III SA/PO 694/23

III SA/Po 694/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1167
art. 23 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności.
Sentencja
Dnia 6 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi A. S. na akt Zarządu Województwa z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 maja 2022 r. A. S. (dalej także jako wnioskodawczyni, strona, skarżąca) w odpowiedzi na nabór wniosków ogłoszony przez Lokalną Grupę Działania Stowarzyszenie "[...]" [nabór nr [...]] złożyła wniosek o przyznanie pomocy na operację "[...]" w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zgodnie z opisem operacji, w ramach nowo założonej działalności gospodarczej zostanie otwarty lokal sprzedający dobrej jakości kebab z możliwością zamówienia na telefon, z wykorzystaniem sprzętów i urządzeń zakupionych w ramach dotacji.
Uchwałą Rady Stowarzyszenia "[...]" nr [...] z 14 czerwca 2022 r. operacja została wybrana do finansowania. Po zakończeniu wyboru operacji Stowarzyszenie przekazało Zarządowi Województwa do oceny dokumentację z ogłoszonego naboru, w tym wniosek skarżącej.
Pismem z 03 marca 2023 r. Zarząd Województwa wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia wskazanych braków i złożenia wyjaśnień, na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1167, dalej także jako ustawa o rozwoju lokalnym). W odpowiedzi, pismem z 14 marca 2023 r. Stowarzyszenie przesłało uzupełnienia i wyjaśnienia.
Pismem z 13 czerwca 2023 r. Zarząd Województwa poinformował wnioskodawczynię o brakach i oczywistych omyłkach, wzywając na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym do usunięcia wskazanych braków i poprawienia wskazanych oczywistych omyłek, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi, pismem z 26 czerwca 2023 r. wnioskodawczyni przesłała uzupełnienia.
Pismem z 07 lipca 2023 r. Zarząd Województwa poinformował wnioskodawczynię, że wniosek wymaga wyjaśnień, wzywając na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 60 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w związku z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), art. 4 rozporządzenia 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014) do złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi, przesyłką z 21 lipca 2023 r. (data stempla pocztowego, k. 236) wnioskodawczyni przesłała wyjaśnienia.
Aktem z 22 sierpnia 2023 r. nr [...], [...] ([...]) Zarząd Województwa, na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 23 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym odmówił przyznania pomocy A. S., o którą ubiegała się we wniosku złożonym 30 czerwca 2022 r., w ramach poddziałania 19.2 " Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego PROW na lata 2014 – 2020.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni nie podpisała dokumentów złożonych w odpowiedzi na wezwanie z 07 lipca 2023 r.: skorygowanego formularza wniosku o przyznanie pomocy oraz biznesplanu.
Jak wyjaśnił organ, zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2019 r. poz. 664 z późn, zm.) wniosek o przyznanie pomocy zawiera dane niezbędne do jej przyznania, w szczególności m.in. opis planowanej operacji (w tym wskazanie: celu operacji, celów ogólnych i szczegółowych LSR, których osiągnięciu będzie służyć realizacja operacji, wartości wskaźników, których osiągnięcie jest zakładane w wyniku realizacji operacji, zakresu w jakim będzie realizowana operacja oraz terminu i miejsca realizacji operacji), oświadczenia lub zobowiązania podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy dotyczące pomocy, informacje o dołączonych do wniosku dokumentach potwierdzających spełnienie warunków przyznania pomocy.
Zdaniem organu, przedłożenie niepodpisanego załącznika nr B.IV.A.7 tj. biznesplanu uniemożliwia potwierdzenie spełnienia warunku przyznania pomocy wynikającego z § 4 ust. 1 pkt. 5 ww. rozporządzenia, z którego wynika, że pomoc jest przyznawana podmiotowi, jeżeli operacja jest uzasadniona ekonomicznie i będzie realizowana zgodnie z biznesplanem. Z przedłożonego w ramach uzupełnień biznesplanu nie wynikało, czy operacja jest ekonomicznie uzasadniona, gdyż zarówno wskaźnik NPV, jak i wskaźniki rentowności nie zostały poprawnie obliczone. W związku z powyższym konieczne było wezwanie do złożenia wyjaśnień, które pozwolić miały na poprawne obliczenie wymaganych wskaźników i w konsekwencji na potwierdzenie spełnienia warunków przyznania pomocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S. wniosła o uchylenie aktu w całości. Zarzuciła naruszenie art. 23 ust. 6 ustawy o rozwoju lokalnym, stanowiącego o możliwości złożenia uzupełnień do wniosku o przyznanie pomocy.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że 10 lipca 2023 r. odebrała pismo w sprawie uzupełnień do wniosku o przyznanie pomocy. Uzupełnienia w dużej mierze dotyczyły szczegółowych informacji z biznesplanu, które musiała zweryfikować z osobą wykwalifikowaną w tym zakresie. Uzupełnienia zajęły więcej czasu, niż przewidywała. Wszystkie zgromadzone dokumenty wysłała ostatniego możliwego dnia, tak aby dochować wszelkich terminów. W wyniku tego pośpiechu, w stresie nie dopatrzyła kwestii podpisu dokumentów wysłanych w ramach uzupełnień.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że mimo obligatoryjności opatrzenia podpisem poprawionych dokumentów oraz wskazań instrukcyjnych, w jakich miejscach przedkładana dokumentacja winna być podpisana, skarżąca przesłała w odpowiedzi na wezwanie dokumenty niepodpisane. Ponieważ przesłane dokumenty, w szczególności wniosek o przyznanie pomocy oraz biznesplan wymagały korekty (zgodnie z treścią wezwania), fakt ich niepodpisania był nie tylko uchybieniem formalnym oraz rażącym niezastosowaniem się do wskazań instrukcji, ale przede wszystkim okolicznością uniemożliwiającą ocenę wniosku.
Przedmiotowa sprawa nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, do tego rodzaju spraw, zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, nie stosuje się przepisów k.p.a., z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. O wykluczeniu możliwości stosowania przepisów k.p.a. traktuje również Instrukcja wypełnienia wniosku.
Organ ocenił, że brak podpisów na przesłanych dokumentach wykluczał możliwość ich uzyskania, jak również uznania za dokumenty niespełniające innych wymagań ustalonych w przepisach prawa i wezwania w trybie przepisów k.p.a. do usunięcia tych wymagań (art. 64 ust. 2), co skutkowało oceną uzupełnionych dokumentów w takim stanie, w jakim zostały przesłane. Stan ten, z uwagi na brak podpisania wniosku nie potwierdzał zachowania pisemnej formy czynności prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1- 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno aktu jak i czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że narusza ono art. 23 ust. 5 w zw. z art. 21 ustawy o rozwoju lokalnym w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, które to przepisy były podstawą prawną rozstrzygnięcia – w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy ze środków unijnych. Jak wynika z akt sprawy wniosek dotyczy działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy [...]", poddziałanie "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność". Ww. działanie i poddziałanie są wymienione w art. 3 pkt 14 lit. b) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy finansowej jest postępowaniem konkursowym. Jak wynika z akt sprawy i jest poza sporem, organizator konkursu (LGD "[...]") po wybraniu operacji do finansowania w świetle Lokalnej Strategii Rozwoju, przekazał całość dokumentacji Zarządowi Województwa, celem oceny wniosku.
Zarząd Województwa analizując wniosek i załączniki do wniosku informował skarżącą o brakach/omyłkach we wniosku oraz o potrzebie udzielenia wyjaśnień i każdorazowo wzywał do usunięcia braków/omyłek i udzielenia wyjaśnień. Po czym odmówił przyznania pomocy, bowiem skorygowane dokumenty nie zostały ponownie podpisane (biznesplan i wniosek o przyznanie pomocy).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ miał podstawę prawną do odmowy przyznania pomocy finansowej bez wezwania skarżącej do podpisania skorygowanych dokumentów.
Odmawiając przyznania pomocy Zarząd Województwa wskazał na art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 - między innymi - pkt 14, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.
Odmawiając przyznania pomocy Zarząd Województwa wskazał także na art. 23 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym, zgodnie z którym, jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1303/2013, zarząd województwa informuje podmiot ubiegający się o wsparcie o odmowie udzielenia tego wsparcia, zgodnie z przepisami regulującymi zasady wsparcia z udziałem poszczególnych EFSI [fundusze zapewniające wsparcie w ramach polityki spójności – dopisek Sądu].
Dopiero z odpowiedzi na skargę wynika, że organ podstawy prawnej do braku wezwania skarżącej do podpisania poprawionych dokumentów upatruje w art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 - między innymi - pkt 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające, nie stosuje się przepisów k.p.a., z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1-2a stosuje się odpowiednio.
W kontrolowanej sprawie, działanie i poddziałanie w ramach których skarżąca złożyła wniosek są wymienione w art. 3 pkt 14 lit. b) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zatem wyżej cytowany art. 34 ust. 2 tej ustawy znajduje zastosowanie w sprawie. Art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich jest wyjątkiem od art. 4 tejże ustawy, nakazującego stosowanie przepisów k.p.a. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, co wprost wynika z treści art. 34 ust. 2.
Wskazać należy, że w myśl art. 23 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym, w razie stwierdzenia, że wniosek o udzielenie wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, zawiera braki, jest wypełniony nieprawidłowo lub zawiera oczywiste omyłki, zarząd województwa wzywa podmiot ubiegający się o wsparcie do usunięcia tych braków lub nieprawidłowości lub poprawienia oczywistych omyłek w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni i nie dłuższym niż 14 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Z kolei w ust. 6 tego artykułu ustawodawca wskazał, że usunięcie braków lub nieprawidłowości we wniosku o udzielenie wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit, b rozporządzenia nr 1303/2013 lub poprawienie w nim oczywistych omyłek, nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji mającej wpływ na wynik wyboru operacji dokonany przez LGD.
Dokonując wykładni art. 23 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym, należy wskazać, że stanowi on samodzielną podstawę prawną do wezwania podmiotu ubiegającego się o wsparcie, po przekazaniu przez LGD (zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o rozwoju lokalnym) wniosków o udzielenie wsparcia dotyczących wybranych operacji wraz z dokumentami potwierdzającymi dokonanie wyboru operacji, w celu dokonania oceny, czy operacja spełnia warunki udzielenia wsparcia.
Literalne brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zarząd województwa jest zobowiązany wezwać podmiot ubiegający się o wsparcie, jeżeli stwierdzi, że wniosek zawiera braki, jest wypełniony nieprawidłowo lub zawiera oczywiste omyłki. Jedyna możliwość niezastosowania tego przepisu (odstąpienia od wezwania podmiotu ubiegającego się o wsparcie) jest przewidziana w przytoczonym powyżej art. 23 ust. 6 ustawy o rozwoju lokalnym.
Zatem każdorazowo w sytuacji, gdy zarząd województwa stwierdzi braki we wniosku, że wniosek jest wypełniony nieprawidłowo albo zawiera oczywiste omyłki, zobowiązany jest rozważyć dopuszczalność wezwania, analizując przesłankę wyłączającą, określoną w art. 23 ust. 6 ustawy o rozwoju. Jeżeli dojdzie do przekonania, że wezwanie nie jest dopuszczalne ze względu na art. 23 ust. 6 ustawy o rozwoju lokalnym, zobowiązany jest w informacji, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, szczegółowo wyjaśnić podmiotowi ubiegającemu się o wsparcie, przyczyny odstąpienia od wezwania go do usunięcia braków lub nieprawidłowości lub poprawienia oczywistych omyłek.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie, orzekając jak w pkt. I sentencji wyroku. W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 p.p.s.a.