III SA/PO 844/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-12-03
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
prawo wodneopłaty za usługi wodnepobór wódwody powierzchniowezakład górniczysystem odwadnianiawłasność Skarbu PaństwarekultywacjaWSA Poznań

WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki w likwidacji na decyzję określającą opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych, uznając, że kanał nie stanowi systemu odwadniania zakładu górniczego i nie przysługuje zwolnienie z opłaty.

Spółka w likwidacji zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni określającą opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych. Skarżąca argumentowała, że kanał, z którego pobiera wodę, jest własnością kopalni i należy do systemu odwadniania zakładu, co powinno zwalniać ją z opłaty. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kanał stanowi zmodyfikowane koryto rzeki, a wody w nim płynące są własnością Skarbu Państwa, nie zaś systemem odwadniania zakładu górniczego. Dodatkowo, pobór wód nie był bezpośrednio związany z celami wydobywczymi, lecz z rekultywacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę spółki [...] S.A. w likwidacji na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych za rok 2021. Spółka kwestionowała zasadność naliczenia opłaty, twierdząc, że pobierana woda pochodzi z kanału będącego własnością kopalni i stanowiącego system odwadniania zakładu górniczego, co zgodnie z art. 268 ust. 2 Prawa wodnego powinno zwalniać z obowiązku ponoszenia opłaty. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Sąd wyjaśnił, że zwolnienie z opłaty za pobór wód powierzchniowych przysługuje tylko wtedy, gdy pobór jest dokonywany do celów wydobywczych ORAZ pochodzi z ujęć należących do systemów odwadniania zakładów górniczych. W tej sprawie sąd ustalił, że kanał, mimo że powstał w wyniku przełożenia koryta rzeki na wniosek kopalni, nie stanowi systemu odwadniania zakładu górniczego, a wody w nim płynące są własnością Skarbu Państwa. Ponadto, cel poboru wód, określony w pozwoleniu wodnoprawnym, wskazywał na rekultywację wyrobiska pokopalnianego, a nie bezpośrednio na cele wydobywcze. Sąd uznał również, że wysokość opłaty stałej została prawidłowo obliczona zgodnie z przepisami Prawa wodnego i rozporządzenia Rady Ministrów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pobór wód powierzchniowych z takiego kanału podlega opłacie stałej, ponieważ kanał ten nie stanowi systemu odwadniania zakładu górniczego w rozumieniu art. 268 ust. 2 Prawa wodnego, a wody w nim płynące są własnością Skarbu Państwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kanał, mimo że powstał na wniosek kopalni i służy do odprowadzania wód kopalnianych, nie jest systemem odwadniania zakładu górniczego. Jest to zmodyfikowane koryto rzeki, a wody w nim płynące są własnością Skarbu Państwa. Dodatkowo, cel poboru wód (rekultywacja) nie był bezpośrednio związany z celami wydobywczymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

pr.wod. art. 271 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

pr.wod. art. 271 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

pr.wod. art. 268 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

pr.wod. art. 268 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne § § 15 pkt 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 22 ust. 3

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 1 i pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kanał nie stanowi systemu odwadniania zakładu górniczego w rozumieniu art. 268 ust. 2 Prawa wodnego. Wody płynące w kanale są własnością Skarbu Państwa. Pobór wód powierzchniowych do celów rekultywacji nie jest poborem do celów wydobywczych. Wysokość opłaty stałej została prawidłowo obliczona.

Odrzucone argumenty

Kanał jest własnością kopalni i należy do systemu odwadniania zakładu górniczego, co zwalnia z opłaty. Naliczono opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych z naruszeniem art. 271 ust. 3 w zw. z art. 268 ust. 2 pr.wod. Błędne zastosowanie art. 271 ust. 3 pr. wod. w zw. z § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

Opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Kanał ten stanowi bowiem jedynie inną lokalizację koryta rzeki [...], zmodyfikowanego (przełożonego) na wniosek Kopalni, a nadal prowadzone nim śródlądowe wody powierzchniowe stanowią własność Skarbu Państwa

Skład orzekający

Walentyna Długaszewska

przewodniczący sprawozdawca

Marek Sachajko

sędzia

Piotr Ławrynowicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat za pobór wód powierzchniowych przez zakłady górnicze, zwłaszcza w kontekście systemów odwadniania i celów rekultywacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie koryto rzeki zostało przełożone na wniosek kopalni, a wody są wykorzystywane zarówno do celów kopalnianych, jak i rekultywacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii opłat za korzystanie ze środowiska przez przemysł wydobywczy, a interpretacja przepisów Prawa wodnego ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.

Kopalnia nie uniknie opłaty za wodę? WSA wyjaśnia, czym jest 'system odwadniania' i kto płaci za pobór wód powierzchniowych.

Sektor

górnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 844/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1122/22 - Wyrok NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 271 ust. 3 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 2, art. 268  ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w likwidacji w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych za rok 2021 oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił [...] Spółka Akcyjna ( w likwidacji )
w [...], za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r., opłatę stałą
w wysokości [...] zł za pobór wód powierzchniowych z [...] w km 2+220, obliczoną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej [...] zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego objętego decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] września 2015 r. (znak: [...]), zmienioną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich
w [...] z [...] października 2018 r. (znak: [...]), tj. w ilości 0,30 m3/s.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu [...] lutego 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] na podstawie art. 271 ust. 3 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia
20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310; dalej w skrócie "pr.wod.") ustaliło, w formie informacji rocznej, ww. podmiotowi, za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r., wyżej wskazaną opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych
z [...] w km 2+220.
[...] S.A.( w likwidacji ) w [...] złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z określoną w informacji rocznej opłatą stałą, uznając, że [...] jest własnością Kopalni i należy do systemu odwadniania zakładu górniczego, tj. nie stanowi ujęcia wód podziemnych oraz powierzchniowych w rozumieniu art. 268 ust. 2 pr.wod. i że na tej podstawie skarżąca zwolniona jest z obowiązku ponoszenia opłaty stałej.
Dyrektor Zarządu Zlewni [...] nie uznał reklamacji , że spółka korzysta aktualnie w zakresie poboru wód powierzchniowych z [...] –
z pozwolenia wodnoprawnego objętego ww. decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] września 2015 r., zmienioną ww. decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z [...] października 2018 r. Aktualna lokalizacja [...] zastąpiła dawną lokalizację odcinka zlikwidowanego przez Kopalnię koryta rzeki [...] przełożonego na wniosek Kopalni w jego miejsce. [...], niezmiennie, płyną śródlądowe wody powierzchniowe stanowiące własność Skarbu Państwa. Szczególne korzystanie przez Kopalnię z usługi wodnej polegającej na poborze wód powierzchniowych na podstawie Pozwolenia wodnoprawnego poprzedziła bowiem decyzja z [...] marca 1988 r. (znak [...]), opatrzona pieczęcią Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii, na podstawie której udzielono [...]" pozwolenia wodnoprawnego na przełożenie koryta rzeki [...] według uzgodnionego wariantu. Organ podkreślił, że gdyby Kopalnia nie dokonała przełożenia koryta rzeki [...], korzystałaby
z usługi wodnej polegającej na poborze wód powierzchniowych z dawnej lokalizacji tej rzeki. Na wniosek Kopalni koryto ww. rzeki przebiegające na długości ok. 4 km w rejonie odkrywki "[...]" uległo jednak przekształceniu w ten sposób, że został zlikwidowany odcinek [...] od km 2,5 do km 5,5 – który to odcinek zastępuje aktualnie [...] o długości 5 km, szerokości dna 3,0 m, nachyleniu skarp 1:2 i przepustowości 8 m3/s – co potwierdza opracowanie wykonane w lutym 2017 r. na zlecenie [...] Urzędu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] pn. "Analiza stanu obecnego i pożądanego układu hydrograficznego po wygaszeniu działalności [...] S.A." Tym niemniej, zdaniem Organu, nie zmienił się charakter śródlądowych wód płynących przedmiotowym Kanałem, czego nie zmienia nawet i ta okoliczność, że w określonym zakresie Kopalnia może wykorzystywać ten Kanał do prowadzenia wód z odwodnienia zakładu górniczego – nadal jednak łącznie z wodami powierzchniowymi śródlądowymi. Nie może to jednak przesądzać o uznaniu [...] za system odwadniania zakładu górniczego. Nie może to również skutkować przyjęciem, że Kopalni przysługuje prawo własności do [...]. Kanał ten stanowi bowiem jedynie inną lokalizację koryta rzeki [...], zmodyfikowanego (przełożonego) na wniosek Kopalni, a nadal prowadzone nim śródlądowe wody powierzchniowe stanowią własność Skarbu Państwa – stąd ich pobór przez Kopalnię skutkuje obowiązkiem ponoszenia z tego tytułu opłaty stałej.
[...] S.A., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:
1.przepisów prawa materialnego:
- art. 271 ust 3 w zw. z art. 268 ust 2 pr.wod. przez błędna wykładnię polegająca na tym, że organ uznał, że kanał pasywny nie należy do systemu odwadniania zakładu górniczego i naliczył opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych.
- art. 271 ust 3 pr. wod. w zw. z § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne przez błędne zastosowanie i w efekcie naliczenie skarżącej opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych
2. przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. przez jego niezastosowanie , co w efekcie miało istotny wpływ na wynik postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: a) decyzji z 21 marca 1988 r.
b) opracowania "Analiza stanu obecnego i pożądanego układu hydrograficznego po wygaszeniu działalności [...] S.A" – w części (str. 8 i str. 10) dot. przekształcenia koryta rzeki [...] w [...] jako koryto wody płynącej, na okoliczność ustalenia, że - aktualna lokalizacja [...] zastąpiła dawną lokalizację odcinka zlikwidowanego przez Kopalnię koryta rzeki [...] (koryto rzeki zostało przełożone na wniosek Kopalni w miejsce [...]); – [...]" uzyskała na podstawie ww. decyzji z [...] marca 1988 r. pozwolenie wodnoprawne na przełożenie koryta rzeki [...] według uzgodnionego wariantu B, na wskazanym odcinku, który to odcinek zastępuje aktualnie [...] – nie zmieniając jednocześnie charakteru śródlądowych wód płynących przedmiotowym Kanałem; – [...] stanowi jedynie inną lokalizację koryta rzeki [...], zmodyfikowanego (przełożonego) na wniosek Kopalni, a nadal prowadzone nim śródlądowe wody powierzchniowe stanowią własność Skarbu Państwa – stąd ich pobór przez skarżącą skutkuje obowiązkiem ponoszenia z tego tytułu opłaty stałej; – przełożone koryto rzeki [...], którym płyną śródlądowe wody powierzchniowe (symbol WP) nie stanowi systemu odwadniania zakładu górniczego będącego własnością skarżącego, a także o załączenie przez Sąd w poczet materiału dowodowego akt sprawy o sygn. IV SA/Po 581/18, celem przeprowadzenia dowodu z oryginalnego egzemplarza ww. opracowania ("Analizy...").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie, inny akt) jest zgodny z obowiązującymi
w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami proceduralnymi, normującymi reguły postępowania przed organami administracji publicznej.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] marca 2020 r. nr [...]) określającej dla
[...] S.A.( w likwidacji ) w [...] za okres od
[...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.
W szczególności, w ocenie Sądu, organ administracji w koniecznym zakresie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela i czyni podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.; dalej
w skrócie "pr.wod."). Zgodnie z jej art. 268 ust. 1 pkt 1 opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 pr.wod.). Jak wynika z art. 271 ust. 1 pkt 2 pr.wod. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Sposób ustalenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych określony został w art. 271 ust. 3 pr.wod. Z przepisu tego wynika, że wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ.
Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje fakt, że skarżąca korzysta z pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód – pobór wód powierzchniowych z [...] – udzielonego decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] września 2015 r. (nr [...]), zmienioną następnie decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z [...] października 2018 r. (nr [...]).
Zasadniczą kwestią sporną między stronami – co nie tyle wynika z treści skargi, ile raczej ze złożonej wcześniej reklamacji – pozostawało zagadnienie istnienia podstaw do zwolnienia Spółki z opłaty za pobór wód powierzchniowych, gdyż, jak podniesiono
w reklamacji: "[...] jest własnością Kopalni i należy do systemu odwadniania zakładu (nie stanowi ujęcia wód podziemnych oraz powierzchniowych)".
W sprawie nie budzi wątpliwości, że art. 268 ust. 1 pkt 1 pr.wod. przewiduje obowiązek uiszczania opłaty za usługę wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych – a więc, co do zasady, za taką usługę wodną, z jakiej korzysta skarżąca pobierając wodę na podstawie Pozwolenia. Zgodnie z art. 268 ust. 2 pr.wod. opłatę za usługi wodne, o której mowa w ust. 1 pkt 1, za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych.
W cytowanym art. 268 ust. 2 pr.wod. potwierdzono konieczność ponoszenia opłat za pobór wód podziemnych i powierzchniowych, przy czym w odniesieniu do poboru wód do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, obowiązek ten ograniczono jedynie do poboru wód z ujęć, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych.
Z powyższego wynika, że do zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych dochodzi wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące dwie przesłanki:
1) pobór wód podziemnych lub powierzchniowych wykonywany jest do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania,
2) pobór wód podziemnych lub powierzchniowych dokonywany jest z ujęć wód podziemnych lub powierzchniowych, które należą do systemów odwadniania zakładów górniczych.
W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie żadna z ww. przesłanek nie została spełniona.
Po pierwsze, za prawidłowe uznał Sąd ustalenia organu, że [...] nie stanowi własności Kopalni oraz – co istotne w tej sprawie – że nie należy on do systemów odwadniania zakładu górniczego w rozumieniu art. 268 ust. 2 pr.wod.
Należy bowiem mieć na uwadze, że przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia decyzją z [...] marca 1988 r. (znak [...]) Urzędu Wojewódzkiego w [...] udzielono [...]" pozwolenia wodnoprawnego na przełożenie koryta rzeki [...] wg uzgodnionego wariantu B (długość trasy przełożenia 5490 m z uszczelnieniem na całej długości przełożenia). Zatem – na co słusznie zwrócił uwagę organ – na wniosek Kopalni koryto rzeki [...] przebiegające na długości ok. 4 km w rejonie odkrywki "[...]" uległo przekształceniu w ten sposób, że został zlikwidowany odcinek [...] od km 2,5 do km
5,5 – który to odcinek zastępuje aktualnie [...] o długości 5 km, szerokości dna 3,0 m, nachyleniu skarp 1:2 i przepustowości 8 m3/s.
Powyższe znajduje potwierdzenie w przedłożonym przez organ opracowaniu wykonanym w lutym 2017 r. na zlecenie [...] Urzędu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] pn. "Analiza stanu obecnego
i pożądanego układu hydrograficznego po wygaszeniu działalności [...] S.A" (str. 8 opracowania). W opracowaniu tym dodatkowo na stronie 10 stwierdzono, że należy podjąć działania celem uregulowania [...] jako koryta wody płynącej – [...].
Zgodzić należy się zatem z organem, że aktualna lokalizacja [...] zastąpiła dawną lokalizację odcinka zlikwidowanego przez Kopalnię koryta rzeki [...], przełożonego na wniosek Kopalni w jego miejsce, oraz że [...] [...] niezmiennie płyną śródlądowe wody powierzchniowe stanowiące własność Skarbu Państwa. Ponadto słusznie wskazał organ, że fakt dokonania przełożenia koryta rzeki nie spowodował zmiany charakteru śródlądowych wód płynących przedmiotowym Kanałem. Powyższego nie zmienia nawet fakt, że w określonym zakresie Kopalnia może wykorzystywać (i faktycznie wykorzystuje) ten Kanał do odprowadzenia wód
z odwodnienia zakładu górniczego. Należy bowiem mieć na uwadze, że nadal mamy do czynienia ze śródlądowymi wodami płynącymi, które nie zmieniają swojego charakteru
z tego względu, że zakład odprowadza do nich również wody z odwodnienia kopalni.
Z tych względów nie można uznać [...] za "system odwadniania zakładu górniczego" w znaczeniu użytym w art. 268 ust. 2 pr.wod. Po drugie, do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych przewidzianego w ww. przepisie konieczne jest ziszczenie się i tej przesłanki, by pobór wód podziemnych lub powierzchniowych wykonywany był do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) lub do celów pozostałego górnictwa i wydobywania.
Tymczasem w kontrolowanej sprawie należało mieć na uwadze, że udzielająca pozwolenia wodnoprawnego ww. decyzja Marszałka Województwa [...]
z [...] września 2015 r. (zmieniona decyzją ww. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód [...] w [...] z [...] października 2018 r.), wskazuje
w uzasadnieniu (na str. 3), że celem zamierzonego korzystania z wód jest zakończenie rekultywacji wyrobiska pokopalnianego w kierunku wodnym. Na okoliczność tę zwróciła również uwagę sama skarżąca w złożonej reklamacji. Tym samym pobór wód powierzchniowych, jakiego dotyczy przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne, nie jest bezpośrednio wykorzystywany do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) ani do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, lecz do przywracania wartości użytkowych lub przyrodniczych terenom zniszczonym w wyniku tej działalności.
Mając powyższe na uwadze, należy podzielić stanowisko organu, że
w niniejszej sprawie nie ziściły się, określone w art. 268 ust. 2 pr.wod., przesłanki, które uzasadniałyby zwolnienie Kopalni z obowiązku ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne polegające na poborze wód powierzchniowych z [...], a co za tym idzie – że skarżąca jest obowiązana do uiszczenia tej opłaty za rok 2020.
Również wysokość spornej opłaty została przez organ ustalona prawidłowo.
Zgodnie z art. 271 ust. 3 pr.wod. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w mł/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego,
z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ. W myśl § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502) jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód powierzchniowych – [...] zł na dobę za
1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód.
W świetle przywołanych regulacji organ prawidłowo ustalił zarówno stawkę opłaty ([...] zł), czas wyrażony w dniach (365) jak i maksymalną ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, tj. 1080 m3/h (wartość wynikająca z ww. decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód [...] w [...]
z [...].10.2018 r.), co w przeliczeniu, stosownie do art. 552a pr. wod., daje 0,30 m3/s.
W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że niezasadne są zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 k.pa.). Zaskarżona decyzja spełnia wymogi przewidziane przepisami prawa (art. 107 § 1 pkt 1 i pkt 4 K.p.a.). Organ bowiem wyczerpująco przedstawił stan faktyczny, jak i prawny, rozpoznawanej sprawy.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych organu zawartych
w odpowiedzi na skargę należy zaznaczyć, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Użyty w cytowanym przepisie zwrot "dowody uzupełniające" wskazuje, iż chodzi w nim o dowody (z dokumentów), które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ.
W kontrolowanej sprawie dokonane przez organ ustalenia, w ocenie Sadu, nie budzą wątpliwości. Z tych względów Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z powołanych dokumentów.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Odnosząc się do zarzutów skargi, sprowadzających się w istocie do ogólnikowego kwestionowania zasadności określenia opłaty za pobór wód bez uwzględnienia faktycznego wpływu na środowisko, tj. wielkość emisji, wyjaśnić należy, że ustawodawca wprowadzając podział opłat za usługi wodne na opłaty stałe i opłaty zmienne wyraźnie zmierzał do osiągnięcia odmiennego celu i zróżnicowania charakteru tych opłat. Opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Opłata ta naliczana jest niejako ryczałtowo, w taki sam sposób
w stosunku do wszystkich podmiotów korzystających (mających możliwość korzystania) z określonych usług wodnych, a jej wysokość jest zróżnicowana w zależności od treści pozwolenia wodnoprawnego. Z kolei opłata zmienna wnoszona za określone w ustawie usługi wodne, stanowi zindywidualizowany ekwiwalent za rzeczywiste korzystanie ze środowiska, uzależniony od różnych dodatkowych czynników, np. istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (zob. art. 270 ust. 11 pr.wod.), czy też właśnie dodatkowych parametrów mierzalnych, jak w przypadku faktycznego poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych (zob. art. 270 ust. 1 pr.wod.). O ile zatem wysokość opłaty zmiennej jest uzależniona od faktycznej ingerencji w środowisko naturalne, o tyle wysokość opłaty stałej w konkretnym przypadku zależy wyłącznie od wielkości (w tym przypadku: poboru wód powierzchniowych) określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, gdyż pozostałe parametry są identyczne dla wszystkich podmiotów.
Z kolei podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. jest niejasny,
a wręcz niezrozumiały, gdyż z motywów skargi nie wynika, w odniesieniu konkretnie do jakiej to "budzącej wątpliwości co do treści" normy prawnej powinien on znaleźć zastosowanie.
Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych organu zawartych
w odpowiedzi na skargę należy zaznaczyć, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie uzupełniający charakter, na co wskazuje w sposób jednoznaczny brzmienie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Użyty w cytowanym przepisie zwrot "dowody uzupełniające" wskazuje, iż chodzi w nim o dowody (z dokumentów), które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ.
Tymczasem w kontrolowanej sprawie organ swoje ustalenia oparł już m.in. o te dokumenty, przeprowadzenia dowodu z których następnie domagał się w odpowiedzi na skargę (tj. o decyzję z [...].03.1988 r. oraz o "Analizę...") – co jasno wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji załączenie tych dokumentów do odpowiedzi na skargę, zamiast włączenie ich od razu do akt administracyjnych sprawy, nie może skutkować uznaniem, że mamy do czynienia z nowymi dowodami. Tym bardziej, że nie ulega też wątpliwości, iż istnienie i treść tych dokumentów nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami, a same dokumenty od początku były także
w posiadaniu strony skarżącej (jako że ich adresatem był Kopalnia).
Z tych względów wnioski dowodowe organu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI