III SA/Po 83/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2026-01-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnezmiana decyzjiart. 155 k.p.a.zgoda stronstan prawnystan faktycznynieruchomościwody opadowesąsiedztwo

Podsumowanie

WSA oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą zmiany decyzji nakazującej wykonanie urządzeń wodnych, wskazując na brak zgody stron i zmianę stanu prawnego.

Skarżący domagał się zmiany ostatecznej decyzji nakazującej mu wykonanie urządzeń wodnych do odprowadzania wód opadowych, twierdząc, że wykonał już prace zapobiegające szkodom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zmiany, wskazując na brak zgody drugiej strony postępowania oraz zmianę stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, potwierdzając, że brak zgody stron jest wystarczającą przesłanką do odmowy zmiany decyzji, a także podkreślając, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. wymaga tego samego stanu prawnego i faktycznego.

Sprawa dotyczyła wniosku S. T. o zmianę ostatecznej decyzji z 2018 r., która nakazywała mu wykonanie urządzeń wodnych do odprowadzania wód opadowych z jego działki na sąsiednią. Skarżący twierdził, że po wydaniu decyzji wykonał prace naprawcze, które skutecznie zapobiegają zalewaniu sąsiedniej działki, i że pierwotne rozwiązanie (budowa przepompowni) jest dla niego zbyt kosztowne. Wnioskował o zmianę decyzji, aby dostosować ją do zmienionego stanu faktycznego i prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) dwukrotnie odmawiało zmiany decyzji, wskazując przede wszystkim na brak zgody drugiej strony postępowania (K. S. i D. S.) na zmianę decyzji. Podkreślono, że zgoda stron jest warunkiem koniecznym do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Dodatkowo, SKO wskazało na zmianę stanu prawnego – przepisy Prawa wodnego, na podstawie których wydano pierwotną decyzję, zostały zastąpione nowymi, co również uniemożliwiało zmianę w trybie art. 155 k.p.a. bez zachowania tożsamości stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. T. Sąd potwierdził, że brak zgody wszystkich stron postępowania jest bezwzględną przesłanką negatywną dla zastosowania art. 155 k.p.a. Podkreślono, że sąd nie ocenia przyczyn braku zgody stron, a jedynie fakt jej braku. Ponadto, sąd zgodził się z organami, że zmiana stanu prawnego również stanowi przeszkodę do zastosowania art. 155 k.p.a., ponieważ tryb ten wymaga prowadzenia postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego dotyczącą dostosowywania decyzji do zmian stanu faktycznego ex post, wskazując, że takie wnioski powinny być składane przed wykonaniem prac i oceniane według właściwych przepisów. Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zgoda wszystkich stron postępowania jest bezwzględnym warunkiem koniecznym do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a.

Uzasadnienie

Brak zgody jednej ze stron stanowi rażące naruszenie prawa i uniemożliwia zastosowanie art. 155 k.p.a., nawet jeśli inne przesłanki (interes społeczny, słuszny interes strony) byłyby spełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja ostateczna może być zmieniona lub uchylona za zgodą strony, jeśli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek, w tym zgody wszystkich stron.

Prawo wodne art. 29 § ust. 3

Ustawa - Prawo wodne

Przepis obowiązujący w dacie wydania pierwotnej decyzji, nakazujący przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Prawo wodne art. 234 § ust. 3

Ustawa - Prawo wodne

Obecnie obowiązujący przepis, nakazujący przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, z ustaleniem terminu wykonania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 154 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowany odpowiednio do art. 155 k.p.a.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Brak zgody strony na zmianę decyzji stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu realizacji praw i obowiązków obywateli.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje skargi na postanowienia.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zgody wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji ostatecznej. Zmiana stanu prawnego od momentu wydania pierwotnej decyzji. Niedopuszczalność dostosowywania decyzji ostatecznej do zmian stanu faktycznego nastąpionych ex post.

Odrzucone argumenty

Skarżący wykonał prace zapobiegające szkodom, co czyni pierwotną decyzję nieadekwatną. Pierwotne rozwiązanie (przepompownia) jest zbyt kosztowne dla skarżącego. Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (m.in. art. 155 k.p.a., art. 7, 77, 107 k.p.a.). Nadużycie prawa przez drugą stronę postępowania poprzez odmowę zgody na zmianę decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Brak zgody wszystkich stron postępowania stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Nie ma prawnej możliwości analizy decyzji pod kątem jej zmiany skoro przepisy w oparciu, o które została wydana już nie obowiązują. Brak jest podstaw prawnych do 'dostosowywania' decyzji ostatecznej do zmian stanu faktycznego, które nastąpiły ex post.

Skład orzekający

Maciej Busz

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Maleszewski

członek

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie rygorystycznego stosowania art. 155 k.p.a. w zakresie wymogu zgody stron oraz tożsamości stanu prawnego i faktycznego przy zmianie decyzji ostatecznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. w kontekście prawa wodnego i zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w polskim prawie administracyjnym, dotyczące trwałości decyzji ostatecznych i trudności w ich zmianie, nawet w obliczu zmienionych okoliczności faktycznych i prawnych. Pokazuje znaczenie zgody stron.

Zmiana decyzji administracyjnej? Zapomnij, jeśli druga strona nie chce!

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Po 83/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-01-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
III SA/Po 83/26
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 01.09.2023 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku S. T. (dalej jako skarżący) o zmianę ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...], w której utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r., [...], nakazującą S. T., jako właścicielowi działki nr ewid.[...] w Ś., wykonanie urządzeń wodnych chroniących sąsiednią działkę nr ewid.[...] przed zalewaniem wodami opadowymi, odmówiło zmiany dotychczasowej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 02 lutego 2018 r., nr [...], nakazał S. T., jako właścicielowi działki nr ewid.[...] w Ś., uszczelnienie niecki powstałej przy murze oporowym i odprowadzanie wody opadowej z tej niecki oraz kratki ściekowej zamontowanej wzdłuż ogrodzenia, za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej istniejącej przy ul. [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...]
Wnioskiem z dnia 31.01.2022 r. S. T. wystąpił do Burmistrza [...] o zmianę decyzji z dnia 02 lutego 2018 r.. [...] w związku z wykonanymi przez niego pracami naprawczymi. Wniosek uzupełniono pismem z dnia 07.02.2022r. w którym wskazano na uszczelnienie niecki, uszczelnienie murowanego ogrodzenia oraz ustawienie drewnianych sztang zaporowych powstrzymujących przemieszczanie się wody w kierunku ogrodzenia.
W odpowiedzi na wystąpienie Burmistrza [...] z dnia 05.08.2022 r., K. S. w piśmie z dnia 16.08.2022 r. odmówiła zgody na zmianę decyzji z dnia 02 lutego 2018 r., [...] i wezwała do natychmiastowego wyegzekwowania jej wykonania.
Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 07 września 2022 r., znak [...], odmówił zmiany ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r.. [...], z uwagi na brak zgody jednej ze stron postępowania.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. T..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] z dnia 07 września 2022 r. w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r., [...], nie jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 155 k.p.a., dlatego Burmistrz [...] nie był legitymowany, aby orzekać w sprawie jej zmiany na warunkach określonych w art. 155 k.p.a.
W dniu 18 maja 2023 r. S. T. za pośrednictwem Burmistrza [...], wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] Skarżący wskazał, że po 2018 r. wykonał roboty polegające na uszczelnieniu powierzchni gruntu i ogrodzenia materiałami uniemożliwiającymi przedostawanie się na działkę nr [...] wody opadowej. Nadto wykonał odprowadzenie wody z przepompowni do zbiorników deszczowych. Działania te jego zdaniem skutecznie zapobiegły zalewaniu terenu działki nr [...]. S. T. argumentował, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r., [...] nakazujące jemu odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji deszczowej znajdującej się w pasie ul. [...], nakładają na niego zbyt kosztowne rozwiązanie. Odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji deszczowej w pasie ul. [...] wymagałoby od niego budowy kosztownej przepompowni z uwagi na istotne różnice w poziomach terenu i dużą odległość. Skarżący podkreślił, że to rozwiązanie, które zastosował było bardziej adekwatne i skutecznie zapobiega przedostawaniu się wody opadowej na grunt sąsiedni. Uważa, że wobec powyższego należy zmienić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] tak, aby właściciel działki nr [...] nie był zobowiązany do wykonania przepompowni odprowadzającej wodę do kanalizacji deszczowej w pasie ul. [...].
SKO wyjaśniło, że wyjściowym warunkiem dokonania zmiany ostatecznej i prawidłowej decyzji administracyjnej jest zgoda stron postępowania. Zgoda stron musi być udzielona wprost, wyraźnie, a nie w sposób dorozumiany, nie można jej domniemywać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1477/22, Lex nr 3591243). K. S. w piśmie z dnia 16.08.2022 r. odmówiła zgody na zmianę decyzji z dnia 02 lutego 2018 r.. [...] i wezwała do natychmiastowego wyegzekwowania jej wykonania. Na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15.06.2023 r. K. S. i D. S. nie udzielili odpowiedzi i nie złożyli oświadczenia o wyrażeniu zgody na zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...]
Wobec powyższego nie został spełniony podstawowy warunek dokonania zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...]
Dodatkowo wskazano na inne przeszkody do dokonania zmiany wymienionej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. A mianowicie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r. nr [...] zostały wydane na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121). Przepis ten stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego. Obecnie w świetle art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Rozwiązaniem nowym jest w szczególności obowiązek określenia w decyzji daty wykonania czynności nakazanych właścicielowi gruntu, na którym doszło do szkodliwej zmiany stanu wody. Oprócz zmiany stanu prawnego odnotowano także zmianę stanu faktycznego, a to z uwagi na prace podjęte przez S. T. na jego działce.
Nie ma prawnej możliwości analizy decyzji pod kątem jej zmiany skoro przepisy w oparciu, o które została wydana już nie obowiązują. Tymczasem zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. można dokonać jedynie w tym samym stanie faktycznym i prawnym. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy już zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. W tym trybie nie można rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie polega więc na ocenie prawidłowości zmienianej decyzji. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej" w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 135/22, Lex nr 3560037; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 79/22, Lex nr 3570398.).
Skarżący w swoim wniosku proponuje, aby zmienić rozstrzygnięcie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] odpowiednio do tego, jakich zmian dokonał on na działce nr [...]. Nie można dostosowywać treści decyzji niejako ex post do zmian dokonanych w stanie faktycznym sprawy po wydaniu ostatecznej decyzji.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją w ustawowym terminie wniósł S. T..
Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości i zmianę stosownie do wniosku z dnia 18.05.2023r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...]
Ewentualnie wniósł o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] w związku ze zmianą stanu wody na gruncie, tj. na działce o nr ewid.[...], z uwagi na fakt, że przepisy w oparciu o które została wydana powyższa decyzja już nie obowiązują, jak również z uwagi na zmianę stanu faktycznego, tj. prace dokonane przez skarżącego na działce której jest właścicielem.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 r. znak [...] wykonał prace, roboty polegające na uszczelnieniu powierzchni gruntu i ogrodzenia materiałami uniemożliwiającemu przedostawania się na działkę o nr ewid.[...] wody opadowej oraz wykonał odprowadzenie wody z przepompowni do zbiorników deszczowych. Działanie te skutecznie zabezpieczyły grunt działki o nr ewid.[...]
Decyzja nakazująca mu odprowadzenie wód do kanalizacji deszczowej znajdującej się w pasie ul. [...], z uwagi na istotne różnice w poziomach terenu i duże odległości wymaga od niego budowy kosztownej przepompowni. W jego przekonaniu rozwiązanie jakie zastosował, spełnia wymogi ustawowe, ponieważ zapobiega przedostawaniu się wody na grunt sąsiedni i powodowaniu szkód.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 07.07.2025 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony normują art. 154 i 155 k.p.a. Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Decyzją, na mocy której strona nabyta prawo, jest jedynie tzw. decyzja konstytutywna, tj. tworząca nowe prawa lub obowiązki. Może to być również decyzja nakładająca obowiązek. Zmiana takiej decyzji może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach (np. zmiana terminu wykonania obowiązku), a tym samym pogorszyć sytuację prawną strony (wyrok NSA z dnia 27 maja 2003 r., IV SA 3205/01; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., IV SA 251/97).
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: (1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, (2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, (3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Obowiązek uzyskania zgody strony na wzruszenie decyzji ma na celu zapewnienie ochrony praw nabytych (J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 692). Organ przed wydaniem decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji w trybie art. 155 jest zobowiązany do uzyskania zgody wszystkich stron. Celem tego obowiązku jest nie tylko ochrona stron, których sytuacja prawna uległaby pogorszeniu w wyniku zmiany lub uchylenia decyzji, ale w ten sposób chronione są oczekiwania wszystkich stron co do trwałości sposobu ukształtowania treści stosunku prawnego, którego dotyczy decyzja.
Respektowanie tego wymagania jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej, a brak tej zgody stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2. (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1981 r., I SA 2408/81).
Słusznie wskazało zatem Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 1 września 2023 r., iż warunek ten nie został spełniony w niniejszej sprawie. K. S. i D. S. nie odpowiedzieli na pismo SKO z dnia 20 lipca 2018 r., a w piśmie z dnia 16 sierpnia 2022 r. stanowczo odmówili zgody na zmianę decyzji SKO z dnia 20 lipca 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż wszystkie strony wyraziły zgodę na zmianę decyzji ostatecznej.
Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, w tej sytuacji, z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania, nie zachodzi potrzeba badania kolejnych przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a.
Ponadto prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r., I OSK 586/06; wyrok NSA z dnia 25.11.2010 r., II OSK 1810/09).
Zmiana decyzji SKO z dnia 20 lipca 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r. nie jest dopuszczalna z uwagi na zmianę stanu prawnego. Ww. decyzje zostały wydane na gruncie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, a obecnie obowiązują przepisy ustawy z 2017 r.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż wykonał prace, które skutecznie zabezpieczyły działkę o nr ewid.[...] przed zalewaniem wskazano, iż brak jest podstaw prawnych do "dostosowywania" decyzji ostatecznej do zmian stanu faktycznego, które nastąpiły ex post. Taki wniosek powinien zostać złożony przed wykonaniem wskazanych czynności i podlegać ocenie wg właściwych przepisów regulujących zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w Poznaniu na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł S. T..
Zaskarżonej decyzji zarzucił :
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 155 k.p.a. poprzez dokonanie analizy sprawy wyłącznie w zakresie wniosku w przedmiocie zmiany zaskarżonej decyzji, podczas gdy wnosił o zmianę decyzji, ewentualnie o jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ nie odniósł się, czy po nowelizacji Prawa wodnego w myśl przepisów nowej ustawy istnieje możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego bezprzedmiotowych decyzji, takich jak decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r.. znak [...] W konsekwencji organ nie rozpoznał istoty sprawy, ograniczając się wyłącznie do wniosku w przedmiocie zmiany decyzji, a nie jej wyeliminowania z obrotu prawnego,
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 155 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego, podczas gdy zastosowanie art. 155 k.p.a. może mieć miejsce, gdy ze względu na zmienione uwarunkowania prawne uchylenie decyzji ostatecznej nie będzie prowadzić do stanu naruszającego prawo - tak też orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II OSK 963/22,
3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 155 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że zgoda na zmianę decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] wymagana jest od wszystkich uczestników postępowania, w tym od K. i D. S., podczas gdy uczestnicy postępowania K. i D. S. poprzez niewyrażenie zgody na zmianę ww. decyzji nadużyli przysługujących im praw, a ich zachowanie narusza zasady współżycia społecznego. Niewyrażenie zgody przez K. i D. S. na zmianę ww. decyzji miało na celu wyłącznie szykanowanie skarżącego, pomimo że zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] wykonał prace celem zapobiegania ewentualnym szkodom na gruncie sąsiednim,
4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, gdyż powoływał się na aktualną zgodność podjętych działań naprawczych z aktualnymi przepisami prawa materialnego w oparciu, o które została wydana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...], ale również na działania mające na celu zmianę ww. decyzji i zalegalizowanie podjętych działań, czego organ nie rozpatrzył,
4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nieuwzględnieniu, faktu, że w dniu 28 marca 2022 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] w swoim piśmie jednoznacznie stwierdził, że budowa kortu tenisowego wraz z urządzeniami nigdy nie miała wpływu na stan wody, co uzasadnia bezprzedmiotowość decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] już w momencie jej wydania,
5. naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, gdyż składając wniosek o zmianę decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] skarżący kierował się zaleceniami i pouczeniami organów, w tym Burmistrza Miasta i Gminy [...], że celem wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego powinienem złożyć wniosek ojej zmianę,
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń,
7. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez ich niezastosowanie i niewyeliminowanie z obrotu prawnego bezprzedmiotowej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...],
8. naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zmiany decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...], a tym samym utrzymanie w mocy decyzji nakazującej mu wykonanie zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim prac, tj. na działce o nr ewid.[...], obręb Ś., pomimo że wykonał już te prace, na które pozwalały jego środki finansowe, tym samym decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] nie powinna się ostać, gdyż nie można nakładać na kogoś obowiązku przekraczającego jego zdolności finansowe, takich jak budowa przepompowni, kiedy podjął on działania tańsze, a równie skutecznie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi uszczegółowiono powyższe zarzuty. Między innymi zarzucono, że K. i D. S. nie wyrazili zgody na zmianę ww. decyzji tylko i wyłącznie celem szykanowania skarżącego, pomimo że zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., znak [...] wykonał prace celem zapobiegania ewentualnym szkodom na gruncie sąsiednim. Tym samym działania K. i D. S. są czystym nadużyciem przysługujących im praw wyłączenie celem szykanowania skarżącego, a na takie działania prawo nie może pozwalać.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Ponadto podkreślono, iż w niniejszej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki umożliwiające zmianę decyzji ostatecznej, albowiem brak jest zgody wszystkich stron postępowania.
Z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania niedopuszczalna jest zmiana decyzji nakazującej S. T., jako właścicielowi działki o nr ewid.[...] w Ś., wykonanie urządzeń wodnych chroniących sąsiednią działkę o nr ewid.[...] przed zalewaniem wodami opadowymi (decyzja SKO w [...] z dnia 20 lipca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r., [...])
Jednocześnie, w sytuacji braku zgody wszystkich stron, nie zachodzi potrzeba badania kolejnych przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak jednej z nich wyklucza zastosowanie instytucji zmiany decyzji ostatecznej.
Co więcej, prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Takie stanowisko potwierdza wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r. (sygn. akt I OSK 586/06) oraz wyrok NSA z dnia 25.11.2010 r. (sygn. akt II OSK 1810/09).
Z uwagi na ww. ograniczenie uznać należało, iż zmiana decyzji SKO z dnia 20 lipca 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 2 lutego 2018 r. nie jest dopuszczalne z uwagi na zmianę stanu prawnego. Ww. decyzje zostały wydane na gruncie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, a obecnie obowiązują przepisy ustawy z 2017 r.
Na aprobatę nie zasługiwały też podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż wykonał prace, które skutecznie zabezpieczyły działkę o nr ewid.[...] przed zalewaniem. Kolegium podkreśliło, że brak jest podstaw prawnych do "dostosowywania" decyzji ostatecznej do zmian stanu faktycznego, które nastąpiły ex post. Taki wniosek powinien zostać złożony przed wykonaniem wskazanych czynności i podlegać ocenie wg właściwych przepisów regulujących zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził bowiem w tej decyzji, ani w postępowaniu ją poprzedzającym naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 07.07.2025 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 01.09.2023 r. nr [...] odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r., [...], nakazującą S. T., jako właścicielowi działki nr ewid.[...] w Ś., wykonanie urządzeń wodnych chroniących sąsiednią działkę nr ewid.[...] przed zalewaniem wodami opadowymi.
Podstawą wydanych w sprawie decyzji jest art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Dopuszczalności trybu, o którym mowa w art. 155 k.p.a., została poświęcona uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 2/09 (ONSAiWSA 2010/1/4), w której NSA szeroko wypowiedział się na temat wzruszenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, podnosząc, że tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych oraz może być stosowany wobec decyzji niewadliwych, lecz także wobec tych, które obarczone są wadami niekwalifikowanymi. NSA podkreślił, że zastosowanie trybu z art. 155 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia wszystkich wprost wymienionych w tym przepisie przesłanek: wyrażenie przez stronę zgody na uchylenie decyzji, na mocy której nabyła ona prawo, brak sprzeczności uchylenia lub zmiany z przepisami szczególnymi oraz interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem lub zmianą decyzji.
W doktrynie akcentuje się, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki w nim wymienione. Tym samym, prawna możliwość zastosowania trybu art. 155 k.p.a. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji toczy się bowiem w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne. Dla zastosowania trybu, o którym mowa w art. 155 k.p.a., niezbędne jest zatem ustalenie, czy w konkretnym wypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Tożsamość sprawy w postępowaniu administracyjnym oznacza tożsamość zarówno podmiotową, jak i przedmiotową, co ma miejsce w sytuacji, w której treść tych samych praw i obowiązków przyznanych lub zobowiązujących tożsamy podmiot wynika z tożsamej podstawy faktycznej i prawnej. Tożsamość sprawy ma miejsce wtedy, gdy występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Dla uznania tożsamości sprawy znaczenie ma przy tym jedynie tożsamość faktów prawnie istotnych, rozbieżność w tym zakresie decyduje o powstaniu nowej sprawy administracyjnej wymagającej rozstrzygnięcia na nowo. Dopóki zatem mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 764; J. Zimmermann, Problem beneficium novorum w postępowaniu administracyjnym, PiP 1987, nr 5, s. 62 i nast.; B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, ZNSA 2007, nr 1, s. 7 i nast.).
W doktrynie wskazuje się, że obowiązek prawny sprowadza się najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla adresata decyzji nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikające z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny. Obowiązek prawny nie musi się sprowadzać do prostych nakazów lub zakazów. Obowiązek prawny stanowi uwarunkowane przez zawarte w normach prawa żądanie i zagwarantowaną przez przymus państwowy konieczność określonego zachowania się. Można spotkać się z sytuacją, w której "czyn może polegać na jakimś działaniu lub zaniechaniu, a w przypadku, gdy norma nie określa czynu formalnie, lecz wskazuje, jaki stan rzeczy ma być przez adresata normy zrealizowany, czyn może składać się ze złożonego zespołu działań i zaniechań" (tak: Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 99).
Na gruncie prawa konstytucyjnego charakterystykę instytucji prawnej obowiązku przeprowadził Feliks Siemieński. Wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku wskazał on na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania;
2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy;
3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela;
4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (zob. F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124-125). Powinno lub może to pociągać za sobą przewidziane przez prawo ujemne skutki dla adresata lub adresatów decyzji administracyjnej. Z sytuacjami, w których niewypełnienie obowiązku powinno pociągać za sobą ujemne skutki, mamy do czynienia wtedy, gdy dany przepis prawa nakazuje wiązanie ujemnych skutków prawnych z każdym przypadkiem niewypełnienia danego obowiązku.
W piśmiennictwie wskazuje się również, że niewypełnienie obowiązku może wywołać ujemne skutki, gdy określony przepis prawa od decyzji wskazanego podmiotu uzależnia to, "czy ten, kto nie zastosował się do odpowiedniego nakazu lub zakazu, ma ponieść owe ujemne skutki prawne, czy też nie ma ich ponosić" (tak: J. Nowacki, Z. Tabor, Wstęp do prawoznawstwa. Część I, Katowice 1986, s. 38).
Z kolei w judykaturze akcentuje się, że obowiązek jest powinnością zachowania określonego przez zawarte w normie prawnej żądanie tego zachowania. Obowiązek jest ustawowo chronionym sposobem powinnego zachowania się. Podmiot zobowiązany powinien zachowywać się zgodnie z wymogami treści obowiązku, lecz także w celu zaspokojenia uznanych przez prawo interesów (np. ochrona przyrody). Organ administracji może domagać się wypełnienia obowiązku. Żądając wypełnienia obowiązku musi mieć do tego podstawę prawną. Obowiązek określany jest jako zachowanie powinne, które ulega przekształceniu wraz z jego realizacją w zachowanie rzeczywiste. Naruszenie normy prawnej, polegające na niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu obowiązku, może pociągać za sobą pewne skutki prawne (zob. wyrok NSA z 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5875/21).
Należy podkreślić, że przesłankami zastosowania art. 155 k.p.a. są: istnienie decyzji ostatecznej, okoliczność, że za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Przesłanki te nie mają jednak charakteru równoważnego. Jeśli decyzja ostateczna nie istnieje lub przepis szczególny sprzeciwia się zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, to brak jest podstaw do oceny, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony oraz czy na zmianę decyzji strona wyraża zgodę. W takiej sytuacji zmiana lub uchylenie decyzji są niedopuszczalne.
W doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, że tryb wzruszenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych lub do decyzji, przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. W doktrynie wskazuje się na szerokie rozumienie praw nabytych, o których mowa w art. 155 k.p.a. Treścią prawa nabytego jest również rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s.898). Decyzje nakładające obowiązek są decyzjami, na mocy których strony nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków określonych w decyzji a nie innych. Istotna dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest kwestia temporalnego zastosowania art. 155 k.p.a., a w szczególności zastosowanie tego trybu po upływie terminu wykonania decyzji. Z treści przepisu wynika, że weryfikacja decyzji w tym trybie może nastąpić "w każdym czasie". Generalnie rzecz ujmując, termin początkowy to dzień, w którym decyzja stała się ostateczna, a termin końcowy, to dzień wyeliminowania decyzji z obrotu prawego w innym trybie lub z mocy prawa. Dla temporalnego aspektu możliwości weryfikacji decyzji w trybie art. 155 k.p.a. znaczenie ma to, czy na mocy danej decyzji jej adresat nabywa prawo w ścisłym rozumieniu czy też nakładany jest na niego obowiązek. W przypadku decyzji przyznających jakieś uprawnienie ograniczonych terminem wskazuje się, że wraz z upływem terminu tracą one moc obowiązującą, nie podlegają egzekucji administracyjnej i nie mogą wówczas być już uchylane lub zmieniane w trybie art. 155 k.p.a. (por. wyrok NSA z 12 września 2018 r., II OSK 3351/17, wyrok NSA z 17 września 2009 r., II OSK 1406/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w przypadku decyzji nakładających obowiązek upływ terminu nie ma wpływu na obowiązywanie danej decyzji, lecz powstaje możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do wykonania nałożonego obowiązku. Decyzje nakładające obowiązki, w których został wskazany termin ich wykonania mogą być weryfikowane w trybie art. 155 k.p.a. również po upływie tego terminu. Upływ terminu może stanowić jednak przesłankę negatywną do zmiany lub uchylenia decyzji w tym trybie, rozpatrywaną w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony.
W tej sprawie decyzja, której dotyczył wniosek o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. została wydana decyzja nakładająca określone obowiązki z zakresu Prawa budowlanego, na wykonanie których wyznaczono odpowiedni termin. Nie można więc podzielić stanowiska, że zmiana tego rodzaju decyzji w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie wyznaczonego terminu jest niedopuszczalna tylko z tego powodu, że termin jej wykonania już upłynął. Jak już wskazano powyżej, sam fakt upływu tego terminu oraz długość terminu do dnia złożenia wniosku o zmianę decyzji może stanowić negatywną przesłankę do odmowy zmiany decyzji w okolicznościach konkretnej sprawy. Oprócz tego należało jednak zbadać inne przesłanki pozytywne i negatywne wymienione w art. 155 k.p.a.
Decyzją, na mocy której strona nabyta prawo, jest jedynie tzw. decyzja konstytutywna, tj. tworząca nowe prawa lub obowiązki. Może to być również decyzja nakładająca obowiązek. Zmiana takiej decyzji może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach (np. zmiana terminu wykonania obowiązku), a tym samym pogorszyć sytuację prawną strony (wyrok NSA z dnia 27 maja 2003 r., IV SA 3205/01; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., IV SA 251/97).
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: (1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, (2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, (3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Obowiązek uzyskania zgody strony na wzruszenie decyzji ma na celu zapewnienie ochrony praw nabytych (J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 692). Organ przed wydaniem decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji w trybie art. 155 jest zobowiązany do uzyskania zgody wszystkich stron. Celem tego obowiązku jest nie tylko ochrona stron, których sytuacja prawna uległaby pogorszeniu w wyniku zmiany lub uchylenia decyzji, ale w ten sposób chronione są oczekiwania wszystkich stron co do trwałości sposobu ukształtowania treści stosunku prawnego, którego dotyczy decyzja.
Respektowanie tego wymagania jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej, a brak tej zgody stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2. (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1981 r., I SA 2408/81).
Należy podkreślić, że K. S. w piśmie z dnia 16.08.2022 r. kategorycznie odmówiła zgody na zmianę decyzji z dnia 02 lutego 2018 r. [...] i wezwała do natychmiastowego wyegzekwowania jej wykonania. Na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15.06.2023 r. K. S. i D. S. nie udzielili odpowiedzi i nie złożyli oświadczenia o wyrażeniu zgody na zmianę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] Tym samym organy trafnie przyjęły, że strony postępowania nie wyraziły koniecznej – w rozumieniu art.155 k.p.a. – zgody na zmianę przedmiotowej decyzji.
Wobec powyższego nie został spełniony podstawowy warunek dokonania zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] Już sam ten fakt był wystarczający, by nie uwzględnić wniosku skarżącego o zmianę decyzji.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela też pogląd, że w sytuacji braku zgody wszystkich stron, nie zachodzi potrzeba badania kolejnych przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak jednej z nich wyklucza zastosowanie instytucji zmiany decyzji ostatecznej.
Tym niemniej prawidłowo dostrzegły organy, że poza brakiem zgody na zmianę decyzji w międzyczasie zmienił się stan faktyczny (wnioskodawca wykonał pewne prace budowlane jednak inne niż mu nakazano) oraz prawny (zmieniły się przepisy ustawy Prawo wodne w przedmiotowym zakresie). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2018 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 02 lutego 2018 r. [...] zostały wydane na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121). Przepis ten stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt. burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego. Obecnie, w świetle art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Rozwiązaniem nowym jest w szczególności obowiązek określenia w decyzji daty wykonania czynności nakazanych właścicielowi gruntu, na którym doszło do szkodliwej zmiany stanu wody.
Nie ma więc prawnej możliwości analizy decyzji pod kątem jej zmiany skoro przepisy w oparciu, o które została wydana już nie obowiązują.
Na aprobatę nie zasługiwały też podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż wykonał prace, które skutecznie zabezpieczyły działkę o nr ewid. [...] przed zalewaniem. Kolegium trafnie podkreśliło, że brak jest podstaw prawnych do "dostosowywania" decyzji ostatecznej do zmian stanu faktycznego, które nastąpiły ex post, gdyż taki wniosek powinien zostać złożony przed wykonaniem wskazanych czynności i podlegać ocenie wg właściwych przepisów regulujących zmiany stanu wody na gruntach sąsiednich.
Niesłuszny był także zarzut dokonania przez organ odwoławczy analizy sprawy wyłącznie w zakresie wniosku w przedmiocie zmiany zaskarżonej decyzji, podczas gdy we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wnosił o zmianę decyzji, ewentualnie o jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ nie mógł oceniać, czy istnieje możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowej decyzji ostatecznej, gdyż przedmiotem wniosku skarżącego z 18 maja 2023 r. była zmiana decyzji.
Te rozważania jednak mają marginalne znaczenie dla sprawy. Kluczowy jest brak zgody jednej ze stron na zmianę decyzji. Już tylko z tej przyczyny skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przy czym sąd administracyjny nie ocenia postępowania stron w kategoriach "naruszenia zasad współżycia społecznego", gdyż jest to pojęcie prawa cywilnego. W świetle treści art.155 k.p.a. istotne jest przede wszystkim to, czy strona wyraziła wyraźną i jednoznaczną zgodę na zmianę decyzji. Całkowicie nieistotne są przyczyny dla których zgody takiej strona nie wyraża.
W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę