III SA/Po 707/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania rolnikowi I. S. płatności bezpośrednich za rok 2022 do dwóch działek rolnych, które były również zadeklarowane przez ich właściciela, L. D. Organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu płatności do pozostałych działek, ale wykluczył sporne działki z powodu konfliktu kontroli krzyżowej. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do działek, powołując się na wyrok TSUE C-216/19, który stanowi, że w przypadku konfliktu, kwalifikujące się hektary są w dyspozycji właściciela, chyba że osoba trzecia ma prawo ich użytkowania. Skarżący twierdził, że od 2019 roku posiada i użytkuje te działki za zgodą właściciela, na podstawie ustnej umowy dzierżawy, a także zawarł umowę przedwstępną sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania. Sąd wskazał, że organ posiadał z urzędu wiedzę o wykreśleniu L. D. z ewidencji producentów rolnych w dniu 17 maja 2022 r., co oznaczało, że L. D. nie spełniał już warunków do przyznania płatności. Organ powinien był zakomunikować ten fakt stronie i uwzględnić go z urzędu. Ponadto, organ nie wezwał właściciela do złożenia wyjaśnień ani nie przeprowadził kontroli na miejscu, mimo że skarżący wnioskował o takie działania. Sąd podkreślił, że w sytuacji konfliktu wniosków, organy są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z wnioskodawców znajdują się kwalifikujące się hektary. Zaniechanie tych działań przez organ stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'posiadania' i 'dysponowania' gruntami w kontekście płatności bezpośrednich, obowiązki organów w zakresie zbierania dowodów i uwzględniania faktów znanych z urzędu, znaczenie informacji z ewidencji producentów rolnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu wniosków o płatność i braku formalnego tytułu prawnego, z uwzględnieniem specyfiki przepisów o płatnościach bezpośrednich.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rolnik, który faktycznie użytkuje grunty rolne za zgodą właściciela, ale nie posiada formalnego tytułu prawnego (np. umowy dzierżawy), może ubiegać się o przyznanie płatności bezpośrednich, zwłaszcza w sytuacji, gdy właściciel również złożył wniosek o płatność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rolnik może ubiegać się o płatności, jeśli faktycznie użytkuje grunty i posiada decyzyjność w zakresie działalności rolniczej, jednakże organ ma obowiązek dokładnego zbadania sprawy, zwłaszcza w kontekście posiadania tytułu prawnego i informacji znanych z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie uwzględnił faktów znanych z urzędu (wykreślenie właściciela z ewidencji producentów rolnych). W sytuacji konfliktu wniosków, organ powinien zbadać, w dyspozycji którego z wnioskodawców znajdują się kwalifikujące się hektary, biorąc pod uwagę faktyczne użytkowanie i decyzyjność rolnika.
Jaki jest zakres obowiązku organu administracji publicznej w zakresie zbierania dowodów i uwzględniania faktów znanych z urzędu w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ ma obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, uwzględnienia faktów znanych z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.) oraz zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ nie uwzględnił z urzędu istotnego faktu wykreślenia właściciela działek z ewidencji producentów rolnych, co miało wpływ na ocenę sytuacji. Zaniechanie to stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Przepisy (29)
Główne
u.p.s.w.b. art. 2 § pkt 14
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
u.p.s.w.b. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie 1307/2013 art. 24 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Określa, że liczba uprawnień do płatności jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik deklaruje i które są w jego dyspozycji w określonym dniu. TSUE w wyroku C-216/19 doprecyzował, że w przypadku konfliktu wniosków, hektary są w dyspozycji właściciela, chyba że osoba trzecia ma prawo ich użytkowania. Jednakże, państwa członkowskie mają swobodę w zakresie dowodów, ale muszą przeprowadzać systematyczne kontrole.
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.k.s.e.p. art. 2
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
u.k.s.e.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
u.k.s.e.p. art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
u.k.s.e.p. art. 10a
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Rozporządzenie 1306/2013 art. 58 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Rozporządzenie 1306/2013 art. 59 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Rozporządzenie 1306/2013 art. 59 § ust. 7
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Rozporządzenie 639/2014 art. 15 § ust. 2
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r.
Rozporządzenie 2021/2116 art. 104 § pkt 1 lit. a) (i)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego. • Organ nie uwzględnił z urzędu istotnych faktów (wykreślenie L. D. z ewidencji producentów rolnych). • Organ nie wezwał właściciela spornych działek do złożenia wyjaśnień. • Organ nie przeprowadził kontroli na miejscu, mimo wniosków strony. • Skarżący faktycznie użytkował działki od 2019 r. za zgodą właściciela i podejmował decyzje dotyczące upraw.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie wykazał formalnego tytułu prawnego do spornych działek. • Zgodnie z orzecznictwem TSUE, w przypadku konfliktu, kwalifikujące się hektary są w dyspozycji właściciela, jeśli osoba trzecia nie ma prawa ich użytkowania.
Godne uwagi sformułowania
organy Agencji z urzędu posiadały szczegółową wiedzę... • obowiązkiem organu było zakomunikowanie stronie faktu, że ubiegający się równocześnie o te same płatności właściciel spornych działek – L. D. przestał być producentem rolnym... • w sytuacji, gdy skarżący nie uchylał się w toku zakończonego postępowania od składania wyjaśnień i możliwie rzetelnie wypowiedział się odnośnie władania spornymi gruntami w 2022 r., obowiązkiem organu było... wezwanie również właściciela spornych działek do złożenia wyjaśnień... • w przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców są kwalifikujące się hektary.
Skład orzekający
Izabela Paluszyńska
przewodniczący
Małgorzata Górecka
członek
Piotr Ławrynowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'posiadania' i 'dysponowania' gruntami w kontekście płatności bezpośrednich, obowiązki organów w zakresie zbierania dowodów i uwzględniania faktów znanych z urzędu, znaczenie informacji z ewidencji producentów rolnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu wniosków o płatność i braku formalnego tytułu prawnego, z uwzględnieniem specyfiki przepisów o płatnościach bezpośrednich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji, nawet jeśli rolnik nie posiada formalnego tytułu prawnego do ziemi, którą użytkuje. Podkreśla rolę informacji znanych z urzędu.
“Rolnik bez formalnego tytułu do ziemi wygrał sprawę o unijne dopłaty. Kluczowe okazały się błędy urzędników.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.