III SA/Po 683/23

III SA/Po 683/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Małgorzata Górecka
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 15 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 listopada 2022 roku [...] Prezydent Miasta zatrzymano J. Z. prawo jazdy kat.B nr [...] . Podstawą zatrzymania była okoliczność, że dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa w okresie od 10.10.2021 do 05.10.2022
W dniu 14 marca 2023 roku J. Z. zwrócił się do Urzędu Miasta [...] o kserokopie informacji nakładającej na stronę obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu.
W dniu 21 marca 2023 roku strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 15 listopada 2022 roku [...] W uzasadnieniu wniosku wskazano, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym w/w decyzją ostateczną. Organ nieprawidłowo bowiem skierował decyzję na adres zameldowania strony, pod którym nie przebywała już od 7 lat. Strona we wniosku domagała się prawidłowego doręczenia pisma o skierowaniu na badania. Na potwierdzenie aktualnego miejsca pobytu załączyła do wniosku oświadczenie M. Z., A. N., Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej, M. W., korespondencji otrzymanej od Wspólnoty Mieszkaniowej, umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej pomiędzy J. Z. jako wynajmującym.
Strona złożyła też wniosek o przesłuchanie osób składających oświadczenia na okoliczność, że wnioskodawca nieprzerwanie od 1.10.2022 roku zamieszkuje w [...] przy ul. [...], a nie pod adresem [...], ul. [...].
W uzasadnieniu podkreślono, że stronie nieskutecznie doręczono wezwanie na badanie pod adresem, którym nie zamieszkiwała , jak również ,że nie doręczono jej żadnej korespondencji w tej sprawie. Tym samym strona nie miała wiedzy, że toczy się jakiekolwiek postępowanie.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 roku, o nr [...] Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania z wniosku J. Z.. W uzasadnieniu podniósł, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz decyzja Prezydent Miasta o zatrzymaniu prawa jazdy zostały przesłane do strony zgodnie z adresem wskazanym we wniosku z dnia 12 kwietnia 2013 roku o wydanie prawa jazdy. Zgodnie natomiast z art. 18 ust.1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r- O kierujących pojazdami osoba posiadająca prawo jazdy jest zobowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W ocenie organu przesyłana korespondencja nie została podjęta po dwukrotnie pozostawionym zawiadomieniu, co zgodnie z art. 44 Kpa nakazuje uznać ją za doręczoną i pozostawić w aktach sprawy.
Strona złożyła zażalenie zarzucając organowi nie podjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego określenia stanu faktycznego nie zebranie i nie rozpatrzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów, w tym dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Naruszono również zdaniem strony art. 145 §1 pkt 4 w zw. z art. 147 Kpa poprzez ich niezastosowanie, czym uniemożliwiono stronie udział w postępowaniu, naruszenie art. 10 §1 Kpa poprzez jego niezastosowanie, bowiem nie doręczenie decyzji uniemożliwiło stronie czynny udział w postępowaniu, naruszenie art. 41§ 1 Kpa w zw. z art. 42 Kpa w zw. z art. 44 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że doręczenie stronie korespondencji uznaje się za skuteczne w sytuacji posłużenia się przez organ nieaktualnym adresem zamieszkania. Zarzucono też organowi wyciąganie konsekwencji z powodu nie zawiadomienia o zmianie adresu w sytuacji, gdy Kpa nie przewiduje obowiązku informowania organu o zmianie adresu zamieszkania po zakończeniu postępowania administracyjnego oraz przed jego hipotetycznym wszczęciem, a także zignorowanie wniosków dowodowych strony.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2023 roku, o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu – art. 18 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami nakładał na stronę obowiązek zawiadomienia starosty o utracie dokumentu, jego zniszczeniu, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych w terminie 30 dni. Podobnie jak organ I instancji SKO przywołując treść art. 44 §1, 42 §1 oraz 42 i 43 Kpa uznało, że nastąpiło prawidłowe doręczenie zawiadomienia, a wszelka korespondencja kierowana do J. Z. nie została odebrana w ustawowym terminie. Nastąpiło zatem doręczenie zastępcze, co w konsekwencji powoduje brak podstaw do uznania, że strona pobawiona była czynnego udziału w postępowaniu.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W skardze zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 18 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 41 §1, 42 i 44 Kpa, art. 145§ 1 pkt 4 w zw. z art. 147 Kpa ,art. 10 Kpa oraz art. 7,77 i 80 Kpa.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ dokonał błędnej wykładni art. 18 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami, bowiem strona nie miała obowiązku informowania o zmianie adresu zamieszkania. Z kolei strona nie została w żaden sposób poinformowana przez organ o tym, iż nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami, nie została też poinformowana ani o wszczęciu, ani zakończeniu postępowania. Skarżący przed wprowadzeniem się do lokalu przy ul. [...] przez 6 lat zamieszkiwał w innych lokalizacjach niż przy ul [...], na okoliczność czego złożył wnioski dowodowe, które jednak zostały całkowicie przez organ pominięte. Nieskuteczne doręczenie decyzji przez organ pozbawiło stronę możliwości skutecznej obrony swych praw przed działaniami organu. Przywołując doktrynę i orzecznictwo skarżący podniósł, że dopuszczalność doręczenia korespondencji na dotychczasowy adres jest ograniczona tylko do tych przypadków, w których fakt zmiany adresu nie jest znany organowi i nowego adresu nie da się ustalić na podstawie dostępnych organowi baz danych. Przywołano też rozważania zawarte w wyroku TK z dnia 13 grudnia 2022 roku, K 4/21. Podsumowując skarżący wskazał, że podstawowe znaczenie z punktu widzenia doręczenia przez organ administracji pisma stronie ma faktyczne miejsce zamieszkania.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) (dalej: ustawa P.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zostało wydane w trybie nadzwyczajnym, wznowieniowym. Wyjaśnić trzeba, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Powołana instytucja stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. W związku z powyższym przepisy jej dotyczące wymagają ścisłego stosowania.
W myśl art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia jak i rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem przed wydaniem takiego postanowienia organ bada, czy wniosek o wznowienie oparty jest o ustawowe przesłanki wynikające z art. 145 § 1 k.p.a., a także czy został wniesiony z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a.
W sytuacji gdy podanie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Tylko jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku w sposób ewidentny, nie budzący żadnej wątpliwości, wynika, że wniosek składa podmiot nie będący stroną, to organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) .W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało, pomimo, że niesporną była okoliczność, że J. Z. przysługiwał status strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Organ pomimo, że osoba wnosząca podanie posiadała zdolność procesową i była stroną zakończonego ostatecznie postępowania, a w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania wydał postanowienie o odmowie jego wznowienia, czym w ocenie sądu naruszył treść art. 149 §3 Kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem czynności podjęte przez organ z urzędu przed wydaniem takiego postanowienia nie mogły być czynnościami procesowymi i nie mogły w sposób procesowy zweryfikować twierdzeń strony. W niniejszym postępowaniu organ przedwcześnie uznał, że istnieje oczywisty brak związku przyczynowego pomiędzy wskazaną przez stronę podstawą wznowienia, a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie.
Dopiero bowiem wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1, otwiera fazę merytoryczną w ramach trybu wznowienia postępowania,a w pierwszej kolejności badanie przyczyn wznowienia. Zaprezentowane stanowisko organów obu instancji jest zatem wadliwe, bowiem we wstępnej fazie postępowania, tj. przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, nie bada się spełnienia się przesłanek wznowieniowych, w szczególności w sytuacji, gdy strona powołuje się na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, albowiem ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją mogą być dokonywane dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu postanowieniem, o którym mowa w art. 149 § 1 kpa. Istotne też jest - co stanowczo podkreślono w doktrynie i judykaturze administracyjnej - że w przypadku wskazywania we wniosku o wznowienie postępowania jako podstawy wznowienia okoliczności uwzględnionej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kwestie z tym związane muszą być zaskarżone w postępowaniu merytorycznym, następującym po wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 1 k.p.a. Z tej racji gwarancja, jaką dla uprawnień procesowych strony, zapewnionych w art. 10 § 1 k.p.a., ustawodawca skonstruował poprzez przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wymaga, aby zasadność zarzutu naruszenia prawa strony oceniać wyłącznie w postępowaniu wznowieniowym (prawidłowo wszczętym i prowadzonym zgodnie z zasadami przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego), a nie w ramach kompetencji ograniczonej do badania dopuszczalności wznowienia postępowania.
W ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe rozważania oraz odniesie się do argumentów strony, w tym także złożonych wniosków dowodowych ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, które strona w nich wskazuje. Dopiero czynności wyjaśniające podjęte w toku wznowionego postępowania doprowadzą do jednoznacznych ustaleń odnośnie zaistnienia przesłanki wznowienia. W tym miejscu należy też podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie akcentuje się, że wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania nie oznacza, że kwestia zachowania przez wnioskodawcę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania została ostatecznie przesądzona, a organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa