Pełny tekst orzeczenia

III SA/Po 674/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

III SA/Po 674/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-10-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Józef Maleszewski
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant specjalista Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 października 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Śremie na uchwałę Rady Miasta i Gminy Dolsk z dnia 29 października 2025 r. nr XXII/122/25 w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2026 stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 8 ust. 3.
Uzasadnienie
Rada Miasta i Gminy Dolsk, w dniu 29 października 2025 roku, podjęła uchwałę Nr XXII/122/25 w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2026.
Prokurator Rejonowy w Śremie, pismem z dnia 15 maja 2026 roku, wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na powyższą uchwałę.
Skarżący zażądał stwierdzenia nieważność zaskarżonej uchwały w części, tj. w zakresie § 8 ust. 3 tej uchwały, ze względu na istotne naruszenie prawa, tj. art. 7, art. 94 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5a ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i wskazaniu w § 8 ust. 3 zasad wynagradzania członków komisji konkursowej do opiniowania ofert, podczas gdy w art. 5a ust. 4 ww. ustawy nie przewidziano, aby roczny plan współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego miał zawierać tego rodzaju zapisy.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań strona skarżąca podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że z treści art. 5a ust. 4 pkt 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie da się wyprowadzić upoważnienia do określenia zasad uczestnictwa poszczególnych członków komisji w jej pracach poprzez wskazywanie, że to uczestnictwo jest nieodpłatne, czy też członkom komisji nie przysługuje zwrot wydatków związanych z wykonywaniem czynności (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2025 roku o sygn. akt III OSK 2067/24).
W odpowiedzi na skargę Gmina Dolsk wniosła o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Gmina wyjaśniła, że podejmując uchwałę stała na stanowisku, że przepis art. 5a ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie daje kompetencję do uregulowania zasad wynagradzania członków komisji konkursowej. W odniesieniu do pracowników Urzędu będących członkami komisji konkursowych przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że za pracę w komisji nie otrzymują oni odrębnego wynagrodzenia. Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby pozostali członkowie komisji funkcję tę pełnili społecznie. Dokonując takiej interpretacji przepisu Rada kierowała się poglądem prawnym wyrażonym w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2023 roku o sygn. akt III SA/Gl 93/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267)
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).
Wskazana regulacja nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Przesłanki dookreślające kompetencję sądu w tym zakresie, na gruncie kontrolowanej sprawy, ustanawia art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153; dalej w skrócie u.s.g.). Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (art. 91 ust. 1 u.s.g.). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, zob. także: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny, 2001, z. 1-2, s. 102).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie uchwała Nr XXII/122/25 Rady Miasta i Gminy Dolsk z dnia 29 października 2025 roku w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2026.
Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 14 listopada 2025 roku pod pozycją 8095 i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. z dniem 29 listopada 2025 roku, nadal obowiązuje i nie była zmieniana. Nie była także przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego, czy orzeczenia sądowoadministracyjnego.
W treści § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały Rady Miasta i Gminy Dolsk postanowiła, że "Udział w pracach komisji konkursowej jest nieodpłatny i członkom komisji nie przysługuje zwrot kosztów podróży".
Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, przeprowadzonych w sposób określony w art. 5 ust. 5, roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 2.
W świetle treści art. 5a ust. 4 powołanej ustawy program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 zawiera w szczególności:
1) cel główny i cele szczegółowe programu;
2) zasady współpracy;
3) zakres przedmiotowy;
4) formy współpracy, o których mowa w art. 5 ust. 2;
5) priorytetowe zadania publiczne;
6) okres realizacji programu;
7) sposób realizacji programu;
8) wysokość środków przeznaczanych na realizację programu;
9) sposób oceny realizacji programu;
10) informację o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji;
11) tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił stanowisko o istotnej wadliwości postanowień zawartych w § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Natomiast w art. 94 Konstytucja RP wskazuje, że organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zaliczenie aktu prawa miejscowego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego skutkuje koniecznością odnoszenia do takiego aktu wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
W świetle treści art. 5a ust 4 pkt 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie program współpracy winien określać tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert. Lokalny prawodawca upoważniony został zatem do określenia jedynie zasad działania oraz trybu powoływania komisji konkursowych.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2025 r. w sprawie III OSK 2067/24 i w prawomocnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2026 r. w sprawie III SA/Po 533/26 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym z normy kompetencyjnej zawartej w art. 5a ust. 4 pkt 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie da się wyprowadzić upoważnienia dla organu stanowiącego do określenia zasad uczestnictwa poszczególnych członków komisji w jej pracach, poprzez wskazanie, że uczestnictwo to jest nieodpłatne, czy też że członkom komisji nie przysługuje zwrot wydatków związanych z wykonywaniem czynności. Uprawnienie do określenia zasad działania komisji konkursowej nie może być utożsamiane z uprawnieniem do wskazania sposobu wynagradzania członków komisji, czy też przyjęcia, że uczestnictwo w pracach komisji jest nieodpłatne. Co istotne, wynagrodzenie takich pracowników (członków komisji) podlega stosownemu reżimowi prawnemu – w szczególności ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1135), wraz z przepisami wykonawczymi oraz przepisami Kodeksu pracy (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. III OSK 2067/24).
Przenosząc powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy, uznać więc należało, że Prokurator słusznie wnosił o stwierdzenie nieważności postanowień zawartych w § 8 ust. 3 zaskarżonej uchwały. W myśl tego zapisu organ ustalił zasadę, że "Udział w pracach komisji konkursowej jest nieodpłatny i członkom komisji nie przysługuje zwrot kosztów podróży". To z kolei – jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny – stanowi naruszenie art. 5a ust. 4 pkt 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, orzeczono jak w sentencji wyroku.