III SA/Po 689/24

III SA/Po 689/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 roku sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2024r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 czerwca 2024 r. SKO w [...] uchyliło postanowienie Dyrektora ZDM w [...] z 16 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zajęcia stanowiska przez wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i uznało w całości zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
W dniu 11 maja 2023 r. wystawiono upomnienie za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w [...] i zostało ono doręczone skarżącemu w dniu 17 maja 2023 r.
Dyrektor ZDM wystawił w dniu 21 lipca 2023 r. tytuł wykonawczy. 26 lipca 2023 r. wysłano do skarżącego zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. W dniu 9 sierpnia 2023 r. na rachunek bankowy wpłynęła kwota 216 zł.
Pismem z dnia 25 sierpnia 2023 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie o zajęciu rachunku bakowego.
W piśmie z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżący doprecyzował, że pismo to stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. organ I instancji jako wierzyciel oddalił zarzut w sprawie zażalenia na zajęcie rachunku bankowego.
Organ II instancji uchylił postanowienie postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy skarżący pismem z dnia 5 kwietnia 2024 r. wskazał, ze opiera swój zarzut na tezie o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. W jego ocenie w dniu parkowania 8 maja 2023 r. parking w strefie płatnej nie był jeszcze przygotowany do pobierania opłat z powodu nieumieszczenia oznakowania znakiem D-18, a ZDM nie przyznał, że ten znak przy parkomacie był.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r. organ I instancji jako wierzyciel oddalił zarzut w sprawie zażalenia na zajęcie rachunku bankowego.
W zażaleniu skarżący wskazał, że nie odnalazł parkomatu gdyż był on niewidoczny. Zdjęcie potwierdza brak znaku D-18, który jest najistotniejszym elementem każdego parkingu.
Organ II instancji uznał zarzut nieistnienia obowiązku za zasadny. W jego ocenie obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa – art. 13 ust. 1 ustawy po drogach publicznych. Nie jest konieczne wydawanie decyzji konkretyzującej ten rodzaj obowiązku.
Organ II instancji powołał się na uchwałę NSA z 9 października 2017 r., sygn. II GPS 2/17. W uchwale tej stwierdzono, że istotne dla uznania danego miejsca za miejsce parkowania jest oznaczenie go znakiem pionowym D-18 "parking".
Z powodu braku na przedmiotowym parkingu znaku D-18 należało uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał.
Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Prokurator Okręgowy w [...], który zarzucił naruszenie:
art. 13 b ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że SPP przy ul. [...] w [...] nie spełnia warunku prawidłowego wyznaczenia miejsc postojowych w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy był inny.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji.
Strona skarżąca podniosła, że z dokumentacji fotograficznej załączonej przez zobowiązanego do pisma z 10 marca 2023 r. wynika, iż linie poziome koloru białego – znak poziomy P-18 zostały wyznaczone w przedmiotowym miejscu parkowania. Ponadto jeden znak górny to znak D-18. Zdaniem Prokuratora-strefa posiada oznaczenie pionowe znak D-18 i poziome – znak P-18.Natomiast parkomat nie musi być oznaczony w specjalny sformalizowany sposób.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że postanowienia wydane w obu instancjach zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie zobowiązany zaparkował 8 marca 2023 r. w SPP na ul. [...] w [...] bez uiszczenia opłaty za postój w tej strefie i konsekwentnie utrzymywał, że .że nie widział parkomatu. W jego ocenie parking w strefie płatnej nie był jeszcze przygotowany do pobierania opłat z powodu nieumieszczenia oznakowania znakiem D-18, a ZDM nie przyznał, że tego znaku przy parkomacie nie było.
Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał zarzut nieistnienia obowiązku za zasadny. W jego ocenie obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa – art. 13 ust. 1 ustawy po drogach publicznych. Nie jest konieczne wydawanie decyzji konkretyzującej ten rodzaj obowiązku. W tym zakresie zdaniem Sądu organ II instancji powołał się na prawidłową podstawę prawną.
Zdaniem organu II instancji w sprawie bezsporny jest fakt parkowania przez skarżącego w dniu 8 maja 2023 r. na terenie SPP przy ul. [...] w [...].
Organ II instancji na potwierdzenie swojego stanowiska powołał uchwałę NSA z 9 października 2017 r., sygn. II GPS 2/17. W uchwale tej stwierdzono, że istotne dla uznania danego miejsca za miejsce parkowania jest oznaczenie go znakiem pionowym D-18 "parking". Z powodu braku na przedmiotowym parkingu znaku D-18 należało uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał.
Faktycznie z uchwały NSA z 9 października 2017 r., sygn. II GPS 2/17 wynika, że istotne dla uznania danego miejsca za miejsce parkowania jest oznaczenie go znakiem pionowym D-18 "parking".
W uchwale tej stwierdzono m. in., że zgodnie z art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1440, z późn. zm.) opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się od korzystającego z drogi publicznej wyłącznie za postój w odpowiednio wyznaczonym do tego miejscu.
W uchwale tej wskazano, że :
"Według art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych ustalenie strefy płatnego parkowania należy do rady gminy, która podejmuje w tej sprawie uchwałę na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach. Przez ustalenie strefy płatnego parkowania należy rozumieć określenie granic obszaru, który charakteryzuje się znacznym deficytem miejsc postojowych i w związku z tym za postój w tym obszarze pobiera się opłatę. Ustawodawca nakazuje organowi właściwemu do zarządzania ruchem wyznaczenie w tej strefie, w uzgodnieniu z zarządcą drogi, miejsc przeznaczonych na postój pojazdów, w tym stanowisk przeznaczonych na postój pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową (art. 13b ust. 6 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). Ten organ może również wyznaczać w strefie płatnego parkowania zastrzeżone stanowiska postojowe (koperty) w celu korzystania z nich na prawach wyłączności w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 6 pkt 2 ustawy). Można dodać, że posłużenie się przez ustawodawcę w tej regulacji różnymi pojęciami – "ustalenie" strefy płatnego parkowania i "wyznaczenie" miejsc płatnego postoju, a także rozdzielenie tych kompetencji między różne podmioty, potwierdza tezę, że ustalenie strefy płatnego parkowania nie jest równoznaczne z wyznaczeniem miejsc płatnego postoju. Nie cały zatem obszar strefy płatnego parkowania jest miejscem, w którym za postój pojazdów samochodowych można pobierać opłaty. Nie powinno to budzić wątpliwości również i z tego powodu, że w strefie płatnego parkowania obowiązują ogólne zasady ruchu drogowego, przewidujące ograniczenia i zakazy dotyczące postoju. Ponadto przepisy prawne nie wykluczają możliwości wyznaczenia w strefie płatnego parkowania miejsc bezpłatnego postoju.
Miejsca i stanowiska postojowe wyznacza się za pomocą odpowiednich znaków drogowych, określonych w przepisach wykonawczych do ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128): w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r., poz. 1393) i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003 r., Nr 220, poz. 2181). Znaki dotyczące strefy płatnego parkowania i miejsc postojowych w tej strefie mają charakter znaków informacyjnych (art. 7 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Nie kreują one zatem obowiązku uiszczenia opłaty za postój w miejscach wyznaczonych tymi znakami, lecz informują, że w tych miejscach taki obowiązek istnieje z mocy prawa.
Z § 58 ust. 4 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. wynika, że wjazd do strefy płatnego postoju oznacza się znakiem D-44 "strefa płatnego parkowania". Natomiast wyjazd ze strefy płatnego parkowania jest oznaczony znakiem D-45 "koniec strefy płatnego parkowania".
Znak D-44 umieszcza się na wszystkich ulicach doprowadzających ruch do obszaru, na którym została ustalona strefa płatnego parkowania. Na tym znaku obok napisu "Postój płatny" wskazuje się sposób wnoszenia opłaty za postój pojazdu samochodowego przez umieszczenie napisu lub symbolu parkometru, karty zegarowej lub biletu. Jeżeli obowiązek wnoszenia opłaty za postój pojazdu samochodowego dotyczy określonych dni roboczych lub godzin, pod napisem "Postój płatny" umieszcza się informację określającą zakres stosowania znaku D-44 (pkt 5.2.50. załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r.).
Natomiast w strefie płatnego parkowania określonej znakami D-44 i D-55 miejsca do postoju pojazdu samochodowego wyznacza się znakami pionowymi D-18 "parking" oraz znakami poziomymi - liniami: znakiem P-18 "stanowisko postojowe", P-19 " linia wyznaczająca pas postojowy", P-20 "stanowisko postojowe zastrzeżone "koperta" i P-24 "miejsce dla pojazdu osoby niepełnosprawnej" (pkt 5.2.50, załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003r.).
Umieszczona pod znakiem D-18 tabliczka T-3a wskazuje koniec miejsca przeznaczonego na postój (§ 52 ust. 3 rozporządzenia z 31 lipca 2002 r.). W dolnej części znaku D-18 jest dopuszczalne umieszczenie napisu określającego rodzaj parkingu (np. płatny, strzeżony (pkt 5.2.18. załącznika nr 1 do rozporządzenia z 3 lipca 2003 r.).
Na tle tych przepisów prawnych pojawia się kwestia ustalenia prawidłowego rozumienia "wyznaczenia" miejsca postoju w strefie płatnego parkowania, stanowiącego, świetle art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych przesłankę poboru opłaty za parkowanie w takim miejscu. W szczególności chodzi o to, czy prawidłowe wyznaczenie miejsca płatnego postoju wymaga zastosowania dwóch znaków: pionowego D-18 i jednego ze znaków poziomych, np. P-18, czy też wystarczający jest tylko jeden znak – pionowy lub poziomy. Spójnik "oraz" w zdaniu mówiącym, że "w strefie płatnego parkowania oznaczonej znakiem D-44 miejsca postoju pojazdu samochodowego wyznacza się znakami pionowymi oraz znakami poziomymi" wydaje się mieć znaczenie koniunktywne, a nie enumeratywne. W tej interpretacji należałoby jednak również uwzględnić funkcje przypisane tym dwóm rodzajom znaków informacyjnych. Według omawianych załączników do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg (pkt 5 załącznika nr 1). Znaki poziome dróg służą zaś zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2. załącznika nr 2).
W świetle omawianych przepisów prawnych miejsca płatnego postoju wyznaczone w strefie płatnego parkowania to, co do zasady, miejsca podwójnie oznakowane: znakami pionowymi D–18 i znakami poziomymi typu P-18. Niemniej jednak to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego tym znakom, co trzeba podkreślić, należałoby przypisać rolę decydującą w wyznaczeniu miejsca płatnego postoju. Uzasadniałoby to stwierdzenie, że miejsca postoju oznakowane w strefie płatnego parkowania wyłącznie znakiem poziomym nie spełniają wymagania miejsca wyznaczonego w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych.
Organ II instancji w ocenie Sądu prawidłowo przywołał uchwałę NSA z 9 października 2017 r., sygn. II GPS 2/17, bowiem istotne dla uznania danego miejsca za miejsce parkowania jest oznaczenie go znakiem pionowym D-18 "parking", ale dokonał błędnej analizy materiału dowodowego sprawy, przez co dokonał błędnego ustalenia jej stanu faktycznego. W konsekwencji błędnie też przyjął, że z powodu braku na przedmiotowym parkingu znaku D-18 należało uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał.
Słusznie bowiem wskazał Prokurator w skardze ,że z dokumentacji fotograficznej załączonej przez zobowiązanego do pisma z 10 marca 2023 r. wynika, iż linie poziome koloru białego – znak poziomy P-18 zostały wyznaczone w przedmiotowym miejscu parkowania, a znak pionowy górny to znak D-18 – k. 1-2 akt adm. Dyrektor ZDM w [...] w piśmie z dnia 14 marca 2023 r. załączył dwie fotografie. Na jednej z nich widnieje znak D-18 (k. 7-8 akt adm). Strefa posiada zatem oznaczenie pionowe znak D-18 i poziome – znak P-18.
Słusznie wskazano ponadto w skardze, że parkomat nie musi być oznaczony w specjalny sformalizowany sposób i to nie oznakowanie parkometru rodzi obowiązek uiszczenia opłaty.
Z uwagi na powyższe okoliczności stwierdzić należy, że pomimo braku jednoznacznego określenia intencją zobowiązanego było podniesienie zarzutu nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale organ II instancji niezasadnie ustalił , że obowiązek ten nie istnieje. Błąd tak organu, jak i samego zobowiązanego polegał na pomyleniu oznaczenia parkomatu ze znakiem pionowym D-18. Przez cały czas trwania postępowania J. Ł. wskazuje na złą i nieoznakowaną lokalizację parkomatu (pismo z dnia 15 sierpnia 2023, 5 kwietnia 2024, 25 kwietnia 2024) .Błąd ten powiela organ II instancji wskazując na bezsporny brak znaku D-18 , podczas gdy bezsporny był jedynie w dacie nałożenia obowiązku brak oznakowania pionowego parkomatu. Tym samym błędne było uchylenie decyzji organu I instancji i przesądzenie o nieistnieniu obowiązku , gdyż płatne miejsca parkingowe znakowane były tak znakiem pionowym, jak i poziomym, co wynika z fotografii przesłanej przez ZDM, pośrednio nawet z fotografii sporządzonej przez zobowiązanego (na co zwrócił uwagę Prokurator w skardze), choć zobowiązany fotografował sam parkomat .
Jako dowolne i pobieżne należy uznać stwierdzenie organu II instancji , że ZDM nie zaprzeczył, iż brak było w miejscu parkowania znaków pionowych D-18. Zarząd Dróg Miejskich potwierdził istnienie znaku pionowego, ale D-44. Powyższe rodzi też konieczność uchylenia decyzji organu I instancji. Organ ten bowiem stał na stanowisku istnienia obowiązku, ale zostało ono błędnie uzasadnione w postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2024 r. Organ I instancji nie odnosił się w nim bowiem w ogóle do kwestii zainstalowania w dacie parkowana znaku D-18, co było kluczowe dla przedmiotowej sprawy, ale do znaku D- 44 i na gruncie powyższego przesądził o istnieniu obowiązku pomimo, że jest to ustalenie sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, zwłaszcza zaś fotografiami. W ocenie sądu – to znak D -18 widnieje na fotografiach i on wskazuje płatny parking, a w konsekwencji on kreuje obowiązek uiszczenia opłaty za postój w miejscu wyznaczonym.
Z tego względu należało uchylić postanowienia organów obu instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji uwzględnią poczynione powyżej uwagi dotyczące materiału dowodowego sprawy i sposobu dokonania jego oceny przez organy.