III SA/PO 769/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek COVID-19, uznając, że organ nie zbadał faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej skarżącej, opierając się jedynie na wpisie w rejestrze REGON.
Skarżąca K.W. domagała się zwolnienia z opłacania składek ZUS za listopad 2020 r. na podstawie przepisów Tarczy 6.0, wskazując, że jej przeważającą działalnością jest fotografia (PKD [...]). ZUS odmówił, opierając się na wpisie w rejestrze REGON, który wskazywał na inną, nieuprawniającą do ulgi działalność (PKD [...]). Sąd administracyjny uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że organ nie zbadał faktycznego stanu działalności skarżącej, a jedynie formalny wpis w rejestrze, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 (tzw. Tarcza 6.0). Skarżąca, K. W., prowadząca działalność gospodarczą, wnioskowała o zwolnienie, wskazując, że jej przeważającą działalnością na dzień 30 września 2020 r. była fotografia (PKD [...]), która uprawniała do ulgi. ZUS odmówił, opierając się na danych z rejestru REGON, które wskazywały jako przeważającą działalność kod PKD [...], nieujęty w katalogu uprawniających do zwolnienia. Skarżąca odwołała się, przedstawiając dowody na faktyczne prowadzenie działalności fotograficznej i edukacyjnej (wizaż), wskazując na trudną sytuację rodzinną i potrzebę odciążenia ojca prowadzącego działalność instalacyjną. ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję, powtarzając argumentację o niezgodności wpisu w REGON z przepisami ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że ZUS naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego, ponieważ nie zbadał faktycznego stanu działalności skarżącej, a jedynie formalny wpis w rejestrze REGON. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru PKD stanowi jedynie domniemanie, które można obalić dowodami wskazującymi na rzeczywisty charakter prowadzonej działalności. Celem przepisów Tarczy Antykryzysowej jest pomoc przedsiębiorcom faktycznie poszkodowanym pandemią, a nie opieranie się wyłącznie na formalnych zapisach w rejestrach. Sąd wskazał, że organ powinien był zbadać przedstawione przez skarżącą dowody (umowa najmu, PIT, faktury, zaświadczenia) i ustalić, jaka działalność faktycznie była przeważająca. W związku z tym, WSA uchylił decyzję ZUS i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu, w tym przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznie prowadzonej przez skarżącą przeważającej działalności gospodarczej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wpis w rejestrze REGON stanowi jedynie domniemanie prawne, które można obalić dowodami wskazującymi na rzeczywisty charakter prowadzonej działalności gospodarczej. Organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać faktyczny stan działalności przedsiębiorcy, a nie opierać się wyłącznie na formalnym wpisie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Tarczy Antykryzysowej mają na celu wsparcie przedsiębiorców faktycznie poszkodowanych pandemią. Odwołanie do klasyfikacji PKD ma charakter domniemania prawnego, które można obalić dowodami. Organ powinien zbadać rzeczywistą przeważającą działalność gospodarczą, a nie tylko formalny wpis w rejestrze, co wynika z zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 75 Kpa) i celu przepisów pomocowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten przyznaje zwolnienie z opłacania składek przedsiębiorcom prowadzącym określone rodzaje działalności na dzień 30.09.2020 r. Ocena spełnienia warunku w zakresie oznaczenia działalności według PKD ma charakter domniemania prawnego, które można obalić dowodami.
Pomocnicze
usus art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Ppsa art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
Kpa art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Kpa art. 76 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dokumenty urzędowe są wiążące, ale dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko nim.
Kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Kpa art. 78 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Kpa art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Kpa art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg uzasadnienia decyzji, w tym odniesienia się do dowodów przedstawionych przez stronę.
Kpa art. 180
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zastosowanie przepisów Kpa do postępowania przed organami rentowymi.
usp art. 40 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
usp art. 42 § ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
ustawa o CEIDG art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców
ustawa o CEIDG art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców
k.w. art. 601 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 20 maja 1997 r. Kodeks wykroczeń
rozporządzenie PKD
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ ZUS nie zbadał faktycznie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON. Wpis w rejestrze PKD stanowi domniemanie, które można obalić dowodami wskazującymi na rzeczywisty charakter działalności. Celem przepisów Tarczy Antykryzysowej jest pomoc przedsiębiorcom faktycznie poszkodowanym pandemią, a nie formalne kryteria.
Godne uwagi sformułowania
Wpis do REGON należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Sama zatem treść rejestru REGON, ani CEIDG nie może przesądzać o tym, że przeważającą działalnością skarżącej było wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnej, cieplnej, gazowej i klimatyzacyjnej. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia.
Skład orzekający
Mirella Ławniczak
przewodniczący
Małgorzata Górecka
sędzia
Piotr Ławrynowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Tarczy Antykryzysowej dotyczących zwolnień ze składek ZUS, zwłaszcza w kontekście rozbieżności między wpisem w rejestrach a faktycznie prowadzoną działalnością gospodarczą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy COVID-19 (Tarcza 6.0) i okresu pandemii. Interpretacja domniemania prawnego i znaczenia dowodów w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego stanu działalności gospodarczej, a nie tylko poleganie na formalnych wpisach w rejestrach, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców w kontekście przepisów pomocowych.
“ZUS odmówił ulgi przez wpis w rejestrze? Sąd przypomina: liczy się faktyczna działalność!”
Sektor
usługi edukacyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 769/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 263/22 - Wyrok NSA z 2022-10-12
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zo ust. 10 i 11
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] listopada do [...] listopada 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
K. W. [...] kwietnia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. z [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję ZUS [...] w P. z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
K. W. [...] stycznia 2021 r. zwróciła się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników prowadzących na dzień [...] września 2020 r. działalność w branżach określonych w art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej: ustawa COVID-19, podając, że na dzień [...].09.2020 r. prowadziła jako przeważającą działalność wg PKD o kodzie [...]
Decyzją z [...] lutego 2021 r. ZUS [...] w P. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: usus) odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji ZUS powołał przepis art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 i stwierdził, że podany we wniosku PKD ([...]) nie został potwierdzony w otrzymanym od GUS (PKD [...]) wykazie płatników składek, którzy na dzień 30 września 2020 r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD uprawniającą do zwolnienia z opłacania składek z Ustawy Tarcza 6.0. W związku z tym ZUS uznał, że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za ww. okres.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismem z [...].03.2021 r. zatyt. "odwołanie") K. W. kwestionując zaskarżoną decyzję podała, że wpisany w CEiDG kod przeważającej działalności tj. [...] – wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatycznych, nie jest zgodny ze stanem faktycznym wykonywanej przez nią przeważającej działalności [...] – fotografia, [...] – pozostałe pozaszkolne formy edukacji oraz [...] – fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne. Wyjaśniła, że tej tematyki dotyczą szkolenia, które prowadzi (konkretnie wizażu). Dalej wskazała, że siedziba firmy zarejestrowana jest przy ul. [...] w P., gdzie prowadzi swoje studio fotograficzne oraz akademię wizażu (zał. umowa najmu). Dodała, że jest wpisana do rejestru jednostek szkoleniowych w Wojewódzkim Urzędzie Pracy (w zał. kopia zawiadomienia o wpisie). Strona wyjaśniła, że z wykształcenia jest kulturoznawcą, charakteryzatorem teatralnym oraz fototechnikiem, natomiast z instalacjami wodno-kanalizacyjnymi, cieplnymi, gazowymi i klimatycznymi nie ma nic wspólnego. Podała, że [...] marca 2019r. zmarła jej siostra, z którą były zatrudnione w firmie ojca L. W. prowadzącego działalność w przeważającej części pod kodem PKD nr [...] Rodzice po śmierci córki podupadli na zdrowiu, ojciec nie był w stanie prowadzić dłużej działalności, lecz nie mógł pozwolić sobie na rezygnację z pracy, gdyż ma podpisane umowy serwisowe z firmami produkującymi piece gazowe. Wnioskodawczyni wskazała, że aby odciążyć ojca od załatwiania spraw urzędowych i kolejnych obowiązków otworzyła firmę na siebie i zatrudniła ojca na Ľ etatu (zaświadczenie o zatrudnieniu ojca i PIT za [...]), aby mógł wywiązać się z zobowiązań, wystawiać odpowiednie faktury i nie ponosić odpowiedzialności finansowej za zerwanie umów. Strona podała, że jako najniższą wartość we wpisie CEiDG widnieje i została zapisana jako główna działalność gospodarcza o kodzie [...], ponieważ wypisywana była po kolei z rejestru. Tymczasem wnioskodawczyni z uwagi na wprowadzone obostrzenia od listopada 2020 r. całkowicie pozbawiona jest możliwości zarobkowania, a wszystkie planowane grupowe szkolenia i sesje zdjęciowe zostały odwołane lub przełożone na bliżej nieokreślony termin. By zaś opłacić składki ZUS w grudniu 2020 r. strona musiała pożyczyć środki.
ZUS [...] Oddział w P. wydając decyzję z [...] marca 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r. powołał przepis art. 31zq ust. 8 oraz 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19 i powtórzył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że stosownie do przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD na dzień 30.09.2020 r. dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30.09.2020 r. Dane z tego rejestru na dzień [...].09.2020 r. nie potwierdzają jako przeważającej działalności gospodarczej strony działalności o kodzie PKD [...], lecz jest to kod [...] Powyższe potwierdzają pomocnicze ustalenia dokonane w oparciu o dane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Dlatego stronie nie przysługuje prawo do przedmiotowego zwolnienia.
Na marginesie wskazano, że art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296, dalej: ustawa o CEIDG) statuuje zasadę domniemania prawdziwości danych ujawnionych w CEIDG. Zaniechanie zaś przez przedsiębiorcę dokonania zmiany w danych ewidencyjnych skutkuje odpowiedzialnością za wykroczenie (art. 601 § 1 i 2 ustawy z dnia 20 maja 1997 r. Kodeks wykroczeń – Dz. U. z 2019 r. poz. 821 ze zm.).
K. W. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na powyższą decyzję ZUS [...] Oddział w P. z [...] marca 2021 r. powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: Ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 Ppsa sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 Ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
W ocenie organu, skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek, bowiem według rejestru REGON prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem [...], który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należnych składek za listopad 2020 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze wniesionej do Sądu, K. W. podniosła, że faktycznie na dzień [...] września 2020 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem [...] (działalność fotograficzna), z której to faktycznie na dzień [...] września 2020 r. uzyskiwała dochód. Na okoliczność tę przedłożyła stosowne dowody (m.in. umowę najmu lokalu, PIT za [...], faktury za [...] r., zaświadczenie o wpisie do rejestru instytucji szkoleniowych, zaświadczenie o zatrudnieniu ojca L. W. za Ľ etatu).
Sporna w sprawie jest więc kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia na dzień [...] września 2020 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. Istotne znaczenie ma zatem wyjaśnienie pojęcia "przeważająca działalność" na gruncie ww. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a następnie dokonanie wykładni tej regulacji.
Z brzmienia powołanego wyżej przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, iż ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. W ww. przepisie jest bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Wśród wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 przesłanek nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie").
Polska Klasyfikacja Działalności została unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do tej ustawy zatyt. "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji (pkt 7) wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2 ustawy o CEIDG zadaniem CEIDG jest:
1) ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi;
2) udostępnianie informacji o przedsiębiorcach i innych podmiotach w zakresie wskazanym w ustawie;
3) udostępnianie informacji o zakresie i terminie zmian we wpisach do CEIDG oraz w informacjach i danych udostępnianych w CEIDG, a także o wprowadzającym te zmiany podmiocie;
4) umożliwienie wglądu do danych bezpłatnie udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego;
5) udostępnianie informacji o ustanowionym pełnomocniku lub prokurencie, w tym o zakresie udzielonego pełnomocnictwa lub o rodzaju i sposobie wykonywania prokury.
W ocenie Sądu zarówno wpis do REGON, jak i do CEIDG należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Zauważyć należy, iż zwolnienie przewidziane w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wraz innymi zwolnieniami przewidzianymi w tej ustawie i w przepisach wykonawczych do tej ustawy zalicza się do pakietu aktów prawnych nazywanych powszechnie "Tarczą Antykryzysową". Regulacje wchodzące w skład tego pakietu opierają się pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza Antykryzysowa (w tym Tarcza 6.0.) ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego, a przepisy pomocowe mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Pakiet ten pozostaje w istotnym związku z wprowadzonymi przez władze publiczne daleko idącymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej i możliwości zarobkowania. Samo rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przewidziało różnego rodzaje wsparcia, począwszy od świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, przez ponowne świadczenia postojowe, dotacje na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, aż wreszcie zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Wskazane instrumenty wsparcia państwa mają na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W kontekście celów i całego systemu wsparcia w okresie epidemii COVID-19 należy uznać, że narzędzie, jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD, może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela prezentowane na tym tle w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym odwołanie do klasyfikacji PKD w treści art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 – w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" przedsiębiorcy odpowiada stanowi rzeczywistemu (spośród wielu orzeczeń: wyroki WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Ol 301/12 i z 18 sierpnia 2021 r., sygn. I SA/Ol 437/21; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Ol 529/21, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lutego 2021 r., sygn. III SA/Wr 614/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 20 maja 2021 r., sygn. I SA/Rz 279/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Bd 221/21, wyrok WSA w Łodzi z 2 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 347/21; wyrok WSA w Krakowie z 9 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Kr 524/21; czy wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 290/21, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: [...]). Domniemanie to można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to, jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Należy mieć przy tym na względzie cel regulacji zawartej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, którym jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Wsparcie to powinno zatem zostać udzielone tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie na dzień 30 września 2020 r. prowadzili jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w tym przepisie. Sama zatem treść rejestru REGON, ani CEIDG nie może przesądzać o tym, że przeważającą działalnością skarżącej było wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnej, cieplnej, gazowej i klimatyzacyjnej. W sytuacji bowiem, gdyby inne dowody wskazywały na to, że na dzień 30 września 2020 r. przeważającą działalnością skarżącej była działalność fotograficzna (kod PKD [...]) to - zdaniem Sądu - brak jest podstaw, aby odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.
Co równie istotne do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 123 usus, zastosowanie mają przepisy Kpa. W ocenie Sądu powołany art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 zawiera rozwiązanie proceduralne, mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z Kpa. Wymieniony w tym przepisie środek dowodowy nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów Kpa oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu przepisu art. 76 § 3 Kpa, zgodnie z którym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Katalog dowodów jest otwarty (art. 75 Kpa) i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, strona może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.
Ponadto ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawczyni na dzień [...] września 2020 r. prowadziła, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 Kpa należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez prawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne. Jednakże ZUS przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie powinien był pomijać dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Powinien był przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa). Jeżeli zaś strona wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7, art. 78 § 1 i art. 80 Kpa.
Tymczasem ZUS nieprawidłowo przyjął, że skoro w rejestrze REGON skarżącej znajduje się kod przeważającej działalności, którego brak w katalogu uprawnionych do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek określonym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, to skarżącej należy odmówić wnioskowanego zwolnienia. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia faktycznie prowadzonej przez skarżącą przeważającej działalności gospodarczej na dzień [...] września 2020 r. Pomimo wskazywanego przez K. W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kodu przeważającej działalności [...] kwalifikującego do udzielenia przedmiotowego zwolnienia ZUS - opierając się wyłącznie na informacji GUS z rejestru REGON – nie rozważył argumentacji strony. Skarżąca wskazywała zaś, że w omawianym okresie jej przeważającą działalnością była działalność fotograficzna i inna jej towarzysząca, co wynika – jak podniosła - z przedstawionych dowodów i wyjaśnień. Tym samym strona dowodziła, że faktyczna przeważająca działalność to działalność o kodzie PKD [...] objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. ZUS wydając zaś zaskarżoną decyzję nie dokonał oceny dokumentów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pod kątem spełnienia przez stronę warunków uzyskania wnioskowanego wsparcia. Organ dopuszczając się naruszenia art. 107 § 3 Kpa, bez żadnego uzasadnienia, pominął dowody przedstawione przez stronę, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona zmierzała bowiem do obalenia domniemania dowodu w postaci danych z rejestru REGON, w oparciu o który wydana została decyzja. W motywach rozstrzygnięcia ZUS oparł się wyłącznie na danych wynikających z rejestru REGON i posiłkowo z rejestru CEIDG. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. ZUS powyższym zasadom uchybił, co mogło doprowadzić do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w rezultacie wydania negatywnej dla strony decyzji. Przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie, bez odniesienia się do przedstawionych przez nią argumentów i dowodów.
Reasumując Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, tj. rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą na dzień [...] września 2020 r., opierając się wyłącznie na formalnym wpisie przeważającej działalności do rejestru REGON. ZUS zignorował argumentację i dowody strony, którymi starała się wykazać fakt prowadzenie przeważającej działalności gospodarczej o kodzie [...]
W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię (art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19), jak i z naruszeniem przepisów postępowania (art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy COVID-19 i w rezultacie rzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe mógłby, w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, ocenić, czy w stanie na dzień 30 września 2020 r. rzeczywiście przeważającą działalnością skarżącej była działalność określona kodem PKD [...] ujęta zwolnieniem określonym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, czy działalność wynikająca z rejestru REGON.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. art. 135 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku przeprowadzi postępowanie dowodowe mającego na celu ustalenie, jakiego rodzaju przeważająca działalność gospodarcza skarżąca faktycznie prowadziła na dzień [...] września 2020 r.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI