III SA/Po 833/23

III SA/Po 833/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 1857/24 - Postanowienie NSA z 2025-04-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 21 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska ( sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 22 września 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie K. K., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z 18 stycznia 2023 r. Organ I instancji unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii C (część teoretyczna oraz część praktyczna), zdawany przez K. K.. Jak wynika z akt sprawy decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
K. K. (dalej także jako strona, skarżący) w dniu 13 grudnia 2019 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] zdał część teoretyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy kat: C, zaś w dniu 16 stycznia 2020 r. zdał część praktyczną tego egzaminu. Z kolei w dniu 25 lutego 2020 r. zdał w ww. Ośrodku egzamin państwowy na prawo jazdy kat: C+E.
Pismami z 08 lutego oraz 22 lutego 2022 r. Starosta R. zawiadomił Marszałka Województwa W., jako organ sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R., II Wydział Karny z 22 marca 2021 r. II K [...] K. K. został skazany za (i) wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w decyzji Starosty [...] z 06 grudnia 2019 r. o stwierdzeniu spełniania określnych przepisami prawa warunków do uzyskania numerów profilu kandydata na kierowcę dot. kategorii C i dot. kategorii CE, przez podstępne wprowadzenie w błąd co do faktu przeprowadzenia badania psychologicznego, (ii) wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w decyzji Starosty [...] z 02 marca 2020 r. o stwierdzeniu spełnienia określonych przepisami prawa warunków do wydania prawa jazdy przez podstępne wprowadzenie w błąd co do faktu przeprowadzenia badania psychologicznego.
Marszałek Województwa W. decyzją z 08 marca 2022 r. unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kat: C (część teoretyczna oraz część praktyczna) jak również egzamin państwowy na prawo jazdy kat: C+E.
Rozpoznając odwołanie K. K. SKO Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 21 listopada 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO oceniło, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie pozwala na unieważnienie w jednej decyzji trzech egzaminów. Tym bardziej, że trzeci egzamin dotyczy innej kategorii prawa jazdy i zdawany był oddzielnie od części praktycznej egzaminu z dnia 16 stycznia 2020 r.
Zdaniem SKO powinny być prowadzone dwa postępowania administracyjne zakończone dwoma odrębnymi decyzjami. Pierwsze w stosunku do części teoretycznej i praktycznej egzaminu na prawo jazdy kat: C i drugie w stosunku do egzaminu praktycznego zdawanego w dniu 25 lutego 2020 r. na kat: C+E.
Wymienioną na wstępie decyzją z 18 stycznia 2023 r. nr [...] Marszałek Województwa W., powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 72 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm., dalej jako u.k.p.) unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii C (część teoretyczna), zdawany przez skarżącego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] dnia 13 grudnia 2019 r. oraz egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii C (część praktyczna), zdawany przez skarżącego w WORD w [...] dnia 16 stycznia 2020 r.
Uzasadniając decyzję napisał, że na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p., marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 tej ustawy. Z kolei, zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T.
Marszałek powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R., II Wydział Karny z dnia 22 marca 2021 r. II K [...] dotyczący skarżącego i wskazał, że z przekazanego materiału dowodowego wynika, że skarżący, przystępując do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C (część teoretyczna jak i część praktyczna), nie posiadał orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami kategorii C, co stanowiło naruszenie zapisu art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. Organ ocenił, że wobec powyższego uzasadnione jest unieważnienie ww. egzaminu na prawo jazdy kat. C - część teoretyczna i część praktyczna.
W terminowo wniesionym odwołaniu skarżący napisał, że nie zgadza się z decyzją, bowiem przedłożył stosowne zaświadczenie od psychologa jeszcze przed doręczeniem pierwszej decyzji Marszałka, uchylonej następnie decyzją SKO. Z zaświadczenia wynikał brak jakichkolwiek przeciwskazań do wykonywania zawodu kierowcy przez skarżącego. Marszałek nie wziął tego zaświadczenia pod uwagę oraz nie dokonał oceny ważności tego dokumentu. Zdaniem skarżącego kluczowe jest to, że w zaświadczeniu jednoznacznie przesądzono, że skarżący jest osobą zdolną do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i był także w czasie przystępowania do egzaminów państwowych w latach 2019 i 2020.
Decyzją z 22 września 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając SKO napisało, że art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. określają jednoznacznie, że do egzaminu na prawo jazdy nie może przystąpić osoba, która nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W przeciwnym razie właściwy marszałek w drodze decyzji unieważnia egzamin państwowy.
Skarżący został uznany winnym i skazany za przedstawienie podrobionego orzeczenia o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Powyższe przestępstwo umożliwiło wyłudzenie nieprawdy o stwierdzeniu spełniania warunków do uzyskania Profilu Kandydata na Kierowcę do kat. C. Przystępując do ww. egzaminów skarżący był osobą, o której mowa w art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p., a więc nieposiadającą orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Okoliczność posiadania podrobionego, poświadczającego nieprawdę oświadczenia nie jest w żaden sposób tożsama z wymaganym przez ustawodawcę orzeczeniem.
Odnosząc się do odwołania SKO wskazało, że zgłoszone wnioski dowodowe nie mają żadnego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność braku legitymowania się orzeczeniem psychologicznym w datach przystąpienia do obu części egzaminu jest bezsporna i wynika wprost z prawomocnego wyroku sądowego. Nie może zostać zatem usankcjonowana przez wydane dwa lata później orzeczenie psychologiczne czy też dowody z opinii biegłych na temat zdrowia strony w latach 2019/2020. W ocenie SKO przepisy są jednoznaczne i stosowne orzeczenie psychologiczne jest bezwzględnie wymagane przez ustawodawcę w dacie przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. K. zarzucił naruszenie art. 7, art. 77, art. 75 art. 80 oraz art. 107 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak podjęcia w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie oraz brak przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów celem oceny zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a także dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów. Wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie.
Uzasadniając powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, że w toku postępowania przedłożył stosowne zaświadczenie od psychologa, z którego wynika brak jakichkolwiek przeciwskazań do wykonywania zawody kierowcy przez skarżącego, ale Marszałek w ogóle nic wziął tego zaświadczenia pod uwagę, zaś SKO uznało, zdaniem skarżącego wadliwie, że wnioski zgłoszone przez skarżącego nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu, bowiem obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala.
Sąd podziela ocenę prawną zaprezentowaną przez SKO w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. unieważnienie egzaminu państwowego jest obowiązkiem marszałka województwa ("unieważnia"), jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art 50 ust. 2 tej ustawy. Z kolei art. 50 ust. 2 ustawy zawiera katalog sytuacji, w których osoba ubiegająca się o egzamin nie może zostać poddana temu egzaminowi. W myśl art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. nie może być egzaminowana osoba która nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.
Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w obu ww. przepisach określono jednoznacznie, że do egzaminu na prawo jazdy nie może przystąpić osoba, która nie posiada orzeczenia o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W przeciwnym razie właściwy marszałek ma obowiązek unieważnić egzamin państwowy, w drodze decyzji administracyjnej.
Skarżący prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R., II Wydział Karny z 22 marca 2021 r. II K [...] został skazany za (i) wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w decyzji Starosty [...] z 06 grudnia 2019 r. o stwierdzeniu spełniania określnych przepisami prawa warunków do uzyskania numerów profilu kandydata na kierowcę dot. kategorii C i dot. kategorii CE, przez podstępne wprowadzenie w błąd co do faktu przeprowadzenia badania psychologicznego, w ten sposób, że podczas składania wniosku o wydanie numeru PKK użył jako autentycznego, uprzednio podrobionego przez nieustalona osobę dokumentu w postaci kserokopii orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem nr [...] opatrzonego datą 2 grudnia 2019r. z podrobioną pieczęcią i podpisem H. M. – psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu przedkładając go pracownikowi Starostwa Powiatowego w R. (ii) wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w decyzji Starosty [...] z 02 marca 2020 r. o stwierdzeniu spełnienia określonych przepisami prawa warunków do wydania prawa jazdy przez podstępne wprowadzenie w błąd co do faktu przeprowadzenia badania psychologicznego.
Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa należy postrzegać w ten sposób, że wymieniony przepis prawa zakazuje podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację tych z nich, które są z nim zgodne (por. wyrok NSA z 08 października 2014 r., I FSK 1557/13, Centralna Baza Orzeczeń i Sądów Administracyjnych na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA).
Słusznie zatem organ przyjął, że legitymowanie się podrobionym, a więc poświadczającym nieprawdę orzeczeniem psychologicznym nie jest w żaden sposób tożsama z wymaganym przez ustawodawcę posiadaniem orzeczenia psychologicznego. Skarżący przystępując do ww. egzaminów nie posiadał orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie da się zaprzeczyć, że skarżący był osobą, o której mowa w art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p.
Decyzja wydawana na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p. jest decyzją o charakterze związanym. Ustalenie stanu wskazanego w art. 50 ust. 2 u.k.p., np. braku posiadania orzeczenia psychologicznego [art. 50 ust. 2 pkt 4 lit. b) u.k.p.], skutkuje obowiązkiem unieważnienia egzaminu na prawo jazdy.
Określone w art. 72 ust. 1 u.k.p. przesłanki wydania decyzji unieważniającej egzamin na prawo jazdy nie wymagają oceny skutków podjęcia takiej decyzji, ani tym bardziej nie są związane z potrzebą, czy wręcz obowiązkiem ich oceny przez organ, której efekt miałby wpływać na treść decyzji, skutkując możliwością wartościowania celowości unieważnienia egzaminu z uwagi np. na uzyskanie później legalnego orzeczenia psychologicznego, jak wadliwie podniósł skarżący w skardze.
Nie przemawiają za tym, wbrew zarzutom skargi, przepisy art. 7, art. 77, art. 75 oraz art. 80 K.p.a. Przepisy procedury nie mogą być stosowane w sposób naruszający istotę przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd wskazuje, że stwierdzenie braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem z natury rzeczy dotyczy braku przeciwwskazań w dniu przeprowadzenia badania. Wiąże się z tym ściśle ważność takiego orzeczenia, wynosząca np. 5 lat liczonych od dnia badania. Stwierdzenie przez osobę uprawnioną braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy nie oznacza jednak, jak wywodzi skarżący, że z orzeczenia o braku przeciwwskazań wystawionego 24 lutego 2022r. przez psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu B. B. i zaprezentowanego przez skarżącego w toku postępowania w przedmiocie stwierdzania nieważności prawa jazdy, wynikać ma także i to, że skarżący był osobą z przeciwwskazaniami psychologicznymi do kierowania pojazdem również w czasie przystępowania do egzaminów państwowych w roku 2019 i 2020.
Po pierwsze, takiej informacji w analizowanym orzeczeniu nie ma. Po drugie, nawet gdyby w orzeczeniu była taka ocena osoby uprawnionej, to organy administracji jak i Sąd pozostają związane ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku, skazującego skarżącego co do popełnienia przestępstwa i skutkami prawnymi prawomocnego wyroku skazującego. Po trzecie zaś, obowiązkiem osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem jest posiadanie, między innymi, orzeczenia psychologicznego – w dacie ubiegania się o uzyskanie uprawnienia.
Ustawodawca w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. przewidział bardzo daleko idące i w zasadzie bezwzględne konsekwencje, koncentrujące się głównie na osobie przystępującej w przeszłości do egzaminu na prawo jazdy. Unieważnienie egzaminu bez wątpienia ingeruje w sferę prawa nabytych jednostki, jednakże dzieje się to bez uszczerbku dla zasad konstytucyjnych, albowiem zgodnie z nimi ochronie podlegają jedynie prawa słusznie nabyte, nie zaś prawa nabyte niezgodnie z prawem (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2024 r. II GSK 1102/23; CBOSA).
Dalej Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego w R., II Wydział Karny z 22 marca 2021 r. II K [...] którym - skazując skarżącego - wymierzono karę grzywny, uprawomocnił się 30 marca 2021 r., natomiast zaskarżona decyzja SKO została wydana dopiero 22 września 2023 r., a więc 2,5 roku później. Zgodnie z art. 107 § 4a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, dalej jako K.k.) w niezmienionym brzmieniu, w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.
W załączonych do skargi aktach sprawy nie ma wprawdzie informacji dotyczących zatarcia skazania, byłaby to jednak okoliczność bez znaczenia przy ocenie legalności decyzji wydanych w sprawie. Oczywistym jest, że zgodnie z art. 106 K.k., z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej. Zatarcie skazania nie oznacza jednak anulowania treści wyroku tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego i nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych np. praw, urzędów, orderów czy też odznaczeń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020 r., I KS 13/20; Lex). Zatarcie skazania działa pro futuro (na przyszłość), chroniąc przed niekorzystnymi skutkami prawomocnego wyroku jakie mógłby nadal wywoływać w odniesieniu do dolegliwości wynikających z orzeczonych w tym wyroku kar, środków karnych lub innych środków. Zatarcie skazania nie pociąga za sobą eliminacji skazania z obrotu prawnego ex tunc (z mocą wsteczną) ani tym bardziej nie niweczy prawomocnego wyroku skazującego (zob. np. postanowienie SN z 28.10.2009 r., I KZP 24/09, OSNKW 2009/12, poz. 105; wyrok SN z 13.09.2017 r., SNO 26/17, LEX nr 2401089; postanowienie SN z 22.10.2020 r., I KS 13/20, LEX nr 3070152) Zatarcie skazania nie przywraca jednak osobie skazanej konstytucyjnego domniemania niewinności (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) w odniesieniu do czynu, który był podstawą tego skazania. Z mocy art. 106 k.k. za niebyłe uważa się skazanie i tylko skazanie. Działanie fikcji prawnej przewidzianej w tym przepisie nie rozciąga się na fakt popełnienia czynu stanowiącego podstawę tego skazania. Tym samym nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.