III SA/PO 638/23

III SA/Po 638/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GZ 129/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 818
art. 23
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Dnia 25 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] w upadłości na decyzję Zarządu Województwa z dnia 29 czerwca 2023r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia 26 stycznia 2023 roku Zarząd Województwa w oparciu o art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa, art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia
11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 54 §1 Ordynacji podatkowej oraz w oparciu o zapisy umowy o dofinansowanie nr [...], zawartej 2 grudnia 2019r., określił do zwrotu przez Fundację [...], ul. [...], [...], NIP: [...], REGON: [...], KRS: [...] kwotę w wysokości 750 000,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych .
W toku postępowania ustalono nast. stan faktyczny.
Zarząd Województwa w dniu 2 grudnia 2019r. zawarł z Fundacją [...] umowę o dofinansowanie projektu "Program rozwoju kompetencji kluczowych dla mieszkańców województwa wielkopolskiego" w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 — 2020, dalej też jako WRPO.
Do Umowy zawarty został aneks nr [...] z dnia
20 maja 2020 r.
Celem Projektu było podniesienie kompetencji lub kwalifikacji u minimum 80% z 312 osób w wieku aktywności zawodowej (głównie powyżej 24 lat), w szczególności o niskich kompetencjach/kwalifikacjach oraz starszych (w wieku 50 lat i więcej), zgłaszających z własnej inicjatywy potrzebę podniesienia kompetencji przez objęcie wysokiej jakości wsparciem w postaci szkoleń językowych i szkoleń z zakresu ICT .
Cel Projektu miał zostać zrealizowany poprzez realizację trzech zadań:
Zadanie 1 - Szkolenia językowe: język angielski na poziomie [...] w wymiarze 120 godzin dla każdego poziomu, dla 312 uczestników Projektu, rozliczane stawką jednostkową (2 stawki jednostkowe);
Zadanie 2 - Szkolenia z zakresu ICT dla 180. uczestników Projektu, kierowane głównie do grupy wiekowej 50+ oraz osób, które zgłoszą taką potrzebę na etapie rekrutacji na poziomach zaawansowania odpowiadającym potrzebom uczestników Projektu;
Zadanie 3 - Wsparcie towarzyszące szkoleniom językowym — zadanie rozliczane według kosztów rzeczywiście poniesionych, tj. koszt podręczników, egzaminów, zwrot kosztów opieki nad dzieckiem do lat 7/osobą zależną.
Zgodnie z Umową łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych Projektu wynosiła
1 172 603,81 zł i obejmowała dofinansowanie w kwocie 1 055 342,81 zł z następujących źródeł : ze środków europejskich w kwocie 996 713,23 zł, co stanowiło 85% wydatków kwalifikowalnych Projektu; ze środków dotacji celowej w kwocie
58 629,58 zł, co stanowiło nie więcej niż 5% wydatków kwalifikowalnych Projektu oraz wkład własny w kwocie 117 261,00 zł, wynoszący nie mniej niż 10% wydatków kwalifikowalnych Projektu.
W ramach weryfikacji wniosku o płatność nr [...] za okres od 1 października 2020r. do 31 grudnia 2020r. IZ WRPO przeprowadziła weryfikację uczestników w ramach Projektu.
Do przeprowadzenia pogłębionych wywiadów zostało wylosowanych
7 uczestników Projektu, z którymi w dniach 28 stycznia 2021r. oraz 29 stycznia 2021r. pracownicy IZ WRPO przeprowadzili ankiety telefoniczne. Pięciu uczestników Projektu potwierdziło telefonicznie swój udział w Projekcie, a odnośnie dwóch osób brak było jednoznacznej weryfikacji.
Następnie IZ WRPO poszerzyła weryfikację faktycznego udziału próby uczestników we wsparciu w ramach Projektu. Wylosowano kolejnych 7 osób i ustalono, że 6 uczestników jednoznacznie potwierdziło udział w szkoleniach językowych lub komputerowych, a wobec jednej osoby brak było jednoznacznej weryfikacji.
Z uwagi na powyższe IZ WRPO ponownie poszerzyła grupę osób, z którymi przeprowadziła w dniach od 15 czerwca 2021r. do 18 czerwca 2021r. pogłębione wywiady o kolejnych 9 osób. 7 z 9 uczestników projektu potwierdziło udział w szkoleniach, jedna odmówiła odpowiedzi na pytanie o uczestnictwo w szkoleniach, a jedna zdecydowanie zaprzeczyła udziałowi w Projekcie.
Dopiero pismem z 4 sierpnia 2021r. E. B., która była weryfikowana w dacie pierwszej kontroli złożyła pisemne oświadczenie, w którym zaprzeczyła udziałowi w Projekcie, a także zaprzeczyła prawdziwości podpisu na dokumentach. Swoje opóźnienie w odpowiedzi na pismo IZ WRPO z 17 lutego 2021r. tłumaczyła długotrwałymi zwolnieniami lekarskimi związanymi z operacjami oczu. E. B. wskazała, że w 2020r. zgłosiła chęć uczestnictwa w weekendowych zajęciach językowych, ale grupa nie powstała. E. B. podkreśliła, że nie podpisywała żadnych dokumentów.
Z uwagi na powyższe IZ WRPO, pismem z 22 września 2021r. działając na podstawie § 26 ust. 1 pkt 2 Umowy, rozwiązała Umowę o dofinansowanie w trybie natychmiastowym. W konsekwencji beneficjent został zobowiązany do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami
W piśmie z dnia 13 października 2021r .podniósł, iż IZ WRPO nie przedstawiła żadnych dokumentów lub innych dowodów potwierdzających nieprawidłowości, wskazane w oświadczeniu o rozwiązaniu Umowy. Podkreślił też, że został pozbawiony "możliwości odniesienia się do poszczególnych nieprawidłowości, do zweryfikowania tych nieprawidłowości i do przedstawienia własnego stanowiska w tym zakresie".
Pismem z 27 października 2021r., IZ WRPO poinformowała beneficjenta, że podtrzymuje swoje stanowisko o rozwiązaniu umowy.
Po przeprowadzonym postępowaniu organ wydał decyzję z dnia 26 stycznia 2023 roku o nr [...] W uzasadnieniu wskazał, że beneficjent składając wniosek aplikacyjny, a następnie podpisując Umowę, zaakceptował zapisy dokumentów, na podstawie których wdrażany jest WRPO i zobowiązał się realizować projekt zgodnie z ich brzmieniem. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 Umowy Beneficjent zobowiązany był do realizacji Projektu zgodnie z WoD, w tym w oparciu o harmonogram realizacji Projektu. Z kolei stosownie do § 4 ust. 1 pkt 2 Umowy Beneficjent zobowiązany był do osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych
we WoD.
Odnośnie zakwestionowanego w toku kontroli udziału w projekcie
E. B. i K. S. beneficjent przedstawił m.in. dokumenty dotyczące szkolenia z języka angielskiego dla grupy nr 22, której uczestnikiem miała być E. B. oraz dotyczące szkolenia komputerowego dla grupy nr 15, której uczestnikami mieli być E. B. oraz K. S.. Przedstawił również potwierdzenie zapoznania się z regulaminem prowadzenia szkoleń stacjonarnych w czasie ryzyka związanego z koronawirusem SARS-Cov-2 z 4 grudnia 2020r.
z podpisami E. B. oraz K. S. . Ponadto 10 list obecności wraz z potwierdzeniem odbioru cateringu w okresie od 4 grudnia 2020r. do 27 stycznia 2021r. z podpisami E. B. oraz K. S., listę potwierdzającą odbiór zaświadczenia o ukończeniu szkolenia ICT z 27 stycznia 2021r. z podpisami E. B. oraz K. S., listę obecności na egzaminie zewnętrznym certyfikującym z 30 stycznia 2021r. z podpisami E. B. oraz K. S., listę potwierdzającą odbiór certyfikatu po egzaminie zewnętrznym z 8 lutego 2021r. z podpisami E. B. oraz K. S., zaświadczenie [...] o ukończeniu szkolenia ICT z 27 stycznia 2021r. dla E. B. oraz K. S..
Organ w uzasadnieniu wskazał na nast. ustalenia. E. B. wykazana przez beneficjenta jako uczestnik szkolenia językowego oraz szkolenia ICT wiadomością e-mail z 25 lutego 2021r. zaprzeczyła udziałowi w Projekcie i wskazała,
że nie podpisywała dokumentów rekrutacyjnych Projektu. Następnie pismem z dnia
4 sierpnia 2021r. E. B. złożyła pisemne oświadczenie, w którym ponownie zaprzeczyła udziałowi w Projekcie, a także zaprzeczyła prawdziwości podpisu na dokumentach. W piśmie podniosła, że w 2020r. zgłosiła chęć uczestnictwa w weekendowych zajęciach językowych, ale grupa nie powstała. E. B. podkreśliła, że nie podpisywała żadnych dokumentów. Otrzymała natomiast wiadomość e-mail od [...] z informacją iż została zapisana na weekendowy kurs językowy, który miałby się rozpocząć w październiku 2020r., jednak żadnej innej wiadomości dotyczącej szczegółów kursu już nie otrzymała. E. B. przedstawiła również zaświadczenie nr [...] z 15 czerwca 2021r. swojego pracodawcy - [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...], z którego wynika, iż nie mogła uczestniczyć w szkoleniu z języka angielskiego oraz szkoleniu ICT, ponieważ godziny jej pracy pokrywały się z godzinami szkoleń w ramach projektu. Odnośnie K. S. organ ustalił, iż w telefonicznej rozmowie zaprzeczył udziałowi w projekcie oraz oświadczył, że nie zna beneficjenta, a dodatkowo
17 czerwca 2021r. przesłał wiadomość e-mail, w której wskazał, iż nie uczestniczył
"w żadnym kursie komputerowym organizowanym przez Fundację [...]. Złożył też oświadczenie o następującej treści: "nigdy nie uczestniczyłem w żadnym szkoleniu realizowanym przez Fundację [...],
a w szczególności w "Programie rozwoju kompetencji kluczowych dla mieszkańców województwa wielkopolskiego". Nigdy nie podpisywałem jakichkolwiek umów z ww. fundacją i nie wiem także w jakich okolicznościach weszła ona w posiadanie moich danych osobowych".
Organ uznał więc, że beneficjent złożył co najmniej stwierdzające nieprawdę oświadczenia i dokumenty, które być może zostały sfałszowane, podrobione lub przerobione, celem uzyskania dofinansowania w ramach umowy, w tym uznania przez IZ WRPO za kwalifikowalne wydatków ponoszonych w ramach Projektu odnośnie tych uczestników. Podobne stanowisko organ zajął odnośnie A. I. i T. W.. W kwestii pierwszej z nich wskazał, że według dokumentacji przesłanej przez beneficjenta uczestnik szkolenia w grupie nr 22 - szkolenie językowe, nie chciała rozmawiać z pracownikiem IZ WRPO ani udzielać odpowiedzi na pytania z ankiety, wskazała jedynie, że brała udział w jakimś szkoleniu językowym realizowanym przez firmę [...] (wykonawcę w projekcie), podeszła do egzaminu i otrzymała certyfikat, nie potrafiła jednak udzielić informacji, czy było to szkolenie w ramach projektu, realizowanego przez beneficjenta czy w ramach jakiegokolwiek innego projektu.
Odnośnie T. W. organ podkreślił, że pierwotna weryfikacja telefoniczna, jak i kolejne próby kontaktu nie były skuteczne.
Ostatecznie organ przyjął, że wśród weryfikowanych osób dwie pisemnie zaprzeczyły udziałowi w projekcie tj. E. B. oraz K. S.,
a wobec kolejnych dwóch osób - A. I. oraz T. W., nie było możliwe jednoznaczne potwierdzenie przez IZ WRPO ich udziału. W ocenie organu stwierdzone nieprawidłowości polegały nie tylko na przedłożeniu do rozliczenia wydatków poniesionych na rzekomych uczestników projektu, którzy w rzeczywistości w projekcie nie brali udziału, co stanowi naruszenie procedur, ale także na niezgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych, co także stanowi naruszenie prawa oraz postanowień umowy, a w konsekwencji naruszenie procedur.
W konsekwencji organ nie mógł więc uznać, że dofinansowanie zostało wykorzystane zgodnie z procedurami, gdyż naruszony został przez beneficjenta § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Umowy, który zobowiązywał beneficjenta do realizacji projektu zgodnie z WoD, w tym w oparciu o harmonogram realizacji projektu oraz osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we WoD. Celem Projektu było bowiem rzeczywiste udzielenie wsparcia uczestnikom.
W ocenie organu wsparcie udzielone w ramach Projektu nie może zostać uznane za kwalifikowalne, gdyż nie spełnia podstawowego warunku kwalifikowania wydatków, określonego w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Zgodnie z definicją wydatku kwalifikowalnego określoną w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, wydatek kwalifikowalny to koszt lub wydatek poniesiony w związku z realizacją projektu, który spełnia kryteria rozliczenia zgodnie z umową o dofinansowanie projektu. Wydatek taki musi zostać m.in. dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (Wytyczne w zakresie kwalifikowalności, rozdział VI, podrozdział 6.2 - Ocena kwalifikowalności wydatku, pkt 3).
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym w zarzucie pierwszym tj. naruszenia art. 207 ust.1 pkt 2, ust.9 oraz art.67 ustawy o finansach publicznych w zw. z art.2 pkt 36 oraz art.143 ust.2 Rozporządzenia ogólnego w zw. z podrozdziałem 6.2 pkt 3 Wytycznych w zw. z §4 ust.1 pkt 1 i 2,§4 ust.6,§26 ust.1 pkt 2 oraz §28 umowy o dofinansowanie zarzuciła, że organ nie wykazał, by środki przyznane na realizację projektu zostały wykorzystane niezgodnie z umową o dofinansowanie ani, że zaistniała podstawa do rozwiązania umowy o dofinansowanie, zwłaszcza w trybie natychmiastowym, z uwagi na brak prejudykatu w postaci wyroku sądu karnego. Rzekome posłużenie się dokumentami z podpisami E. B. oraz K. S. nie zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, postępowanie karne z zawiadomienia ZWW nie zostało nawet wszczęte, a organ pominął okoliczności, że osoby faktycznie uczestniczyły w Projekcie, tylko pod "wyłudzonymi" danymi osobowymi.
Zarzucono naruszenie art. 184 UFP w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z 143 ust. 2 Rozporządzenia ogólnego poprzez naruszenie zasad zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów unijnych, tj. zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków pomimo braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wykazania przez ZWW wystąpienia nieprawidłowości, w szczególności niewykazania zaistnienia konstytutywnych przesłanek składających się na pojęcie nieprawidłowości w postaci działania lub zaniechania beneficjenta stanowiącego naruszenie prawa, powodującego lub mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, poprzez obciążenie budżetu Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem, podczas gdy nie każde potencjalne naruszenie automatycznie prowadzi do powstania szkody rzeczywistej lub potencjalnej w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.
Dalej zarzucono naruszenie art. 207 ust.1 pkt 2 w zw. z art.143 ust.2 Rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 5 ust. 4 TUE poprzez żądanie przez organ zwrotu całości wypłaconego już dofinansowania, podczas gdy organ nie dokonał oceny wpływu rzekomych uchybień na wysokość żądanej kwoty do zwrotu, a także nie przeprowadził żadnego rozumowania odnoszącego się do powagi i rangi rzekomych uchybień, w tym pominął fakt, że rzekomo jedynie 2 osoby nie uczestniczyły w Projekcie, a 312 osób zostało objętych wsparciem przez Fundację, co stanowi raptem 0,64% osób w ogólnej liczbie uczestników, przy kwocie zwrotu w wymiarze 100% przekazanego dofinasowania, co prowadzi wniosku, że organ w odgórny sposób zastosował sankcję nieproporcjonalną do zarzucanych beneficjentowi uchybień . Wskazano też naruszenie art. 7a, art. 8. art. 10 i art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 67 UFP oraz art. 41 ust. 1 i 2 KPP poprzez jednostronną, dowolną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść beneficjenta ocenę okoliczności faktycznych, w tym pominięcie wyjaśnień i argumentów przedstawianych przez Beneficjenta jeszcze przed wszczęciem postępowania, a także powołaniu się przez organ jedynie na podejrzeniach o możliwości popełniania przestępstwa, bez ostatecznego wyroku skazującego, która to okoliczność ostatecznie mogłaby potwierdzić, czy beneficjent posłużył się sfałszowanymi dokumentami, podczas gdy beneficjent był zobowiązany do realizacji Umowy o dofinansowanie zgodnie z jej literalną wykładnią. W uzasadnieniu wskazano ,że nie że doszło do naruszenia obowiązujących Fundację procedur oraz zakwestionowania udziału wskazanych w zarzutach osób w Projekcie, a rzekome przedstawienie sfałszowanych dokumentów dotyczących jedynie dwóch uczestników projektu nie może oznaczać jednoczesnego naruszenia Wytycznych w zakresie dokonania wydatków w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów względem wszystkich uczestników Projektu. Organ składając oświadczenie o rozwiązaniu umowy oparł się wyłącznie na własnych przypuszczeniach, a nie na prawomocnym wyroku sądu karnego. Zdaniem strony ZWW przypisał sobie uprawnienie do podejmowania decyzji, do których ustawodawca nie przyznał mu uprawnień. Należy podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz z urzędu przestrzegają swojej właściwości rzeczowej. Działania ZWW w niniejszej sprawie wprost wskazują, że Instytucja Zarządzająca przyznała sobie nowe uprawnienie - podejmowanie decyzji w zakresie stwierdzenia sfałszowania dokumentów. Jednak kompetencja do stwierdzenia czy przedstawione dokumenty zostały rzeczywiście sfałszowane należą wyłącznie do sądu powszechnego. Zacytowano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3191/18,w którym sąd przyjął za oczywiste, iż instytucja, z którą zawarto umowę o dofinansowanie, nie może jej rozwiązać jedynie w oparciu o pewne podejrzenia. Strona podkreśliła, że ustalenie nadużycia finansowego powinno być dokonane w ramach postępowań przed organami ścigania i dopiero wówczas może ewentualnie stanowić podstawę postępowania zwrotowego. Odwrotna sytuacja - jak w niniejszej sprawie - nie może mieć jednak miejsca. Przedstawione przez organ informacje świadczące o rzekomym sfałszowaniu dokumentów dotyczących E. B. oraz K. S. oznaczają wyłącznie pewne podejrzenia Instytucji Zarządzającej o możliwości sfałszowania dokumentów. Natomiast dopiero prawomocny wyrok sądu karnego umożliwiłaby ZWW rozwiązanie Umowy o dofinansowanie w trybie natychmiastowym. Brak powyższego prejudykatu jednoznacznie wskazuje na bezpodstawność złożonego oświadczenia o rozwiązaniu, a w konsekwencji żądania zwrotu dofinansowania na tej podstawie prawnej.
Zakwestionowano również stanowisko Instytucji Zarządzającej w kwestii udziału w Projekcie A. I. oraz T. W., gdyż organ sam przyznał, że A. I. brała udział szkoleniu językowym realizowanym przez firmę [...] (wykonawcę w Projekcie), podeszła do egzaminu i otrzymała certyfikat (s. 15 decyzji). Dalej jednak ZWW twierdzi, że A. I. nie chciała rozmawiać z pracownikiem organu, czy też nie pamiętała pewnych informacji. Powyższa okoliczność nie może w żaden negatywny sposób wpłynąć na sytuację Fundacji w niniejszej sprawie, zwłaszcza że ZWW sam przyznał, że A. I. potwierdziła udział w szkoleniu realizowanym w Projekcie. Warto także zauważyć, że niechęć uczestniczki projektu do rozmowy telefonicznej z nieznaną osobą nie może negatywnie wpływać na sytuację beneficjenta. Zarzucono, że organ w żaden sposób nie skonkretyzował każdej z przesłanek, w wyniku których mógłby twierdzić, że doszło do nieprawidłowości. Ponadto organ nie wykazał jakiegokolwiek związku przyczynowego między stwierdzonymi nieprawidłowościami, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE, do czego jest zobowiązany.
Stosownie do art. 143 ust. 2 Rozporządzenia ogólnego państwo członkowskie (tj. organ) dokonując korekt finansowych polegających na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Oznacza to, że obligatoryjnym elementem uzasadnienia decyzji zwrotowej jest argumentacja organu dotycząca przyjętej wysokości korekty finansowej.
Wskazano dalej, że organ w niniejszej sprawie nie dokonał jakiegokolwiek miarkowania wysokości kwoty przypadającej do zwrotu oraz nie podjął próby uzasadnienia jej wysokości.
Zauważono też, że wprawdzie Fundacja formalnie miała zagwarantowany udział w postępowaniu zgodnie z art. 10 § 1 KPA, to w rzeczywistości gwarantowane przepisami prawo do bycia wysłuchanym miało w jej przypadku charakter iluzoryczny. Świadczy o tym fakt, że pomimo przedstawiania przez Fundację wyjaśnień poprzedzających oświadczenie o rozwiązaniu oraz odpowiedź na wezwanie do zwrotu, organ całkowicie zignorował te stanowiska.
Takie działanie organu stawia pod znakiem zapytania obiektywizm i rzetelność prowadzonego postępowania oraz narusza wyrażoną w art. 8 KPA zasadę pogłębienia zaufania do władzy publicznej, mającej swoje zakorzenienie w konstytucyjnym standardzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)
Decyzją z dnia 29 czerwca 2023 roku o nr [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odnosząc się do zarzutów i argumentów uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził i przyznał ,że organ weryfikował telefonicznie udział A. I. i T. W. w projekcie i przyznał ,że rozmowy te nie doprowadziły do jednoznacznych ustaleń potwierdzających ich udział projekcie. W przypadku dwóch pozostałych osób, których uczestnictwo organ zakwestionował - wskazano ,że korespondowano tak z E. B., jak i K. S.. Opisano przebieg korespondencji. Organ analizował także nadesłane przez beneficjenta dokumenty mające potwierdzać udział obu w/w osób w projekcie. Zdaniem organów szczegółowa analiza przedstawionych dokumentów również nie potwierdziła udziału tych osób Projekcie. Bowiem zarówno E. B., jak i K. S. zaprzeczyli udziałowi w Projekcie. Organ uznał więc ,że w przypadku tych osób beneficjent posłużył się poświadczającymi nieprawdę dokumentami ,że przedłożone dokumenty są co najmniej nierzetelne , być może sfałszowane i tym samym ujęte w nich wydatki nie spełniają wymogów kwalifikowalności. W konsekwencji beneficjent swoimi działaniami naruszył wskazane przez IZWRPO postanowienia umowy tj. jej § 4 ust 1 pkt 1i pkt 2 umowy oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności .W związku z wykryciem naruszenia prawa unijnego lub krajowego dotyczącego stosowania prawa i uznaniem go za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego powstaje obowiązek uzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo. Zdaniem organu dla zaistnienia obowiązku zwrotu środków unijnych konieczne jest stwierdzenie naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych, które spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej . W ocenie organu wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego , gdyż strona naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności co spowodowało ,że naraziła budżet UE na stratę spowodowaną sfinansowaniem niekwalifikowalnych wydatków. Działanie takie doprowadziło do szkody w budżecie UE , wynikającej z niecelowego wydatkowania środków finansowych tj. wydatkowania ich na działania , które nie doprowadziły do realizacji celu w ramach projektu i założeń funduszy strukturalnych . Szkoda wynika wprost z naruszeń, jakich dopuścił się beneficjent tj. posługiwania się stwierdzającymi nieprawdę dokumentami.
Zwrot powinien obejmować całość dofinansowania, bowiem przedstawione do rozliczenia wydatki dotyczyły wydatków na szkolenia dwóch osób, które w rzeczywistości nie brały nich udziału. Nie ma możliwości częściowego zobowiązania beneficjenta do zwrotu czy też wyłączenia z wniosku o płatność zakwestionowanych wydatków i zatwierdzenia pozostałych wykazanych we wniosku o płatność. Beneficjent bowiem posłużył się nierzetelnymi dokumentami , które miały potwierdzać nieprawdę tj. prawidłowość poniesienia wydatków.
Przekazana kwota dofinansowania stała się nienależna. Nie ma możliwości częściowego zobowiązania beneficjenta do zwrotu , bowiem beneficjent posłużył się nierzetelnymi dokumentami, które miały potwierdzać prawidłowość poniesienia wydatków, czyli dopuścił się nadużycia finansowego. Konsekwencje wystąpienia w projekcie kwalifikowalnej postaci nieprawidłowości w postaci nadużycia finansowego określone zostały w umowie. A zgodnie z brzmieniem jej §26 ust.1 pkt 2 i §28 beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości otrzymanego dofinansowania. Organ zaznaczył też, że strona mogła uchylić się od skutków prawnych złożonego przez IZWRPO oświadczenia o rozwiązaniu umowy i wnieść stosowny pozew do sądu powszechnego .Podkreślono, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie uzależniają wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków, jak też wydania decyzji w tym przedmiocie od rozwiązania umowy o dofinansowanie. Organ wyjaśnił też ,że strona miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji ,a fakt ,że nie uwzględniono twierdzeń beneficjenta w piśmie z dnia 13 .10.2021 roku nie oznacza, że zostały one pominięte .Również odmienne stanowisko organu nie oznacza ich pominięcia. Ustalony w sprawie stan faktyczny i analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania odwoławczego jednoznacznie wskazują ,że beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizacje projektu z naruszeniem procedur , o których mowa w art.184 ufp w związku z powyższym zastosowanie też znajduje art.207 ust.1 pkt 2 ufp.
Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom:
-naruszenie art. 6 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i błędne przyjęcie, że organ był uprawniony w ramach przepisów prawa do tego, aby w toku postępowania administracyjnym dokonywać ustaleń faktycznych, że to skarżący przedłożył nieprawdziwe dokumenty, a taka okoliczność winna być wykazana wyłącznie prawomocnym wyrokiem karnym i z uwagi na obowiązującą zasadę domniemania niewinności nie można stronie zarzucać czynów zabronionych.
-naruszenie art. 7 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że organ był uprawniony w ramach przepisów prawa do tego, aby w postępowaniu administracyjnym dokonywać ustaleń faktycznych, że to skarżący przedłożył nieprawdziwe dokumenty, a taka okoliczność winna być wykazana wyłącznie prawomocnym wyrokiem karnym i z uwagi na obowiązującą zasadę domniemania niewinności nie można stronie zarzucać czynów zabronionych. Gdyby organ nie dokonał ustaleń, do których był nieuprawniony, nie wydałby decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia 26 stycznia 2023 roku nakazującą zwrot całości dofinansowania.
-naruszenie art. 207 ust 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, to w takim przypadku podlegają zwrotowi w całości bez podziału na środki wykorzystywane prawidłowo oraz na środki wykorzystywane z naruszeniem procedur, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna polegać na przyjęciu, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184 u.f.p , to w takim przypadku podlegają zwrotowi wyłącznie w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, ponieważ przeciwna wykładnia prowadziłaby do tego, że organ stałby się wzbogacony o wartość wykonanych świadczeń, a jednocześnie organ mógłby dochodzić zwrotu wszystkich środków, w tym także za świadczenia wykonane w pełni prawidłowo,
co byłoby wykładnią rażąco surową i całkowicie nieproporcjonalną, a przede wszystkim wystąpiłoby wzbogacenie się kosztem strony o wartość prawidłowo wykonanych świadczeń , nawet w przypadku zaistnienia minimalnych nieprawidłowości.
-naruszenie art. 207 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że środki podlegają zwrotowi w całości bez podziału na środki wykorzystywane prawidłowo oraz na środki wykorzystywane
z naruszeniem procedur, w sytuacji gdy organ mógł nakazać zwrot środków wyłącznie w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości
-naruszenie art. 138 §1 pkt 1 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i wadliwe wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia 26 stycznia 2023 roku .
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w całości, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko podnosząc,
że złożone wyjaśnienia i oświadczenia osób zaprzeczających udziałowi w projekcie, których prawdziwości skarżąca nie podważyła, pozostają w sprzeczności z dokumentami przez nią przedłożonymi i tym samym potwierdzają, że beneficjent wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 – dalej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa).
W myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 , zwaną dalej ustawą o zasadach realizacji (Dz.U. z 2020r. poz. 818 ze zm.) beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11.Instytucja Zarządzająca (dalej IZ) jest odpowiedzialna za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego, w szczególności zaś do jego zadań należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów (w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego), nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 - O finansach publicznych (Dz. U. 2021r,poz.305 ze zm.) albo w umowie o dofinansowanie projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ufp w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a ustawy o zasadach realizacji. Realizując zatem ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych w u.f.p. Jak stanowi przy tym art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są środkami publicznymi, przy czym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, co wynika z art. 60 pkt 6 u.f.p..
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja z dnia 29 czerwca 2023r. o nr [...], w której Zarząd Województwa utrzymał w mocy orzeczenie z dnia 26 stycznia 2023 roku
o zobowiązaniu beneficjenta do zwrotu finansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. wraz z należnymi odsetkami, otrzymanego na podstawie umowy nr [...] z dnia 2 grudnia 2019 roku r. o dofinansowanie projektu. Zdaniem organu beneficjent wykorzystał środki otrzymane w ramach projektu w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., stąd też w sprawie zastosowanie znalazła norma art. 207 ust. 1
pkt 2 u.f.p.
Użyte w art.184 i 207 ustawy o finansach publicznych pojęcie "procedury" ma szerokie znaczenie, co jest uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. W doktrynie podnosi się, że ustawodawca posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich.
Tak określonemu założeniu odpowiada ugruntowany już orzecznictwie sądów administracyjnych szeroki zakres znaczeniowy "procedury", obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte z beneficjentami (wyrok NSA z 9 stycznia 2014r.). Wobec tego przez naruszenie procedur rozumie się m. in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem, to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2020r., sygn. akt V SA/Wa 1119/19).
Wobec powyższego zgodzić się należy z IZ co do tego, że w rozpatrywanej sprawie naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. utożsamiać należy z naruszeniem umowy o dofinansowanie w zakresie realizacji przez Beneficjenta:- obowiązku realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu (§4 i 5a w/w umowy o dofinansowanie) i obowiązku stosowania Wytycznych przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu, obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania w przypadku rozwiązania umowy (§ 13 pkt 1 umowy o dofinansowanie).
Warto w tym miejscu przywołać pogląd NSA wyrażony w wyroku z 5 kwietnia 2022r., sygn. akt I GSK 1378/21, z którego wynika, że art. 184 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w zakresie w jakim przepisy te przewidują obowiązek zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w tym w szczególności przewidzianych w umowie o dofinansowanie, stanowi konsekwencję naruszenia zasady pacta sunt servanda.
Wskazać też należy, że ocena kwalifikowalności kosztów wg. Podrozdziału 6.2 pkt 3 Wytycznych IZWRPO Wytyczne Instytucji Zarządzającej W. Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 w sprawie kwalifikowalności kosztów objętych dofinansowaniem ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (obowiązujących od 9 września 2019 roku do 31 grudnia 2020 roku)
to jednocześnie ocena spełnienia łącznie 16 warunków wskazanych w tej regulacji. Nie spełnienie któregokolwiek z nich stanowi o niekwalifikowalności kosztu.
W niniejszej sprawie w przypadku dwóch uczestników projektu tj. E. B. i K. S., beneficjent przedstawił do rozliczenia wydatki
(w tym jednostkowe) na te osoby, ale zdaniem organu osoby te nie otrzymały wsparcia przewidzianego warunkami umowy o dofinansowanie, bo jednoznacznie zaprzeczyły udziałowi w Projekcie. Celem projektu bowiem było rzeczywiste kształcenie tych osób, rzeczywisty udział w zajęciach i korzystanie z wszystkich rezultatów i produktów, które niósł ten projekt w odniesieniu do tych konkretnych osób. Zaprzeczenie ich udziałowi jest w konsekwencji niezrealizowaniem Wytycznych w zakresie kwalifikowalności co najmniej w pkt a,e,f i g Podrozdziału 6.2 pkt 3 Wytycznych IZWRPO.
Sedno sporu sprowadza się natomiast do przyjęcia przez stronę, że to organ winien wykazać faktyczne uczestnictwo osób, których udział w Projekcie zakwestionował. W ocenie strony tylko jednoznaczne przesądzenie przez sąd powszechny fałszerstwa dokumentów związanych uczestnictwem zakwestionowanych osób daje organowi podstawę do przyjęcia, że doszło do złożenia lub posłużenia się przez beneficjenta fałszywym oświadczeniem czy podrobionymi dokumentami. Zdaniem strony - gdyby organ rzeczywiście chciał zakwestionować kwalifikowalność wydatków w Projekcie, to będzie również zobowiązany wykazać nieuczestniczenie w nim E. B. i K. S., jak również zobowiązany będzie wykluczyć możliwości uczestnictwa w nim przez osoby trzecie, które posługiwały się danymi osobowym powyższych osób. W ocenie sądu jest to stanowisko nieuprawnione i nie wynikające z obowiązujących w niniejszym postępowaniu przepisów. To beneficjent nie dołożył należytej staranności na etapie weryfikacji warunków kwalifikowalności uczestników tak, aby pozwoliły one jednoznacznie stwierdzić ich spełnienie. Uczestnicy wielokrotnie przecież składali podpisy na szeregu dokumentów, w tym oświadczeniach uczestnika projektu, oświadczeniach o spełnianiu kryteriów, potwierdzeniu odebrania materiałów szkoleniowych, deklaracjach podejścia do całej ścieżki szkoleniowej, potwierdzeniu zapoznania się z regulaminem prowadzenia szkoleń, ,listami obecności, listami obecności wraz z potwierdzeniem odbioru wody ,listami potwierdzającymi odbiór zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, listą obecności na egzaminie, listami potwierdzającymi odbiór certyfikatu, testach językowych - beneficjent miał więc możliwość weryfikowania czy i jakie osoby uczestniczą w projekcie. To beneficjent dysponował liczną dokumentacją umożliwiającą weryfikację czy ta właśnie osoba brała udział w Projekcie i czy w ogóle ktoś w nim uczestniczył w miejscu osób, których dane beneficjent przesyłał organowi wraz z wnioskiem o dofinansowanie. Strona niekonsekwentnie z jednej strony stwierdza, że uchybienia były, ale znikome, bo stanowiły zaledwie 0,64 % ogólnej liczby uczestników. Z drugiej zaś przeczy ich istnieniu poprzez uznanie, że osoby te faktycznie uczestniczyły w Projekcie tylko pod "wyłudzonymi" danymi. Przyznając zatem możliwość działania w oparciu o "wyłudzone" dane beneficjent stoi na stanowisku, że tylko wyrok sądu powszechnego może przesądzić kwestię bądź wyłudzenia danych bądź braku uczestnictwa zgłoszonych osób .Beneficjent całkowicie w tej argumentacji pomija okoliczność ,że wyrok taki nie zmieniłby faktu, że w Projekcie brały udział osoby, na które beneficjent nie mógł otrzymać wsparcia ani faktu, że w ogóle nie brały udziału, a beneficjent wsparcie uzyskał. Strona w momencie wystawiania zaświadczeń ukończenia szkolenia powinna ustalić, którzy uczestnicy brali w nim udział. Wystawienie zaświadczeń osobom, które nie brały udziału w Projekcie bądź innym osobom, a następnie przedkładanie ich organowi w celu rozliczenia np. stawkami jednostkowymi stanowi naruszenie procedur. Strona bądź zaniechała ustalenia faktycznego składu grup, bądź pomimo, że osoby nie brały udziału w szkoleniach - wystawiała zaświadczenie.
Zasadnie więc uznał organ, że w momencie złożenia przez beneficjenta dokumentów poświadczających nieprawdę, podstawa do wypłaty dofinansowania odpadła, a tym samym stało się ono w całości nienależne. Nie można tolerować niezgodnych z prawem zachowań beneficjenta, a w konsekwencji przyzwalać na wypłatę środków, których nie powinien otrzymać. Beneficjent przedkładając poświadczające nieprawdę dokumenty dopuścił się nadużycia finansowego. I jak wyżej wskazano nie ma przy znaczenia, czy w sprawie wydano prawomocny wyrok skazujący określający sprawstwo poświadczenia nieprawdy czy wyłudzenia danych. Z umowy o dofinansowanie wynika wprost, że każdorazowo po zrealizowaniu danego cyklu szkoleń beneficjent jest zobowiązany do przesłania zaświadczenia o ukończeniu kursu lub dokumentu potwierdzającego zdobycie przez uczestnika projektu określonego poziomu biegłości językowej wydanego przez beneficjenta w procesie walidacji- k. 357 akt. Takie pismo dodatkowo IZWRPO wysłała beneficjentowi w trakcie projektu tj.1 kwietnia 2020 roku. Już 25 czerwca 2020 roku i 9 września 2020 roku (k.556) informowano stronę o konieczności uważnego przygotowywania dokumentów rekrutacyjnych (k.506).
Wszystkie powyższe okoliczności winny nakłonić beneficjenta do szczególnej staranności przy przedkładaniu kolejnych wniosków o wypłatę środków.
W razie powstania sytuacji wątpliwych to na beneficjencie jako stronie umowy o dofinansowanie projektu, spoczywa ciężar weryfikacji poprawności przyjętego sposobu postępowania, a tym samym potwierdzenia kwalifikowalności poniesionych wydatków.
Wobec tego przyznać rację należy organowi co do tego, że beneficjent dopuścił się działania naruszającego postanowienia umowy o dofinansowanie. Tym samym nie można też uznać, że cel projektu został zrealizowany, a przecież umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 206 u.f.p., ma charakter umowy rezultatu, gdyż strona zobowiązuje się w niej do osiągnięcia określonych i obiektywnie mierzalnych efektów, polegających na realizacji projektu w sposób ściśle określony we wniosku o dofinansowanie projektu. Odpowiedzialność za prawidłową realizację projektu współfinansowanego ze środków unijnych, w tym w szczególności za gromadzenie dokumentacji potwierdzającej kwalifikowalność uczestników projektu i weryfikację danych w nich zawartych, ponosi beneficjent. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest zależna od winy. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności - wystąpienia winy lub jej rodzaju, czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków.
Tym samym bezzasadny jest także zarzut konieczności uzyskania pełnych wyników postępowań karnych związanych z przedłożeniem nierzetelnych dokumentów czy też sprawstwo tej osoby. Na marginesie sąd zauważa, że inicjatywa wszczęcia takich postępowań w niniejszej sprawie wyszła ze strony organu i jednego z uczestników, a nie beneficjenta. Jako więc niezasadne sąd uznał zarzuty opisane w pkt 1 i 2 skargi.
Podobnie brak podstaw do uznania zarzutu skargi o naruszeniu art. 207 ustawy o finansach publicznych.
Sąd doszedł również do przekonania, że organy miały podstawę do nałożenia na stronę obowiązku zwrotu całości wypłaconego dofinansowania, a nie tylko jego części, o co apelowano w skardze. Doszło bowiem do oczywistego naruszenia procedur i dwukrotnie pobrano ze środków publicznych środki na sfinansowanie tych samych zadań, czym naruszono podstawowy warunek wyboru projektu do dofinansowania. Naruszenie tego wymogu musiało skutkować pozbawieniem całości otrzymanej pomocy i takie rozstrzygnięcie odpowiada dyspozycji art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady ([...]) nr [...] z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Stwierdzone naruszenie wypełniało kryteria do uznania tego zachowania za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013. W rozumieniu tego przepisu "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Szkoda w budżecie Unii miała charakter rzeczywisty i polegała na pobraniu środków nienależnych. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że okoliczności te dawały podstawy do nałożenia obowiązku zwrotu dofinansowania w pełnej wysokości.
Reasumując, w ocenie Sądu organy wykazały, że strona naruszyła procedury w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. i prawidłowo zobowiązały do zwrotu dofinansowania w pełnej wysokości wraz z odsetkami. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały jasno wskazane w uzasadnieniach decyzji i poddają się one weryfikacji w oparciu o zgromadzone dowody, a uzasadnienia decyzji nie naruszają art. 107 § 3 K.p.a. Jak już podkreślono, wykrycie rzeczonego naruszenia i zakwalifikowanie go jako nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia (UE) 1303/2013 obligowało organy do odzyskania wypłaconych środków, do czego właściwe instytucje zobowiązywał przepis art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz art. 122 ust. 2 rozporządzenia (UE) 1303/2013.W konsekwencji za niezasadny należy też uznać zarzut naruszenia przepisu art. 138 §1 pkt 1kpa.
W ocenie Sądu IZ dopełniła wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, a ustalony stan faktyczny Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09). Zatem dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne przedstawione w części historycznej uzasadnienia obu decyzji, stwierdzając już w tym miejscu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. IZ w sposób wszechstronny i prawidłowy zgromadziła materiał dowodowy w sprawie, następie przeprowadziła ocenę wszystkich dowodów łącznie.
Dokonane ustalenia są przekonywujące i poparte odpowiednią argumentacją. Tym samym nieuzasadnionym jest zarzut skargi o naruszeniu przez IZ art. 6 i 7 Kpa.
Z uwagi na powyższe, Sąd skargę oddalił.