III SA/PO 819/04

III SA/Po 819/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Bejgerowska. /sprawozdawca/
Maria Kwiecińska
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Maria Kwiecińska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jolanta Parulska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. obciąża Skarb Państwa kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i z tego tytułu nakazuje wypłacić adwokatowi M. Z., Kancelaria Adwokacka, [...], ul. [...] ze Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku H. B. z dnia [...] września 1999 r., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego L. C. z lokalu przy ulicy [...].
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w okresie od [...] czerwca 1998 r. do [...] marca 1999 r. L. C. przebywał w Areszcie Śledczym. W dniu [...] marca 1999 r. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego za przestępstwo z art. 207 § 1 Kodeksu karnego, polegające na fizycznym i moralnym znęcaniu się nad teściową H. B. na karę1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat (sygn. akt [...],- k. 24 - 25, 26 akt administracyjnych). Po opuszczeniu aresztu, tj. po [...] marca 1999 r., nie przebywał on w miejscu stałego zameldowania. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy rozwiązał małżeństwo L. C., z jego winy, z córką wnioskodawczyni – T. C. (sygn. akt [...] – k. 23 akt administracyjnych). W dniu [...] Sąd Rejonowy nakazał L. C., aby opróżnił, opuścił i wydał H. B. lokal nr [...] przy ulicy [...] (sygn. akt [...] – k. 27 akt administracyjnych).
L. C. zeznał między innymi, iż do dnia [...] czerwca 1998 r., czyli do dnia kiedy został aresztowany mieszkał na stałe przy ulicy [...]. Po opuszczeniu aresztu w dniu [...] marca 1999 r. okazało się, że nie może wrócić do wskazanego mieszkania, bo jego teściowa wymieniła zamki w drzwiach wejściowych i nie chce go wpuścić. Oświadczył, że nadal chce mieszkać w spornym lokalu, ale skoro uniemożliwia mu się to, zapowiedział wystąpienie do Sądu Rejonowego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania tego mieszkania.
W toku postępowania administracyjnego T. C. - pełnomocnik H. B. potwierdziła, iż L. C. do dnia [...] czerwca 1998 r. mieszkał przy ulicy [...]. Jednak po opuszczeniu Aresztu Śledczego w dniu [...] marca 1999 r., nie starał się powrócić pod wskazany wyżej adres. Jeszcze podczas trwania aresztu tymczasowego jego matka zadeklarowała, iż przyjmie go do siebie, stopniowo zabierała jego rzeczy ze spornego lokalu, resztę zabrał on osobiście po zwolnieniu z aresztu. H. B. kategorycznie nie zgadza się na powrót byłego zięcia do mieszkania, którego jest najemcą. T. C. również nie chce, aby były mąż wrócił do domu.
L. C. po zapoznaniu się z powyższymi zeznaniami T. C. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe zeznania. Ponadto oświadczył, że z lokalu nr [...] przy ulicy [...] nie zabrał swoich rzeczy, nie wzięła ich również jego matka. Dostarczono mu jedynie kilka sztuk odzieży do jej mieszkania w czasie jego pobytu w Areszcie Śledczym. W spornym lokalu nadal znajduje się cały jego dobytek.
W dniu [...] listopada 1999 r. L. C. dostarczył do akt postępowania administracyjnego kserokopię pozwu o przywrócenie mu naruszonego posiadania złożonego w Sądzie Rejonowym w dniu [...] grudnia 1999 r. (k. 28 - 29 akt administracyjnych).
W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymanym w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...], [...], Prezydent Miasta P. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania L. C. (k. 32 - 34, 39 - 40 akt administracyjnych). Skargi H. B. i T. C. na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego wymeldowania, zostały oddalone w dniu 28 sierpnia 2001 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 757/00 i 766/00).
Wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy, sygn. akt [...], oddalił powództwo L. C. przeciwko H. B. o przywrócenie posiadania i orzeczenie to stało się prawomocne po oddaleniu apelacji powoda przez Sąd Okręgowy w sprawie o sygn. akt [...] (k. 49 i 60 - 65 akt administracyjnych).
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono jednoznacznie, że L. C. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od 1999 r. i jak sam podał w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004 r. jego nieobecność tam od 6 lat ma charakter trwały, ale podtrzymuje, iż nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie.
Organ administracji pierwszej instancji wskazał, że uwzględniając treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wystarczającą przesłanką orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Wobec powyższego uznano, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające wymeldowanie L. C.
W odwołaniu z dnia [...] września 2004 r. L. C. wniósł o zmianę powyższej decyzji, podnosząc ponownie, że nieobecność pod adresem przy ulicy [...] to wynik niedobrowolnego opuszczenia lokalu. Odwołujący się podał, że prowadzi czynności zmierzające do zmiany niekorzystnych wyroków sądowych oraz, że jego stosunki z byłą żoną i teściową uległy poprawie.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.
W motywach decyzji wskazał, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy może wymeldować osobę, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zatem wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania jest opuszczenie lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zostały wyczerpane przesłanki wymeldowania opisane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Bezsporne bowiem jest, że L. C. od [...] marca 1999 r. nie przebywa w lokalu przy ulicy [...] i nie dopełnił przy tym obowiązku wymeldowania. Argumenty podane w odwołaniu nie mogły być uwzględnione, gdyż w aktach sprawy znajdują się prawomocne wyroki sądowe a organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania spraw rodzinnych, finansowych i mieszkaniowych. Podjęte przez stronę działania zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania okazały się bezskuteczne. Organ drugiej instancji podkreślił, że zameldowanie ma aktualnie wyłącznie charakter rejestracyjny, a zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.
Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. L. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając decyzję Wojewody oraz organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że jego zdaniem organy administracji nie wzięły pod uwagę, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i błędnie przyjęto, że nie starał się wrócić do spornego mieszkania. Powtórzył, że podejmuje czynności zmierzające do zmiany niekorzystnych wyroków sądowych. Wskazał również na fakt, że wyrok Sądu Rejonowego dotyczący eksmisji, o sygn. akt [...], nie stał się prawomocny.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania, stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. zarzucić nie można.
Materialno - prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954).
Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że L. C. faktycznie nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu od 1999 r., co zresztą sam potwierdził w trakcie przesłuchania w dniu [...] października 1999 r. i [...] sierpnia 2004 r. (k. 10 i 59 akt administracyjnych). Podał on między innymi, iż nie mógł po opuszczeniu Aresztu Śledczego powrócić do domu ze względu na wymianę zamków w drzwiach i uniemożliwienie mu tym samym wejście do lokalu. Fakt nie zamieszkiwania skarżącego od 1999 r. przy ulicy [...] został potwierdzony zarówno przez skarżącego, jak i świadka T. C.
Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach z uwzględnieniem wprowadzenia do tej ustawy z dniem 1 maja 2004 r. przepisu art. 9 ust. 2b zgodnie, z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.
Oznacza to, że w dacie wydawania decyzji przez organy administracyjne obu instancji (tj. 19 sierpnia 2004 r. i 19 października 2004 r.) wyłączną przesłanką wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowił fakt opuszczenia przez L. C. bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Należy przy tym podkreślić, że sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy ewidencyjne nie są przy tym uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu.
Organy administracyjne nie były zatem obowiązane przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy do zbadania kwestii uprawnień skarżącego do spornego lokalu. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy (k. 65 akt administracyjnych) Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...], o sygn. akt [...], ustalił, że L. C. nie ma prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...]. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne w związku z oddaleniem apelacji L. C. przez Sąd Okręgowy w dniu [...].
W rozpoznawanej sprawie okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia było jedynie to, czy doszło do opuszczenia lokalu przez skarżącego bez wymeldowania się.
Nie budzi wątpliwości, że początkowo przyczyną opuszczenia miejsca zameldowania przez L. C. był fakt jego aresztowania i osadzenia w Areszcie Śledczym. Skarżący podnosił w trakcie postępowania, że po opuszczeniu aresztu w dniu [...] marca 1999 r. uniemożliwiono mu korzystanie z mieszkania na tle konfliktu rodzinnego.
W związku z powyższym w dniu [...] grudnia 1999 r. skarżący podjął przewidziane prawem środki zmierzające do umożliwienia mu powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Jego roszczenia w zakresie przywrócenia naruszonego stanu posiadania nie zostały uznane przez sądy cywilne, co potwierdzają załączone do akt wyroki, a zatem działania te okazały się bezskuteczne (sygn. akt [...] i sygn. akt [...]).
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, całkowicie nietrafny okazał się zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia przez organy administracji faktu, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, albowiem decydujące znaczenie miało to, że podjęte przez L. C. przewidziane prawem środki nie doprowadziły do jego powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, w którym faktycznie nie przebywał od 1999 r.
W świetle poczynionych ustaleń nie budzi wątpliwości poprawność ustalenia przez organy administracyjne, że skarżący opuścił w sposób trwały mieszkanie w [...] przy ulicy [...], nie dopełniając ustawowego obowiązku wymeldowania się, a w konsekwencji zgodność z prawem wydanych w jego sprawie decyzji. Ponieważ odwołujący się nie przebywa faktycznie w miejscu zameldowania na pobyt stały orzeczenie o jego wymeldowaniu było uzasadnione.
Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy życiowe danej osoby na trwałe związane były z danym lokalem, choćby nawet przez czas dłuższy w lokalu tym nie zamieszkiwał z różnych przyczyn życiowych (patrz wyrok WSA w Warszawie, z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 3199/02, LEX nr 155903). Tymczasem w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, aby w spornym lokalu koncentrowały się czynności życia codziennego L. C., skoro przebywa on od co najmniej 6 lat u swojej matki w [...] przy ulicy [...], które to miejsce określił podczas przesłuchania jako aktualne miejsce pobytu (k. 10 akt administracyjnych).
Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (patrz wyrok NSA, z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00, LEX nr 54454). W przedmiotowej sprawie nie sposób przyjąć, aby L. C. przebywał w spornym lokalu i, aby tam znajdowało się centrum jego spraw życiowych, a zatem zasadne było jego wymeldowanie z mieszkania przy ulicy [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynikający z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu.
Analiza akt przedmiotowej sprawy potwierdziła słuszność twierdzeń skarżącego co do zawartej w skardze okoliczności, iż wyrok o sygn. akt [...] dotyczący eksmisji jest nieprawomocny, albowiem Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...], o sygn. akt [...], oddalił powództwo H. B. w zakresie dotyczącym eksmisji. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne w związku z oddaleniem apelacji L. C. przez Sąd Okręgowy w dniu [...] ([...]). Powodem oddalenia powództwa w zakresie eksmisji był fakt, że L. C. w dacie orzekania nie mieszkał w spornym lokalu, a jego ruchomości zabrała do siebie jego matka (k. 65 akt administracyjnych).
Zgodnie z treścią art. 7 Kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one w myśl art. 77 § 1 Kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 Kpa dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Przeprowadziły bowiem niezbędne postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu bezspornego faktu opuszczenia lokalu przez skarżącego.
Sąd dostrzega wprawdzie naruszenie przez organy administracyjne obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, wynikającego z art. 10 Kpa, poprzez niezawiadamienie o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania własnych wniosków dowodowych przed organem pierwszej i drugiej instancji. Niemniej w ocenie Sądu uchybienie to choć istotne, nie mogło mieć wpływu wynik sprawy, albowiem L. C. uczestniczył aktywnie w czynnościach dokonywanych w trakcie postępowania przedkładając pisma wyjaśniające, a ponadto sam był kilkakrotnie przesłuchany w charakterze strony.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska