III SA/Po 729/22

III SA/Po 729/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Marzenna Kosewska
Robert Talaga /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 450
art. 140mb pkt 2, art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn(2)
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1, art. 189f § 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 29 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Kosakowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2022 roku sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2022 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 marca 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 207,00 zł (słownie: dwieście siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 marca 2022 roku, nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: P.r.d.), nałożył na [...] spółka z o.o. z siedzibą w P. stronę karę pieniężną w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że dnia 14 stycznia 2021 roku [...] sp. z o.o. zbyła pojazd marki [...] o nr rej. [...], nr identyfikacyjny [...] - o czym świadczy faktura znajdująca się w aktach sprawy. Natomiast zgłoszenie tego faktu strona dokonała dnia 1 marca 2021 roku, przez co nie wykonała obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu ww. w ustawowym 30-dniowym terminie. Tym samym zaistniały przesłanki wskazane w Prawie o ruchu drogowym do nałożenia kary administracyjnej, którą ustalono na kwotę 300 zł. Przy ustaleniu wysokości kary uwzględniono, że przedmiotem działalności strony jest sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów, co obligowało spółkę do przestrzegania prawa oraz należytej staranności dotyczącej postępowania zgodnie z przepisami prawa nawet jeżeli ulegały one zmianom. Ponadto organ stwierdził, że w sprawie nastąpiła powtarzalność naruszenia prawa, ponieważ zgłoszenie nabycia lub zbycia pojazdu zostało naruszone kilkukrotnie. Ponadto samo zgłoszenie było wykonywane nieodpłatnie, strona z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu w ustawowym terminie nie odniosła korzyści finansowych. Tym samym zaistniały przesłanki do nałożenia kary administracyjnej.
W ocenie organu nie zaszły przesłanki z art. 189f § 1 K.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W szczególności nie można było twierdzić, iż była to znikoma waga naruszenia. Tym bardziej, że przepisy dotyczące obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu obowiązują od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1997 roku, Nr 98 poz. 602) tj. od 1 stycznia 1998 r. Organ odmówił zatem odstąpienia od nałożenia kary w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak przesłanek do uwzględnienia w tym względzie żądania strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji [...] sp. z o.o. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 K.p.a.) poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia stronie kary administracyjnej.
Zdaniem spółki organ I instancji błędnie przyjął, że brak było podstaw do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 189f § 1 K.p.a. dającej organowi możliwość odstąpienia od wymierzenia spółce kary administracyjnej. W świetle normy określonej w art. 189f § 1 K.p.a. strona wskazała, że waga naruszenia w niniejszej sprawie prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa dokonując po 14 dniach od upływu terminu zgłoszenia nabycia przedmiotowego pojazdu. Organ nie poczynił zaś w tym zakresie żadnych ustaleń. Dodano, iż w pierwszej połowie 2021 r. spółka starała się dochować ustawowego terminu na dokonanie zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu przez siebie pojazdów, jednakże z przyczyn niezależnych od niej, a wynikających z sytuacji związanej z pandemią koronawirusa, dopuściła się kilkudniowych opóźnień w tym zakresie. Nie bez znaczenia dla zachowania spółki miał również fakt panującej w l. 2020-2021 w społeczeństwie dezinformacji/zamieszania co do terminów obowiązywania, zawieszania, odraczania obowiązków wprowadzonego przez kolejne ustawy o tarczach antykryzysowych. Organ rozważając zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary powinien kierować się względami słuszności – wziąć pod uwagę okoliczność, że termin przekroczono zaledwie o kilka dni, co świadczy również o znikomej wadze naruszenia.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 17 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że organ I instancji zobligowany był do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 P.r.d. mają bezwzględnie obowiązujący charakter i nakładają na organ konieczność nałożenia kary pieniężnej w przypadku niedopełnienia powinności zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego zbycia (nabycia). Strona nie wywiązała się z ww. obowiązku.
Kolegium stanęło na stanowisku, że niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu z powodu braku świadomości zmiany terminu zgłoszenia nie jest usprawiedliwieniem dla działania spółki prowadzącej działalność polegającą na handlu pojazdami, która powinna zachować należytą staranność przy realizacji obowiązków jakie nakłada na nią ustawa. Reasumując w niniejszym przypadku waga naruszenia nie była znikoma a poprzestanie na pouczeniu nie pozwalała na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zasadnie więc organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 K.p.a.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2022 roku [...] sp. z o.o. w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO w P. z dnia 27 czerwca 2022 roku zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 189a § 1 w zw. z art. 189f § 1-3 K.p.a poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uznanie, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary administracyjnej,
- art. 189a w zw. z art. 189f § 1-3 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przesłanek, o których mowa w tym przepisie mimo, iż w sprawie zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia skarżącej kary administracyjnej.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżąca czyniła starania, aby dochować ustawowego terminu do zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu, jednakże z przyczyn od siebie niezależnych, wynikających z panującej w kraju sytuacji związanej z pandemią koronawirusa, dopuściła się w tym zakresie opóźnienia. Powołano się na absencję pracowników skarżącej spółki w 2021 roku, związaną z zakażeniami koronawirusem, kwarantannami, jak również pracą w systemie zdalnym. Wskazano, że powyższe okoliczności powodowały opóźnienia w przepływie dokumentów pomiędzy pracownikami poszczególnych działów, co miało wpływ na przekroczenie terminu wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Strona skarżąca podniosła również, że nie bez znaczenia dla dochowania 30-dniowego terminu, miały kolejne zmiany obowiązujących przepisów w trakcie trwania pandemii w zakresie odraczania w czasie obowiązków nałożonych na obywateli.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej P.p.s.a., P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO w P. z 27 czerwca 2022 roku, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z 17 marca 2022 roku naruszają przepisy postępowania w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na skarżącą spółkę nałożona została kara administracyjna z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1.000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącej przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy jednak pominęły instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19).
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 roku w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą rzeczonego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 1 marca 2021 roku - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy, czy ograniczenia w prowadzeniu działalności (absencje pracowników) związane ze stanem pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Zaniechanie, jakiego dopuścił się organ, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że stronie skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które – choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 i art. 189f § 1-3 K.p.a.) - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo powinno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej spółce terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej kwocie 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).