Orzeczenie · 2023-04-26

III SA/Po 712/22

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Miejsce
Poznań
Data
2023-04-26
NSAinneŚredniawsa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaustawa o grach hazardowychlosowość grypostępowanie administracyjnekontrola skarbowazezwolenie na gry

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 300 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych, błędne ustalenia faktyczne oraz wadliwą kwalifikację prawną urządzeń jako automatów do gier hazardowych, argumentując, że gry nie mają charakteru losowego. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Uzasadnienie opierało się na analizie przepisów ustawy o grach hazardowych (u.g.h.), w szczególności definicji gier na automatach zawartych w art. 2 ust. 3-5. Sąd uznał, że eksperymenty procesowe przeprowadzone przez funkcjonariuszy celno-skarbowych oraz opinie biegłego sądowego prawidłowo wykazały losowy charakter gier oferowanych przez sporne urządzenia, mimo istnienia opcji "Pomoc", która zdaniem sądu miała jedynie teoretyczne znaczenie i nie wpływała na rzeczywiste przeznaczenie urządzeń. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, uznając zebrany materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Stwierdzono, że spółka działała świadomie, urządzając gry bez wymaganego zezwolenia, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów ustawy o grach hazardowych dotyczących definicji gier na automatach, charakteru losowego gier, dopuszczalności dowodów w postępowaniu administracyjnym (eksperyment procesowy) oraz oceny opcji "Pomoc" w kontekście losowości gier.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych urządzeń i stanu faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków.

Zagadnienia prawne (3)

Czy urządzenia oferujące gry, w których istnieje możliwość skorzystania z opcji "Pomoc" polegającej na przeszukiwaniu wyników, mogą być uznane za automaty do gier hazardowych w rozumieniu ustawy, jeśli ich wynik zależy od przypadku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, urządzenia te mogą być uznane za automaty do gier hazardowych, jeśli gry na nich oferowane mają charakter losowy, nawet jeśli istnieje opcja "Pomoc", która ma jedynie teoretyczne znaczenie i nie wpływa na rzeczywiste przeznaczenie urządzenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opcja "Pomoc" ma wymiar czysto teoretyczny, wymaga nieproporcjonalnie dużo czasu na przeszukiwanie wyników i nie wpływa na losowy charakter gry, który powinien być oceniany z perspektywy możliwości przeciętnego gracza.

Czy eksperyment procesowy przeprowadzony na podstawie art. 211 K.p.k. może stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym dotyczącym kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, protokół z eksperymentu procesowego przeprowadzonego na podstawie art. 211 K.p.k. może być dopuszczony jako dowód w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej, jeśli nie jest sprzeczny z prawem i przyczynia się do wyjaśnienia sprawy.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że eksperyment procesowy służył odtworzeniu możliwości gry na automacie i był zgodny z art. 211 K.p.k. Wykorzystanie protokołu było dopuszczalne na mocy art. 181 Ordynacji podatkowej, a dowód ten podlegał swobodnej ocenie organu.

Czy organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej zgodnie z art. 23f ustawy o grach hazardowych w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier bez zezwolenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek ten nie ma zastosowania w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, zwłaszcza gdy strona świadomie podjęła działalność bez uzyskania wstępnych ustaleń co do charakteru gry.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że tryb opinii jednostki badającej nie znajduje zastosowania w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, a przepisy dotyczące badań technicznych automatów dotyczą automatów zarejestrowanych lub wymagają opinii do rejestracji, co nie miało miejsca w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia.

Przepisy (22)

Główne

u.g.h. art. 2 § ust. 3

Ustawa o grach hazardowych

Definicja gier na automatach obejmuje gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające ich zasadom, urządzane w celach komercyjnych, z elementem losowości, o wygrane pieniężne lub rzeczowe.

u.g.h. art. 2 § ust. 4

Ustawa o grach hazardowych

Wygrana rzeczowa na automatach obejmuje również możliwość przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki lub rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej.

u.g.h. art. 2 § ust. 5

Ustawa o grach hazardowych

Gry na automatach obejmują również gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o grach hazardowych

Kara pieniężna podlega urządzającemu gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

u.g.h. art. 89 § ust. 4 pkt 1 lit. a

Ustawa o grach hazardowych

Wysokość kary pieniężnej za gry na automatach wynosi 100 000 zł od każdego automatu.

Pomocnicze

u.g.h. art. 91

Ustawa o grach hazardowych

Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy na podstawie akt sprawy.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek kontroli zaskarżonego aktu przez sąd.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

O.p. art. 122

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 180 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada dopuszczania dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie są sprzeczne z prawem.

O.p. art. 181

Ustawa Ordynacja podatkowa

Dopuszczenie jako dowodu materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego lub postępowań w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ.

O.p. art. 188

Ustawa Ordynacja podatkowa

Ocena żądań dowodowych strony przez organ.

O.p. art. 197

Ustawa Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do zasięgnięcia opinii biegłego.

k.p.k. art. 211

Ustawa Kodeks postępowania karnego

Eksperyment procesowy jako środek dowodowy.

u.g.h. art. 23f

Ustawa o grach hazardowych

Jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

u.g.h. art. 23b § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Zastosowanie badania sprawdzającego przez jednostkę badającą w przypadku uzasadnionego podejrzenia niespełniania warunków przez zarejestrowany automat.

u.g.h. art. 23a § ust. 3

Ustawa o grach hazardowych

Wymóg posiadania opinii jednostki badającej do rejestracji automatu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Urządzenia oferują gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. • Gry oferowane na urządzeniach mają charakter losowy. • Eksperyment procesowy jest dopuszczalnym dowodem w postępowaniu administracyjnym. • Opcja "Pomoc" w grach nie wpływa na ich losowy charakter ani na przeznaczenie urządzenia.

Odrzucone argumenty

Urządzenia nie oferują gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych z uwagi na brak losowości. • Organ naruszył przepisy proceduralne, odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i pomijając opinie strony. • Eksperyment procesowy został przeprowadzony z naruszeniem przepisów. • Organ powinien był przeprowadzić dowód z opinii jednostki badającej.

Godne uwagi sformułowania

element losowości powinien być oceniany z perspektywy możliwości gracza, a nie teoretycznego modelu działania gry • Wprowadzenie do oprogramowania spornych automatów opisanej opcji ma jedynie tworzyć pozór tego, że urządzenia nie służą do urządzania gier na automatach w rozumieniu u.g.h. • Zbiór wyników teoretycznie pozwalający graczowi na sprawdzenie układów dla kolejnych gier, zawiera 500.000 wyników. Celem skorzystania z możliwości sprawdzenia tych wyników, gracz musi najpierw odnaleźć układ początkowy, poprzez przeszukanie do 55.000 stron.

Skład orzekający

Szymon Widłak

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Kosewska

sędzia

Piotr Ławrynowicz

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o grach hazardowych dotyczących definicji gier na automatach, charakteru losowego gier, dopuszczalności dowodów w postępowaniu administracyjnym (eksperyment procesowy) oraz oceny opcji \"Pomoc\" w kontekście losowości gier."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych urządzeń i stanu faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanej branży gier hazardowych i kary pieniężnej, a sądowa interpretacja kluczowych przepisów ustawy o grach hazardowych jest istotna dla przedsiębiorców z tej branży.

Czy automaty z opcją "Pomoc" to jeszcze gry hazardowe? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Dane finansowe

WPS: 300 000 PLN

Sektor

gry losowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 712/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 1412/23 - Wyrok NSA z 2025-10-07
II GZ 473/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 847
art. 89 ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 czerwca 2022 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany: "organem" lub "DIAS"), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. (zwanej: "stroną", "skarżącą"), od decyzji Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. (zwanego "[...]UCS" lub organem I instancji) z 17 stycznia 2022 r. nr [...], o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości łącznie 300.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu 26 stycznia 2021 r. funkcjonariusze organu I instancji przeprowadzili działania w lokalu znajdującym się przy ul. [...] w [...] stwierdzając obecność trzech urządzeń o nazwach [...], [...] i [...], przypominających automaty do gier hazardowych. W lokalu zastano pracownika obsługi E. N. oraz osobę grającą na automacie M. M., którzy zostali przesłuchani w charakterze świadków. Dokonano oględzin przedmiotowych urządzeń oraz lokalu. Z uwagi na uzasadnione podejrzenie naruszenia przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 ze zm. dalej jako "u.g.h.") funkcjonariusze przeprowadzili na przedmiotowych urządzeniach eksperymenty procesowe. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu (gier kontrolnych) ustalono, że gry oferowane na przedmiotowych automatach wypełniają przesłanki gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Nadto organ włączył do akt dowód z opinii biegłego sądowego J. T. dotyczących zatrzymanych automatów, sporządzonych na podstawie badań automatów przeprowadzonych w magazynie W. Urzędu Celno-Skarbowego w P..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji DIAS stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż gry urządzane na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. Organ wskazał, że w dniu kontroli spółka nie legitymowała się koncesją na prowadzenie kasyna gry, jak również nie była podmiotem wykonującym monopol państwa w zakresie gier urządzanych w salonach gier na automatach. Lokal, w którym stwierdzono obecność urządzeń nie był kasynem gry lub salonem gier na automatach.
DIAS wyjaśnił, że z treści przepisów art. 2 ust. 3 -5 u.g.h. wynika, iż istotnymi cechami gier na automatach są: organizowanie ich w celach komercyjnych, element losowości lub charakter losowy oraz opcjonalnie – możliwość wygranej pieniężnej lub rzeczowej. DIAS zauważył, że w sytuacji łączenia w urządzeniach zasad działania z funkcjami zręcznościowymi należy uznać tak przeprowadzoną grę za losową, której wynik zależy od przypadku. Wystarczy zatem, aby jeden z elementów gry był losowy, żeby uznać, że gra miała charakter losowy. Podobnie wprowadzenie dodatkowego elementu gry w postaci np. wiedzy, zręczności, nie przesądza, że gra nie ma charakteru losowego.
Odnosząc się do twierdzeń strony, że gry na przedmiotowych urządzeniach bazują na zdolnościach pamięciowych i logicznych gracza, DIAS wskazał, że biegły sądowy w wydanych w sprawie opiniach odniósł się do kwestii wykorzystania w przedmiotowych urządzeniach opcji POMOC. Zwrócono uwagę, że wyszukanie aktualnego układu na ponad 55.000 stronach, przy uwzględnieniu ograniczeń psychofizycznych człowieka jest bardzo czasochłonne i może potrwać od kilkunastu godzin do kilku dni. Wskazano, że grający nie ma wpływu na wybór symboli na bębnach, jest to narzucone przez program w sposób przypadkowy. Powyższe oznacza, że rozgrywane na automatach gry mają w sobie element losowości.
Dalej organ wskazał, że kolejną przesłanką pozwalającą uznać urządzane gry za gry na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. jest to, że aby zagrać na przedmiotowych urządzeniach należało dokonać ich zasilenia środkami pieniężnymi. Istotne jest również to, że na przedmiotowych automatach gry toczyły się o wygrane rzeczowe, czego dowodzi możliwość wykorzystania wygranych punktów do dalszych gier na automatach, bez konieczności zasilania ich środkami pieniężnymi. Tymczasem w art. 2 ust. 4 u.g.h. wskazano, że wygraną rzeczową na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
Co do przedłożonych przez stronę opinii technicznych i zasad gry DIAS wskazał, że opinie nie dotyczą przedmiotowych automatów i nie mogą wpływać na ustalenia dokonane w toku postępowania. Tego typu opinie są opiniami prywatnymi i dotyczą innych urządzeń niż te, które poddano eksperymentowi.
Organ ocenił opinie sądowe włączone do akt sprawy dotyczące przedmiotowych automatów jako rzetelne. Wskazano, że w każdej z wydanych opinii biegły wskazał gdzie przeprowadził badanie, szczegółowo opisał przebieg przeprowadzonych gier oraz wnikliwie udzielił odpowiedzi na pytania organu zlecającego przeprowadzenie ekspertyz. Biegły wskazał, że gry przeprowadzone są na urządzeniach elektronicznych, w grach na automatach można uzyskać wygrane rzeczowe pozwalające na rozpoczęcie nowych gier, gry zawierają element losowości oraz w celu rozpoczęcia rozgrywania gier na automatach konieczne jest ich akredytowanie przez grającego kwotą pieniężną, co świadczy o komercyjnym charakterze gier.
Odnosząc się natomiast do zarzutu rażącego naruszenia art. 188 O.p. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej DIAS stwierdził, że ustalenia w zakresie losowości gier oferowanych przez przedmiotowe automaty były wystarczające. Organ odwoławczy podkreślił, że nie ma obowiązku dowodzenia wszystkich okoliczności w tym wnioskowanych przez stronę ustaleń na okoliczność, że gry na zatrzymanych automatach są grami logicznymi.
Odnośnie natomiast naruszenia art. 189a i n. K.p.a. poprzez ich nieuwzględnienie to organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 91 u.g.h. do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p., a tym samym w sprawie nie mają zastosowania przepisy K.p.a.. Przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. stanowią samoistną podstawę wymierzenia kary pieniężnej.
W skardze wniesionej do tut. Sądu strona skarżąca domagała się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i ewentualnego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, a także zwrotu kosztów postępowania. Zarzucono:
- naruszenie art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. polegające na wadliwym pominięciu składanych przez stronę opinii, w sytuacji gdy dotyczą dokładnie tych samych gier klasy [...], będących przedmiotem postępowania, co znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym;
- rażące naruszenie art. 120, art. 122, art. 123, art. 127 oraz art. 180, art. 188 w zw. z art. 200a O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę, jak i przedstawionych wniosków tj. przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Powyższe pozbawiło skarżącą inicjatywy dowodowej oraz skutkowało pozostawieniem w aktach sprawy wyłącznie dowodów ukierunkowanych na potwierdzenie tezy organów, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz wymogu dopuszczenia wszystkich dowodów pozwalających ustalić stan faktyczny sprawy;
- oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie poprzez przyjęcie, że przedmiotowe urządzenia oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., chociaż tego rodzaju kwalifikacja prawna jest – zdaniem spółki - błędna, gdyż gry dostępne na przedmiotowych urządzeniach nie mają ani charakteru losowego, ani też żadnego losowego elementu, co wyklucza taką ich ocenę;
- rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., poprzez bezzasadne ich zastosowanie tj. nałożenie kary za urządzanie gier na automatach pomimo, że w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał; - naruszenie art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 211 k.p.k. poprzez dopuszczenie jako dowodu i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wynik tzw. "eksperymentu" przeprowadzonego rażąco sprzecznie z przepisem procedury karnej, regulującym tą czynność postępowania dowodowego i jej znaczenie dla ustaleń faktycznych w sprawie;
- rażące naruszenie art. 188 w zw. z przepisem art. 197 O.p. przez odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h., szczególnie gdy dowód ten organ zastąpił opinią sporządzoną przez biegłego sądowego, wątpliwą co do wartości merytorycznych i niekompletną.
- naruszenie art. 189a i nast. K.p.a. poprzez ich niezastosowanie pomimo tego, że zdaniem skarżącej przepisy te znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja z 23 czerwca 2022 r., nr [...], nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") dałby podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej – w przypadku gier na automatach – wynosi 100.000 zł od każdego automatu, o czym stanowi art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. Do wskazanej kary pieniężnej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa (art. 91 u.g.h.).
Bezspornym jest, że skarżąca nie posiadała koncesji na działalność w zakresie gier na automatach na prowadzenie kasyna gry wymaganej stosownie do art. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 u.g.h.
Istota sporu sprowadza się natomiast do stwierdzenia, czy należące do skarżącej urządzenia prawidłowo zostały zakwalifikowane przez DIAS, jako oferujące gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., a zwłaszcza, czy organ prawidłowo w tym względzie uznał ich losowy charakter.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w ocenie Sądu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych okazał się niezasadny.
DIAS w sposób prawidłowy wykazał, że sporne urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach, zgodnie z art. 2 ust. 4 u.g.h., jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zakres definicji legalnej gier na automatach poszerza art. 2 ust. 5 u.g.h., zgodnie z którym grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Sąd w pełni podziela przedstawioną przez DIAS argumentację i uznaje prawidłowość zajętego przez ten organ stanowiska, co do charakteru przedmiotowych urządzeń w świetle art. 2 ust. 3-5 u.g.h.
Przepisy postępowania zawarte w Ordynacji podatkowej, określając zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą materialną (zob. art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej). Organy mają wobec tego obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona – postępując w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z ostatnio przywołanych przepisów postępowania. Postępowanie powinno być przy tym prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) Zdaniem Sądu, podejmowanie przez organy czynności zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew warunkom z u.g.h. należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 122 Ordynacji podatkowej. Należy mieć na względzie, że ww. przepis stanowi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organów do gromadzenia materiału dowodowego, nie jest niczym nieograniczony i bezwzględny. Wskazany obowiązek obciąża organy do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Sądu, zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy pozwalał na poczynienie istotnych ustaleń faktycznych, stąd też zarzuty skarżącej zmierzające do wykazania niekompletnego charakteru materiału dowodowego nie mogą zostać uwzględnione. Jednocześnie podkreślić należy, że przeprowadzony przez DIAS wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej).
W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej ogranicza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami DIAS, przez proste zaprzeczenie tym ustaleniom. Tymczasem skuteczność wykazania, że organ naruszył zasadę z art. 191 Ordynacji podatkowej wymaga stwierdzenia, że uchybił zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, bowiem to jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające samo subiektywne przekonanie strony o innej, niż przyjął organ, wadze (doniosłości) poszczególnych środków dowodowych i ich odmiennej ocenie niż ocena organu. Zarzut dowolnego działania organu można postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Ze wskazaną sytuacją nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, gdyż organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko wskazując którym dowodom przyznał moc dowodową, a którym odmówił wiarygodności i z jakich przyczyn. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, organy dokonały oceny zebranych dowodów, dokonując ich analizy także we wzajemnej łączności.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, Sąd nie stwierdził w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności wskazanych przepisów art. 188 w zw. z art. 197 Ordynacji podatkowej. Nie ma również podstaw do uznania, aby w sprawie doszło do istotnego naruszenia w tym względzie przepisów art. 120, art. 122, art. 123, art. 127, art. 180, czy art. 200a Ordynacji podatkowej. Zważyć należy, że oceny żądań dowodowych strony (art. 188 Ordynacji podatkowej) organ powinien dokonywać z uwzględnieniem znaczenia przeprowadzonych w postępowaniu dowodów, co w rozpatrywanym przypadku uczynił. Nie istnieje nieograniczony obowiązek dowodzenia wszelkich okoliczności faktycznych, w tym takich jak wnioskowane przez skarżącą co do ustaleń na okoliczność, że gry na urządzeniach mają charakter logiczny, stąd nie można zgodzić się z zarzutami o braku kompletności zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu brak przeprowadzenia przez organ wnioskowanych przez stronę dowodów, czy brak przeprowadzenia rozprawy nie może być oceniany negatywnie w kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, które jednoznacznie wskazują na losowy charakter gier oferowanych na tych urządzeniach. Organ swobodnie, na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego ocenia, czy materiał ten wymaga jeszcze uzupełnienia, czy też nie i w rozpatrywanej sprawie zasadnie stwierdził, że materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji, bez konieczności przedłużania postępowania. Wskazać należy, że zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2005 r., I FSK 391/05, z 13 września 2012 r., II FSK 305/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bezspornie zadaniem organu było wykazanie w sprawie, czy gry na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach, o których mowa w przepisach u.g.h. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające gromadząc materiał dowodowy w tym zwłaszcza zebrany w toku czynności przeprowadzonych w lokalu z automatami, a także dokumentację udostępnioną przez skarżącą. Skarżąca miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu. Strona mogła wypowiadać się, co do zebranych dowodów.
Dokonana przez DIAS ocena dowodów w postaci eksperymentów procesowych, jakie przeprowadzone zostały przez funkcjonariuszy urzędu celno-skarbowego w pełni odpowiada przy tym wymogom zawartym w art. 191 Ordynacji podatkowej. Z eksperymentów procesowych jednoznacznie wynika, że na spornych automatach dostępne były gry mające charakter losowy, których wynik zależy od zatrzymania wirtualnych bębnów przez urządzenie. Na układ symboli na zatrzymanych bębnach, czyli na ewentualną wygraną bądź przegraną, osoba grająca nie miała żadnego wpływu. Grający nie miał realnej możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, a w konsekwencji nie mógł zdecydować o wysokości wygranej. Wynik gry nie zależał od gracza, a od urządzenia (przypadku). Aktywność gracza miała wpływ jedynie na rozpoczęcie samej gry.
Eksperyment procesowy przeprowadzony został na podstawie art. 211 K.p.k., co wynika wprost z jego treści i służył odtworzeniu możliwości gry na automacie, w związku z ujawnionymi w lokalu urządzeniami przypominającymi automaty do gier hazardowych. Zgodnie z art. 211 K.p.k. w celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić, w drodze eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów. Brak jest podstaw do uznania, że przedmiotowy eksperyment przeprowadzony został z naruszeniem tego przepisu. Jak stanowi natomiast art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Powyższe znajduje potwierdzenie w przepisie art. 181 Ordynacji podatkowej, który wprost dopuszcza jako dowód materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Wykorzystanie protokołu ze wskazanego eksperymentu procesowego przez organ w ramach kontrolowanej sprawy było wobec tego dopuszczalne. Dowód ten, tak jak inne dowody, w tym opinie biegłego dotyczące przedmiotowych urządzeń, podlegały swobodnej ocenie organu, przy uwzględnieniu pozostałych zasad obowiązujących w postępowaniu wyjaśniającym uregulowanym Ordynacją podatkową. Nie jest natomiast prawidłowe powoływanie się przez skarżącą na zasady wyrażane na gruncie odmiennej procedury, w tym przypadku postępowania karnego, jako że omawiany środek dowodowy nie podlega ocenie w niniejszej sprawie z tego punktu widzenia.
Zarzuty skarżącej, że eksperymenty procesowe oraz opinie biegłego były nierzetelne oraz powołanie się w tym względzie na ekspertyzy rzeczoznawcy dotyczące oprogramowania urządzeń typu [...], nie daje podstaw do odmiennej oceny zgromadzonego w kontrolowanej sprawie materiału dowodowego względem oceny przyjętej przez organ, w szczególności nie uzasadnia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Przedstawione przez skarżącą ekspertyzy techniczne nie dotyczą spornych automatów, jak również nie zostały sporządzone na zlecenie podmiotu trzeciego, po zbadaniu przez rzeczoznawcę innych urządzeń niż te, które zostały zakwestionowane przez organ. W przeciwieństwie do opinii biegłego, które zostały przeprowadzone na zlecenie organu i dotyczyły przedmiotowych urządzeń.
Nie ma przy tym istotnego znaczenia – jak prawidłowo zauważył DIAS w zaskarżonej decyzji – opcja "Pomoc". Jak wynika z eksperymentu procesowego, na przedmiotowych urządzeniach można przeprowadzać gry bez użycia wskazanej opcji, chociaż jak podnosi skarżąca opcja ta miałaby przesądzać o logicznym charakterze gier. Tym samym, jak wynika z eksperymentów procesowych możliwe jest rozgrywanie gier bez użycia opcji "Pomoc" i gry takie mają charakter losowy, co wynika wprost z protokołu.
Nie sposób pominąć także realnych możliwości skorzystania przez gracza z omawianej opcji w celu kształtowania jakiejkolwiek strategii rozgrywek. Jak wynika z ustaleń poczynionych w toku eksperymentów procesowych, zbiór wyników teoretycznie pozwalający graczowi na sprawdzenie układów dla kolejnych gier, zawiera 500.000 wyników. Celem skorzystania z możliwości sprawdzenia tych wyników, gracz musi najpierw odnaleźć układ początkowy, poprzez przeszukanie do 55.000 stron. W tej sytuacji rozgrywanie gier w oparciu o opcję "Pomoc" ma – zdaniem Sądu – wymiar czysto teoretyczny, podczas gdy założeniem jest, że gracz będzie tę opcję pomijał, zamiast poświęcać nieproporcjonalnie dużo czasu na przeszukiwanie zbiorów wyników. Element losowości powinien być oceniany z perspektywy możliwości gracza, a nie teoretycznego modelu działania gry. Wprowadzenie do oprogramowania spornych automatów opisanej opcji ma jedynie tworzyć pozór tego, że urządzenia nie służą do urządzania gier na automatach w rozumieniu u.g.h. W rzeczywistości, nie ma to jednak wpływu na realne przeznaczenie i wykorzystanie urządzeń.
W ocenie Sądu wnioski skarżącej dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej są bezpodstawne. Trzeba podkreślić, że ustalenie charakteru gry w drodze opinii jednostki badającej jest trybem, który nie znajduje zastosowania w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. orzecznictwo wymienione w uzasadnieniu do nieprawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Po 611/19; CBOSA). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 listopada 2015 r., II GSK 2032/15, w sytuacji, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach, należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry.
Konieczność poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą, upoważnioną zgodnie z art. 23f u.g.h. do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, przewiduje art. 23b u.g.h. Z treści art. 23b ust. 1 u.g.h. wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Przepis art. 23b ust. 1 u.g.h. dotyczy zatem automatów zarejestrowanych, co nie miało miejsca w okolicznościach sprawy. Ponadto, opinia jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest potrzebna do samej rejestracji danego automatu (art. 23a ust. 3 u.g.h.), co także nie dotyczy kontrolowanej sprawy.
Powyższe rozważania przesądzają o bezzasadności zarzutu niedopuszczenia wnioskowanych dowodów.
W świetle powyższego za trafną uznać należy ocenę DIAS, że sporne automaty odpowiadają swymi cechami regulacjom art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Stanowisko to znajduje oparcie w poczynionych w sprawie ustaleniach faktycznych, bazujących na zgromadzonych w niej dowodach, obejmujących m.in. wyniki eksperymentów procesowych, a więc rozegranych przez funkcjonariuszy gier kontrolnych, które zostały rozegrane na każdym z kwestionowanych urządzeń.
Reasumując, w działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i jego oceny. Organy orzekające wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wystarczająca do jego podjęcia. Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej, kompletności materiału dowodowego, prawidłowości jego gromadzenia i jego oceny oraz ujęcia tej oceny w uzasadnieniu, którą Sąd uznał za odpowiadającą prawu i dopuszczalną, a której to oceny skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć. Skarżąca nie przedstawiła spójnej i logicznej motywacji i opisu działań dotyczących przedmiotowych urządzeń. Organy rzetelnie zebrały wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej analizy, akcentując jego wzajemną koherentność i wykazały przesłanki zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h., zawierając stosowne rozważania wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniach decyzji. W szczególności organy wskazały w uzasadnieniu decyzji przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania przez skarżącą gier bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy i przyjmuje je za własne. Organy zastosowały właściwe normy prawa materialnego. Analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, że organy dysponując dowodami w postaci eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy w sposób wystarczający ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych urządzeniach, a zgromadzony materiał dowodowy, dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach. Podnieść należy, że ustalenia co do losowego charakteru gier dotyczyły stanu automatów w chwili kontroli i z perspektywy umiejętności przeciętnego gracza, z jakiej należy oceniać charakter gier.
W świetle powyższego, zarzuty w zakresie dotyczącym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania uznać należy za nieuzasadnione, a jednocześnie Sąd nie stwierdził po stronie organu uchybień naruszających prawo, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu.
Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 189a i n. K.p.a. Zwrócić bowiem należy uwagę, że do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba że ww. ustawa stanowi inaczej (art. 8 u.g.h.). Zgodnie natomiast z art. 91 u.g.h. także do kar pieniężnych – o których stanowi art. 89 u.g.h. – stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Ponadto, problematyka kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych została szczegółowo uregulowana w przepisach u.g.h., która to ustawa określa jednoznacznie wysokość kary za takie przewinienie, którego dopuściła się skarżąca.
Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga została oddalona.