III SA/PO 697/22

III SA/Po 697/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 13 § 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 9 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi L.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. (nr jak w rubrum wyroku) Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu zażalenia L. N., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. (dalej: ZUS) z 29 kwietnia 2022 r. nr [...] o odmowie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...].
Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. prowadzi wobec L. N. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 30 września 2002r. nr od [...] do [...] obejmujących nieuiszczone składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 3 października 2002 r. z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Oddział S. (obecnie [...] S.A.).
W toku postępowania egzekucyjnego ZUS zawiadomieniem z 30 listopada 2021 r. (doręczonym 10.12.2021 r.) dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony w [...].
W piśmie z 15 grudnia 2021 r. zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne" L. N. zawarł m.in. wniosek o "zwolnienie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (...) do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi." Wskazał, że na zajęty rachunek bankowy wpływa jego emerytura, a zajęcie środków na nim zgromadzonych pozbawia go środków do życia.
Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. zobowiązał stronę do przedłożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej i zeznania podatkowego PIT za rok 2020 lub 2021, jeżeli zostało sporządzone. W odpowiedzi zobowiązany wezwał organ do natychmiastowego zwolnienia z egzekucji zajętego konta bankowego, przedkładając kopie pobranych kwot z tegoż konta wraz z kopią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Po 969/21. W kolejnym piśmie powtórzył żądanie.
Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: upea) odmówił L. N. zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił przesłanki zwolnienia określone w art. 13 § 1 upea (ważny interes zobowiązanego) i wskazał, że zobowiązany pomimo pisemnego wezwania nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym, ani dokumentów finansowych, które umożliwiałyby przeprowadzenie analizy finansowej. W związku z tym nie można stwierdzić zaistnienia okoliczności, które można uznać za wyjątkowe czy losowe, potwierdzające ważny interes zobowiązanego. ZUS wskazał, że zobowiązany jest do dochodzenia nieopłaconych należności z tytułu składek w trybie przepisów upea. Wynikająca z prowadzenia postępowania egzekucyjnego uciążliwość jest istotną cechą każdego przymusowego działania prowadzonego wobec dłużnika i nie może stanowić argumentu za zwolnieniem spod egzekucji składnika majątkowego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, bowiem zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko przemawiające za tym argumenty, ale i wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskiwanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Art. 13 § 1 upea ma na celu ochronę interesów zobowiązanego i wierzyciela, dlatego więc nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Aktualnie zaś egzekucja z przedmiotowej wierzytelności pozostaje jedynym skutecznym środkiem prowadzącym do wyegzekwowania należności z tytułu składek.
W zażaleniu na powyższe postanowienie L. N. podniósł, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji, albowiem DIAS poinformował go o zwrocie akt sprawy zawierającym prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Po 969/21 uchylającym zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w P. z 5 marca 2021 r. celem wykonania wyroku.
DIAS utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (jak wskazano na wstępie) wskazał, iż dokonując wykładni art. 13 § 1 upea należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania, jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek m.in. rozważenia, czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Zdaniem DIAS argumentacja zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie. Pozytywną przesłanką skorzystania przez organ z uprawnienia zawartego w art. 13 § 1 upea jest stwierdzenie po stronie dłużnika "ważnego interesu". Jest to swoista klauzula generalna. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego decyduje nie subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem spod egzekucji określonych składników majątkowych, lecz także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji. DIAS zważył, iż we wniosku i zażaleniu strona nie wskazała innego majątku, do którego można by skierować egzekucję, stanowiącego alternatywę dla dokonanego zajęcia rachunku bankowego w [...]. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny wezwał stronę do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, którego analiza umożliwiłaby ocenę sytuacje finansową strony. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi. Zobowiązany w toku postępowania nie wykazał wystąpienia ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem ZUS, iż wynikająca z faktu prowadzenia postępowania egzekucyjnego uciążliwość jest cechą każdego przymusowego działania prowadzonego wobec dłużnika i nie może stanowić argumentu przesądzającego o zwolnieniu spod egzekucji składnika majątkowego. Odnosząc się zaś do powołanego przez stronę wyroku WSA w Poznaniu DIAS wskazał, że dotyczył on uchylenia postanowień organu I i II instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji celem ponownego zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia ciążących na stronie zaległości. Nie stanowi zatem argumentu za zwolnieniem spod egzekucji zajętego rachunku bankowego.
L. N. w skierowanej do tutejszego Sądu skardze wniósł o uchylenie ww. postanowienia DIAS z 23 czerwca 2022 r., zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego, wstrzymanie egzekucji z rachunku bankowego, ograniczenie egzekucji z emerytury i pozostawienie na rachunku bankowym kwoty wolnej od egzekucji i zwrot już pobranych środków pod kwotę wolną z ww. rachunku bankowego, na który wpływa jedynie jego emerytura, ewentualnie o przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wniósł też o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mających wpływ na rozstrzygnięcie poprzez niedoręczenie mu tytułów wykonawczych i upomnień. Wskazał, iż jak wynika z akt Zakładu, tytuły wykonawcze i upomnienia zostały wydane i wysłane na adres w S. ul. [...], G. [...], natomiast z dokumentacji sprawy wynika, że odebrała je nieznana skarżącemu osoba pod adresem – Zakład [...] Ł. , ul. [...], [...] S. .
Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów dotyczących kwoty wolnej od zajęcia poprzez prowadzenie egzekucji z emerytury w całości. Podniósł, iż nie można egzekwować kwoty wolnej od zajęcia tj. więcej niż 25% miesięcznej emerytury. Organ nie pozostawia zaś skarżącemu żadnych środków z emerytury wpływających na rachunek bankowy w [...], pozbawiając go środków do życia. Organ narusza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. Nr 165, poz. 1197 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1831 ze zm.) pobierając na poczet najstarszych istniejących zaległości składkowych, tj. ewentualnych zaległości od lutego 2001 r. do marca 2002 r., gdyż do 2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą i ZUS nie zaliczał dokonywanych aktualnych wpłat na poczet ewentualnych zaległości, gdyż one nie istniały. W związku z powyższym zdaniem skarżącego sposób zaliczenia dokonywanych przezeń wpłat bezpośrednio przekłada się na ustalenie, czy doszło do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, a tym samym ustalenie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 upea. Organ nie przedstawił zaś w tym zakresie żadnej dokumentacji.
Skarżący podkreślił, że Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. w 2016 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego. W zajęciu, które zostało natychmiast uregulowane, nie figurują tytuły wykonawcze z 30 września 2002 r. o nr od [...] do [...], od [...] do [...] Skarżący przedłożył zaświadczenie ZUS z 19 kwietnia 2001 r. o opłaceniu składek i niezaleganiu wskazując, że nie zostałoby ono wydane, gdyby istniały zaległości. Jego zdaniem powyższe dowodzi o nieistnieniu zaległości, których zapłaty domaga się ZUS na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Organ naruszył swym działaniem przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 18 upea.
Skarżący podniósł, że organ I instancji odmówił zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego zajętego w związku z postępowaniem egzekucyjnym, którego skarżący żądał umorzenia podnosząc zarzut przedawnienia i nieistnienia zobowiązania. Powodem do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest fakt, że egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy, gdyż zaległość składek ZUS uległa przedawnieniu, ponieważ nigdy nie doręczono mu tytułów wykonawczych i upomnień. Działania organu naruszają zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa zawartą w art. 8 Kpa.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, jakoby obowiązek przestrzegania przez ZUS przepisów regulujących wysokość kwot wolnych od zajęcia był uzależniony od wskazania innych alternatywnych składników majątkowych, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Stanowisko organu nie znajduje odzwierciedlenia ani w obowiązujących przepisach ani w orzecznictwie. Ponadto w niniejszej sprawie zapadł już wyrok WSA w Poznaniu z 1 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Po 969/21 dotyczący prowadzonej egzekucji. Organ zaś w zaskarżonym postanowieniu błędnie stwierdził, że Sąd wyrokiem tym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. z treści tego wyroku wynika, że sąd uchylił w całości zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora ZUS [...] Oddział w P. z 5 marca 2021 r. Dlatego zdaniem skarżącego skarga jest zasadna.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zważywszy, iż przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym. W myśl art. 120 ppsa w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Mając na uwadze sformułowane w skardze wnioski (poza żądaniem uchylenia zaskarżonego, również żądanie zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego, wstrzymanie egzekucji z rachunku bankowego, ograniczenie egzekucji z emerytury i pozostawienie na rachunku bankowym kwoty wolnej od egzekucji i zwrot już pobranych środków pod kwotę wolną z ww. rachunku bankowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania) Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, o czym stanowi przepis art. 3 § 2 pkt 3 Ppsa. Odnośnie wniosków skarżącego wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 Ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Jednocześnie na podstawie art. 145a § 1 Ppsa w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 Ppsa).
Z powołanych przepisów wynika, że sąd administracyjny rozpoznając skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a takim postanowienie jest postanowienie wydane na podstawie art. 13 § 1 i 2 upea o odmowie zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, nie jest władny do przesądzenia zasadności żądania zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego, wstrzymania egzekucji z rachunku bankowego, czy ograniczenia egzekucji z emerytury i pozostawienie na rachunku bankowym kwoty wolnej od egzekucji, jak i orzeczeniu o zwrocie już pobranych środków pod kwotę wolną z rachunku bankowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Takich uprawnień nie przyznają sądowi administracyjnemu powołane oraz żadne inne przepisy prawa.
Rozpoznając skargę w tak określonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Wymaga przypomnienia, że przedmiotem skargi L. N. w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 23 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ZUS w P. z 29 kwietnia 2022 r., którym odmówiono skarżącemu jako zobowiązanemu zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w [...].
Materialnoprawną podstawę ww. rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 13 § 1 upea (pełną nazwę ustawy i jej publikator podano wyżej), wedle którego organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
Wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia spod egzekucji w powyższym trybie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, opubl. WKP 2021, dostępny w Lex online, stan pr. na 16.11.2020 r.). Zobowiązany ubiegając się o zwolnienie spod egzekucji musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 154/15, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, iż organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do złożenia stosownych wyjaśnień w omawianym zakresie; przy czym ciężar udowodnienia istnienia po stronie zobowiązanego ważnego interesu spoczywa na zobowiązanym.
Podzielić należy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, iż zasadą jest, że na gruncie art. 13 § 1 upea zobowiązany musi określić składnik, który miałby zostać objęty zwolnieniem i wykazać, na czym polega jego interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy uznać go za ważny. Nie oznacza to jednak, że organ nie jest w tym względzie zobowiązany do należytego wyjaśnienia sprawy, jeśli wniosek i jego uzasadnienie są niewystarczające do rozstrzygnięcia (nie dość szczegółowe i wykazane). Ważny interes zobowiązanego nie może abstrahować od konkretnej sytuacji finansowej zobowiązanego co oznacza, że organ winien te okoliczności należycie zweryfikować przed podjęciem rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2022 r., sygn. I GSK 2588/18, dostępny jak wyżej).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż organy orzekające w granicach przysługującego im uznania administracyjnego dokonały prawidłowej oceny, czy skarżący spełnił przesłanki do zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z posiadanego przezeń rachunku bankowego w [...].
Po pierwsze zważyć należy, że pomimo, iż skarżący w jednym piśmie procesowym z 15 grudnia 2021 r. sformułował łącznie trzy żądania – złożył wniosek o zwolnienie spod egzekucji ww. wierzytelności, zwrócił się do organu egzekucyjnego ze skargą na czynności egzekucyjne oraz wniósł o wstrzymanie prowadzenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny w ramach niniejszej sprawy prawidłowo rozpatrzył jedynie wniosek o zwolnienie spod egzekucji z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego w [...]. Zarówno skarga na czynności egzekucyjne, jak i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego stanowią odrębne i samoistne instytucje postępowania egzekucyjnego.
Instytucja skargi zobowiązanego na czynności egzekucyjne została odrębnie uregulowana w art. 54 upea. Podstawą tejże skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, względnie 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (§ 1). Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2). W myśl art. 54 § 3 upea skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Z kolei, jak stanowi art. 1 pkt 16 upea przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Przepisy upea w ściśle określonych przypadkach przewidują dopuszczalność zastosowania tegoż środka. Przykładowo, zgodnie z art. 17 § 2 in fine upea organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Na podstawie zaś art. 23 § 6 upea organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Żądanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego może również zgłosić wierzyciel. Jak stanowi art. 35a upea jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Na gruncie powołanych przepisów jasnym wydaje się, że rozpoznając wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny powinien ograniczyć się do rozważenia, czy ziściła się przesłanka określona w art. 13 § 1 upea, tj. czy za zwolnieniem spod egzekucji przemawia ważny interes zobowiązanego.
W związku z powyższym prawidłowo organy I i II instancji w wydanych postanowieniach odpowiednio z 29 kwietnia 2022 r. i 23 czerwca 2022 r. skupiły się na ocenie zagadnienia, czy skarżący w złożonym wniosku i w toku postępowania nim zainicjowanego wykazał istnienie po jego stronie ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności z posiadanego przezeń rachunku bankowego. Wbrew zarzutom skargi organy w niniejszej sprawie nie miały obowiązku badania, czy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym prawidłowo doręczono skarżącemu ww. tytuły wykonawcze i upomnienia, czy dopuszczono się naruszenia przepisów dotyczących kwoty wolnej od zajęcia poprzez prowadzenie egzekucji z emerytury, czy doszło do wygaśnięcia egzekwowanej należności pieniężnej, względnie, czy egzekwowany obowiązek (zaległość) istnieje.
Skarżącemu jako zobowiązanemu przysługuje odrębny środek procesowy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określony w art. 33 upea. W ramach tego środka skarżący uprawniony jest podnosić jako jego podstawę nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 upea), brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 upea), czy wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 upea). Przy czym wniesienie zarzutu winno nastąpić w terminie określonym w art. 33 § 5 upea. Nadto, jak już Sąd wyżej wskazał, badając na podstawie art. 13 § 1 upea, na wniosek zobowiązanego, istnienie podstaw do zwolnienia danego składnika majątkowego spod egzekucji, organ nie ocenia, czy ziściły się przesłanki przemawiające za uwzględnieniem skargi na czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 54 § 1 upea. Podzielić należy prezentowany w doktrynie pogląd, iż instytucja zwolnienia spod egzekucji danego składnika majątkowego nie służy kontroli prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych – temu celowi służy skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 upea. Wadliwość dokonanych czynności egzekucyjnych nie może stanowić argumentu przemawiającego za zwolnieniem spod egzekucji zajętej rzeczy lub prawa majątkowego (P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne ... op. cit.).
W rezultacie uznać należy, iż trafnie DIAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że bez wpływu na wynik sprawy jest podnoszona przez skarżącego okoliczność wydania przez tutejszy Sąd wyroku z 1 lutego 2022 r. sygn. III SA/Po 969/21 uchylającego postanowienie tego organu z 19 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie [...] Oddziału ZUS w P. z 5 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok ów dotyczył bowiem odrębnego zagadnienia, a mianowicie istnienia na gruncie art. 59 § 1 upea podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia konkretnych należności objętych tymże postępowaniem egzekucyjnym. W tym zatem sensie DIAS wskazał, że sprawa została skierowana (na skutek ww. wyroku) do ponownego rozpoznania przez organ I instancji celem ponownego, szczegółowego zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia ciążących na skarżącym zaległości.
Odnosząc się zaś do oceny ziszczenia się przesłanki istnienia "ważnego interesu" zobowiązanego przemawiającej za zwolnieniem spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji zasługuje na akceptację. Wymaga podkreślenia, że tak we wniosku inicjującym sprawę, jak i na wezwanie organu I instancji do złożenia oświadczenia o stanowi rodzinnym i majątkowym i sytuacji materialnej oraz przedłożenia zeznań podatkowych, L. N. w odpowiedzi z 28 lutego 2022 r. ograniczył się do wezwania organu do zwrotu kwoty 16.059,06 zł wraz z odsetkami i natychmiastowego zwolnienia spod egzekucji zajętego rachunku bankowego o podanym numerze. W żadnej zaś mierze skarżący nie dał organowi egzekucyjnemu powodów, by uwzględnić wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Nie wskazał przy tym innego majątku, do którego można by skierować egzekucję jako alternatywę dla dokonanego zajęcia.
Ustosunkowując się zaś do podniesionego przez skarżącego zarzutu, iż Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. prowadzi w sposób niedopuszczalny egzekucję w całości z jego emerytury jako wierzytelności z przedmiotowego rachunku bankowego Sąd wyjaśnia, że ów zarzut skarżący winien podnieść w skardze na czynności egzekucyjne. Celem tejże instytucji jest bowiem obalenie konkretnej czynności egzekucyjnej na skutek wskazania przez wnoszącego skargę przedmiotu zaskarżenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organy w ramach rozstrzygania skargi na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego są zobowiązane do dokonywania ustaleń w odniesieniu do możliwości dalszego zajęcia kwoty wolnej spod egzekucji (por. wyrok NSA z 14 września 2021 r., sygn. I GSK 184/21 dotyczący zakresu rozpatrywania przez organ egzekucyjny skargi na czynność zajęcia wierzytelności z tytułu przekazów pocztowych w odniesieniu do możliwości zajęcia kwoty wolnej spod egzekucji dotyczącej świadczenia rentowego, dostępny j.w.).
Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 151 Ppsa orzekł o jej oddaleniu.