III SA/Po 648/24

III SA/Po 648/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 § 1, art. 128
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 roku sprawy ze skargi Producenta Trawy w Rolkach "[...]" Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dot. odmowy przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok 2023 oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR lub "organ II instancji") po rozpatrzeniu wniosku Producenta Trawy w Rolkach [...] sp. z o.o. (dalej: skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 27 maja 2024 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 27 maja 2024 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania skarżącej podstawowego wsparcia dochodów 2023, płatności redystrybucyjnej 2023, uproszczonego systemu uprawy 2023 oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Decyzję doręczono skarżącej 28 maja 2024 r.
W dni 14 czerwca 2024 r. skarżąca reprezentowana przez r. pr. U. S. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu ww. wniosku skarżąca wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu problemów zdrowotnych jedynego członka zarządu skarżącej spółki oraz profesjonalnego pełnomocnika.
Dyrektor ARiMR na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. Nie uwzględnił zarzutu skarżącej w zakresie pobytu członka zarządu spółki za granicą wskazując, że skarżąca ma wieloosobowy zarząd i prokurenta, którzy mogli podjąć działania. W odniesieniu do przeszkód leżących po stronie profesjonalnego pełnomocnika Dyrektor ARiMR wskazał, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i mogło być złożone w terminie, a następnie uzupełnione. Zwolnienie lekarskie pełnomocnika nie jest zaś wystarczającym powodem do przywrócenia terminu. Ponadto podkreślono, że producent rolny występujący jako beneficjent płatności obszarowej traktowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, a przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań.
W skardze na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenia:
1. art. 134 w zw. z art. 129 § 2 i art. 58 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w tym przepisie;
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu w całości stanu faktycznego oraz błędnym uzasadnieniu przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności nieustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, które to naruszenia miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, przeprowadzenie dowodu z elektronicznego wydruku historii zdrowia i choroby pełnomocnika skarżącej, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminu wskazując, że jej zarząd nie jest wieloosobowy, a jednoosobowy i nie posiada prokurenta. Ponadto wskazano, że niedyspozycja zdrowotna jedynego członka zarządu będącego obywatelem [...] stanowiła czynnik, który obiektywnie opóźnił przekazanie tejże decyzji pełnomocnikowi spółki. Podniesiono też, że z załączonych do akt zaświadczeń lekarskich oraz z oświadczenia pełnomocnika skarżącej wynika, że w okresie 3-14 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącej przebyła ciężką infekcję, podczas której wymagała wspomagania oddechowego i przeprowadzenia szeregu procedur medycznych usprawniających czynności oddechowe, a w konsekwencji ratujących życie.
W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z 13 grudnia 2024 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił w szczególności art. 58 k.p.a., wedle którego w razie uchybienia terminowi, należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ów przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie.
Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy wykonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04, niepubl., również NSA w wyroku z 20 grudnia 2022 r., II OSK 2308/21, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r., II OZ 1231/08, publ.: j.w.). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony.
W treści odwołania z 14 czerwca 2024 r., zawierającego jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminowi był trwający od początku maja 2024 r. pobyt poza granicami jedynego członka zarządu skarżącej w osobie D. H., uwarunkowany skomplikowanym złamaniem kończyny dolnej. Ponadto podniesiono, że pełnomocnik spółki w okresie od 3 do 14 czerwca 2024 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim spowodowanym ostrym zapaleniem płuc i hospitalizacją.
Zważyć należy, iż prawidłowo organ II instancji przyjął, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej 28 maja 2024 r. wraz z pouczeniem o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania. Mając to na względzie wskazany termin mijał skarżącej 11 czerwca 2024 r. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej w sprawie zostało udzielone r. pr. U. S. w dniu 7 czerwca 2024 r. Odwołanie zostało zaś wniesione przez tegoż profesjonalnego pełnomocnika skarżącej 14 czerwca 2024 r.
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął na gruncie art. 58 § 1 k.p.a., że skarżąca nie wykazała braku swojej winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania. Analiza akt administracyjnych sprawy nie potwierdza twierdzenia, jakoby skarżąca nie miała możliwości kontaktu z ustanowionym pełnomocnikiem. Fakt przyjęcia przez niego sprawy w okresie pobytu na zwolnieniu lekarskim wskazuje - w ocenie Sądu - na świadome podjęcie się reprezentacji spółki, a co za tym idzie zdolność podejmowania za nią czynności procesowych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że pełnomocnik procesowy jest osobą wykonującą zawód zaufania publicznego, podlegającą szczególnym standardom zawodowym i etycznym. W ocenie Sądu kwestie związane z organizacją pracy kancelarii pełnomocnika, obejmujące również prowadzenie spraw w trakcie jego niezdolności do pracy, należą do jego wyłącznej kompetencji. Jeżeli zatem nawet r. pr. U. S. w okresie do wniesienia odwołania nie była zdolna do podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych, w tym sporządzenia i wniesienia odwołania, nie powinna była przyjmować do prowadzenia sprawy. Jeżeli zaś sprawę przyjęła, uwzględniając swój stan zdrowia, winna była udzielić dalszego pełnomocnictwa innemu radcy prawnemu. Brak działań w tym zakresie obciąża pełnomocnika skarżącej. Rację przy tym ma organ II instancji wskazując, że z art. 128 k.p.a. wynika, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, co oznacza, że skoro r. pr. U. S. była w stanie w dniu 7 czerwca 2024 r. przyjąć do prowadzenia przedmiotową sprawę administracyjną w imieniu skarżącej, należy przyjąć, że była również zdolna wnieść odwołanie z zachowaniem terminu tj. do dnia 11 czerwca 2024 r.
Ponadto w ocenie Sądu to właśnie zarząd skarżącej spółki powołany został do zarządzania sprawami spółki i reprezentowania jej na zewnątrz oraz ponosi odpowiedzialność za sposób jej funkcjonowania. Reprezentacja spółki obejmuje m.in. udzielanie pełnomocnictw. Z treści odwołania wynika, że skarżąca oddelegowała pracownika do kontaktu z profesjonalnym pełnomocnikiem. Skoro zatem skarżąca była w stanie zorganizować zastępstwo w celu komunikacji z pełnomocnikiem, to tym bardziej, przy zachowaniu należytej staranności, mogła zapewnić zastępstwo w zakresie terminowego dokonania czynności procesowej wniesienia odwołania. Spółka jako osoba prawna działa poprzez swoje organy, a w przypadku zaistnienia przeszkód po stronie członka zarządu, powinna podjąć kroki w celu zapewnienia zastępstwa, aby nie doszło do uchybienia terminom procesowym.
W ocenie Sądu Dyrektor ARiMR zasadnie przyjął, że, skarżąca nie wykazała, iż podjęła wszelkie możliwe i racjonalne działania, aby zapobiec uchybieniu terminu, a jedynie powołała się na okoliczność, która, w świetle przedstawionych faktów, nie stanowiła przeszkody absolutnej. Zarząd spółki jako organ uprawniony do reprezentacji miał możliwość ustanowienia innego pełnomocnika, który mógłby dokonać terminowych czynności procesowych w imieniu skarżącej. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że Sąd nie neguje faktu choroby pełnomocnika. Jednakże w realiach niniejszej sprawy, przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru działalności skarżącej oraz możliwości organizacyjnych, nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Sąd podziela również stanowisko organu II instancji, że nie było przeszkód, żeby skarżąca złożyła odwołanie w terminie, a następnie uzupełniła je stosownym pismem.
Jednocześnie Sąd przyznaje rację stanowisku skarżącej, iż organ II instancji przyjął błędne ustalenia dotyczące struktury zarządu skarżącej w dacie wniesienia odwołania. Z pełnego odpisu KRS spółki załączonego do akt administracyjnych wynika, że zarząd skarżącej spółki posiadał skład jednoosobowy oraz nie posiadał prokurenta. Błędnie więc Dyrektor ARiMR za jeden z przejawów braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania uznał możliwość działania za spółkę na zewnątrz przez każdego z członków zarządu lub jej prokurenta. Uchybienie to, wobec wyżej zaprezentowanych wyjaśnień, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem organ odwoławczy zasadnie przyjął na gruncie art. 58 § 1 k.p.a., że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Mając na względzie powyższe z tych względów zarzut naruszenia art. 134 w zw. z art. 129 § 2 i art. 58 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., nie zasługiwał na uwzględnienie.
W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.