III SA/Po 677/24

III SA/Po 677/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Szymon Widłak /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 11 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 30 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 4 lipca 2024 r. Zarząd Województwa określił kwotę do zwrotu przez Fundację [...] w [...] w wysokości 42 337,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonych od wskazanych w decyzji terminów przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz strony lub zwrot tej kwoty na rachunek bankowy organu.
Jako podstawę prawną decyzji powołano:
- art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej: "ustawa wdrożeniowa";
- art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 10 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), dalej: "u.f.p.";
- art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.";
- art. 54 § 1 ust. 7 i art. 55 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.),
- umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pt. "Szkolenia językowe i komputerowe dla dorosłych mieszkańców wybranych powiatów w [...]" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje.
W dniu 23 grudnia 2019 r. Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014 - 2020, dalej: "IZ [...]RPO" lub "organ", zawarł z Fundacją [...] w [...] (obecnie Fundacją [...] w [...]), dalej: "beneficjent", umowę o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 - 2020.
Projekt był realizowany przez beneficjenta w partnerstwie z L. Ł. i J. K..
Celem głównym projektu było podniesienie kwalifikacji językowych lub komputerowych 360 uczestników z subregionów [...] i [...]. Projekt oferował wsparcie w ramach dwóch obszarów tematycznych - technologii informatyczno-komputerowych i języka angielskiego.
Beneficjent zaplanował w projekcie realizację czterech zadań:
1) szkolenia komputerowe (zadanie 1), za które zgodnie z wnioskiem odpowiadał beneficjent;
2) szkolenia językowe w subregionie poznańskim (zadanie 2), za które zgodnie z wnioskiem odpowiadał J. K.;
3) szkolenia językowe w subregionie konińskim (zadanie 3), za które zgodnie z wnioskiem odpowiadał L. Ł.;
4) koszty towarzyszące szkoleniom językowym (zadanie 4).
Zadania 1 i 4 były rozliczane na podstawie wydatków rzeczywiście poniesionych, a wydatki w ramach zadania 2 i 3 były rozliczane ryczałtowo.
Zgodnie z umową łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych projektu wynosiła 996 702 zł i obejmowała dofinansowanie w kwocie 897 031,80 zł z następujących źródeł:
1) ze środków europejskich w kwocie 847 196,70 zł, co stanowiło 85% wydatków kwalifikowalnych projektu;
2) ze środków dotacji celowej w kwocie 49 835,10 zł, co stanowiło nie więcej niż 5% wydatków kwalifikowalnych projektu;
3) wkład własny w kwocie 99 670,20 zł, co stanowiło nie mniej niż 10% wydatków kwalifikowalnych projektu.
Beneficjent w trakcie realizacji projektu złożył 10 wniosków o płatność.
W dniu 21 kwietnia 2020 r. beneficjent zamieścił w Bazie Konkurencyjności zamówienie na przeprowadzenie szkoleń komputerowych w formule zdalnej lub stacjonarnej dla maksymalnie 15 grup, dalej: "ogłoszenie nr 2". Zgodnie z treścią zapytania ofertowego nr [...], dalej: "zapytanie nr 2 do ogłoszenia nr 2:
- przedmiot zamówienia polega na przeprowadzeniu szkoleń komputerowych w formule zdalnej lub stacjonarnej dla maksymalnie 150 uczestników (15 grup) projektu. Przez przeprowadzenie zamawiający rozumie zapewnienie wszystkich narzędzi oraz kadry niezbędnych do prowadzenia ząjęć w formule zdalnej lub stacjonarnej, a także prowadzenie dokumentacji szkoleń niezbędnej do rozliczenia się z IZ [...]RPO;
- na wskazanym obszarze realizacji zamówienia wykonawca zapewni sale szkoleniowe oraz dostarczy pracownie komputerowe o parametrach dostosowanych do potrzeb obszaru tematycznego, umożliwiających komfortową pracę;
- potencjał techniczny: oferent/wykonawca musi posiadać/dysponować/zapewnić potencjał techniczny umożliwiający realizację zadań na obszarze oraz w standardzie wskazanym w zapytaniu. Potencjał musi odpowiadać gwarantowanym przez wykonawcę poziomom oferty wskazanym w kryteriach: gotowość do uruchomienia szkolenia oraz liczba grup, które wykonawca może szkolić równolegle tj. w tych samych godzinach. Zamawiający rozumie przez to, że jeśli wykonawca zagwarantował gotowość do uruchomienia szkolenia w przeciągu 2 dni, a jednocześnie zagwarantował, że może prowadzić równolegle 5 grup, to posiada sprzęt i narzędzia do zapewnienia takiego poziomu usług, a nie że będzie go dopiero organizował. Oferent/Wykonawca może wykazywać potencjał podmiotów trzecich, ale jedynie w sytuacji gdy może wykazać, że ma do tego prawo (np. w postaci umowy, wiążącego oświadczenia stron itp). Warunek ten badany będzie w oparciu o dokumentację.
W dniu 15 maja 2020 r. beneficjent zawarł z wybranym wykonawcą - [...] - umowę nr [...] Zgodnie z jej § 1 wykonawca był zobowiązany do wykonania zamówienia zgodnie z zapytaniem, w tym m. in. do zapewnienia wszystkich narzędzi i kadry niezbędnych do przeprowadzenia zajęć w formule zdalnej lub stacjonarnej.
W ramach przeprowadzenia zajęć stacjonarnych beneficjent (jako zamawiający) wymagał od wykonawcy zapewnienia sal szkoleniowych i dostarczenia pracowni komputerowej (komputery wyposażone w legalne oprogramowanie w liczbie od 9 do 13 w zależności od liczebności grupy, w tym komputer dla trenera z możliwością podłączenia projektora oraz projektor multimedialny wraz z ekranem).
Do IZ [...]RPO 8 grudnia 2021 r. wpłynęło zgłoszenie informujące o możliwych nieprawidłowościach w realizacji projektu wniesione przez osobę, którą beneficjent posługiwał się przy zawieraniu umowy.
IZ WRPO podjęła działania w celu weryfikacji informacji zawartych w zgłoszeniu.
Pismami z 18 maja 2022 r. IZ [...]RPO zwróciła się do podmiotów udostępniających sale na potrzeby szkoleń w ramach projektu o wskazanie czy sale wykorzystywane podczas szkoleń udostępniono nieodpłatnie czy odpłatnie oraz o wskazanie jakiemu podmiotowi udostępniono sale.
IZ [...]RPO uzyskała wyjaśnienia od:
1) Miejskiej Biblioteki Publicznej w [...], dalej: "Biblioteka", która pismem z 27 maja 2022 r. poinformowała, że salę podczas szkoleń udostępniono nieodpłatnie beneficjentowi;
2) Zespołu Szkół Technicznych w [...], dalej: "ZST", który pismem z 24 maja 2022 r. poinformował, że sprzęt komputerowy wykorzystywany podczas szkoleń był udostępniony przez beneficjenta, a sale udostępniano nieodpłatnie;
3) Klubu Seniora "[...]", który 24 maja 2022 r. poinformował, że sprzęt dostarczony na szkolenie udostępniony był przez beneficjenta, a sala udostępniona była nieodpłatnie.
W informacji o wniosku o płatność nr 6 IZ [...]RPO poinformowała beneficjenta, że powyższe okoliczności oznaczają, iż wbrew zakresowi zamówienia sale do szkoleń nie były zapewniane przez wykonawcę, ale przez jednostki, w których odbywały się szkolenia. Podobnie sprzęt wbrew zakresowi zamówienia nie był zapewniany przez wykonawcę, lecz przez beneficjenta. Realizacja zamówienia nastąpiła zatem w węższym zakresie niż określono w zapytaniu ofertowym z 21 kwietnia 2020 r. i umową z 15 maja 2020 r. między beneficjentem a wykonawcą. Część obowiązków przeniesiona zatem została z wykonawcy na beneficejnta.
Beneficjent wniósł zastrzeżenia do powyższej informacji wskazując, że pisma kierowane przez organ do podmiotów udostępniających sale zawierały bardzo ogólne pytania, a odpowiedzi na nie nie pozwalają na wyjaśnienie stanu faktycznego, a podmioty te wyraziły zgodę na udostępnienie sal, natomiast umowa między beneficjentem a wykonawcą nie wymagała, aby wykonawca miał własne sale i sprzęt lub aby wynajmował je odpłatnie. W imieniu beneficjenta na szkolenia jeździł M. R. (Prezes Zarządu beneficjenta), który przywoził sprzęt, ale nie stanowiło to naruszenia zapytania ofertowego, gdyż wymagało ono zapewnienie sal i sprzętu przez wykonawcę, co nie wykluczało jednak fizycznego przywiezienia sprzętu przez beneficjenta.
Pismem z 29 sierpnia 2022 r. organ poinformował beneficjenta, że w związku z niedostarczeniem przez beneficjenta dokumentów poświadczających poniesienie wydatków przez wykonawcę zgodnie z umową (na wynajem sal) i dokumentów, z których wynika, że sprzęt należał do wykonawcy (i jego wynajem stanowił koszt dla wykonawcy), niekwalifikowalna kwota wydatków wynosi 71 000 zł.
Podobnie w informacji dotyczącej wniosku o płatność nr 7 IZ [...]RPO poinformowała beneficjenta o analogicznych zarzutach, a beneficjent w odpowiedzi zarzucił nadmierną ingerencję w wolność zawierania umów.
IZ [...]RPO pismem z 14 października 2022 r. wezwała beneficjenta do przesłania informacji, jaką liczbę komputerów zapewnił wykonawca dla celów realizacji szkoleń komputerowych w ramach projektu i do wskazania rodzaju oprogramowania zainstalowanego na udostępnianym podczas szkoleń sprzęcie.
Pismem z 20 października 2022 r. beneficjent poinformował, że liczba komputerów dostarczonych przez wykonawcę nie ma związku z należytą realizacją zlecenia, a zgodnie z zapytaniem ofertowym i umową z wykonawcą nie było obowiązku monitorowania liczby sztuk komputerów. Wykonawca miał obowiązek zapewnić komputery w liczbie odpowiadającej uczestnikom w danej grupie i tak też było.
Pismem z 2 listopada 2022 r. IZ [...]RPO wezwała beneficjenta do przesłania minimum 12 licencji oprogramowania Windows z pakietem MS Office i dokumentami potwierdzającymi prawo wykonawcy do dysponowania licencjami.
W odpowiedzi beneficjent pismem z 9 listopada 2022 r. poinformował, że nie ma wiedzy o liczbie komputerów, ponieważ nie miało to żadnego znaczenia dla osiągnięcia celów projektu, a także dla rozliczenia zlecenia. Beneficjent wskazał, że dokonano analizy harmonogramów i lokalizacji zajęć, co pozwoliło na stwierdzenie, że komputerów powinno być co najmniej 24 szt.
Pismem z 18 listopada 2022 r. IZ [...]RPO ponownie wezwała do przesłania dokumentacji potwierdzającej, że komputery wykorzystywane podczas szkoleń (w liczbie nie mniejszej niż 24) spełniały wymagania założone w zapytaniu ofertowym: "3. Komputery muszą być wyposażone w legalne oprogramowanie niezbędne do prowadzenia zajęć. 5. (...) komputery nie mogą być starsze niż 3 lata, minimalne wymagania dotyczące komputerów to: ekran 15,6", RAM: 4GB, dysk twardy SSD 256GB, Win 10, MS Office 2013". IZ WRPO poinformowała również beneficjenta, że w zakresie potwierdzenia korzystania na szkoleniach z legalnego oprogramowania należy przesłać numer klienta Microsoft, plik CSV z danymi licencjonobiorcy, okresem ważności licencji, przedmiotem licencji, a także fakturę za zakup licencji".
W dniu 30 listopada 2022 r. do IZ [...]RPO wpłynęło pismo rektora Akademii Nauk Stosowanych im. [...] w [...], dalej: "Akademia", skierowane do beneficjenta, z treści którego wynikało, że firma [...] miała prawo korzystać z naszego [Akademii] sprzętu komputerowego, a także licencji do prowadzenia szkoleń komputerowych w formule zdalnej lub stacjonarnej w ramach świadczonej usług szkoleniowej w projekcie. Akademia poinformowała również, że w załączeniu przesyła wydruk systemu Microsoft potwierdzający posiadanie 30 licencji MS Office 2013. W przypadku systemu Windows 10 nie ma możliwości przekazania dokumentacji, ponieważ system ten jest preinstalowany na kupowanych komputerach.
IZ WRPO pismami z 14 października 2022 r. zwróciła się o udzielenie informacji do podmiotów udostępniających sale na potrzeby szkoleń. Przedmiotem zapytania było wskazanie, czy nieodpłatne udostępnienie sal wykorzystywanych w celach komercyjnych podczas przedmiotowych szkoleń było uzgodnione z beneficjentem czy podmiotem zatrudniającym trenerów prowadzących szkolenia - [...]. Ponadto, IZ [...]RPO dodatkowo poprosiła o przesłanie dokumentów potwierdzających nieodpłatne udostępnienie sal w celu realizacji szkoleń (np. umowa użyczenia, korespondencja mailowa itp.). IZ [...]RPO doprecyzowała, że powyższe ma na celu jednoznaczne ustalenie, kto był stroną współpracy w zakresie nieodpłatnego udostępniania sal dla celów przeprowadzenia szkoleń komputerowych. Korespondencję skierowano do ZSB, Biblioteki, Klubu Seniora [...] i ZST.
Odpowiedzi na powyższe zapytania z 14 października 2022 r. udzielił ZSB pismem z 24 października 2022 r. wskazując, że zostało przeprowadzone szkolenie i nieodpłatne udostępnienie sal, a ZSB na potrzeby szkolenia komputerowego w projekcie udostępnił sale. ZSB potwierdził, że użyczył nieodpłatnie szkolną salę lekcyjną w celu przeprowadzenia szkoleń, uczestnikami kursu byli wyłącznie uczniowie oraz pracownicy szkoły, którzy z ze szkolenia korzystali bezpłatnie, a ustalenia dotyczące udostępnienia sal między ZSB a firmą [...] odbywały się drogą telefoniczną, po czym zostało napisane stosowne oświadczenie dotyczące udostępniania sali i przesłane do [...].
Pismem IZ [...]RPO z 4 listopada 2022 r. poproszono, aby w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej z 3 listopada 2022 r. przeprowadzonej z dyrektorem ZSB, przesłać dodatkowe informacje. Wskutek powyższego dyrektor ZSB pismem z 15 listopada 2022 r. odpowiedział wskazując, że stroną uzgodnień [dotyczących organizacji szkolenia] była Fundacja [...] [beneficjent], [ZSB] nie posiada informacji, że firma [...] otrzymała jakiekolwiek wynagrodzenie za przeprowadzone szkolenie. Szkolenie przeprowadził pracownik szkoły T. J. w ramach umowy zlecenia z firmą [...].
Biblioteka pismem z 25 października 2022 r. poinformowała, że w realizowane w niej były tylko szkolenia komputerowe, w których brali udział jej pracownicy, a sale były udostępniane beneficjentowi i partnerom do bezpłatnego użytkowania w celach szkoleniowych.
W nawiązaniu do przeprowadzonej rozmowy telefonicznej Biblioteka pismem z 17 listopada 2022 r. doprecyzowała, że współpraca była nawiązana między Biblioteką a beneficjentem wskazując, że to beneficjent kontaktował się z Biblioteką, a w trakcie prowadzonych droga mailową i telefoniczną rozmów nie było mowy o firmie [...] i fakcie, że otrzyma ona jakiekolwiek fundusze i wyglądało to tak, że partnerem rozmów jest wyłącznie beneficjent.
Klub Seniora [...] pismem z 24 października 2022 r. poinformował, że nie ma osobowości prawnej i nie ma możliwości ani prawa podpisywania umów o bezpłatnym udostępnianiu sal. Pomieszczenia Klubu Seniora [...] mieszczą się na terenie Szkoły Podstawowej nr [...], która udostępnia je Klubowi. Ponieważ uczestnikami szkolenia były osoby z Klubu Seniora, dlatego zajęcia odbywały się w tych pomieszczeniach i w jakichkolwiek kontaktach nie było mowy o bezpłatnym udostępnieniu sali na szkolenia.
Dyrektor ZST pismem z 28 listopada 2022 r. przesłała oświadczenie z 23 listopada 2022 r. E. T. (dyrektor ZST podczas realizacji projektu) i E. S. (prowadzącej szkolenie), że kontaktowały się one w sprawie szkoleń komputerowych realizowanych w ramach projektu z liderem projektu reprezentowanym przez M. R..
Podobnie w informacji dotyczącej wniosku o płatność nr [...] IZ [...]RPO poinformowała beneficjenta o analogicznych zarzutach.
Z uwagi na brak zwrotu na wezwanie nr 1 kwoty w wysokości 32 492,96 zł i brak zwrotu na wezwanie nr 2 kwoty w wysokości 9 844,05 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu kwoty dofinansowania w łącznej wysokości 42 337,01 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych i wydano decyzję z 4 lipca 2024 r.
Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją zarzucając naruszenie:
- art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce wykorzystanie przez beneficjenta środków przeznaczonych na realizację projektu z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.;
- postanowień podrozdziału 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 przez błędne przyjęcie, że wydatki poniesione przez beneficjenta na wynajem sal i sprzętu nie stanowiły kosztów kwalifikowalnych, gdyż nie były niezbędne do realizacji celów projektu i nie zostały poniesione w związku z realizacją projektu;
- § 4 umowy przez błędne przyjęcie, że beneficjent naruszył obowiązki wynikające z tego postanowienia i przez przyjęcie, że możliwe jest dokonywanie korekt finansowych lub pomniejszeń wartości wydatków kwalifikowalnych w przypadku ewentualnych naruszeń obowiązków uregulowanych w tymże postanowieniu.
Decyzją z 30 października 2024 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy swoją decyzję z 4 lipca 2024 r. i wyłączył okres naliczania odsetek od 30 września 2024 r. do dnia doręczenia decyzji, włącznie z tym dniem.
W uzasadnieniu decyzji z 30 października 2024 r. powtórzono wyżej omówiony stan faktyczny ustalony w decyzji z 4 lipca 2024 r. i wskazano, co następuje.
W dniu 23 grudnia 2019 r. zawarto między IZ [...]RPO a beneficjentem umowę o dofinansowanie projektu, w ramach której:
- beneficjent był zobowiązany do przestrzegania przepisów prawa unijnego i krajowego (§ 4 ust. 1 pkt 10 umowy) i stosowania postanowień Wytycznych określonych w § 1 pkt 30 umowy, w zakresie w jakim dotyczą one realizowanego projektu (§ 4 ust. 1 pkt 12 umowy);
- ilekroć w umowie jest mowa o Wytycznych należy przez to rozumieć wytyczne zgodnie z art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej, co obejmuje wyłącznie wytyczne wydawane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o którym mowa w art. 5 obowiązujące w dniu podpisania umowy, jak i wydane lub zmienione w okresie realizacji umowy, które beneficjent zobowiązany jest stosować. Na dzień podpisania umowy obowiązują niżej wymienione Wytyczne zamieszczone na stronie internetowej Programu: Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (§ 1 ust. 30 lit. b umowy).
Zgodnie z Wytycznymi w wersji z 22 sierpnia 2019 r. wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki (podrozdział 6.2 pkt 3):
- jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu (lit. f),
- zastał dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (lit g),
- został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ (lit. h).
Procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu.
Umowa i Wytyczne stanowią zatem "procedury obowiązujące" przy wykorzystaniu środków unijnych, o których mowa w art. 184 u.f.p.
W związku z powyższym wykorzystanie środków z naruszeniem procedur określonych w Wytycznych lub umowie wypełnia dyspozycję normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i powoduje obowiązek zwrotu przez stronę tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.
Środki publiczne przeznaczone na realizowanie projektów w ramach programów finansowanych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami. Beneficjent składając wniosek o dofinansowanie, a następnie podpisując Umowę zaakceptował zapisy dokumentów, na podstawie których wdrażany jest WRPO i zobowiązał się realizować projekt zgodnie z ich brzmieniem. Podpisując umowę o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do jej przestrzegania.
Organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym po analizie zgromadzonej dokumentacji stwierdził wskazane w decyzji z 4 lipca 2024 r. wystąpienie nieprawidłowości w projekcie.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, co następuje.
Beneficjent przedłożył do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczenia Klubu Seniora [...], ZSB, ZST i Biblioteki, a także oświadczenia o gotowości do udostępnienia sal do prowadzenia zajęć w projekcie udzielone przez Rektora Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w [...] (z 2 maja 2020 r.), a także Bibliotekę (z 2 maja 2020 r.).
W powołaniu na argumentację beneficjenta organ wskazuje, że zgadza się z beneficjentem, że formalnie wykonawca miał być odpowiedzialny za realizację zamówienia nr 2, jednak zgromadzony materiał dowodowy przeczy, ażeby rzeczywiście tak było. Oświadczenia składane przez podmioty, w których realizowane były szkolenia, a które zostały również dołączone do wniosku, stoją w sprzeczności do późniejszych pisemnych wyjaśnień, składanych przez te podmioty w odpowiedzi na wezwania ze strony IZ WRPO.
Organ nie kwestionuje przedstawionych billingów, a nawet uznaje, że powyższe billingi stanowią potwierdzenie, że beneficjent faktycznie kontaktował się z podmiotami, w których realizowane były szkolenia. Przedłożenie owych billingów nie daje organowi podstaw do oparcia na nich wskazanego przez beneficjenta stanowiska, bowiem organ nie zna ani też nie ma potwierdzenia przedmiotu przeprowadzonych między stronami rozmów.
Strona do wniosku przedłożyła billingi, z których miało wynikać, że kontaktowała się z podmiotami, w których miały odbywać się szkolenia, dopiero na późniejszym etapie, kiedy to IZ [...]RPO podjęła procedurę wyjaśniającą. Strona wskazała również, że z dyrekcjami szkół, w których odbywały się zajęcia nie miała kontaktu na etapie realizacji projektu. Został on nawiązany, gdy zdenerwowani dzwonili do beneficjenta.
Organ nie kwestionuje przedłożonych przez stronę billingów, jednakże wskazuje, że beneficjent powołał się jedynie na kontakt telefoniczny, nie odnosząc się do prowadzenia korespondencji mailowej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem, że strona kontaktowała się z podmiotami wcześniej aniżeli dopiero na późniejszym etapie prowadzonych przez IZ [...]RPO czynności wyjaśniających. Na powyższe wskazuje chociażby oświadczenie Biblioteki z 17 listopada 2022 r., że "w trakcie prowadzonych drogą mailową i telefoniczną rozmów nie było mowy o firmie [...]", a w ocenie Biblioteki "partnerem rozmów jest [była] wyłącznie firma [...]". W świetle powyższego organ dał wiarę oświadczeniu Biblioteki, gdyż okoliczności wyjaśniające potwierdziły nieprawidłowości w projekcie.
W świetle tych okoliczności nie można dać wiary, że kontakt został podjęty później aniżeli na etapie realizacji projektu, gdyż materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że kontakt ten był podejmowany zdecydowanie wcześniej. Materiał ten dowodzi, że to strona, a nie wykonawca, była identyfikowana w związku z realizacją poszczególnych etapów w projekcie. Powyższe implikuje, że nie można dać wiary twierdzeniom strony.
Z powyższego również wynika, że podmioty te wiązały realizację zamówienia nie z wykonawcą, bowiem jak wskazano "nie było mowy o firmie [...]", a z samym beneficjentem, wskutek czego należało uznać, że beneficjent swym działaniem zawęził zakres realizacji zamówienia nr 2, które miało zostać zrealizowane przez wykonawcę.
Beneficjent we wniosku powołuje się na realizację projektu przypadającą na czas pandemii COVID-19. Odnosząc się do wskazanej okoliczności organ wskazuje, że beneficjent nie powoływał się na jakiekolwiek trudności wykonawców w zakresie realizacji szkoleń, co tym bardziej nie uzasadnia konieczności udziału beneficjenta w ich realizacji.
Wykorzystywany w trakcie zajęć sprzęt komputerowy nie należał do [...], ale - jak wskazywały podmioty - sprzęt ten należał do beneficjenta bądź też - jak wskazała Akademia - wykonawca miał prawo korzystać ze sprzętu komputerowego należącego do Akademii, a także z jej licencji do prowadzenia szkoleń komputerowych w formule zdalnej lub stacjonarnej w ramach świadczonej usługi szkoleniowej w projekcie.
Strona nie udokumentowała prawa do dysponowania sprzętem komputerowym posiadającym legalne oprogramowanie przez wykonawcę [...]. Strona nie przedstawiła również dowodu, że sprzęt należał do wykonawcy [...] bądź że jego wynajem stanowił koszt dla wykonawcy usługi. Zgodnie z zamówieniem wykonawca [...] miał prawo wykazywać potencjał podmiotów trzecich, ale jedynie w sytuacji, gdy mógł wykazać, że ma do tego prawo (np. w postaci umowy, wiążącego oświadczenia stron itp.).
Nie można więc uznać, że [...] należały się "dodatkowe" koszty, gdyż beneficjent nie przedstawił dowodu, że sprzęt należał do wykonawcy ani że jego wynajem stanowił dla niego koszt. Takim działaniem doprowadzono do wygenerowania "dodatkowego", nienależnego wynagrodzenia, co przekłada się na szkodę w budżecie Unii Europejskiej.
Beneficjent jest odpowiedzialny za prawidłową realizację projektu, w tym odpowiada za zadania zrealizowane przez wykonawcę. Zgodnie z § 4 ust. 4 umowy beneficjent ponosi odpowiedzialność za działania lub zaniechania Partnera", a zgodnie z § 4 ust. 7 umowy szczególnym źródłem obowiązków beneficjenta i partnerów są Wytyczne".
Przekazywanie wykonawcy szkoleń [...] dodatkowego wynagrodzenia było zatem nieuzasadnione, a poniesione na ten cel wydatki nie były niezbędne do realizacji projektu. Ich poniesienie było nieracjonalne i nieefektywne, dokonane z naruszeniem procedur, tj. § 4 ust. 1 pkt 12 umowy, § 1 ust. 30 lit. b umowy w zw. z pkt 3 lit. g i h podrozdziału 6.2 Wytycznych.
W skardze na powyższą decyzję beneficjent - Fundacja [...] w [...] - zarzucił naruszenie:
1. art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE L 2013.347.320), dalej: "rozporządzenie 1303/2013", przez przyjęcie, że doszło do nieprawidłowości, podczas gdy z okoliczności faktycznych i prawnych nie wynika jakoby doszło do naruszenia jakiegokolwiek przepisu prawa wspólnotowego oraz wystąpienia w związku z tym szkody w budżecie UE;
2. art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce wykorzystanie przez skarżącego środków przeznaczonych na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.;
3. postanowień podrozdziału 6.2. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności przez błędne przyjęcie, że wydatki poniesione przez beneficjenta na wynajem sal i sprzętu nie stanowiły kosztów kwalifikowanych, gdyż nie były niezbędne do realizacji celów projektu i nie zostały poniesione w związku z realizacją projektu;
4. art. 81a § 1 K.p.a. przez niezastosowanie wyrażonej w tym przepisie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
5. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 K.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, przeprowadzenia wszechstronnego i wyczerpującego wywodu, z którego jednoznacznie wynikałoby, jakich naruszeń dopuścił się beneficjent i jakie konsekwencje wywołały te naruszenia oraz udzieleniu beneficjentowi wszechstronnych i jasnych wyjaśnień, dlaczego IZ utrzymała swoje stanowisko ani też braku odniesienia do polemiki beneficjenta z treścią pierwotnej decyzji o zwrocie dofinansowania;
6. art. 80 K.p.a. przez przyjęcie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, co znalazło odzwierciedlenie w podniesionych w stosunku do zaskarżonej decyzji szczegółowych zarzutach i ich uzasadnieniu oraz przez uznanie, że zebrane dowody w sprawie pozwalają na przyjęcie, że zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji z 4 lipca 2024 r. oraz umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano w zakresie:
- odpłatności sal:
- beneficjent nie miał prawa do weryfikowania elementów cenotwórczych składających się na zaoferowaną przez wykonawcę cenę, która była ceną rynkową;
- bezpłatne udostępnienie sal nie wpływa na to, że środki wydatkowane na sale przestały być niezbędne;
- zapewnienia sal:
- pominięto dokumenty przesłane przez beneficjenta, z których wynika że wykonawca odpowiadał za zapewnienie sal;
- Organ w treści decyzji sam cytuje oświadczenia ZSB, Biblioteki czy ZST (str. 14 decyzji), z których wynika, że ustalenia były prowadzone z wykonawcą - firmą [...]; podmioty te zmieniły treść swoich oświadczeń dopiero wówczas gdy pismem IZ [...]RPO z 4 listopada 2022 r. poproszono, aby w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej z 3 listopada 2022 r. przeprowadzonej z dyrektorem ZSB, przesłać dodatkowe informacje; skutkiem tej rozmowy była zmiana oświadczenia na niekorzyść beneficjenta; brak informacji o treści rozmowy; dziwi natomiast, że po każdej rozmowie przeprowadzonej przez organ oświadczenia zostały zmienione w stosunku do pierwotnych, a także, że organ mimo uzyskania jednoznacznych informacji dalej dociekał, aż uzyskał takie odpowiedzi, które odpowiadały przyjętej przez niego narracji;
- beneficjent nie ukrywał i nie ukrywa, że rzeczywiście kontaktował się z miejscami, w których miały odbywać się szkolenia; wynika to z faktu, że etap realizacji projektu (w tym szkoleń) przypadł na czas pandemii COVID-19; wprowadzane obostrzenia i ich luzowanie było wyzwaniem organizacyjnym i logistycznym; beneficjent, będący również kierownikiem projektu, musiał mieć stały kontakt z placówkami, aby na bieżąco reagować i informować uczestników projektu o rozwoju sytuacji i zapewnionych środkach ochronnych;
- z dyrekcjami szkół, w których odbywały się zajęcia beneficjent nie miał kontaktu na etapie realizacji projektu; został on nawiązany dopiero wówczas, gdy IZ zaczęła procedurę wyjaśniającą, a oni zdenerwowani dzwonili do beneficjenta;
- organ w decyzji wskazuje, że nie kwestionuje przedłożonych przez stronę bilingów, jednakże wskazuje, że beneficjent powołał się na kontakt telefoniczny, nie odnosząc się do prowadzenia korespondencji mailowej; strona korespondencji mailowej nie prowadziła; organ poza oświadczeniem jednej z Bibliotek również nie dysponuje innymi dowodami, że taka korespondencja miała miejsce;
- zapewnienia sprzętu komputerowego:
- organ pominął oświadczenie składane przez podmioty, w których realizowane były szkolenia; wynika z nich, że to wykonawca zapewnił stanowiska komputerowe dla uczestników projektu; pominął również oświadczenia składane na etapie postępowania o udzielenie zamówienia, z których wynika, że zarówno Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. [...] w [...] oraz Biblioteka dysponują stanowiskami pracy i wyrażają gotowość do ich udostępnienia; z treści tych oświadczeń wyraźnie wynika co i na jaki okres zostanie udostępnione, zatem należy uznać, że spełnia wymóg wiążącego oświadczenia;
- zgodnie z warunkiem postawionym w zapytaniu ofertowym wykonawca miał obowiązek posiadania/dysponowania/zapewnienia komputerów z oprogramowaniem; organ błędnie założył, że wykonawca musiał być właścicielem udostępnianego sprzętu, a beneficjent musiał od niego potwierdzenia posiadania wymagać;
- IZ fakt zapewnienia przez beneficjenta sprzętu komputerowego wywodzi jedynie na podstawie twierdzeń donosu i faktu, że beneficjent dowiózł sprzęt na jedno ze szkoleń ("podczas szkoleń wykorzystywano sprzęt komputerowy, który został bezpośrednio dostarczony przez M. R. - strona 15 decyzji), pomijając treść oświadczeń, z których wynika stan odmienny;
- organ w decyzji wskazuje, że zgodnie z zamówieniem wykonawca [...] miał prawo wykazywać potencjał podmiotów trzecich, ale jedynie w sytuacji, gdy mógł wykazać, że ma do tego prawo (np. w postaci umowy, wiążącego oświadczenia stron itp.); tym samym organ w sposób pobieżny i niedokładny analizował przedstawiane przez beneficjenta dokumenty, gdyż do oferty dołączono zobowiązanie podmiotu trzeciego, które jest wiążącym oświadczeniem stron; ponadto beneficjent na wezwanie IZ dostarczył także oświadczenie podpisane przez Rektora Akademii Nauk Stosowanych im. [...] (do 1 marca 2022 r. Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji im. [...] w [...]), który potwierdził fakt dysponowania przez [...] ich sprzętem;
- nieuzasadnione jest również twierdzenie organu, że to beneficjent ma przedstawić dowód, że sprzęt należał do wykonawcy; to organ, na podstawie donosu, przyjął takie założenie, którego w dodatku nie jest w stanie wykazać żadnymi dokumentami i dowodami zebranymi w trakcie przeprowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego, ale wyciąga wobec beneficjenta konsekwencje;
- na potwierdzenie, że w czasie realizowania projektu beneficjent nie posiadał sprzętu beneficjent wskazuje, że kupował 4 razy licencje Microsoft, w oparciu o zamówienia nr: [...] (zakup 12 licencji Windows 10 PRO 7 października 2021 r., a więc już w zasadzie na ukończeniu projektu), [...] (9 maja 2017 r. zakup 5 szt. MS Office 2016 i 2 szt. MS Office 2016 PRO), a[...] (30 września 2013 r. zakup po 2 sztuk MS Office 2013 i MS Office 2013 PRO) i [...] (16 kwietnia 2012 r. zakup 3 sztuk MS Office 2010);
- w treści zapytania ofertowego opublikowanego 21 kwietnia 2020 r. jednoznacznie wskazano, że w celu zapewnienia odpowiedniego komfortu pracy komputery nie mogą być starsze niż 3 lata, minimalne wymagania dotyczące komputerów to: ekran 15,6", RAM: 4GB, dysk twardy SSD 256GB, Win 10, MS Office 2013; czyli pakiet biurowy, który spełnia takie wymagania to w zasobach strony łącznie 11 sztuk (7 licencji 2016 i 4 licencje 2013, przy czym nie prowadzi się zajęć dla jednej grupy w oparciu o różne wersje MS Office, bo one się różnią między sobą);
- IZ nie zweryfikował także zasobów sprzętowych beneficjenta, a to wykazałoby, że wprawdzie posiadał pracownię komputerową do szkoleń, ale w liczbie 12 laptopów, zakupionych w 2011 r. i nie spełniających minimalnych warunków określonych w zapytaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie członek zarządu Fundacji podniósł, że przedmiotem skargi są tylko kwestie związane z kosztami wynajmu sal i sprzętu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z oświadczeniem złożonym na rozprawie przedmiotem skargi są tylko kwestie związane z kosztami wynajmu sal i sprzętu.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest zatem to, czy powyższe koszty były kwalifikowalne. W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że nie, gdyż wbrew wskazanym przez organ przepisom to beneficjent (skarżący) a nie wykonawca (G. C.) zapewniał sprzęt, zaś sale, w których odbywały się szkolenia, nieodpłatnie udostępniali ich dysponenci (Biblioteka i szkoły).
Sąd podziela zatem stanowisko organu. W związku z jego obszernym omówieniem nie ma potrzeby jego powtarzania.
Odnosząc się zaś do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.
Zgodnie z Wytycznymi w wersji z 22 sierpnia 2019 r. wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki (podrozdział 6.2 pkt 3):
- jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu (lit. f),
- zastał dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (lit g),
- został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ (lit. h).
Beneficjent zaplanował w projekcie realizację szkoleń komputerowych (zadanie 1), za które odpowiadał. Zadanie to było rozliczane na podstawie wydatków rzeczywiście poniesionych. W dniu 21 kwietnia 2020 r. beneficjent zamieścił w Bazie Konkurencyjności zamówienie na przeprowadzenie tych szkoleń. Zgodnie z zapytaniem ofertowym przez przeprowadzenie szkolenia zamawiający rozumie zapewnienie wszystkich narzędzi niezbędnych do przeprowadzenia zajęć, a wykonawca zapewni sale szkoleniowe i dostarczy pracownie komputerowe oraz że posiada on sprzęt i narzędzia, a nie że będzie je dopiero organizował. Wykonawca może wykazać potencjał podmiotów trzecich, ale jedynie w sytuacji gdy może wykazać, że ma do tego prawo (np. w postaci umowy, wiążącego oświadczenia stron itp.), a warunek ten będzie badany w oparciu o dokumentację. W dniu 15 maja 2020 r. beneficjent zawarł z wybranym wykonawcą ([...]) umowę, a zgodnie z jej § 1 wykonawca był zobowiązany do wykonania zamówienia zgodnie z zapytaniem ofertowym, w tym do zapewnienia wszystkich narzędzi do przeprowadzenia zajęć (zapewnienia sal szkoleniowych i sprzętu komputerowego).
W trakcie weryfikacji prawidłowości wydatkowania środków publicznych organ zwrócił się do podmiotów, dla których przeprowadzane były szkolenia komputerowe: Biblioteki, ZST, Klubu Seniora "[...]", którzy pismami odpowiednio z 27 maja 2022 r. i 24 maja 2022 r. wskazali, że sale były udostępnione nieodpłatnie, zaś w dwóch pismach wskazano, że sprzęt komputerowy był udostępniony przez beneficjenta.
Co więcej, organ ponownie zwrócił się do wskazanych wyżej podmiotów oraz do ZSB (Zespołu Szkół Budownictwa i Kształcenia Zawodowego w [...], ZSB) ZSB poinformowała (pismo z 24 października 2022 r.), że ustalenia dotyczące nieodpłatnego udostępnienia sal były przeprowadzane z wykonawcą drogą telefoniczną, ale na prośbę organu z 4 listopada 2022 r. (poprzedzoną rozmową telefoniczną z dyrektorem ZSB z 3 listopada 2022 r.) ZSB wskazała pismem z 15 listopada 2022 r., że stroną uzgodnień dotyczących organizacji szkolenia był beneficjent (skarżący). Podobnie Biblioteka po rozmowie telefonicznej w piśmie z 17 listopada 2022 r. doprecyzowała, że kontaktował się z nią drogą mailową i telefoniczną beneficjent, a nie wykonawca. Również dyrektor ZST wskazała w piśmie z 28 listopada 2022 r., że osoby odpowiedzialne z ramienia ZST kontaktowały się w sprawie organizacji szkoleń z beneficjentem. Organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie można mu czynić skutecznego zarzutu, że wzywa dane podmioty do udzielenia mu informacji mogących mieć znaczenia w sprawie. Wezwania organu skierowane do tych podmiotów nie sugerowały udzielenia konkretnej odpowiedzi, a jedynie organ wnosił o szczegółowe opisanie procedury organizowania szkoleń ze strony podmiotów, na rzecz których je przeprowadzano.
Zresztą sam beneficjent przyznał, że kontaktował się z miejscami, w których miały odbywać się szkolenia, ale w związku z oświadczeniami powyższych podmiotów nie można dać mu wiary, że kontakt miał miejsce już po zrealizowaniu projektu (miał on miejsce znacznie wcześniej). W kontekście złożonych przez dane podmioty oświadczeń nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy beneficjent kontaktował się z nimi również mailowo (na co wskazuje oświadczenie Biblioteki), a nie tylko telefonicznie.
Z powyższego organ zasadnie doszedł do konkluzji, że sale były udostępniane nieodpłatnie, a nie były zapewnione przez wykonawcę, jak to wynikało z zamówienia, a beneficjent kontaktował się w sprawie organizacji szkoleń z instytucjami udostępniającymi sale, stąd był świadomy, że są one udostępniane nieodpłatnie, a mimo tego rozliczył w ramach projektu wydatki z nimi związane.
Organ zasadnie ustalił też, że wykorzystywany w trakcie szkoleń sprzęt komputerowy nie należał do wykonawcy [...], ale do beneficjenta bądź wykonawca miał prawo korzystać ze sprzętu komputerowego należącego do Akademii, a także z jej licencji na sprzęt. Strona nie udokumentowała, że wynajem sprzętu stanowił koszt dla wykonawcy. Zgodnie z zamówieniem wykonawca [...] miał prawo wykazywać potencjał podmiotów trzecich, ale jedynie w sytuacji, gdy mógł wykazać, że ma do tego prawo (np. w postaci umowy, wiążącego oświadczenia stron itp.).
Zasadnie należało zatem przyjąć, że wykonawcy nie należały się koszty z tych tytułów (zapewnienia sal i sprzętu), a ich rozliczenie jest nieprawidłowe, co przekłada się na szkodę w budżecie Unii Europejskiej.
Jak słusznie wskazał organ beneficjent jest odpowiedzialny za prawidłową realizację projektu, w tym odpowiada za zadania zrealizowane przez wykonawcę. Zgodnie z § 4 ust. 4 umowy beneficjent ponosi odpowiedzialność za działania lub zaniechania Partnera", a zgodnie z § 4 ust. 7 umowy szczególnym źródłem obowiązków beneficjenta i partnerów są Wytyczne". Prawidłow zatem wskazał organ, że przekazywanie wykonawcy szkoleń [...] dodatkowego wynagrodzenia było zatem nieuzasadnione, a poniesione na ten cel wydatki nie były niezbędne do realizacji projektu. Ich poniesienie było nieracjonalne i nieefektywne, dokonane z naruszeniem procedur, tj. § 4 ust. 1 pkt 12 umowy, § 1 ust. 30 lit. b umowy w zw. z pkt 3 lit. g i h podrozdziału 6.2 Wytycznych.
Nietrafne są zarzuty naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. oraz w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
Na gruncie art. 207 ust. 1 u.f.p. przewidziano trzy niezależne od siebie podstawy do żądania zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, tj. wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1), wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (pkt 2) oraz pobranie środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości (pkt 3). Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, trafnie przywołano w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., bowiem nie można mieć wątpliwości, że środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedury wynikającej z umowy o dofinansowanie.
"Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu.
W związku z naruszeniem przez skarżącego przepisów Wytycznych oraz umowy o dofinansowanie i tym samym wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 nastąpiło potencjalne uszczuplenie budżetu ogólnego UE, co musiało skutkować wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do częściowego zwrotu otrzymanego dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku o sygn. akt I GSK 1247/21 "nieprawidłowość" - w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 - oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet UE przez obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Tak więc realizując projekt finansowany lub współfinansowany ze środków UE beneficjent powinien mieć świadomość, że wydatkowanie tych środków jest obostrzone licznymi wymogami, których należy przestrzegać, a wobec tego musi zachować wysoką staranność. Do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nieprawidłowością wystarczające jest wykazanie istnienia potencjalnej (a nie rzeczywistej) szkody w budżecie unijnym, która co do zasady powinna być wykazana przez organ. Natomiast bez znaczenia jest to, czy szkoda ta powstała na skutek świadomego i celowego działania beneficjenta, czy też w sposób niezamierzony i wynika z niewłaściwej realizacji projektu lub wadliwego prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia.
Organ nie naruszył zatem powołanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego, uzasadniając prawidłowo swoje decyzje i odnosząc się do zarzutów strony.
Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) skargę oddalił.