III SA/Po 819/22

III SA/Po 819/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 31 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 15 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia "M" w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 31 sierpnia 2022 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 18 marca 2022 r. do Urzędu Gminy P. wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] (dalej także jako stowarzyszenie, skarżący) o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 19 czerwca 2022 r.– zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, z uwagi na likwidację punktu sprzedaży alkoholu. Do wniosku zostało załączone, między innymi, zapytanie do Starosty [...], w trybie dostępu do informacji publicznej, czy Starosta wyegzekwował [usunięcie – dopisek Sądu] kiosku gastronomicznego (pawilonu) sezonowego o powierzchni 15 m2, ustawionego na działce nr [...] w P. . Załączono również odpowiedź Starosty, z 31 stycznia 2022 r., że obiekt został usunięty z działki nr [...] w P. . Postanowieniem z 24 marca 2022 r. Wójt wszczął postępowanie w sprawie, z urzędu.
Decyzją z 31 maja 2022 r. nr [...] Wójt Gminy P., powołując się na art. 104, art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 18 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1119 z późn. zm., dalej jako ustawa o wychowaniu w trzeźwości), wskazując na wniosek stowarzyszenia, odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 19 czerwca 2020 r. - zezwoleń wydanych na rzecz [...] sp. jawna w P. (obecnie: [...] sp. jawna w P.) na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu i piwa, o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz o zawartości powyżej 18% alkoholu.
Od wskazanej decyzji odwołanie wniosło stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika, który ocenił, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaś organ nie przeprowadził procedury w zgodzie z przepisami prawa. Pełnomocnik zaznaczył, że nie chce narzucać organowi II instancji sposobu rozpoznania odwołania, ograniczył się do przedstawienia zarzutu, że organ I instancji nie odniósł się do argumentów podniesionych w piśmie z 24 maja 2022 r., w szczególności zaś do tego, że zmiana lokalizacji punktu sprzedaży alkoholu dla którego wydano zezwolenie jest kwestią istotną (powoduje wygaśnięcia decyzji). W wyniku kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ocenił, że przedmiotowy obiekt stanowi zaplecze budowy. Organ nie odniósł się to zarzutu, iż sprzedaż alkoholu na placu budowy jest prawnie zabroniona. Organ nie wyjaśnił także, w sposób przekonywujący, że ten sam obiekt budowlany nie może być jednocześnie barem - punktem sprzedaży alkoholu i obiektem zaplecza budowy. Ponadto organ nie uwzględnił tego, że PINB w S. decyzją z 10 lutego 2022 r. nakazał rozbiórkę toalety publicznej, zaś postanowieniem z 02 marca 2022 r. wstrzymał budowę (de facto użytkowanie) zbiornika na ścieki. Pełnomocnik ocenił, że obiekt gastronomiczny nie może funkcjonować bez zaplecza sanitarnego.
Decyzją z 31 sierpnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. – umorzyło postępowanie odwoławcze.
Uzasadniając SKO napisało, że zgodnie z art. 162 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. W myśl § 2 organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W § 3 zastrzeżono, że organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i 2, w drodze decyzji.
Dalej SKO wskazało, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, przy czym zezwolenie wygasa m.in. w przypadku likwidacji punktu sprzedaży (art. 18 ust. 12 pkt 1 tej ustawy).
Następnie SKO wskazało, że Wójt wszczął postępowanie bowiem ocenił, że jest to uzasadnione celami statutowymi stowarzyszenia, obejmującymi m.in. działanie na rzecz poszanowania praworządności, ochrony prawa i przestrzegania porządku publicznego w szczególności poprzez wnoszenie podań, skarg i wniosków do organów administracji publicznej oraz skarg i pism (wniosków i oświadczeń) do sądów administracyjnych. Ponadto, za postępowaniem ma przemawiać interes społeczny, polegający na powszechnym obowiązku przestrzegania zasad dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych, określony w przepisach ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Organ wyższego stopnia zaznaczył, że definicja organizacji społecznej jest umieszczona w art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a. i należy przez to rozumieć organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. SKO przyjęło, że przez organizacje społeczne należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające stałą więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej. Wskazało, że stowarzyszenie ma wskazane cechy: jest podmiotem względnie trwałym, zorganizowanym, posiadającym wewnętrzną regulację w postaci statutu, nakierunkowanym na realizację celów i podejmującym działania w tym zakresie. Podmiot ten nie wchodzi również w skład struktury administracji publicznej.
Następnie SKO napisało, że stosownie do art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1. wszczęcia postępowania, 2. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Z kolei w art. 31 § 2 K.p.a. określono, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, zaś stosownie do art. 31 § 3 K.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. SKO zastrzegło jednak, że organ wyższego stopnia, w przypadku zainicjowania postępowania odwoławczego przez organizację dopuszczoną do udziału w postępowaniu administracyjnym, nie jest związany stanowiskiem organu I instancji. Organ odwoławczy przed rozpoznaniem każdego odwołania jest zobowiązany zbadać, czy odwołanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym.
SKO zacytowało cele stowarzyszenia opisane w statucie i oceniło, że rację miał Wójt, stwierdzając w postanowieniu o wszczęciu postępowania z urzędu, że za wszczęciem sprawy z urzędu na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. mogła przemawiać okoliczność uzasadnionych celów statutowych stowarzyszenia.
Następnie SKO stwierdziło, że nie można jednak tracić z pola widzenia konieczności wykazania drugiej z przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a., a mianowicie za wszczęciem postępowania z urzędu musi przemawiać interes społeczny. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć, bądź że powinno być z urzędu wszczęte przez organ postępowanie administracyjne. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Organizacja społeczna powinna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione.
SKO wskazało, że interes społeczny jest pojęciem o wiele szerszym od interesu indywidualnego i ma służyć społeczeństwu, a nie wybranej tylko grupie interesów. Inaczej prowadziłoby to do nieuprawnionego uprzywilejowania członków organizacji społecznych. Co więcej, udział organizacji społecznej w toczącym się postępowaniu nie może stanowić formy nacisku na organy. Uczestniczenie w postępowaniu organizacji społecznej w rozumieniu art. 31 K.p.a. stanowi sytuację wyjątkową, zatem nie można tego przepisu interpretować w sposób rozszerzający.
SKO zacytowało cele, którym mają służyć przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości, opisane w preambule do tej ustawy i podsumowało, że regulacja ta odwołuje się do powszechnie uznawanych wartości, które związane są z ochroną zdrowia, dobrem rodziny, porządkiem publicznym i bezpieczeństwem obywateli. Cele te stanowią więc wskazówkę interpretacyjną przepisów szczególnych analizowanej regulacji prawnej. Uzasadniają one wprowadzenie systemu sprzedaży alkoholu na zasadzie reglamentacji oraz stosowanie instrumentów prawnych służących ograniczaniu nadmiernego jego spożycia (wyroki TK z 24 listopada 1998 r., K 22/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 115; z 5 kwietnia 2011 r., P 26/09, OTK-A 2011/3/18). Tym samym ustawodawca dał wyraz temu jakie wartości traktuje za szczególnie ważne, podlegające ochronie, choćby miało odbyć się to z uszczerbkiem dla indywidualnego interesu podmiotu gospodarczego. Wzgląd na powszechnie uznane wartości, a także na indywidualne i społeczne skutki wywołane nadmiernym spożyciem alkoholu, uzasadnia i usprawiedliwia zarówno rygorystyczne określenie zasad obrotu napojami alkoholowymi (por. wyroki TK z 08 kwietnia 1998 r., K 10/97; z 28 stycznia 2003 r., K 2/02; z 14 czerwca 2004 r., SK 21/03; z 05 kwietnia 2011 r., P 26/09), jak i rygorystyczne ich egzekwowanie. Życie obywateli w trzeźwości jest wartością niedającą się w żaden sposób porównać z utratą korzyści majątkowych przez przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych niezgodnie z prawem (por. uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z 30 października 2007 r., II GPS 2/07; CBOSA).
SKO oceniło, że stowarzyszenie nie wskazało odmiennego interesu społecznego w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia udzielonych zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Dodatkowo SKO wskazało, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wygaśnięcie zezwolenia, m.in. w powyższym przypadku, następuje z mocy samego prawa (wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2017 r., III SA/Gl 830/17). W tych okolicznościach decyzja ma znaczenie tylko deklaratoryjne. Oznacza to, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie zezwolenia potwierdza jedynie skutek, który wystąpił z mocy ustawy. Zdaniem SKO w zaistniałej sytuacji tym bardziej nie można mówić o spełnieniu się przesłanki interesu społecznego w wystosowaniu żądania przez stowarzyszenie, przy czym stowarzyszenie, liczące zaledwie 6 członków nie wykazało w żaden sposób, by przedmiot sprawy budził szersze zainteresowanie społeczności lokalnej, a tym bardziej jej zaniepokojenie.
Organ wyższego stopnia ocenił, że stowarzyszenie nie skonkretyzowało interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem, zaś nie można zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania.
Wyjaśniając rodzaj podjętej decyzji SKO napisało, że uznało za trafną tezę zawartą w wyroku WSA w Warszawie z 24 stycznia 2008 r., IV SA/WA 1520/07, zgodnie z którą orzeczenie, którego następstwem jest nie rozpatrzenie środka odwoławczego wniesionego przez organizację społeczną, powinno mieć formę decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w myśl art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Zdaniem SKO analogiczna jest sytuacja, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot nie mający statusu strony.
SKO podkreśliło, że jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę, a więc jest niedopuszczalne, wówczas wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Jeżeli jednak dojdzie do wszczęcia postępowania odwoławczego, a dopiero w jego toku okaże się, że osoba wnosząca odwołanie nie miała i nie ma statusu strony danego postępowania, organ jest obowiązany do umorzenia postępowania odwoławczego.
Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie [...], zastępowane przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie w trybie autokontroli przez organ, uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie przez Sąd, w przypadku nie uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli, zasądzenia kosztów postępowania w kwocie 697 zł [wynagrodzenia pełnomocnika 480 zł (1 x stawka minimalna), kosztów sądowych - wpisu 200 zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej 17 zł].
Pełnomocnik napisał, że skarżące stowarzyszenie zostało powołane do zażegnania niezgodnego z prawem działania organów administracji publicznej. Wskazał, że 09 maja 2003 r. T. R. zakupił nieruchomość - działkę nr [...] P. , w celu budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego w ramach siedliska rolniczego, w dniu 09 czerwca 2003 r. została wydana decyzja o warunkach zabudowy, zaś decyzją z 24 lipca 2003 r. Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego. M. i T. R., na swojej liczącej ponad 0,3 ha działce położonej blisko Jeziora [...] postanowili otworzyć strefę relaksacyjno-wypoczynkową z bazą gastronomiczną pod nazwą [...] (dane z Internetu). W tym celu, na przełomie maja i czerwca 2020 r. T. R. samowolnie buduje infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania [...]. Powstał między innymi zbiornik na nieczystości ciekłe, sieć: wodociągowa, kanalizacyjna, elektryczna, 7 modułowo ustawionych metalowych konstrukcji ażurowych (2,5m x 2,5m), toaleta publiczna, 8 food trucków. Budynek mieszkalny (budowa niezakończona) został wykorzystany na magazyn towarów gastronomicznych.
Decyzją z 17 czerwca 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. zatwierdził zakład żywienia zbiorowego otwartego – [...], zlokalizowany w P. , przy [...]. W dniu 18 czerwca 2020 r. do Urzędu Gminy w P. wpłynął wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Następnego dnia, 19 czerwca 2020 r., Wójt Gminy P. wydał zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Pełnomocnik ocenił, że od czerwca 2020 r. T. R. bez zarejestrowanej działalności intensywnie wykorzystuje swoją nieruchomość do działalności gastronomiczno-rozrywkowej, za co między innymi został ukarany karą grzywny.
W dniu 10 sierpnia 2020 r. - do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek zainteresowanych i zjednoczonych mieszkańców P. o rejestrację skarżącego stowarzyszenia, które zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w dniu 12 sierpnia 2020 r. Od momentu powstania Stowarzyszenie podejmuje intensywne działania mające na celu między innymi przywrócenie praworządności na terenie przez nich zamieszkałym, skierowane do organów administracji publicznej, które pozwoliły na łamanie prawa i które ten stan rzeczy tolerowały i w dalszym ciągu tolerują.
Pełnomocnik ocenił, że to organ administracji, analizując wniosek organizacji społecznej złożony w trybie art. 31 § 1 K.p.a., ma obowiązek ustalenia, na czym polega interes społeczny w danej sprawie i wykazania, czy organizacja na tle konkretnego stanu faktycznego taki interes posiada, czy też nie. Organ powinien jednocześnie skonfrontować żądanie organizacji społecznej z jej celami statutowymi.
Zdaniem pełnomocnika, w tej konkretnej sprawie interes społeczny niewątpliwie będzie lepiej chroniony, gdy w postępowaniu wystąpi organizacja społeczna. Stowarzyszenie oceniło, że wykazało (dołączając do żądania regulamin) w sposób wystarczający na czym polega interes społeczny, a nie tylko interes stowarzyszenia, uzasadniający dopuszczenia jej do przedmiotowego postępowania. Zasadność żądania organizacji społecznej w zakresie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na działce nr [...] musi być rozpatrywana w kontekście celu statutowego (regulaminowego) i interesu społecznego. Interes społeczny wynika wprost z zapisów regulaminu (statutu) stowarzyszenia, w szczególności zaś z pkt. 6 ppkt. 2. 3, 4, 5 regulaminu (statutu) oraz z samej natury problemu związanego z reglamentacją sprzedaży alkoholu w celu uchronienia narodu przed zgubą, jaką jest choroba alkoholowa. Elementem interesu społecznego organizacji wnioskującej o wszczęcie postępowania nie musi być udowodnienie zagrożeń. Nie można utożsamiać interesu społecznego skarżącego stowarzyszenia ze sposobem zakończenia postępowania.
Pełnomocnik podkreślił, że stowarzyszenie wielokrotnie wskazywało, że podejmowane przez T. R. działania (i co gorsza ich akceptacja przez organy administracji publicznej, które powinny stać na straży porządku prawnego) wywołują skutki niedające się pogodzić z interesem społecznym.
Pełnomocnik zaznaczył, że sprawa ma pośredni związek iż innymi sprawami sądowoadministracyjnymi, zarejestrowanymi w WSA w Poznaniu pod sygnaturami akt: III SA/Po 307/22 (nieważność pozwolenia na sprzedaż alkoholu); I SA/Po 411/22 (nieważność decyzji podziałowej); IV SA/Po 446/22 (umorzenie postępowania w sprawie legalności obiektów małej architektury i food trucków); IV SAB/Po 36/22 (bezczynność w zbadaniu sprawy legalności toalety publicznej); IV SAB/Po 52/22 (bezczynność w ustaleniu warunków zabudowy); IV SAB/Po 53/22 (bezczynność w sprawie zmiany sposobu użytkowania).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja naruszaj przepisy postępowania w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd, na wniosek strony skarżącej (k. 70) oraz uczestnika postępowania (k. 74) wobec milczenia organu (k. 67), rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Spór między Stowarzyszeniem [...]" a organem dotyczy tego, czy SKO zgodnie z prawem uznało, że stowarzyszenie nie wykazało ("nie skonkretyzowało") interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem; zdaniem SKO skarżące stowarzyszenie za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń starało się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania. Zatem w granicach sprawy sądowoadministracyjnej pozostaje kontrola legalności rozstrzygnięcia SKO.
Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z następujących powodów. Po pierwsze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie. Po drugie, nawet gdyby uznać, że SKO miało podstawy do oceny, że skarżące stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego w sprawie (co jak napisano wyżej jest co najmniej przedwczesne), to rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z jej uzasadnieniem.
Zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby (tu: uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, [...] sp. j. w P.) występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W § 2 ustawodawca określił, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu.
W niniejszej sprawie skarżące stowarzyszenie zażądało od Wójta - organu I instancji, stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, wszystkich trzech kategorii – wydanych przez Wójta na rzecz uczestnika postępowania, z uwagi na likwidację punktu sprzedaży. Organ I instancji wszczął postępowanie, dopuszczając stowarzyszenie do udziału w nim. Następnie Wójt wydał decyzję, odmawiając stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Rozpoznając odwołanie Stowarzyszenia od decyzji Wójta orzekającego odmownie co do istoty wniosku, SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, przywołując w podstawie prawnej swojej decyzji art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
Sąd potwierdza pogląd SKO, że organ wyższego stopnia ma prawo i obowiązek skontrolowania, czy w sprawie są spełnione, czy też pozostają nadal spełnione, obie przesłanki z art. 31 § 1 K.p.a., tj. 1) żądanie organizacji społecznej musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji; 2) ma przemawiać za tym interes społeczny. Sprzeciw Sądu budzi jednak takie procedowanie organu, który uznał, że stowarzyszenie nie wykazało ("nie skonkretyzowało") interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem, bez wezwania stowarzyszenia do wykazania interesu społecznego w sprawie. Skoro organ wyższego stopnia skłaniał się odmowy ponownego rozstrzygnięcia sprawy, to należało wezwać stowarzyszenie do wykazania interesu społecznego w sprawie. Tym bardziej, że w toku postępowania odwoławczego SKO uzupełniało to postępowanie o dodatkowe dokumenty.. Nie czyniąc tak organ wyższego stopnia doprowadził do sytuacji, że obszerne wywody dotyczące interesu społecznego, znalazły się dopiero w skardze.
Sąd stwierdza, nawiązując do uzasadnienia zaskarżonej decyzji (s. 16), że w razie uznania, iż interes społeczny nie przemawia za toczeniem się postępowania, SKO musi taką konkluzję należycie uzasadnić, nie poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, że "Stowarzyszenie nie wskazało odmiennego interesu społecznego w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia udzielonych zezwoleń na sprzedaż alkoholu". Żądanie skarżącego stowarzyszenia dotyczy tak drażliwej kwestii, jak zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. Wprawdzie SKO odniosło się do celów, jakim ma służyć ustawa o wychowaniu w trzeźwości (s. 15-16), ale nie skupiło się na porządku publicznym, który może być szczególnie narażony na szwank, w przypadku spożywania napojów alkoholowych w miejscu sprzedaży. Nadto wskazać należy, że stowarzyszenie, z inicjatywy którego wszczęto postępowanie w sprawie, doręczono decyzje z pouczeniem, było uznane za występujące na prawach strony przed organem I instancji i nie miało podstaw do uznania, że nie wykazało w sprawie interesu społecznego. Wójt w postanowieniu o wszczęciu postępowania uznał, że stowarzyszenie interes społeczny wykazało a występująca w sprawie [...] s.j. nie podważała tej kwestii. SKO przedwcześnie dokonało ustaleń bez umożliwienia stowarzyszeniu wyjaśnienia tej kwestii, czym naruszyły art. 8 i 9 k.p.a.
Niezależnie od powyżej opisanej oceny Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z jej uzasadnieniem. SKO zastosowało przepis art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. i umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżące stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Umorzenie postępowania odwoławczego jest rozstrzygnięciem sprawy kończącym wyłącznie postępowanie odwoławcze. Postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o jego umorzeniu wtedy, gdy postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.). Co istotne, decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego nie wpływa na byt prawny decyzji organu I instancji. Innymi słowy, skoro SKO uznało, że stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego w sprawie wywołanej żądaniem tego stowarzyszenia, powinno było wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania przed tym organem. Zastosowanie przez SKO przepisu art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. ma ten efekt, którego SKO zresztą nie analizowało w uzasadnieniu swojej decyzji, że w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji, o odmowie wygaszenia pozwoleń na sprzedaż alkoholu, wydana przecież w wyniku postępowania, wszczętego wprawdzie z urzędu ale na skutek uznania żądania stowarzyszenia za uzasadnione (art. 31 § 2 K.p.a.).
SKO uzasadniło zastosowaną przez siebie formę procesową załatwienia sprawy: art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., powołując się na prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2008 r., IV SA/Wa 1520/07 (CBOSA). Uszło jednak uwadze organu, że w przywołanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana na wniosek inwestora i stowarzyszenie, kwestionując tak wydaną decyzję, wniosło odwołanie, zaś organ wyższego stopnia, na podstawie przepisów szczegółowych, stwierdził brak podstaw dla udziału stowarzyszenia w postępowaniu, co stanowiło negatywną przesłankę przy ocenie dopuszczalności odwołania. WSA w Warszawie analizował różnicę pomiędzy stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania a poglądem, że orzeczenie, którego następstwem jest nie rozpatrzenie środka odwoławczego wnoszonego przez organizacje społeczna powinno mieć formę decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w myśl art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. W niniejszej sprawie stan faktyczny był inny, bowiem postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy tego samego podmiotu, który wnosił odwołanie.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO wezwie skarżące stowarzyszenie do wykazania interesu społecznego w sprawie, po czym będzie procedowało w zależności od reakcji i wyjaśnień skarżącego stowarzyszenia, uwzględniając powyższe uwagi Sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a., zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze.