych z wniosku CEIDG-1 z 25 czerwca 2013 r. Natomiast 03 grudnia 2020 r. na podstawie wniosku, kod PKD został ponownie zmieniony na 82.30.Z, z datą wsteczną, tj. od 14 stycznia 2010 r.
ZUS ocenił, że z uwagi na okoliczność, iż zmiana kodu PKD przeważającej działalności gospodarczej, na uprawniający do uzyskania pomocy, została dokonana po 30 listopada 2020 r. (z datą obowiązywania wstecz) nie ma podstaw do uznania, że został spełniony warunek prowadzenia działalności z określonym kodem PKD na dzień 30 listopada 2020 r.
Na opisaną decyzję M. J., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik zarzucił:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia w zw. z art. 31zo ustawy COVID-19 - poprzez błędną ich wykładnię polegającą w szczególności na przyjęciu, iż skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z opłacania składek, w tym przede wszystkim przesłanki legitymowania się jako przeważającą działalnością jednym z kodów wskazanych w rzeczonych przepisach;
b) naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 80 w zw. z art. 6 Kpa - poprzez wybiórczą ocenę dowodów, polegającą w szczególności na tym, że organ pominął przedstawione przez skarżącą wyciągi z rejestru REGON, uznając je za niewiarygodne i nieistotne dla postępowania administracyjnego. Ponadto organ całkowicie pominął dane, do których miał dostęp, z których wynika, iż z dniem 3 grudnia 2020 r. dokonano zmiany kodu przeważającej działalności z data wsteczną, tj. 14 stycznia 2010 r.
Uzasadniając skargę pełnomocnik napisał między innymi, że skarżąca zwróciła się do Urzędu Statystycznego z wnioskiem o wyjaśnienie kwestii zmian wpisu w CEiDG, w zakresie kodu przeważającej działalności. W odpowiedzi otrzymała między innymi pismo z 30 marca 2021 r. w którym GUS zwrócił uwagę na fakt, że po stronie organu wystąpił błąd podczas migracji danych pomiędzy bazami danych. Skarżąca oceniła, że bezpodstawnym jest obarczanie przez ZUS obowiązkiem ciągłego monitorowania, czy dane przez nią wpisane do rejestru nie uległy nagle zmianie w wyniku błędu organu statystycznego lub organu nadzorującego działanie rejestru. Do skargi została załączona korespondencja z GUS, zaś pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma GUS z 30 marca 2021 r.
W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19 i przepisy Rozporządzenia. Zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W myśl przepisów § 10 ust. 1 Rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Co istotne, zgodnie z § 10 ust. 2 Rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.
Sporna w sprawie stała się kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanki prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającej działalności gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. Organ przyjął, że kod PKD przeważającej działalności ujawniony w rejestrze REGON na ten dzień stanowił 43.21.Z, co nie uprawniało skarżącej do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Organ uznał, że nie mogła wywołać zamierzonego skutku dokonana z mocą wsteczną zmiana tegoż kodu, dokonana po 30 listopada 2020 r. Sąd zaznacza, że w odpowiedzi na skargę zawodowy pełnomocnik ZUS nie odniósł się ani do twierdzeń strony skarżącej, że po stronie GUS wystąpił błąd podczas migracji danych pomiędzy bazami danych, ani do załączonego do skargi pisma GUS z 30 marca 2021 r., w którym GUS stwierdza, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że organ przenoszący w 2011 roku dane do CEIDG niewłaściwie wskazał przeważający rodzaj działalności, a w konsekwencji również stan wpisów w rejestrze REGON od czerwca 2013 roku do grudnia 2020 r, był obarczony błędem (k. 8 akt sądowych).
Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w rejestrze REGON, w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez wnioskodawczynię, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w § 10 ust. 1 Rozporządzenia i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na ten dzień, niezależnie od stanu faktycznego sprawy, dającego się wykazać innymi dostępnymi dowodami. Organ oparł się jedynie na językowej wykładni § 10 ust. 2 Rozporządzenia, uznając że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.
Wyjaśnienia wymaga, że klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do rozporządzenia PKD "Zasady Budowy Klasyfikacji" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
W ocenie Sądu zawarte w § 10 ust. 2 Rozporządzenia sformułowanie "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w § 10 ust. 1 Rozporządzenia (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 07 stycznia 2013 r. II UK 142/12, publ.: OSNP 2013/21-22/260 i z 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, Lex) oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
W świetle powyższego należało uznać, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 Rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności, tej wymienionej w § 10 ust. 1 Rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Powyższe uwagi odnoszą się tym bardziej do sytuacji, która dotyczy skarżącej: uzasadnionego podejrzenia GUS, że organ przenoszący w 2011 roku dane do CEIDG niewłaściwie wskazał przeważający rodzaj działalności, a w konsekwencji również stan wpisów w rejestrze REGON od czerwca 2013 roku do grudnia 2020 r, był obarczony błędem (k. 8 akt sądowych).
Nie można tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy COVID-19 i Rozporządzenia mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Omawiany rodzaj wsparcia został przyjęty w styczniu 2021 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 listopada 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i nast. usus - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 ze zm.).
Zdaniem Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 Rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 Kpa, a więc przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w przepisach. W realiach niniejszej sprawy będzie to przede wszystkim weryfikacja prawdziwości wpisów w rejestrze REGON, dotyczących skarżącej – w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia wniosku.
Osobno Sąd zaznacza, że ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne, mające na celu uproszczenie postępowania. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony postępowania administracyjnego, a organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa).
W orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjmuje się, że rozwiązania przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 (rozwiązania analogicznego do tego przyjętego w § 10 ust. 2 Rozporządzenia) nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy, za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności (przykładowo wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 października 2021 r., sygn. I SA/Gl 517/21, WSA w Krakowie z 26 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 915/21, dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać należy, że wnioskujący podmiot może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 Kpa). Na gruncie przepisów Kpa nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21, dostępny j.w.).
Z przedstawionych względów należy uznać, że wydane w niniejszej sprawie decyzje obu instancji są co najmniej przedwczesne. Organ winien bowiem, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień udzielenia stronie tej informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 Kpa). Następnie, po ewentualnym przedstawieniu dowodów przez stronę, dokonać oceny całokształtu zgromadzonego materiału (art. 80 Kpa) celem ustalenia rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę na dzień 30 listopada 2020 r. Ewentualnie organ mógł też kolejno zobowiązać stronę do przedstawienia innych dowodów na powyższą okoliczność. W przypadku ustalenia, że strona skarżąca na dzień 30 listopada 2020 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w § 10 ust. 1 Rozporządzenia, organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.
Kod PKD ma charakter statystyczny i nie przesądza o faktycznie wykonywanej działalności. Standardowe klasyfikacje i nomenklatury stosuje się w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, a także w urzędowych rejestrach i systemach informacyjnych administracji publicznej. Dane zgromadzone w rejestrach korzystają z domniemania prawdziwości danych do nich wpisanych i stanowią przejaw realizacji zasady jawności. Oznacza to, że dane wpisane do rejestru CEIDG są prawdziwe, jeżeli odpowiadają stanowi faktycznemu. Każde domniemanie może jednak zostać obalone przez kontrdowody, które przedstawi przedsiębiorca, informując o źródle swoich przychodów i faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej.
Z powyższych względów Sąd uznał, że obie decyzje wydane w sprawie zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 10 ust. 1 Rozporządzenia oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 Kpa oraz § 10 ust. 2 Rozporządzenia. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.