III SA/Po 707/23

III SA/Po 707/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Małgorzata Górecka
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 77 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 2 pkt 14, art. 7, art. 8
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U. 2022 poz 203
art. 3 pkt 3 lit. b, art. 5 ust. 1, art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - t.j.
Sentencja
Dnia 17 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 16 sierpnia 2023r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 sierpnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: organ/Dyrektor WOR ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania I. S. (dalej: skarżący/strona) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: Kierownik BP ARiMR/organ I instancji) z 16 lutego 2023 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności na rok 2022 w ramach wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
I. S. 29 maja 2022 r. zwrócił się drogą elektroniczną do Kierownika BP ARiMR o przyznanie płatności na rok 2022 dla działek ewid. położonych w gm. C. nr: [...] obr. Miasto C. , nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. J. (gm. C. ), nr [...] i [...] obr. N. nr [...], [...], [...] obr. S. , nr [...] obr. K. , nr [...] obr. N. , a także działek położonych w gm. G. nr [...] obr. O. . Zadeklarowano również o płatność za zazielenienie, dodatkową, uzupełniającą płatność podstawową, do powierzchni upraw strączkowatych i ONW.
Organ I instancji ustalił, że zadeklarowane przez stronę działki nr [...] i [...] zadeklarował do płatności również inny producent rolny, ich właściciel. Dlatego wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. Strona na wezwanie nie odpowiedziała. Stawiła się w biurze organu, lecz nie złożyła wyjaśnień.
Kierownik BP ARiMR w P. decyzją z 6 lutego 2023 r. przyznał I. S. płatności na rok 2022w następujący sposób:
1. Jednolitą Płatnośc Obszarową w wys. 35.043,38 zł
2. Płatność za zazielenienie w wys. 18.879,87 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wys. 1.546,44 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
3. Płatność redystrybucyjna w wys. 5.295,78 zł,
4. Płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wys. 188,58 zł,
a także kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wys. 784,25 zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wys. 2.594,23 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 177,55 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił na podstawie stosownych przepisów zakres i metodę zmniejszenia poszczególnych płatności z powodu wykluczenia z płatności działek nr [...] i [...] obr. S. .
W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. podniósł, że 4.12.2018 r. zawarł z L. D. przedwstępną umowę sprzedaży działek nr [...] i [...] w S. i od tej chwili stał się posiadaczem tych działek i je uprawia. Wyjaśnił, że do sprzedaży nie doszło, ponieważ L. D. nadal nie wytyczył granic działek. Nadal jednak strona jest w ich posiadaniu i je użytkuje, a właściciel tego nie kwestionuje i od 2019 r. strona wnioskuje o płatności na te działki. Skarżący dodał, że 17.03.2020 r. złożył w Biurze Agencji oświadczenie dotyczące użytkowania ww. gruntów. Kierownik Biura Agencji miał wiele możliwości sprawdzających (kontrola na miejscu, czy wywiad terenowy), lecz nic nie zrobił, aby ustalić, kto faktycznie jest w posiadaniu i użytkuje ww. działki. Skarżący podał, że L. D. w 2022 r. zadeklarował we wniosku o płatność , że na tych działkach zasiał kukurydzę. Nie posiada jednak żadnych narzędzi do siewu i zbioru, a więc nie wiadomo kto mu te usługi wykonał. Nie wiadomo również co uczynił z plonem.
Dyrektor WOR ARiMR mając na względzie zarzuty odwołania pismem z 12.05.2023 r. wezwał skarżącego w trybie art. 50 K.p.a. do złożenia wyjaśnień. Strona odpowiedziała pismem z 23 maja 2023 r. Organ ponownie pismem z 19.06.2023 r. wezwał stronę do przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do spornych działek. Skarżący w odpowiedzi podał, że w posiadanie działek nr [...] i [...] wszedł za zgodą właściciela w 2019 r. i nadal jest w ich władaniu. Aktualnie zasiał kukurydzę na ziarno i złożył wniosek o płatności. Między stroną a właścicielem ww. działek doszło do zawarcia ustnej umowy na czas nieokreślony.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor WOR ARiMR powołał treść art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm.) podkreślając, że przyznanie płatności rolnikowi zależne jest od posiadania przezeń gruntów rolnych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Odnośnie użytego w tym przepisie pojęcia "posiadania" należy odwołać się do pojęcia cywilistycznego określonego w art. 336-352 Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, którym podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą.
Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia PEiR (WE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (...) (Dz. Urz. UE L z 2013 r. Nr 347, s. 608, dalej: rozporządzenie 1307/2013) z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwsze lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Przyjmuje się, że aby uzyskać płatności w ramach schematów realizowanych przez Agencję do deklarowanych gruntów należy je użytkować, ale i mieć do nich tytuł prawny; przy czym rolnik nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. Władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolni posiadał decyzyjność i swobodę w podejmowaniu decyzji. Tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru sporadycznego. Ustalenia wymagało również, który z wnioskodawców spełniał ww. kryteria nie tylko na dzień 31 maja 2022 r., ale i w całym okresie wegetacyjnym. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.
Organ zwrócił uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19 Land Berlin dokonał wykładni art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 w kontekście prawnego dysponowania gruntami rolnymi. TSUE stwierdził, że ów przepis należy interpretować w ten sposób, że w przypadku, gdy wniosek o przyznanie płatności został złożony przez właściciela gruntów rolnych i osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są w dyspozycji jedynie właściciela tych obszarów.
Zdaniem organu postępowanie wykazało, że strona nie posiada tytułu prawnego do spornych działek. Choć skarżący 4.12.2018 r. zawarł z drugą stroną konfliktu krzyżowego umowę przedwstępną sprzedaży spornych działek, to jak sama twierdzi do dnia dzisiejszego nie doszło do sprzedaży tych gruntów, pomimo zapisów umowy przedwstępnej do tego zobowiązujących. W sytuacji bowiem, gdy dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności, prócz wymienionych w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: u.p.s.w.b.) jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Aby uzyskać płatność, należy zatem w przypadku sporu co do gruntów – użytkować je rolniczo i posiadać tytuł prawny. Gdy producent rolny, użytkujący działki objęte konfliktem krzyżowym nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma płatności, mimo faktycznego ich użytkowania. W związku z powyższym decyzja organu I instancji wykluczająca z płatności działki nr [...] i [...] w S. jest zasadna.
Nadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 u.p.s.w.b. obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. To beneficjent ma przedstawić dowody oraz złożyć wyjaśnienia zgodnie z prawdą, bez zatajania okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie strona, pomimo wykonywania zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach w 2022 r., nie wykazała, że posiada do nich tytuł prawny. Tymczasem nie chodziło jedynie o ustalenie, kto posiadał sporne grunty w 2022 r., lecz o udowodnienie przez stronę, że to właśnie ona władała w tym roku gruntami i miała do tego prawo. Z akt administracyjnych wynika zaś, że strona tak na dzień 31.05.2022 r., jak i w całym okresie wegetacyjnym nie posiadała tytułu prawnego do spornych działek. Nie zmienia tego jej twierdzenie strony, że "można przyjąć, że na chwilę obecną jestem dzierżawcą spornych działek, które są w moim władaniu". W piśmie z 23.05.2023 r. strona podała bowiem, że L. D. nigdy nie uprawiał swoich gruntów, a systematycznie co roku składa wniosek o dopłaty i pozbawia tym samym otrzymania pomocy osoby, które faktycznie są rolnikami i jego ziemię mają we władaniu i nią zarządzają. Z kolei w przedwstępnej umowie sprzedaży z 4.12.2018 r. zawarto zapis, że L. D. sprzeda stronie działki nr [...] i [...] najpóźniej do 15.01.2019 r., jednak do dnia wydania decyzji do tego nie doszło. Strona nie przedstawiła w postępowaniu żadnych dowodów świadczących o zawarciu jakiejkolwiek umowy na sporne działki, a faktu wpłaty 10.000 zł na poczet zakupu ww. działek zdaniem organu nie można odczytywać jako ustne czy milczące zawarcie umowy. Skarżący wywożąc obornik, wykonując orkę, wysiewając nawozy, siejąc, czy zbierając plony ze spornych gruntów wykazał wolę użytkowania gruntów, lecz bezumowne wykonywanie tych prac na gruntach niebędących w jego posiadaniu nie może być podstawą do przyznania płatności.
W skardze skierowanej do tut. Sądu na powyższą decyzję Dyrektora WOR ARiMR w P. I. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W jej motywach podał, że od 2019 r. jest w posiadaniu i władaniu działkami nr [...] i [...] obr. S. , za zgodą ich właściciela L. D.. Co do powyższego skarżący złożył stosowne oświadczenie. Podniósł, że na podstawie takich samych wyjaśnień w 2021 r. i w 2022 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie i ONW za rok 2019 i 2020 r. Podał, że w trakcie kontroli krzyżowych jego żona J. S. zawsze stawiała się na wezwania i składała wyjaśnienia, sugerowała też, aby przeprowadzić kontrole na miejscu celem zbadania, kto faktycznie włada spornymi gruntami. Do czynności tych nie doszło.
Skarżący dodał, że zgodnie z art. 18 u.p.s.w.b. w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie i uzupełniająca płatność podstawowa przysługują posiadaczowi zależnemu. Przyznanie płatności wiąże się więc z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego, niezależnie od posiadania określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Nie wystarczy być zatem posiadaczem (właścicielem) działek rolnych w rozumieniu K.c., ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. W wyroku z 17.12.2020 r. sygn. akt C-216/19 w sprawie WQ przeciwko Land Berlin TSUE wskazał zaś, że w przypadku, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, uznanie komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do wykonywanej działalności rolniczej oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością. Skarżący wskazał, że sporne działki użytkuje za zgodą L. D. na podstawie umowy ustnej. Do skargi załączył oświadczenie L. D. z 18.09.2023 r., w którym ten podał, że od 2019r. do chwili obecnej za jego zgodą I. S. jest w posiadaniu i użytkuje działki nr [...] i [...] w S. , a wnioski o dopłaty bezpośrednie od 2019 r. na ww. działki składała wbrew jego woli jego była żona D. D..
W odpowiedzi Dyrektor WOR ARiMR w P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Odnośnie zarzutów skargi organ wskazał, że z materiału dowodowego zebranego do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wynika, by skarżący był w posiadaniu spornych działek, w tym by została pomiędzy skarżącym a właścicielem działek zawarta umowa ustna. Skarżący dopiero po wydaniu decyzji przedłożył oświadczenie właściciela gruntów. Nie posiadał zaś wiedzy, że to nie L. D. składał wnioski o płatności, a jego syn D. D.. Skarżący pomimo wezwania organu nie przedstawił również umowy dzierżawy, ani oświadczenia właściciela działek świadczącego o zawarciu takiej umowy. Nadto z oświadczenia L. D. wynika, że strona użytkowała sporne grunty w 2022 r., lecz właściciel gruntów nie wskazał na zawarcie umowy ze skarżącym. Władanie gruntem może zaś polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, a istotne jest to, by rolnik posiadał decyzyjność i swobodę w podejmowaniu decyzji. Strona zobowiązana zaś była do samodzielnego dopełnienia obowiązku przedstawienia dowodów niezbędnych do przyznania pomocy finansowej, a tego nie uczyniła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych powyżej zasad kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie poza sporem była kwestia użytkowania przez skarżącego w 2022 r. działek rolnych obejmujących działki ewidencyjne położone w gm. C.:
- nr: [...] obr. Miasto C. ,
- nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. J. (gm. C. ),
- nr [...] i 48 obr. N. ,
- nr [...] obr. S.,
-nr 749 obr. K. ,
- nr [...] obr. N. ,
a także działek położonych w gm. G. nr [...] obr. O. .
Do powyższych działek przyznano skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący nie kwestionował ustaleń organów w tym zakresie. Przedmiotem sporu stało się zaś pominięcie w płatności tego rodzaju za rok 2022 gruntów rolnych - działek ewid. nr [...] i [...] obr. S. , które to działki te były objęte konfliktem kontroli krzyżowej, z racji tej, że oprócz skarżącego zgłosił je do płatności ich właściciel - L. D..
Podstawą rozstrzygnięcia organu II instancji było ustalenie, że do ww. działek skarżący nie posiadał prawa użytkowania, pomimo, że rolniczo je użytkował. Dyrektor WOR ARiMR uznał, posiłkując się tezą wyroku TSUE w sprawie C-216/19, że w takim wypadku kwalifikujące się hektary, pozostawały w roku 2022 w dyspozycji właściciela. Skarżący twierdzi zaś, że w roku tym był jedynym posiadaczem i użytkownikiem przedmiotowych działek. W konsekwencji w sprawie podstawową kwestią było rozstrzygniecie, czy skarżący spełnił warunek przyznania mu płatności do zadeklarowanych na 2022 r. powierzchni spornych działek rolnych określony w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.b., tj. posiadania tych działek na dzień 31 maja 2022 r., w sytuacji gdy działki te zadeklarował też inny rolnik – ich właściciel.
Przypomnieć należy, że przepis art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. stanowi, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz;
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Wedle art. 7 ust. 2 u.p.s.w.b. pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zważyć należy, że przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w szczególności ostatnio powołany art. 8, nie zawierają definicji "posiadania" przez rolnika użytków rolnych, do powierzchni których ubiega się o płatności. Z powyższych przepisów wynika jednak, że istotą przedmiotowych płatności jest to, że są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, itp. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pomocnym w wykładni pojęcia "posiadania" na gruncie u.p.s.w.b. jest przepis art. 24 ust. 2 rozporządzenia PEiR (UE) nr 1307/2013, który stanowi, że "Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi w 2015 r. jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 na 2015 r. i które są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie. Dzień ten nie może przypadać później niż ustalona w tym państwie członkowskim data zmiany wniosku o przyznanie pomocy."
Dla wykładni tego przepisu znaczenie normatywne ma motyw 16 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L z 2014r. Nr 181. s. 1), który stanowi, że: "Zgodnie z orzecznictwem Trybunału [wynikającym z wyroku z dnia 14 października 2010 r., Landkreis Bad Dürkheim (C-61/09, EU:C:2010:606, pkt 50 i nast.)] uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje się o taki przydział. Zasada ta ma w szczególności zastosowanie, gdy kwalifikujący się hektar jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności ze strony więcej niż jednego rolnika. Artykuł 15 tego rozporządzenia delegowanego, zatytułowany "Ustalenie kwalifikujących się hektarów do celów art. 24 ust. 2 oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia [nr 1307/2013], przewiduje w ust. 2: "W przypadku gdy kwalifikujący się hektar, o którym mowa w ust. 1, jest przedmiotem wniosku o przydział uprawnień do płatności złożonego przez dwóch lub więcej wnioskodawców, decyzja, komu należy przyznać uprawnienie do płatności, opiera się na kryterium, kto korzysta z uprawnień do podejmowania decyzji w odniesieniu do działalności rolniczej wykonywanej na tym hektarze oraz kto czerpie korzyści i ponosi ryzyko finansowe związane z tą działalnością."
Nadto odnośnie określonego w art. 24 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 dysponowania gruntami interpretacji dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 17 grudnia 2020 r. w sprawie C-216/19. W sprawie tej sąd odsyłający zwrócił się m.in. z pytaniem prejudycjalnym: "Czy »kwalifikujący się hektar« jest w dyspozycji jego właściciela w rozumieniu art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli żadnej osobie trzeciej nie przysługuje prawo użytkowania tego »kwalifikującego się hektara«, w szczególności prawo użytkowania pochodzące od właściciela, czy też obszar ten jest w dyspozycji osoby trzeciej lub nie jest w niczyjej dyspozycji, jeżeli osoba trzecia bez prawa użytkowania faktycznie wykorzystuje rolniczo ten obszar?"
TSUE stwierdził, że ów przepis należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są 'w dyspozycji' jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyjaśnił jednocześnie, że:
pkt 34. Stwierdzając, że wyrażenie 'w jego dyspozycji' nie zostało zdefiniowane w tym przepisie, należy jednak zauważyć, że ani art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013, ani żaden inny przepis prawa Unii nie wymaga, aby wnioskodawca przedstawił tytuł własności lub jakikolwiek dowód prawa użytkowania na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności w celu wykazania, że zadeklarowane kwalifikujące hektary pozostają w dyspozycji wnioskodawcy.
pkt 35. (...) państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. Jednak, korzystając z zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów będących przedmiotem wniosku, państwa członkowskie powinny uwzględniać cele odnośnych przepisów Unii i przestrzegać ogólnych zasad prawa Unii, w szczególności zasady proporcjonalności (wyrok z dnia 24 czerwca 2010 r., Pontini i in., C-375/08, EU:C:2010:365, pkt 82, 86).
pkt 36. Państwa członkowskie mają zatem prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane ze złożonym wnioskiem o przyznanie uprawnień do płatności są 'w [...] dyspozycji' rolnika, który składa ten wniosek, w rozumieniu tego przepisu.
pkt 37. Takie podejście jest zgodne z jednym z kluczowych wymogów reformy WPR wdrożonej rozporządzeniem nr 1307/2013, który jest opisany w motywie 2 tego rozporządzenia i zakłada zmniejszenia obciążeń administracyjnych.
pkt 38. Niemniej jednak zakres swobodnego uznania państw członkowskich w odniesieniu do dowodów, jakie należy przedstawić na poparcie wniosku o przyznanie uprawnień do płatności, jest kompensowany (...) wprowadzeniem przez państwa członkowskie mechanizmu systematycznej kontroli administracyjnej wszystkich wniosków o przyznanie pomoc i wszystkich wniosków o płatność zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 w związku z art. 59 ust. 1 tego rozporządzenia w celu wykrywania wniosków stanowiących nadużycie (...).
pkt 39. I tak, o ile państwa członkowskie mają prawo domniemywać, że kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, o tyle mają one obowiązek systematycznego przeprowadzania kontroli wniosków o przyznanie uprawnień do płatności i odpowiadających im wniosków o płatność w celu zapobiegania i, w razie potrzeby, korygowania popełnionych nieprawidłowości oraz odzyskiwania nienależnych płatności.
pkt 40. W przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności, (...) domniemanie, zgodnie z którym kwalifikujące się hektary związane z wnioskiem o przydzielenie uprawnień do płatności są w dyspozycji rolnika składającego wniosek, zostaje jednak podważone.
pkt 41. W takiej sytuacji właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców są kwalifikujące się hektary.
W kontekście powołanych regulacji oraz wykładni dokonanej przez TSUE należy przyjąć, że pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, gdyż beneficjentem tej pomocy jest ten posiadacz gruntu, który użytkuje go rolniczo. Natomiast ustalenie, czy dane grunty rolne pozostają w dyspozycji danego rolnika organ powinien ustalić na tle całokształtu okoliczności sprawy.
Co istotne na gruncie niniejszej sprawy, na mocy art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jak stanowi art. 3 ust. 2 u.p.s.w.b. w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Przepis art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b. określa zaś, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powołane przepisy u.p.s.w.b. ujawniają, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania wszelkich przesłanek, od ziszczenia się których zależy przyznanie płatności. Jednocześnie, żaden z przepisów u.p.s.w.b. ani przepisów, o których mowa w art. 1 u.p.s.w.b. nie wyłącza zastosowania przepisu art. 77 § 4 K.p.a., który stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu, nie wymagają dowodu. Fakty zaś znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.
W ocenie Sądu treść ostatnio powołanego przepisu ma o tyle zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że organy Agencji, w dacie wydanych przez nie decyzji posiadały z urzędu wiedzę istotną dla ustalenia, w dyspozycji którego z dwóch wnioskodawców – I. S. (skarżącego), czy L. D. (właściciela) znajdują się sporne działki nr [...] i [...] obr. S. . Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że Kierownik BP ARiMR w P. decyzją z 17 maja 2022 r. nr [...], na podstawie art. 10a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 203), po rozpatrzeniu wniosku L. D., wykreślił go z ewidencji producentów, uchylając numer identyfikacyjny nr [...]. W dacie wydania tej decyzji L. D. złożył oświadczenie, że zrzeka się prawa do wniesienia odwołania.
Zważyć należy, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwana dalej "Agencją", tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "systemem". Stosownie art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) system wykorzystuje się w zakresie przyznawania i wypłaty płatności oraz nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję. Co równie istotne, w myśl art. 9 ust. 1 tej ustawy w ewidencji wniosków o przyznanie płatności zamieszcza się, w odniesieniu do każdego wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności, dane dotyczące:
1) terminów złożenia wniosków o przyznanie płatności;
2) tytułów, na podstawie których wnioskodawca ubiega się o przyznanie płatności, a także powierzchni działek rolnych objętych jego wnioskiem;
3) liczby zwierząt, z podaniem ich gatunku, jeżeli wnioskodawca je posiada;
4) sposobu rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności, ze wskazaniem przyczyn ewentualnej odmowy przyznania płatności, zastosowania redukcji lub sankcji;
5) przeprowadzonych kontroli, w tym wyników tych kontroli;
6) wysokości przyznanych płatności, z podaniem dat ich przyznania;
7) wysokości wypłaconych płatności, z podaniem dat ich wypłacenia;
8) okresów, za które przyznano i wypłacono płatności.
Powyższe przepisy jasno wskazują, że organy Agencji z urzędu posiadają szczegółowa wiedzę nie tylko o ewidencji producentów rolnych (rolników), ale i o terminach złożenia wniosków o przyznanie płatności, czy tytułów, na podstawie których wnioskodawcy o nie się ubiegają i powierzchni deklarowanych przezeń działek we wnioskach. Na ich podstawie należy uznać, że organy Agencji z urzędu posiadały wiedzę o tym, czy a jeśli tak w jakich latach L. D. złożył wniosek o płatności i do jakich powierzchni rolnych. Akta sprawy nie zawierają jej odzwierciedlenia, co – jak już Sąd wyżej wskazał – było na mocy art. 77 § 4 K.p.a. w zw. z art. 3 u.p.s.w.b. obowiązkiem organu.
W związku z powyższym należy przyjąć, że wskazany wyżej fakt wykreślenia L. D. z ewidencji producentów rolnych mógł mieć o tyle istotny wpływ na wynik sprawy, że obowiązujący w dacie wydania tejże decyzji przepis art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) definiował pojęcie "producenta rolnego" jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, a więc analogicznie do wymogów art. 2 pkt 14 u.p.s.w.b. Tym samym organy ARiMR posiadając tę wiedzę w toku postępowania o przyznanie I. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2022 zobowiązane były na podstawie art. 77 § 4 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b. zakomunikować stronie fakt, że ubiegający się równocześnie o te same płatności właściciel spornych działek – L. D. przestał być z dniem 17 maja 2022 r. producentem rolnym, a tym samym nie spełnia przesłanki do ich przyznania płatności, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.s.w.b. Nadto organy zobowiązane były, kierując się normą określoną w art. 77 § 4 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.s.w.b., fakt ten wziąć pod uwagę z urzędu, jako niewymagający dowodu.
W kontekście powyższego Sądowi jawi się jako uchybiające normom określonym w art. 3 ust. 2 u.p.s.w.b., w szczególności obowiązkowi stania przez organ na straży praworządności oraz obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego działanie organu I instancji polegające na ograniczeniu się do wezwania skarżącego (pismo z 27.01.2023 r.) do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wniosku w zakresie owych dwóch spornych działek. W wezwaniu tym, nie podając stronie, że L. D. przestał być producentem rolnym, organ I instancji wskazał, że suma powierzchni działek nr [...] i [...] obr. S. we wszystkich wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty jest większa od powierzchni tychże działek uprawnionych do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Równocześnie, pomimo, iż organ I instancji posiadał wiedzę o utracie przez L. D. statusu producenta rolnego (rolnika) nie skierował doń tożsamego wezwania, jakie zaadresował do skarżącego.
W konsekwencji powyższego również organ odwoławczy, abstrahując od powyższej wiedzy o faktach znanych z urzędu, skierował jedynie do skarżącego wezwanie (z 12.05.2023 r.) zobowiązujące do wykazania prawnego dysponowania gruntami (w rozumieniu przyjętym przez TSUE ww. wyroku C-216/19), w szczególności podania, czy skarżący: użytkował ww. działki w 2022 r. a jeśli tak, czy miało to charakter przejściowy lub czasowy (podać datę rozpoczęcia i zakończenia użytkowania), czy w 2022 r. prace polowe na ww. gruntach wykonywał samodzielnie (podać rodzaj prac, ich terminy wykonania), czy w imieniu strony gruntami tymi władała inna osoba, bądź przejęła je w posiadanie i użytkuje, kto podejmował decyzje odnośnie terminów plac polowych na ww. gruntach w 2022 r., czy strona poniosła nakłady na ww. grunty w tym roku, co przyczyniło się do deklaracji powierzchni ww. działek do płatności przez L. D., czy skarżący prowadził rozmowy z właścicielem ww. działek odnośnie ich użytkowania w 2022 r.
Wymaga podkreślenia, że w odpowiedzi (z 23.05.2023 r.) I. S. wyjaśnił, że działki te użytkował w 2022 r. i czyni to nadal bez przerwy od 2019 r. Podał, że w 2022 r. wykonywał prace polegające na wywozie obornika i orka (marzec), agregat uprawowy, rozsiewanie nawozów i siew kukurydzy (kwiecień), oprysk środkami chemicznymi (maj), zbiór kukurydzy kombajnem (październik). Wskazał również, że wyłącznie on władał tymi gruntami w 2022 r. Są one w jego wyłącznym posiadaniu do chwili obecnej (pole obsiane kukurydzą). Podejmował i podejmuje sam decyzje co do terminów upraw polowych. W 2022 r. tylko on poniósł koszty związane z uprawą kukurydzy. Skarżący jednocześnie wskazał, że L. D. nigdy nie uprawiał swoich gruntów, jednak systematycznie co roku składa wniosek o dopłaty, pozbawiając tym samym możliwości otrzymania osoby, które faktycznie są rolnikami i jego ziemię mają we władaniu i nią zarządzają. Wyjaśnił również, że w 2022 r. przeprowadził rozmowę z L. D. odnośnie użytkowania ww. działek. Skarżący załączył przedwstępną umowę sprzedaży spornych działek z 4.12.2018 r., z której wynika, że strony zobowiązały się do zawarcia aktu notarialnego najpóźniej do dnia 15.01.2019 r., a tytułem zadatku skarżący wpłacił 10.000 zł. Jednocześnie wyjaśnił, że do zawarcia umowy sprzedaży nie doszło, właściciel ww. działek nie zwrócił mu zadatku, lecz nadal od 2019 r. skarżący pozostaje w posiadaniu gruntów, podejmuje decyzje co jest na nich wykonywane i finansuje wszelkie związane z tym działania, ponosząc ryzyko związane z uprawą. L. D. stanu tego nigdy nie kwestionował.
Uzyskując powyższe wyjaśnienia organ odwoławczy nie zwrócił się o złożenie tożsamych wyjaśnień do właściciela gruntów L. D., lecz ponownie (pismo z 19.06.2023 r.) wezwał skarżącego do wyjaśnienia, czy prawo władania ww. gruntami w 2022 r. wywodził z przedwstępnej umowy sprzedaży z 15.01.2019 r. (winno być 14.12.2018 r.), czy wynika ono z innego dokumentu (np. umowa dzierżawy). Organ zastrzegł, że w przypadku wywodzenia tytułu prawnego do ww. działek z innego dokumentu skarżący winien go przedłożyć. Raz jeszcze organ powołał się na treść wyroku TSUE z 17.12.2020 r. w sprawie C-216/19.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z 30.06.2023 r. raz jeszcze podał, że w posiadanie ww. działek wszedł za zgodą L. D. w roku 2019 i nadal jest w ich posiadaniu. Zasiał na nich kukurydzę na ziarno i w bieżącym roku również złożył wniosek o dopłaty na te działki. Wskazał, iż można przyjąć, że na chwilę obecną jest dzierżawcą tych działek, które są w jego władaniu, bowiem między nim a właścicielem działek doszło do zawarcia umowy ustnej na czas nieokreślony.
W tym miejscu przypomnieć należy, że we wspomnianym wyżej wyroku TSUE wskazał, że w przypadku złożenia dwóch lub więcej konkurencyjnych wniosków o przyznanie uprawnień do płatności właściwe organy państw członkowskich są zobowiązane do sprawdzenia, w dyspozycji którego z tych dwóch wnioskodawców są kwalifikujące się hektary.
W związku z powyższym w ocenie Sądu, choć na mocy art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b. strona obowiązana była przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, to w sytuacji, gdy skarżący nie uchylał się w toku zakończonego postępowania od składania wyjaśnień i możliwie rzetelnie wypowiedział się odnośnie władania spornymi gruntami w 2022 r., obowiązkiem organu było – mając nadto posiadaną z urzędu wiedzę o utracie w dniu 17.05.2022 r. przez L. D. statusu producenta rolnego, wezwanie również właściciela spornych działek do złożenia wyjaśnień w zakresie, w jakim zwrócono się do skarżącego. Bez podjęcia czynności w tej materii, dysponując jednocześnie wyjaśnieniami strony i wiedzą z urzędu o utracie statusu producenta rolnego przez L. D., organ nie miał podstaw do przyjęcia, że skarżący w 2022 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów.
Nadto Sąd zwraca uwagę, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywał na konieczność przeprowadzenia w sprawie przez organ kontroli na miejscu, czy wywiadu terenowego. W kontekście powyższego wskazać należy, że do płatności rolnych za rok 2022, na mocy art. 104 pkt 1 lit. a) (i) rozporządzenia PEiR (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. L z 2021 r. poz. 435, s. 187), zastosowanie ma nadal m.in. art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w zakresie wydatków poniesionych i płatności dokonanych na rzecz systemów wsparcia na mocy rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2022 i wcześniejszych lat. Przepis art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 określa zaś, że o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Przepis art. 59 ust. 7 ww. rozporządzenia przyznaje zaś organowi krajowemu uprawnienie do odrzucenia wniosku o płatność, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
W okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy skarżący spełnił zadość wezwaniom organu odwoławczego, a ten – pomimo posiadanej wiedzy z urzędu o utracie przez właściciela spornych działek statusu producenta rolnego – nadal uznawał, że skarżący nie wykazał, by był na dzień 31 maja 2022 r. w posiadaniu tychże gruntów, winien był albo samodzielnie, albo poprzez zlecenie organowi I instancji (art. 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 4u.PROW) przeprowadzić kontrolę na miejscu z udziałem strony i właściciela gruntu.
Reasumując, w ocenie Sądu stanowi naruszenie wyżej powołanych przepisów procesowych zaniechanie przez organ odwoławczy wskazywanych przez Sąd działań i poprzestanie na powołaniu się na tezę wyroku TSUE w sprawie C-216/19, bez jego wnikliwej analizy w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego z uwzględnieniem faktów znanych organowi z urzędu, z jednoczesnym całkowitym przerzuceniem ciężaru dowodowego na stronę z powołaniem się na art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b.
Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w punkcie I. wyroku.
Sąd wyjaśnia, że poprzestał na uchyleniu zaskarżonej decyzji nie tylko mając na względzie, że zakres wyjaśnienia sprawy mieści się w granicach, o których mowa w art. 136 K.p.a., ale również z tego powodu, że decyzja organu I instancji zawiera jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 w określonych kwotach (z zastosowaniem umniejszeń), bez odrębnego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania tych płatności co do powierzchni spornych działek. Uchylenie decyzji tej oznaczałoby w istocie rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść skarżącego, sprzecznie do normy określonej w art. 134 § 2 P.p.s.a.
Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych w wysokości uiszczonego wpisu w kwocie 200 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor WOR ARiMR w P., kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie nie tylko uwzględnić ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku, ale również powinien za istotny i wymagający oceny przyjąć materiał dowodowy przedłożony mu po wydaniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji przez organ I instancji, tj. w szczególności oświadczeń L. D. z 7 i 18 września 2023 r., iż nie użytkował on spornych działek w l. 2022-2023, a są one od 2019 r. do chwili obecnej w posiadaniu i użytkowaniu przez I. S., a także informacji i decyzji Kierownika BP ARiMR w P. z 17.05.2022 r. o wykreśleniu L. D. z ewidencji producentów.