III SA/Po 746/23

III SA/Po 746/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 26 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 roku sprawy ze skargi Spółki [...] w likwidacji w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu T. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 590,40,- (pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 110,40,- (sto dziesięć i 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 stycznia 2021 r., IV SA/Po 851/20, którym WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółki Wodnej [...] z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z 07 kwietnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, wnioskiem z 03 lipca 2018 r. Spółka Wodna [...] z siedzibą w S. (dalej także jako: "spółka", "skarżąca"), zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni [...] S. (dalej jako: "Dyrektor ZZ") o nałożenie - w formie decyzji - na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku wykonania ekspertyzy celowości zmiany linii brzegu, zaktualizowania instrukcji rzeki P. oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego decyzją Starosty [...] z 30 lipca 2013 r. znak: [...]
Na skutek skargi na bezczynność Dyrektora ZZ wniesionej przez Spółkę, WSA w Łodzi wyrokiem z 18 września 2019 r. II SAB/Łd 20/19 zobowiązał organ I instancji do wydania aktu załatwiającego wniosek Spółki z dnia 3 lipca 2018 r., w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy.
W związku z powyższym Dyrektor ZZ – kierując się uzasadnieniem wyroku WSA w Łodzi – pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. wszczął postępowanie w trybie art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w sprawie nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku wykonania ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek P. i P. w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki P. oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 30 lipca 2013 r.
Decyzją z 23 stycznia 2020 r. Dyrektor ZZ odmówił nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku sporządzenia ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek P. i P. w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki P. oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 30 lipca 2013 r., znak: [...] Od powyższej decyzji Dyrektora ZZ odwołanie złożyła spółka.
Utrzymując w mocy decyzję Dyrektora ZZ z dnia 23 stycznia 2020 r. – przywołaną na wstępie decyzją z dnia 7 kwietnia 2020 r. – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] – dalej: "Dyrektor RZGW" uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo przez organ I instancji, a także w terminie określonym w wyroku WSA. Dyrektor ZZ w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, że z przesłanych przez Spółkę dowodów wynika, iż spadek plonowania użytków zielonych i w rezultacie zaprzestanie produkcji rolnej z uwagi na brak możliwości ich nawodnienia, nastąpiły przed uzyskaniem przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie którego zaczęto wykonywać jakiekolwiek prace ziemne na obiektach w [...]. Nadto, z uwagi na fakt, że prace te nie są jeszcze zakończone, brak możliwości zbadania, czy doszło do naruszenia interesu osób trzecich wskutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego.
Skargę do WSA w Poznaniu na powyższą decyzję wniosła spółka.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 28 stycznia 2021 r., IV SA/Po 851/20 WSA w Poznaniu uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podniósł, że przedmiotem kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w S. o odmowie nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku sporządzenia ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek P. i P. w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki P. oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 30 lipca 2013 r. Przy tym podstawę materialnoprawną podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 410 ustawy Prawo wodne. Tak zakreślony przedmiot kontrolowanego postępowania wynikał w wprost z zapadłego w tej sprawie prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z 18 września 2019 r. II SAB/Łd 20/19. Przesądzając bowiem w tym wyroku, że organ I instancji popadł w bezczynność pozostawiając wniosek Spółki z dnia 3 lipca 2018 r. bez rozpoznania, WSA w Łodzi wyraźnie stwierdził, że wobec podtrzymania tego wniosku przez Spółkę pismem z dnia 26 września 2018 r.: "Organ miał zatem obowiązek zbadać czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego tj. czy na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013 r. doszło do naruszenia interesów osób trzecich, czy też nie, a co za tym idzie czy zachodzą podstawy do nałożenia na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązku: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w decyzji.".
W ocenie WSA w Poznaniu słusznie uznały organy obu instancji, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek upoważniających organ do wydania decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia ekspertyzy, tj. że spółka nie wykazała – a nawet nie uprawdopodobniła – iż wykonanie pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. naruszyło jej interes i spowodowało szkodę. WSA w Poznaniu wskazał, że szkody, na które powołuje się skarżąca – również w skardze – dotyczą okresu przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. (a nawet okresu sprzed wydania pozwolenia z 2011 r.). Powyższe, przy jednoczesnym braku dostatecznie skonkretyzowanej argumentacji skarżącej co do naruszenia jej interesu (powstania szkody), na skutek działań podjętych przez dysponenta pozwolenia wodnoprawnego po uzyskaniu decyzji z 2013 r., prowadzą do wniosku, że spółka – wbrew wymogowi wynikającemu z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne – takiego naruszenia nie wykazała. To rolą wnioskodawcy (tu: spółki), a nie organu jest co najmniej uprawdopodobnienie naruszenia jego interesu jako tzw. osoby trzeciej.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Spółki Wodnej [...] w likwidacji NSA wyrokiem z dnia 1 czerwca 2022 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 stycznia 2021 r., IV SA/Po 851/20, którym WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółki Wodnej [...] z siedzibą w S. .
Naczelny Sąd Administracyjny, uzasadniając wyrok z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21, stwierdził, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy; zaznaczył przy tym, że w sprawie nie występują, wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
NSA podzielił stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, że WSA w Poznaniu, w stanie faktycznym sprawy, dokonał wadliwej wykładni postanowień art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne.
Spółka wniosła do Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w S. żądanie nałożenia, na podstawie art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w drodze decyzji, na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], obowiązku wykonania ekspertyzy celowości zmiany linii brzegu, zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodami rzeki P. oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 30 lipca 2013 r. Dyrektor ZZ w S. zażądał od spółki szczegółowych szacunków szkód wyrządzonych Spółce w związku z realizacją pozwolenia wodnoprawnego przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], pomimo faktu, że spółka na tym etapie postępowania nie żądała odszkodowania. Istotą wniesionego wniosku była bowiem zmiana warunków korzystania z wód z naruszeniem interesów spółki.
Przepis art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne przewiduje możliwość nałożenia na zakład, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, określonych obowiązków, obejmujących wykonanie ekspertyzy albo opracowanie lub zaktualizowanie instrukcji gospodarowania wodą. Do wydania decyzji niezbędne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a osoby te powinny podnoszone naruszenia jedynie uprawdopodobnić. Przepis art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne w żaden sposób nie uzależnia jednak możliwości nałożenia obowiązku od okoliczności, czy urządzenie wykonane zostało zgodnie, czy niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym. Możliwość nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy wiąże się wyłącznie ze związkiem pomiędzy naruszeniem interesów osób trzecich, a wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego. Ustawa Prawo wodne w art. 410 ust. 1 nie wskazuje, ilu właścicieli gruntów sąsiednich powinno zgłosić zastrzeżenie naruszenia ich interesów i nie warunkuje w ten sposób podjęcia interwencji, o której mowa w tym przepisie. Oznacza to, że uzasadnione podejrzenie naruszenia interesu chociażby jednej osoby trzeciej w stosunku do pozwolenia wodnoprawnego może skutkować nałożeniem obowiązku sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy. Ponadto wykonanie ekspertyzy będzie dopiero skutkowało koniecznością poczynienia dalszych ustaleń w przedmiocie ewentualnych zmian w pozwoleniu wodnoprawnym. Ekspertyza powinna określić, czy rzeczywiście, w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego, nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, a dostatecznie wysokie prawdopodobieństwo takiego naruszenia jest wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy. "Bez wykonania takiej ekspertyzy nie jest możliwe bezsprzeczne, jednoznaczne ustalenie, że naruszenie interesów osób trzecich związane jest z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez skarżącego." (wyrok WSA w Krakowie z 06 lipca 2020 r., II SA/Kr 1461/19, LEX nr 3056049).
NSA ocenił, że mając na uwadze powyższe rozważania, wbrew stanowisku WSA w Poznaniu, organ miał obowiązek zbadać czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne, tj. czy na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013 r. doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a co za tym idzie czy zachodzą podstawy do nałożenia na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązku: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w decyzji. Spółka już w treści wniosku z 03 lipca 2018 r. wskazywała na naruszenia po swojej stronie w związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. W podsumowaniu wniosku skarżąca wprost wskazała: "W analizowanym przypadku dotyczącym korzystania z wód rzeki P., Nadleśnictwo B. wykonuje urządzenia wodne do kształtowania lub korzystania z zasobów wodnych rzeki P. w sposób zagrażający marnotrawstwu jej wód oraz naruszający interesy gospodarstw rolnych zrzeszonych w Spółce Wodnej [...] w S. .".
NSA zgodził się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie, że fakt przytaczania przez Spółkę szeregu okoliczności faktycznych sprzed daty wydania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, nie może niweczyć skutku w postaci wykazania przez nią przesłanek do zastosowania art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Spółka wskazywała, że na skutek działania Nadleśnictwa B., a mianowicie w 2013 r. doszło do całkowitego przegrodzenia doliny rzeki P. i tym samym pozbawienia nawodnienia nieruchomości skarżącej. Te działania Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] uniemożliwiało wykonywanie przez spółkę jakiejkolwiek dotychczasowej działalności rolniczej (czy też jej wznowienie). W związku z przegrodzeniem rzeki P. i skierowaniem wód na teren stawów, doszło do zablokowania odpływu wód z ciągów drenarskich biegnących przez działkę nr [...], należącą do skarżącej. Brak jest wody biologicznej, którą zakład jest obowiązany wypuszczać. Wszystkie te okoliczności były okolicznościami podnoszonymi przez skarżącą w toku całego postępowania.
Dalej NSA ocenił jako trafny zarzut skargi, że organ drugiej instancji ograniczył ponowne rozpoznanie sprawy jedynie do sprawdzenia niewadliwości ciągu rozumowania oraz działań organu pierwszej instancji. Z zasady dwuinstancyjności wynika, że rozpatrujący sprawę organ II instancji nie może ograniczyć się do sprawdzenia, czy postępowanie przed organem I instancji zostało prawidłowo przeprowadzone, lecz ma samodzielnie rozstrzygnąć sprawę. Działanie wbrew powyższej regule jest sprzeczne z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 15 K.p.a., z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji, na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego, jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Działanie organu drugiej instancji jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, jest związany wyłącznie granicami danej sprawy administracyjnej, a te mają charakter obiektywny, są kształtowane przez prawo materialne i relewantne fakty (por. T. Woś, J. Zimmermann, Glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, "Państwo i Prawo" 1989, z. 8, s. 147).
NSA stwierdził, że naruszenie zasady dwuinstancyjności mogło mieć wpływ na naruszenie norm procesowych dotyczących oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Swobodna ocena dowodów - zgodna z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. - może mieć miejsce dopiero jako realizacja prawidłowego zastosowania zasady dwuinstancyjności.
NSA nakazał, aby WSA w Poznaniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie ocenę prawną zawartą w wyroku z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21, ocenił stan faktyczny sprawy, w kontekście zastosowania normy art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne.
Pismem z 01 sierpnia 2022 r. uczestnik postępowania: Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], wniósł o oddalenie skargi oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci umowy nr [...] z dnia 21 listopada 2017 r. - na okoliczność terminu i zakresu wykonywania przez Nadleśnictwo prac, związanych z przebudową zbiorników L. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. Zdaniem uczestnika postępowania, skarżący zarówno w treści skargi jak i w treści skargi kasacyjnej przytoczył szereg okoliczności niezgodnych ze stanem faktycznym. Nadleśnictwo B. nigdy nie wykonywało żadnych prac na rzece P.. Nadleśnictwo nigdy nie dokonało również przegrodzenia rzeki P.. Wszelkie prace wykonywane na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013 r. dotyczyły rzeki P. i były wykonywane dopiero począwszy od listopada 2017 r. Dopiero bowiem w dniu 21 listopada 2017 r. Nadleśnictwo B. zawarło umowę, której przedmiotem była przebudowa i odbudowa obiektów małej retencji L.. Prace były realizowane na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] - [...]. Skarżąca wprost wskazywała, że działania Nadleśnictwa B., na skutek których doznała rzekomej szkody miały miejsce w 2013 r., kiedy to doszło do całkowitego przegrodzenia doliny rzeki P. i tym samym pozbawienia nawodnienia nieruchomości skarżącej. W związku bowiem z przegrodzeniem rzeki P. i skierowaniem wód na teren stawów, doszło do zablokowania odpływu wód z ciągów drenarskich biegnących przez działkę nr [...], należącą do skarżącej. Wskazywane przez skarżącą okoliczności nie miały miejsca na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. i nie były dokonywane przez Nadleśnictwo B.. Nadleśnictwo B. korzystało wyłącznie z rzek wody P., co ustalił organ w decyzji z dnia 7 kwietnia 2020 r. Skoro zatem pozwolenie wodnoprawne odnosiło się wyłącznie do rzek wody P., a prace faktycznie ograniczone były do wykonania określonych robót na tej rzece, to prawidłowo organy obu instancji ustaliły, że na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. nie mogło dojść do naruszenia interesów skarżącej. Interesy skarżącej zostały naruszone na skutek przegrodzenia rzeki P., co nie było przedmiotem działań Nadleśnictwa i nie nastąpiło na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi, pismem z 29 sierpnia 2022 r. skarżąca napisała, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wszelkie wnioski i twierdzenia. Oceniła, że umowa załączona do pisma uczestnika postępowania stanowi nowy, nieznany wcześniej dowód. Podkreśliła, że przyczyną szkód i strat w mieniu zarządzanym przez Spółkę jest nienależyte utrzymywanie wód i urządzeń wodnych przez Nadleśnictwo B., do czego zobowiązany został ten podmiot decyzją Starosty [...] z 25 sierpnia 2011 r., na działkach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb S.. Przedmiotowa decyzja została wprawdzie zmieniona decyzją Starosty [...] z 30 lipca 2013 r., ograniczając zobowiązania zakładu do utrzymywania w pełnej sprawności technicznej i eksploatacyjnej wód, budowli i urządzeń, w tym urządzeń wodnych istniejących na działkach: [...], [...], [...], [...], [...], którego prawidłowa realizacja ma wpływ na interesy (szkody w mieniu) zarządzanym przez stronę skarżącą. Zdaniem strony skarżącej należy uwzględnić istotną okoliczność prawną, iż odbudowa urządzeń polega na odbudowie poprzedniej jej funkcji gospodarczej. Starosta B., zmienionym pozwoleniem wodnoprawnym, udzielił zezwolenia na korzystanie z wód, nie nakładając na uprawniony podmiot obowiązków utrzymywania w pełnej sprawności technicznej i eksploatacyjnej:
a) wód i budowli hydrotechnicznych istniejących na gruntach pokrytych wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa oznaczonych nr. działek ew. [...];
b) koryta o szerokości dna 2,5 m (przy ujściu do rzeki P.), przegrodzonego:
- w km 0+080 zastawką betonową o świetle 1,50 m, stanowiącej ujęcie wód dla potrzeb nawadniania użytków rolnych obiektu melioracyjnego ,,P. II", w tym zarządzanych i eksploatowanych przez Spółkę,
- w km 0+700 zastawką betonową o świetle 1,20 m w pasie drogowym drogi [...].
Przedmiotowe koryto jest korytem rzeki P. (naturalnym) lub jej kanałem ulgi, ponieważ nie ustalono dla gruntów pokrytych wodami płynącymi tym korytem linii brzegu.
WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r. sygn.. akt III SA/Po 480/22 uchylił decyzję organów obu instancji.
W uzasadnieniu WSA w Poznaniu wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21 ocenił i przesądził, że:
a) istotą wniosku z 03 lipca 2018 r. była zmiana warunków korzystania z wód z naruszeniem interesów spółki i spółka już w treści wniosku wskazywała na naruszenia po swojej stronie w związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego;
b) do wydania decyzji w trybie art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, przewidującego możliwość nałożenia na zakład, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, określonych obowiązków, obejmujących wykonanie ekspertyzy albo opracowanie lub zaktualizowanie instrukcji gospodarowania wodą, jest niezbędne stwierdzenie, że doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a osoby te powinny podnoszone naruszenia jedynie uprawdopodobnić;
c) przepis art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne w żaden sposób nie uzależnia możliwości nałożenia obowiązku od okoliczności, czy urządzenie wykonane zostało zgodnie, czy niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym;
d) możliwość nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy z 410 ust. 1 Prawa wodnego wiąże się wyłącznie ze związkiem pomiędzy naruszeniem interesów osób trzecich, a wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego;
e) uzasadnione podejrzenie naruszenia interesu chociażby jednej osoby trzeciej w stosunku do pozwolenia wodnoprawnego może skutkować nałożeniem obowiązku sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy;
f) wbrew stanowisku WSA w Poznaniu organ miał obowiązek zbadać, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne;
g) organ II instancji ograniczył ponowne rozpoznanie sprawy jedynie do sprawdzenia niewadliwości ciągu rozumowania oraz działań organu I instancji, naruszając zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 K.p.a.
NSA nakazał żeby Sąd I instancji ocenił stan faktyczny sprawy, w kontekście zastosowania normy art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne.
Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę kierował się wskazaniami wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21 w zakresie dalszego postępowania przed sądem I instancji. Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że obie decyzje wydane w sprawie podlegają uchyleniu.
Oceniając całokształt stanu faktycznego sprawy, w kontekście zastosowania ww. normy z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne WSA w Poznaniu pozostaje związany oceną NSA, że spółka już w treści wniosku z 03 lipca 2018 r. wskazywała na naruszenia po swojej stronie w związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Zarzuty spółki zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że działania Nadleśnictwa B. rozpoczęły się już wcześniej, wiązały się również z realizacją wygaszonego pozwolenia wodnoprawnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., ale przede wszystkim eskalacja niekorzystnych skutków wynikających z tychże działań miała miejsce w 2013 r.
Spółka wywodzi w skardze kasacyjnej, że w 2013 r. doszło do całkowitego przegrodzenia doliny rzeki P. i tym samym pozbawienia nawodnienia nieruchomości skarżącej. Wskutek tychże działań Nadleśnictwa miało nastąpić całkowite uniemożliwienie wykonywania spółce jakiejkolwiek dotychczasowej działalności rolniczej, (czy też jej wznowienie). W związku z przegrodzeniem rzeki P. i skierowaniem wód na teren stawów miało dojść do zablokowania odpływu wód z ciągów drenarskich biegnących przez działkę nr [...], należącą do skarżącej. Brak wody biologicznej, którą zakład jest obowiązany wypuszczać. Dodatkowo, pozostałe działki nienależące do skarżącej również mają problem z brakiem nawodnienia swoich gruntów.
Dalej spółka wywodzi w skardze kasacyjnej, że powstawanie szkód we wspólnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez Spółkę na obiekcie L. rozpoczęło się wraz z wykonaniem w 2011 r. przez Nadleśnictwo B. przeszkody ziemnej, przegradzającej sztuczny zbiornik wodny "[...]", (który to zbiornik powstał w wyniku szkód powodziowych w 1997 r. na gruntach rolnych oznaczonych działkami nr [...] obręb [...]), tuż poniżej korpusu drogi [...] na działce nr [...] oraz powyżej zastawki o świetle B=1,50 m, stanowiącej ujęcie wody do nawodnień użytków rolnych spółki, zlokalizowanego w km 0+180 rzeki P. na działce nr [...] obręb [...]. Zdaniem skarżącej spółki, owa przeszkoda przegradzająca dolinę rzeki P., wybudowana poniżej drogi [...] ( km 1 +020 ) utrudniła, a następnie w ramach przebudowy w 2018 r. na groblę - całkowicie uniemożliwiła dopływ wód rzeki P. do ujęcia wód dla potrzeb nawodnień użytków rolnych skarżącej. Z kolei w ramach realizacji przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego z 30 lipca 2013 r. Nadleśnictwo B. miało dokonać całkowitego przegrodzenia rzeki P., pozbawiając tym samym – zdaniem spółki - nawodnienia gruntów należących do skarżącej. Spółka wprost wskazała, że stąd wywodzi naruszenie swoich interesów w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez posiadający je zakład. Nadleśnictwo składając z pismem z 1 sierpnia 2022r. umowę z 21.11.2017r. na przebudowę i odbudowę zbiorników malej retencji na obiekcie L. wskazywało, że nigdy nie dokonywało żadnych prac na rzece P. ani jej przegrodzenia. Wszystkie prace wykonywane na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013r. dotyczyły rzeki P. i były wykonywane dopiero począwszy od listopada 2017r. Umowa ta była nowym, nieznanym dowodem, jak wskazała skarżąca spółka w piśmie z 29 sierpnia 2022r. Z analizy akt administracyjnych nie wynika, by była znana organom na etapie prowadzonego postępowania. Jej złożenie nie pozwalało na uznanie, że Nadleśnictwo żadnych prac wskazywanych przez spółkę nie wykonywało ani nie miało takiego obowiązku a tym samym skarga jest nieuzasadniona. Zauważyć bowiem należy, że Nadleśnictwo uzyskiwało pozwolenia wodnoprawne związane z obiektem L., gospodarowało wodami rzek P. i P. w przekroju obiektu L..i jak wskazała spółka nie utrzymywało w pełnej sprawności technicznej i eksploatacyjnej wód, budowli i urządzeń, w tym urządzeń wodnych istniejących na działkach [...], [...], [...], [...], [...], o czym świadczy, choćby podjęcie prac związanych z przebudową i odbudową zbiorników malej retencji obiektu L. co najmniej o 4 lata za późno, których prawidłowa realizacja miała wpływ na interesy spółki. Ponadto skarżąca spółka odnosząc się do zmienionego pozwolenia wodnoprawnego z 2013r. podała, że wskazane w nim koryto jest korytem rzeki P. (naturalnym) lub jej kanałem ulgi, ponieważ nie ustalono dla gruntów pokrytych wodami płynącymi tym korytem linii brzegu. Tym samym nie można było uznać, że spółka tak określając nazwę rzeki miała na uwadze zupełnie inną lokalizację niż Nadleśnictwo.
Zgodnie z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w tej decyzji.
Sąd stwierdził, mając na uwadze całokształt wywodów skarżącej spółki, że w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia naruszenia interesów skarżącej spółki i rolą organu jest zbadanie, czy tak uprawdopodobnione naruszenie interesów skarżącej spółki - ma związek z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez Nadleśnictwo B.. Co za tym idzie, do organu należy analiza nałożenia obowiązku z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne, bowiem w tym przepisie ustawodawca wskazał na możliwość nałożenia obowiązku ("organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych (...), może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek").
Sąd podkreślił przy tym, że w centrum zainteresowania ustawodawcy jest usuwanie skutków "pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody" a także "wyrządzenia szkód". Zatem wykonywanie, przez adresata pozwolenia wodnoprawnego, obowiązków zmienionych względem poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, może spełniać przesłanki z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli da się uprawdopodobnić związek pomiędzy skutkami wykonywania poszczególnych pozwoleń wodnoprawnych a naruszeniem interesów osoby trzeciej (osób trzecich). Sąd zaznacza przy tym ocenę NSA, że przepis art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne w żaden sposób nie uzależnia możliwości nałożenia obowiązku od okoliczności, czy urządzenie wykonane zostało zgodnie, czy niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, zaś możliwość nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy z 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne wiąże się wyłącznie ze związkiem pomiędzy naruszeniem interesów osób trzecich, a wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego. Przez wykonywanie pozwolenia wodnoprawnego w rozumieniu art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne należy zatem rozumieć także wykonywanie zmienionego zakresu obowiązków adresata tego pozwolenia, względem poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego. Jak podał NSA nie jest również konieczne wykazanie szacunków szkód wyrządzonych spółce, gdyż przedmiotowa sprawa nie jest sprawa o odszkodowanie.
Dalej Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał trafność zarzutu skargi kasacyjnej, że organ II instancji ograniczył ponowne rozpoznanie sprawy jedynie do sprawdzenia niewadliwości ciągu rozumowania oraz działań organu I instancji, naruszając zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 K.p.a., co mogło mieć wpływ na naruszenie norm procesowych dotyczących oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Swobodna ocena dowodów - zgodna z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. - może mieć miejsce dopiero jako realizacja prawidłowego zastosowania zasady dwuinstancyjności. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Poznaniu pozostaje związany tą oceną i już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym.
Sąd ocenił, że skoro w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia naruszenia interesów skarżącej spółki i rolą organu jest zbadanie, czy tak uprawdopodobnione naruszenie interesów skarżącej spółki - ma związek z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez Nadleśnictwo B., to sprawa niejako podlega rozpoznaniu od początku. Z tego powodu Sąd, będąc związany oceną NSA co do wadliwości decyzji organu II instancji, uchylił także decyzję organu I instancji wydaną w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ miał skompletować materiał dowodowy do akt administracyjnych sprawy. Oceniając materiał dowodowy organy będą miały na uwadze, że pozostają związane ocenami prawnymi, dotąd wyrażonymi w sprawie. Jeżeli organ uzna, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązku, musi tą okoliczność jednoznacznie i niezbicie uzasadnić.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zarządu Zlewni [...] w S. decyzją z dnia 31 maja 2023 r. odmówił nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w tej decyzji.
Organ II instancji wskazał, że Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. stwierdziły m. in., że
- w oparciu o przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne Starosty [...] z dnia 28 sierpnia 2011 r. nie były prowadzone żadne prace na przedmiotowym terenie – pozwolenie zostało wygaszone na mocy decyzji z dnia 30 lipca 2013 r.
- na bazie powyższego pozwolenia wodnoprawnego uzyskano pozwolenie na budowę – decyzja Starosty [...] z dnia 16 października 2013 r. na podstawie którego zrealizowano – usuwanie drzew z dna zbiorników w okresie od 28 sierpnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r. oraz odbudowę zbiorników w okresach od 18 stycznia 2018 r. do 29 sierpnia 2019 r.
- na żadnym etapie nie nastąpiło czasowe lub okresowe przegrodzenie lub pozbawienie ciągłego przepływu wód rzeki P. i P., w trakcie budowy jazu na rzece P. został wykonany także kanał obiegowy ( zgodnie z pozwoleniami i dokumentacją ) w celu utrzymania wymaganego przepływu wody
- zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym i pozwoleniem na budowę Nadleśnictwo nie prowadziło żadnych prac w zakresie przegradzania powyższych rzek z wyjątkiem budowy jazu z zastosowaniem kanału obiegowego w celu utrzymania wymaganego przepływu
- nadleśnictwo nie prowadziło na zbiornikach L. żadnych robót budowlanych do czasu rozstrzygnięcia przetargu na ich odbudowę i podpisania umowy z wykonawca, a więc od stycznia 2018 r.
Nadleśnictwo podniosło ponadto, że strona skarżąca podnosi różne lata w których zaczęła ponosić straty z tytułu rzekomo robót budowlanych prowadzonych przez to Nadleśnictwo, ma to być rok 2010, 2011 czy 2013.tymczasem w oparciu o pozwolenie z 28 sierpnia 2011 r. nie było możliwości prowadzenia robót budowlanych czy wyrządzenia stronie rzekomej szkody w latach 2010-2011. Pozwolenie wodnoprawne z 25 sierpnia 2011 r. nie zostało zrealizowane i wygasło, a zatem wynikające z niego uprawnienia również wygasły.
Organ I instancji ustalił ponadto samodzielnie, że istniejące urządzenia melioracyjne na gruntach przyległych do rzeki P. w rejonie mostu w miejscowości M. do stawów L. mają charakter odwadniający z uwagi na podmokły teren, o terenie podmokłym świadczy ponadto fakt, że występujące tam gleby zaliczane są do gleb murszowych, które przeważnie występują w terminie niskim, podmokłym ale okresowo odwodnianym, czego skutkiem jest przerwany proces bagienny, czyli humifikacja i mineralizacja murszu. Rzeka P. prowadzi wody korytem zlokalizowanym pomiędzy odbudowanymi stawami i uchodzi do rzeki P.. Wobec tego tak usytuowane koryto rzeki nie zasilało działki nr [...] obręb [...] L. zrzeszonej u strony skarżącej.
Organ I instancji stwierdził ponadto, że potencjalne naruszenie interesów spółki miało polegać na niemożności poboru wód z rzeki P. za pomocą zastawki 1 Z, ale ustalono, że jest ona zlokalizowana na rowie wielofunkcyjnym R-7, a rów ten zbiera wody przesiąkowe za groblą stawów [...], a przez przedmiotową działkę nr [...] przebiega rów melioracyjny R-B6 i rowy te nie mają połączenia.
Ponadto wskazywana przez stronę działka nr [...] znajduje się po prawej stronie rzeki i ok 1 km poniżej ujścia rzeki P., rów R-F do którego spływa nadmiar wód z ciągów drenarskich uchodzi do rzeki P. jeszcze niżej tj km 6+340. Z tego względu odprowadzenie odpływu wód z ciągów drenarskich do pustego koryta rzeki wylotami zlokalizowanymi poniżej byłoby raczej ułatwione niż utrudnione. Sytuacja miała miejsce w 2013 r. – przed rozpoczęciem wykonywania jakichkolwiek prac.
Organ II instancji uznał, że z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, iż naruszenia interesów skarżącej nie były następstwem pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013 r., albowiem naruszenia wykazane przez stronę dotyczyły generalnie lat 2006-2013. Nadleśnictwo B. przystąpiło do realizacji pozwolenia wodnoprawnego dopiero w 2016 r.
Ponadto z analizy zdjęć ortofotomap z 2015 wynika brak wody we wszystkich stawach obiektu oraz istniejący przepływ w korytach rzek P. i P., podobny stan obiektu był w 2018 r. W 2019 r. na ortofotomapie zaobserwowano prowadzenie prac ziemnych. Mapa z 2021 r. pokazuje zalane zbiorniki wodne i stały przepływ we właściwym korycie rzeki P. oraz w rzece P..
W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Zarzucono naruszenie
- art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji wydanej z naruszeniem art. 15 w zw. z art. 8 kpa
- art. 410 ust. 1 i 2 w zw. z art. 403 ust. 1-6 w zw. z art. 418 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne.
Zdaniem strony skarżącej organ nie ustalił czy przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne jest sporządzone zgodnie z przepisami prawa i czy nie narusza interesów osób trzecich. Ponadto narusza ono interesy strony skarżącej i osób trzecich ( czyli szeroko rozumiany interes publiczny ).
Organ wniósł o oddalenie skargi.
WSA w Poznaniu rozważył, co następuje :
Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem decyzje organów II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Zdaniem Sądu organy obu instancji wykonały prawidłowo wytyczne wskazane w wyroku WSA w Poznaniu WSA w Poznaniu z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Po 480/22.
W uzasadnieniu WSA w Poznaniu wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 01 czerwca 2022 r., III OSK 5001/21 ocenił i przesądził, że:
a) istotą wniosku z 03 lipca 2018 r. była zmiana warunków korzystania z wód z naruszeniem interesów spółki i spółka już w treści wniosku wskazywała na naruszenia po swojej stronie w związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego;
b) do wydania decyzji w trybie art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, przewidującego możliwość nałożenia na zakład, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, określonych obowiązków, obejmujących wykonanie ekspertyzy albo opracowanie lub zaktualizowanie instrukcji gospodarowania wodą, jest niezbędne stwierdzenie, że doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a osoby te powinny podnoszone naruszenia jedynie uprawdopodobnić;
c) przepis art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne w żaden sposób nie uzależnia możliwości nałożenia obowiązku od okoliczności, czy urządzenie wykonane zostało zgodnie, czy niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym;
d) możliwość nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy z 410 ust. 1 Prawa wodnego wiąże się wyłącznie ze związkiem pomiędzy naruszeniem interesów osób trzecich, a wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego;
e) uzasadnione podejrzenie naruszenia interesu chociażby jednej osoby trzeciej w stosunku do pozwolenia wodnoprawnego może skutkować nałożeniem obowiązku sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy;
f) wbrew stanowisku WSA w Poznaniu organ miał obowiązek zbadać, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 ust. 1 ustawy Prawo wodne;
g) organ II instancji ograniczył ponowne rozpoznanie sprawy jedynie do sprawdzenia niewadliwości ciągu rozumowania oraz działań organu I instancji, naruszając zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 K.p.a.
Sąd ocenił, że skoro w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia naruszenia interesów skarżącej spółki i rolą organu jest zbadanie, czy tak uprawdopodobnione naruszenie interesów skarżącej spółki - ma związek z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez Nadleśnictwo B., to sprawa niejako podlegała rozpoznaniu od początku. Z tego powodu Sąd, będąc związany oceną NSA co do wadliwości decyzji organu II instancji, uchylił także decyzję organu I instancji wydaną w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ miał skompletować materiał dowodowy do akt administracyjnych sprawy. Oceniając materiał dowodowy organy będą miały na uwadze, że pozostają związane ocenami prawnymi, dotąd wyrażonymi w sprawie. Jeżeli organ uzna, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązku, musi tą okoliczność jednoznacznie i niezbicie uzasadnić.
Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę organy obu instancji wykonały powyższe wytyczne wyroku sądowego. Skompletowały wymagany materiał dowodowy i zasadnie uznały brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy, co zostało wyczerpująco uzasadnione w obu decyzjach.
Zgodnie z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w tej decyzji.
Jest to przy tym decyzja administracyjna o charakterze uznaniowym.
W ocenie Sądu organy uzasadniły prawidłowo, że ewentualne naruszenie interesów osób trzecich czy samej strony skarżącej nie miało związku z wykonywaniem przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego.
Organ II instancji wskazał przede wszystkim, że Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. stwierdziły m. in., że
- w oparciu o przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne Starosty [...] z dnia 28 sierpnia 2011 r. nie były prowadzone żadne prace na przedmiotowym terenie – pozwolenie zostało wygaszone na mocy decyzji z dnia 30 lipca 2013 r.
- na bazie powyższego pozwolenia wodnoprawnego uzyskano pozwolenie na budowę – decyzja Starosty [...] z dnia 16 października 2013 r. na podstawie którego zrealizowano – usuwanie drzew z dna zbiorników w okresie od 28 sierpnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r. oraz odbudowę zbiorników w okresach od 18 stycznia 2018 r. do 29 sierpnia 2019 r.
- na żadnym etapie nie nastąpiło czasowe lub okresowe przegrodzenie lub pozbawienie ciągłego przepływu wód rzeki P. i P., w trakcie budowy jazu na rzece P. został wykonany także kanał obiegowy ( zgodnie z pozwoleniami i dokumentacją ) w celu utrzymania wymaganego przepływu wody
- zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym i pozwoleniem na budowę Nadleśnictwo nie prowadziło żadnych prac w zakresie przegradzania powyższych rzek z wyjątkiem budowy jazu z zastosowaniem kanału obiegowego w celu utrzymania wymaganego przepływu
- nadleśnictwo nie prowadziło na zbiornikach L. żadnych robót budowlanych do czasu rozstrzygnięcia przetargu na ich odbudowę i podpisania umowy z wykonawca, a więc od stycznia 2018 r.
Organ II instancji podniósł też w uzasadnieniu swojej decyzji, że Nadleśnictwo wskazało w toku postępowania administracyjnego, iż strona skarżąca podnosi różne lata w których zaczęła ponosić straty z tytułu rzekomo robót budowlanych prowadzonych przez to Nadleśnictwo, ma to być rok 2010, 2011 czy 2013. Tymczasem w oparciu o pozwolenie z 28 sierpnia 2011 r. nie było możliwości prowadzenia robót budowlanych czy wyrządzenia stronie rzekomej szkody w latach 2010-2011. Pozwolenie wodnoprawne z 25 sierpnia 2011 r. nie zostało zrealizowane i wygasło, a zatem wynikające z niego uprawnienia również wygasły.
Organ odwoławczy trafnie stwierdził ponadto, że organ I instancji ustalił samodzielnie, iż istniejące urządzenia melioracyjne na gruntach przyległych do rzeki P. w rejonie mostu w miejscowości M. do stawów L. mają charakter odwadniający z uwagi na podmokły teren, o terenie podmokłym świadczy ponadto fakt, że występujące tam gleby zaliczane są do gleb murszowych, które przeważnie występują w terminie niskim, podmokłym ale okresowo odwodnianym, czego skutkiem jest przerwany proces bagienny, czyli humifikacja i mineralizacja murszu. Rzeka P. prowadzi wody korytem zlokalizowanym pomiędzy odbudowanymi stawami i uchodzi do rzeki P.. Wobec tego tak usytuowane koryto rzeki nie zasilało działki nr [...] obręb [...] L. zrzeszonej u strony skarżącej.
Organ I instancji stwierdził ponadto, że potencjalne naruszenie interesów spółki miało polegać na niemożności poboru wód z rzeki P. za pomocą zastawki 1 Z, ale ustalono, że jest ona zlokalizowana na rowie wielofunkcyjnym R-7, a rów ten zbiera wody przesiąkowe za groblą stawów [...], a przez przedmiotową działkę nr [...] przebiega rów melioracyjny R-B6 i rowy te nie mają połączenia.
Organ II instancji stwierdził ponadto prawidłowo, że wskazywana przez stronę działka nr [...] znajduje się po prawej stronie rzeki i ok 1 km poniżej ujścia rzeki P., rów R-F do którego spływa nadmiar wód z ciągów drenarskich uchodzi do rzeki P. jeszcze niżej tj km 6+340. Z tego względu odprowadzenie odpływu wód z ciągów drenarskich do pustego koryta rzeki wylotami zlokalizowanymi poniżej byłoby raczej ułatwione niż utrudnione. Sytuacja miała miejsce w 2013 r. – przed rozpoczęciem wykonywania jakichkolwiek prac.
Zdaniem Sądu ostatecznie na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego organ II instancji uznał zasadnie, że z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, iż naruszenia interesów skarżącej nie były następstwem pozwolenia wodnoprawnego z dnia 30 lipca 2013 r., albowiem naruszenia wykazane przez stronę dotyczyły generalnie lat 2006-2013. Nadleśnictwo B. przystąpiło do realizacji pozwolenia wodnoprawnego dopiero w 2016 r.
Organ II instancji stwierdził też zasadnie w uzasadnieniu swojej decyzji, że z analizy zdjęć ortofotomap z 2015 wynika brak wody we wszystkich stawach obiektu oraz istniejący przepływ w korytach rzek P. i P., podobny stan obiektu był w 2018 r. W 2019 r. na ortofotomapie zaobserwowano prowadzenie prac ziemnych. Mapa z 2021 r. pokazuje zalane zbiorniki wodne i stały przepływ we właściwym korycie rzeki P. oraz w rzece P..
Sąd uznał ostatecznie, że organ II i I instancji prawidłowo uznały brak podstaw faktycznych z art. 410 Prawa wodnego do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy, albowiem nie wykazano związku pomiędzy naruszeniami interesów strony skarżącej a procesem wykonywania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego.
Nie było podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, albowiem możliwości takie nie wynikały z przepisu art. 410 Prawa wodnego.
Sąd ocenił jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponieważ organ odwoławczy, pomimo obszernego odwołania się do ustaleń i postępowania organu I instancji (str. 6 decyzji), to jednak we własnym zakresie również dokonał oceny zgromadzonych dowodów. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikają również ustalenia faktyczne i obszerna ocena prawna tych ustaleń zawierająca odniesienie również do wskazań płynących z uzasadnień wyroków sądów administracyjnych wydanych w rozpoznawanej sprawie. Organ dodatkowo ocenił również wniosek dowodowy zawarty w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Co więcej, ocenił go prawidłowo, przyjmując, że żądanie badania podstaw prawnych rozbiórki obiektów ("mnichów") wykracza poza granice postępowania opisanego w art. 410 Prawa wodnego.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej zwrotu kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd postanowił w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.