III SA/Po 638/24

III SA/Po 638/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb ust. 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 4 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 roku sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 27 sierpnia 2024 r., [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. (znak: [...]) Starosta [...] orzekł o nałożeniu na A. O. (dalej: skarżący) kary pieniężnej w wysokości 250 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o zbyciu określonego w decyzji pojazdu.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia 8 października 2024 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej: p.r.d.) oraz art. 16 i art. 26 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394, dalej: nowela).
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że skarżący 15 października 2021 r. zbył pojazd marki [...] nr rej. [...], nr VIN [...], a zawiadomienia organu o tym dokonał 27 stycznia 2023 r., czyli już po upływie terminu 60 dni określonego przez art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140 mb ust. 6 p.r.d. brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., gdyż postępowanie w sprawie nałożenia kary wszczęto po 1 stycznia 2024 r. (art. 16 noweli). Zgodnie z tymi przepisami właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.), a jeżeli tego nie dokona, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł (art. 140 mb ust. 6 p.r.d.).
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżący reprezentowany przez r. K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi naruszenie:
- art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zachodziły podstawy prawne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za zdarzenie z roku 2021, a więc mające miejsce w czasie gdy nie obowiązywał art. 140mb ust. 6 p.r.d., co stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz i zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa;
- art. 140mb ust. 6 p.r.d. w zw. z art. 26 pkt 8 noweli przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten obowiązujący od 1 stycznia 2024 r. ma zastosowanie do zdarzenia z roku 2021 i roku 2023, co stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz;
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonanie w takiej sytuacji ustaleń faktycznych.
Skarżący jednocześnie wniósł o uchylenie decyzji obu organów oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, na swoją rzecz.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 250 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu wymienionego w decyzji pojazdu w przewidzianym terminie.
Skarżący zbył przedmiotowy pojazd 15 października 2021 r., zawiadomił starostę o tym fakcie 27 stycznia 2023 r., a postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wszczęto 22 lipca 2024 r.
Stosownie do art. 16 noweli (wszedł w życie 1 stycznia 2024 r. - art. 26 pkt 8 noweli) do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2 (czyli p.r.d.), wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (czyli p.r.d.), w brzmieniu dotychczasowym. Skoro postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wszczęto 22 lipca 2024 r., stosuje się do tego postępowania przepisy p.r.d. nie w brzmieniu dotychczasowym, ale w brzmieniu nowym, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Stosownie do art. 140mb ust. 6 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł.
W związku z pandemią Sars-Cov ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Przepis art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone m. in. w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
2) art. 140mb P.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Biorąc pod uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy zbycia pojazdu 15 października 2021 r., 60-dniowy termin zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu upłynął 14 grudnia 2021 r. Skarżący zaś zawiadomił o tym starostę 27 stycznia 2023 r., czyli po upływie tego terminu.
Sąd z urzędu zauważył jednak, nie będąc związany zarzutami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), że organy obu instancji zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Użyte w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 wyrażenie "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii (...) terminów" oznacza, że aby przepis ten znalazł zastosowanie, uchybienie terminu, a nie stwierdzenie uchybienia terminu, winno nastąpić w okresie obowiązywania stanu epidemii.
Uchybienie terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027).
Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb ust. 6 p.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego tego terminu, organ winien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Organ pierwszej instancji zatem, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zawiadomi stronę o uchybieniu terminu i wyznaczy jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W razie złożenia takiego wniosku organ rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle winien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb ust. 6 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.), czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze procedowanie w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku.
W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.