III SA/PO 792/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-12-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo samorządoweuchwałyrozstrzygnięcia nadzorczedodatki dla nauczycielidodatek funkcyjnywicedyrektorKarta Nauczycielasądownictwo administracyjnekompetencjenadzór nad samorządem

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Powiatu Kępińskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego, uznając za zasadne stwierdzenie nieważności przepisu regulaminu wynagradzania nauczycieli dotyczącego dodatku funkcyjnego dla wicedyrektora.

Powiat Kępiński zaskarżył rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego, które stwierdziło nieważność § 5 ust. 5 regulaminu wynagradzania nauczycieli. Przepis ten stanowił, że dodatek funkcyjny w stawce dyrektora przysługuje wicedyrektorowi po upływie trzech miesięcy nieobecności dyrektora. Wojewoda uznał to za istotne naruszenie prawa, wskazując na przekroczenie upoważnienia ustawowego i sprzeczność z Kartą Nauczyciela. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi Powiatu Kępińskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego, które stwierdziło nieważność § 5 ust. 5 załącznika do uchwały Rady Powiatu Kępińskiego z dnia 28 czerwca 2022 r. w sprawie regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków, w tym dodatku funkcyjnego. Zakwestionowany przepis stanowił, że dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora przysługuje wicedyrektorowi od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po upływie trzech miesięcy nieobecności w pracy dyrektora. Wojewoda Wielkopolski uznał ten przepis za istotnie naruszający prawo, wskazując na przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego zawartego w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela oraz na sprzeczność z art. 39 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę, podzielił argumentację organu nadzoru. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą być ustanawiane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, a ich wykładnia powinna być ścisła. Stwierdzono, że § 5 ust. 5 regulaminu wykracza poza delegację ustawową, ponieważ określa warunki nabycia i utraty prawa do dodatku, co nie leży w kompetencjach organu samorządu terytorialnego. Ponadto, przepis ten stanowił niedozwoloną modyfikację art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela, który określa terminy zmian wynagrodzenia. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, taki przepis wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego.

Uzasadnienie

Organ prowadzący szkołę może określać wysokość stawek dodatków i szczegółowe warunki ich przyznawania, ale nie może decydować o tym, kto i kiedy zachowuje prawo do dodatków lub je traci, gdyż kompetencje te nie wynikają z delegacji ustawowej i naruszałyby zasady praworządności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.p. art. 79 § 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

k.n. art. 30 § 6

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

k.n. art. 30 § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

k.n. art. 39 § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

k.n. art. 39 § 1 zdanie drugie

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

u.s.p. art. 79 § 4

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.s.p. art. 12 § 11

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

k.n. art. 30 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

k.n. art. 91d § 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Konstytucja art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakwestionowany przepis regulaminu wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego organu prowadzącego szkołę do określenia "szczegółowych warunków przyznawania" dodatków. Zakwestionowany przepis regulaminu stanowi niedozwoloną modyfikację art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że § 5 ust. 5 regulaminu mieści się w zakresie delegacji ustawowej z art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela, w tym powołanie się na analogiczne regulacje w rozporządzeniach. Argumentacja skarżącego, że art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela nie ma zastosowania w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Każde unormowanie wykraczające poza upoważnienie ustawowe jest naruszeniem normy upoważniającej i zarazem naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Określenie warunków nabycia i utraty prawa do wynagrodzenia nie leży w kompetencjach organu samorządu terytorialnego. Niedopuszczalne jest zarówno pomijanie przez radę powiatu materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak również modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt niższego rzędu.

Skład orzekający

Walentyna Długaszewska

przewodniczący sprawozdawca

Mirella Ławniczak

sędzia

Szymon Widłak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja granic kompetencji organów samorządu terytorialnego w zakresie tworzenia regulaminów wynagradzania nauczycieli oraz zasady praworządności przy stanowieniu aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wicedyrektora i dodatku funkcyjnego w kontekście nieobecności dyrektora; analogie do innych rozporządzeń nie były uznane za przekonujące.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z kompetencjami samorządu i prawami nauczycieli, choć jej szczegóły są dość techniczne.

Czy wicedyrektor może liczyć na dodatek dyrektora? Sąd wyjaśnia granice prawa samorządu.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 792/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Szymon Widłak
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 1982 nr 3 poz 19
art. 30 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.
Sentencja
Dnia 1 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi Powiatu Kępińskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały dot. regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy oraz niektórych innych składników wynagrodzenia i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewoda Wielkopolski, działając na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1526), stwierdził nieważność § 5 ust. 5 załącznika do uchwały nr XLVII/270/2022 Rady Powiatu Kępińskiego z dnia 28 czerwca 2022 r. w sprawie regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy oraz niektórych innych składników wynagrodzenia wynikających ze stosunku pracy, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw - ze względu na istotne naruszenie prawa (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2022 r., poz. 5817).
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wskazano, co następuje.
W dniu 28 czerwca 2022 r. Rada Powiatu Kępińskiego podjęła wskazaną wyżej uchwałę (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2022 r., poz. 5173) w sprawie regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy oraz niektórych innych składników wynagrodzenia wynikających ze stosunku pracy, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, dalej: "regulamin".
Uchwałę Rady Powiatu z 28 czerwca 2022 r. podjęto na podstawie art. 30 ust. 6 w zw. z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 ze zm.), dalej: "Karta Nauczyciela" i art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 528), dalej: "ustawa o samorządzie powiatowym".
Zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: Konstytucja", organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Z kolei art. 7 Konstytucji obliguje organy władzy publicznej do działania na podstawie i w granicach prawa. Zasada praworządności wyrażona w art. 7 w zw. z art. 94 Konstytucji wymaga, żeby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej i zarazem naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego.
Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu wysokość stawek dodatków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33-34a.
Z art. 91d pkt 1 Karty Nauczyciela wynika, że w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone m. in. w art. 30 ust. 6 i art. 49 ust. 2 wykonuje odpowiednio rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa.
Rada Powiatu Kępińskiego uchwaliła w regulaminie regulację z modyfikacją przepisu Karty Nauczyciela. W § 5 ust. 5 regulaminu wskazano, że dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora przysługuje wicedyrektorowi od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po upływie trzech miesięcy nieobecności w pracy dyrektora.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 Karty Nauczyciela zmiana wysokości wynagrodzenia w czasie trwania stosunku pracy w związku z uzyskaniem kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela następuje z pierwszym dniem roku szkolnego następującego po roku szkolnym, w którym nauczyciel uzyskał wyższy stopień awansu. Zmiana wysokości wynagrodzenia z innych przyczyn następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego, jeżeli inne przyczyny nie nastąpiły od pierwszego dnia danego miesiąca kalendarzowego.
Dodatek funkcyjny zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela jest jednym ze składników wynagrodzenia nauczyciela. Skoro zatem w przepisie ustawy wprost wskazano sposób obliczania wysokości wynagrodzenia, brak podstaw do regulowania tej kwestii w przepisie rangi podustawowej i to w sposób odmienny niż stanowi to przepis ustawy. Przepis § 5 ust. 5 regulaminu wydano z niedopuszczalną modyfikacją art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Brak regulacji ustawowej upoważniającej Radę Powiatu Kępińskiego do uregulowania w regulaminie, że dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora przysługuje wicedyrektorowi od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po upływie trzech miesięcy nieobecności w pracy dyrektora.
Powiat Kępiński wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucono naruszenie:
1. art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela polegające na niewłaściwej jego wykładni przez pominięcie w rozstrzygnięciu nadzorczym znaczenia dla zakresu delegacji ustawowej wyrazów "szczegółowe warunki przyznawania"; w tym kontekście wskazano, że:
a) w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego nie podano jaka norma przepisu delegacyjnego (art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela) została naruszona kwestionowanym § 5 ust. 5 regulaminu; należy więc rozumieć, że naruszenie odnosi się do art. 39 ust. 1 Karty Nauczyciela; przepis ten nie zawiera jednak delegacji ustawowej dla organu samorządu;
b) § 5 ust. 5 regulaminu określa prawo wicedyrektora szkoły do dodatku funkcyjnego w wysokości przysługującej dyrektorowi szkoły, stanowiąc jeden ze "szczegółowych warunków przyznawania" dodatku, o którym mowa w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela (por.: wyrok o sygn. akt IV SA/Po 887/19 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA");
c) § 5 ust. 5 regulaminu określa dodatek funkcyjny dla wicedyrektora szkoły bez powierzenia mu funkcji dyrektora szkoły, stąd nie statuuje dodatku funkcyjnego w zwiększonej wysokości związanego ze sprawowaną funkcją czy powierzeniem stanowiska, ale określa warunki nabycia przez wicedyrektora szkoły prawa do dodatku funkcyjnego, jaki należny jest dyrektorowi szkoły, mimo niepowierzenia tej funkcji, co mieści się w zakresie delegacji ustawowej zawartej w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela;
d) zakres unormowania § 5 ust. 5 regulaminu mieści się w zakresie upoważnienia z art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela biorąc pod uwagę analogiczne (o identycznym brzmieniu) regulacje zawarte w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej (Dz. U. z 2009 r. nr 60, poz. 494 ze zm.) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy dla nauczycieli zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2264 ze zm.);
2. art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela przez błędne przyjęcie, że znajduje on zastosowanie w sprawie w związku z istotą i charakterem prawnym § 5 ust. 5 regulaminu, a tym samym przyjęcie, że Rada Powiatu dokonała niedopuszczalnej modyfikacji ustawowego przepisu o zmianie wysokości wynagrodzenia (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 456/13 - dostępny w CBOSA).
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, 655 i 1457), dalej: "p.p.s.a.", zakres kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kontroli Sądu poddano rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z 29 lipca 2022 r. orzekające nieważność § 5 ust. 5 regulaminu (załącznika do uchwały) Rady Powiatu Kępińskiego nr XLVII/270/2022 z 28 czerwca 2022 r. w sprawie regulaminu określającego wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków: motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy oraz niektórych innych składników wynagrodzenia wynikających ze stosunku pracy, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw - ze względu na istotne naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie nadzorcze podjęto na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym stanowiącym, że uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 79 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym).
W przepisach nie określono rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania sankcji nieważności uchwały rady powiatu. Brak ustawowego zdefiniowania naruszenia prawa, które może powstać przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy powiatu stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie.
Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do nich naruszenie przepisów prawa ustrojowego i prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por.: M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por.: wyroki o sygn. akt II SA/Wr 1459/97 i SA/Gd 327/95 - dostępne w CBOSA).
Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Z kolei naruszenia o charakterze nieistotnym są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.
Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym rada powiatu stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze powiatu na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach.
W świetle art. 87 ust. 2 Konstytucji akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Akt prawa miejscowego jest zatem aktem stanowienia prawa (aktem normatywnym) mającym charakter podustawowy.
Uchwała Rady Powiatu Kępińskiego z 28 czerwca 2022 r. jest aktem prawa miejscowego, stąd powinna być ustanowiona na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach (art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym).
Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej mają obowiązek działania w granicach i na podstawie obowiązującego prawa. Wskazana regulacja zawiera normę zakazującą domniemywania kompetencji organu i tym samym nakazuje, aby wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły i literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych i wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i wykonywana tak, aby nie naruszała przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego oraz działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę. Przepis ustawy ustanawiający upoważnienie do wydania aktu organu jednostki samorządu terytorialnego podlega zatem ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim niewymienionych w drodze wykładni celowościowej (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 19/97, OTK ZU nr 4/1998, poz. 48, s. 262). Regulacje zawarte w akcie organu jednostki samorządu terytorialnego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów. Niedopuszczalne jest zarówno pomijanie przez radę powiatu materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak również modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego.
Rada powiatu nie ma zatem prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przepisie upoważniającym ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznacza to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.
Każde unormowanie wykraczające poza upoważnienie ustawowe jest naruszeniem normy upoważniającej i zarazem naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Tego rodzaju wykroczenie przez organ uchwałodawczy poza granice upoważnienia ustawowego do wydawania aktu jednostki samorządu terytorialnego stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością wadliwego przepisu prawa miejscowego (por.: wyroki o sygn. akt II OSK 3140/13, II OSK 170/10, II OSK 1256/09 i II OSK 1077/09 - dostępne w CBOSA).
Uchwała Rady Powiatu Kępińskiego z 28 czerwca 2022 r. została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając przewidywaną strukturę zatrudnienia, określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu:
1) wysokość stawek dodatków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33 i 34,
2) szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3,
3) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, o ile nie zostały one określone w ustawie lub w odrębnych przepisach
- w taki sposób, aby średnie wynagrodzenia nauczycieli, składające się ze składników, o których mowa w ust. 1, odpowiadały na obszarze działania danej jednostki samorządu terytorialnego co najmniej średnim wynagrodzeniom nauczycieli, o których mowa w ust. 3.
W powołanym przepisie ustawy określono jakie kwestie powierza się organowi prowadzącemu szkołę do uregulowania w drodze regulaminu, zakreślając jednocześnie granice upoważnienia.
Rację ma Wojewoda Wielkopolski uznając, że regulacja zawarta w § 5 ust. 5 regulaminu stanowi przekroczenie zakresu upoważnienia, o którym mowa w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela, co zasadnie skutkowało stwierdzeniem nieważności tego przepisu regulaminu na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.
W § 5 ust. 5 regulaminu rada powiatu ustanowiła, że dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora przysługuje wicedyrektorowi od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po upływie trzech miesięcy nieobecności w pracy dyrektora.
Dodatek funkcyjny jest jednym ze składników wynagrodzenia przewidzianym w art. 30 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. W świetle art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę określa dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu, wysokość stawek dodatków oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków. Zawarte w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela upoważnienie nie oznacza jednak, że organ ten może decydować kto i kiedy zachowuje prawo do dodatków, a kiedy je traci. Podstawy przyznania tych składników wynagrodzenia powinny być ustalane tylko na podstawie Karty Nauczyciela i Kodeksu pracy. Określenie warunków nabycia i utraty prawa do wynagrodzenia nie leży w kompetencjach organu samorządu terytorialnego. Kompetencje organu prowadzącego szkołę odnośnie dodatków ograniczają się do określenia wysokości stawek tych dodatków i szczegółowych warunków ich przyznawania. Innych kompetencji w tym zakresie nie należy domniemywać. Skoro bowiem uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego wydawana na podstawie art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela stanowi konstytucyjnie określone źródło obowiązującego prawa, jako akt prawa miejscowego (art. 94 Konstytucji), to zakres normatywnej treści tego aktu nie może wykraczać poza ustawowo określony zakres treści przekazanych przez ustawodawcę do unormowania przez radę powiatu nawet w przypadku, gdy jakiekolwiek treści uchwały rady powiatu nie pozostają w sprzeczności z normami ustawowymi (por.: wyroki o sygn. IV SA/Wr 294/08, IV SA/Wr 281/08 i IV SA/Wr 179/08 - dostępne w CBOSA).
W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska skarżącego Powiatu Kępińskiego i powołanego przez niego orzecznictwa, że podstawą do ustanowienia zakwestionowanego przez Wojewodę Wielkopolskiego przepisu § 5 ust. 5 regulaminu jest zawarte w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela wyrażenie "szczegółowe warunki przyznawania" dodatków.
Ponadto, zasadnie zakwestionowany przez Wojewodę Wielkopolskiego przepis § 5 ust. 5 regulaminu nie tylko został ustanowiony poza zakresem upoważnienia ustawowego, ale jest ponadto sprzeczny z art. 39 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis § 5 ust. 5 regulaminu stanowi, że dodatek funkcyjny w stawce ustalonej dla dyrektora przysługuje wicedyrektorowi od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po upływie trzech miesięcy nieobecności w pracy dyrektora. Określa on zatem od kiedy przysługuje dodatek funkcyjny. Przepis art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela stanowi zaś, że zmiana wysokości wynagrodzenia z innych przyczyn niż uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego następuje z pierwszym dniem najbliższego miesiąca kalendarzowego, jeżeli inne przyczyny nie nastąpiły od pierwszego dnia danego miesiąca kalendarzowego. Porównanie treści § 5 ust. 5 regulaminu z art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela prowadzi do wniosku, że regulacje te odnoszą się do tej samej kwestii, tj. określenia daty początkowej przysługiwania prawa do wynagrodzenia nauczycieli. Dopuszczalne jest w drodze wyjątku powtórzenie w akcie prawa miejscowego zapisu ustawy, o ile jest ono dosłowne i jeżeli jest to uzasadnione względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, stanowiąc określenie materii, która jest regulowana aktem prawa miejscowego. I w takich jednak sytuacjach winno się raczej poprzestać na odesłaniu do odpowiedniego uregulowania ustawy w celu uniknięcia ewentualnych istotnych wątpliwości interpretacyjnych co do tego, w jakim brzmieniu dana norma prawna obowiązuje na gruncie danego aktu prawa miejscowego (por.: wyroki o sygn. akt II GSK 2114/11, IV SA/Po 431/18, II SA/Go 132/18, IV SA/Po 1284/14 i IV SA/Po 746/14 - dostępne w CBOSA).
Wskazane zapisy § 5 ust. 5 regulaminu nie stanowią dosłownego powtórzenia przepisów ustawowych. Odnoszą się bowiem jedynie do dodatku funkcyjnego i precyzują początek terminu przysługiwania prawa do tego dodatku przez wskazanie konkretnej okoliczności powodującej zmianę wysokości wynagrodzenia. Z tego względu nie można uznać tego zapisu regulaminu za dozwolone powtórzenie w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych. W § 5 ust. 5 regulaminu dokonano zatem niedozwolonej modyfikacji art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela.
Przywołane w skardze rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Ministra Sprawiedliwości nie dotyczą nauczycieli zatrudnionych w szkołach, których organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego.
Reasumując, zakwestionowany przez Wojewodę Wielkopolskiego § 5 ust. 5 regulaminu został ustanowiony poza zakresem ustawowego upoważnienia określonego w art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela i w sposób niedozwolony modyfikuje art. 39 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela, co stanowi istotne naruszenie prawa. Zasadnie zatem organ nadzoru na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym stwierdził nieważność § 5 ust. 5 regulaminu jako istotnie naruszającego prawo.
Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI