III SA/PO 638/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-12-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówbudynkizmiana sposobu użytkowaniaprawo geodezyjnezabudowa zagrodowadziałalność rolniczaszkółka drzewplanowanie przestrzenne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania gruntu, uznając brak wystarczających dowodów na zabudowę zagrodową.

Skarga dotyczyła odmowy aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany sposobu użytkowania działki nr [...]. Strony domagały się zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych, powołując się na historyczne pozwolenia na budowę pieczarkarni i obecne prowadzenie działalności szkółkarskiej. Organy administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z wytycznymi sądu, uznały brak wystarczających dowodów na zabudowę zagrodową i odmówiły aktualizacji.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków (EGiB) dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działki nr [...]. Skarżący domagał się zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych (Br-R), powołując się na historyczne pozwolenia na budowę pieczarkarni z 1973 r. oraz obecne prowadzenie działalności szkółkarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku, oddalił skargę. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zebrały materiał dowodowy, w tym dokumentację architektoniczno-budowlaną i planistyczną, i na jego podstawie zasadnie odmówiły aktualizacji. Analiza dokumentów nie wykazała jednoznacznie, aby na działce istniała zabudowa zagrodowa typu siedliskowego, a przeznaczenie terenu w planach zagospodarowania przestrzennego (zarówno z 1973 r., jak i późniejszym z 1974 r.) nie potwierdzało takiego charakteru. Organy prawidłowo zastosowały przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie EGiB, stwierdzając brak podstaw do zmiany klasyfikacji gruntów na podstawie przedłożonej dokumentacji geodezyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zgromadzona dokumentacja nie potwierdza jednoznacznie istnienia zabudowy zagrodowej typu siedliskowego, która uzasadniałaby zaliczenie działki do gruntów rolnych zabudowanych.

Uzasadnienie

Analiza dokumentów, w tym historycznych pozwoleń na budowę pieczarkarni i budynku mieszkalnego, a także planów zagospodarowania przestrzennego, nie wykazała, aby działka była przeznaczona pod zabudowę zagrodową. Brak jest wystarczających dowodów na to, że istniejące budynki tworzą zorganizowaną całość gospodarczą o charakterze rolniczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.g.k. art. 24 § 2a-2c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Określa zasady i tryb aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków oraz przesłanki odmowy.

r.e.g.b.21’ § zał. nr 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Określa zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych, w tym gruntów rolnych zabudowanych (Br).

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, ani podstawą prawną.

r.e.g.b.21’ § § 47

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Dopuszcza stosowanie przepisów dotychczasowych do prac geodezyjnych zgłoszonych i niezakończonych przed wejściem w życie rozporządzenia.

K.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia stron o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydania decyzji.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy wnikliwie i zgodnie z prawem.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów według zasad logiki i doświadczenia życiowego.

K.p.a. art. 156 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

u.p.r. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

Definicja działalności rolniczej.

u.p.d.o.f. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja działalności rolniczej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zaliczenie działki do gruntów rolnych zabudowanych na podstawie historycznych pozwoleń na budowę pieczarkarni i obecnej działalności szkółkarskiej. Nieważność decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego z 1999 r. z uwagi na wcześniejsze pozwolenie na budowę pieczarkarni.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana.

Skład orzekający

Mirella Ławniczak

przewodniczący

Piotr Ławrynowicz

sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktualizacji EGiB, zwłaszcza w kontekście zmiany sposobu użytkowania gruntów i klasyfikacji gruntów rolnych zabudowanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z historyczną zabudową i przeznaczeniem terenu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów ewidencji gruntów i budynków, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i profesjonalistów z branży. Pokazuje złożoność ustalania stanu faktycznego i prawnego w kontekście historycznej zabudowy.

Jak udowodnić, że Twoja działka to teren rolny? Sprawa o aktualizację ewidencji gruntów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 638/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 1261/23 - Wyrok NSA z 2025-02-07
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 24 ust. 2a-2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Dnia 9 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 403/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi M. K. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 18 lutego 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 17 września 2018 r. nr [...] o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów dla działki nr [...], ark. m. [...], obr. [...] w związku z dokumentacją geodezyjną przyjętą do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 6 lutego 2017 r. pod nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie prowadząc postępowanie działający z up. Starosty P. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. (PODGiK) pismem z 20.01.2021 r. zwrócił się do Wójta [...] o udzielenie informacji, czy w archiwach Gminy znajdują się dokumenty z zakresu administracji arch.-bud. dotyczące budynków na dz. nr [...] w K. tj. decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.11.1972 r. dot. projektu podstawowego pieczarkarni. Poproszono również o informację o przeznaczeniu obszaru ww. działki w uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gm. [...] (zatw. zarządzeniem nr [...] Naczelnika Pow. P.. z 31.12.1974 r.).
W odpowiedzi z 17.02.2021 r. Wójt [...] przesłał dokumentację techniczną sprawy [...] oraz dokumentację techniczną i decyzję pozwolenia na budowę nr [...]. Jak wskazał działka ta w uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gm. [...] z 1974 r. położona była na terenach zarezerwowanych planem ogólnym m. P. dla przemysłu.
PODGiK pismem z 19.03.2021 r. zwrócił się do Wójta [...], Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla pow. pozn. (dalej: PINB) i Wydziału Adm. Arch.-Bud. Starostwa P. o informację, czy w archiwach tych jednostek znajdują się dokumenty z zakresu adm. arch.-bud. dot. budynku położonego na ww. działce wg KŚT jako budynek produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa tj. np. pozwolenie na budowę/rozbudowę, pozw. na użytkowanie, zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania budynków lub czy działka ta została objęta zgłoszeniem budowy.
PINB w piśmie z 23.03.2021 r. poinformował, że w jego zasobach nie odnaleziono dokumentów dot. odbioru budynku (zakończenia budowy, wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania).
Wydział Adm. Arch.-Bud. Starostwa P. pismem z 2.04.2021 r. powiadomił PODGiK, że od 1990 r. nie zarejestrowano wniosku o wydanie pozwolenia na budowę/rozbudowę, pozwolenia na użytkowanie dot. budynku ozn. wg KŚT jako budynek produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa położonego w K. dz. [...].
Wójt [...] pisemnie 27.04.2021 r. poinformował o odnalezieniu dokumentacji technicznej do sprawy B.U.A. [...]/73 (kopie przekazano PODGiK) oraz dokumentacji technicznej i decyzji pozwolenia na budowę nr [...] (w posiadaniu Starosty).
Postanowieniem z 10.05.2021 r. Starosta P. (dział. z jego up. PODGiK) zarządził przeprowadzenie oględzin przedmiotowej nieruchomości, które po zawiadomieniu przeprowadzono dnia 6.08.2021 r.
Wójt [...] 26.10.2021 r. przesłał PODGiK: uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego gm. [...] z 1974 r., informując, że teren działki nr [...] w K. przeznaczony był w tym planie pod tereny zarezerwowane planem ogólnym m. P. dla przemysłu. Poinformował też, że przed ww. uproszczonym planem dla tego terenu obowiązywał zaktualizowany plan ogólny zagospodarowania przestrzennego wsi [...] (uchwała nr [...]/70 Prezydium PRN w P. z 24.06.1970 r. , Dz. Urz. WRN nr 12, poz. 145), lecz organ nim nie dysponuje. Wskazano też, że nie odnaleziono w archiwum decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.11.1972 r., a w aktach sprawy nr [...]/73 w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę wymagającej zatwierdzenia projektu dla pieczarkarni znajduje się mapa syt.. wykonana 29.09.1972 r. (w zał.).
PODGiK 26.10.2021 r. pozyskał następnie z WSA w Poznaniu decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.11.21972 r. oraz mapę sytuacyjną z 29.09.1972 r. do sprawy [...]
Organ pismem z 5.11.2021 r. wezwał Z. K. i M. K. do złożenia niezbędnych wyjaśnień dotyczących charakteru prowadzonej na działce nr [...] w K. działalności poprzez złożenie oświadczenia, czy prowadzona jest na niej plantacja drzew ozdobnych bądź szkółka ozdobnych drzew lub krzewów. W uzasadnieniu wyjaśniono powody wezwania.
Strony w odpowiedzi z 30.11.2021 r. oświadczyły, że na ww. działce prowadzona jest działalność rolnicza – w bieżącym roku jest to szkółka drzew iglastych oraz plantacja drzew o krótkiej rotacji. Wskazano również, że zgodnie z § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390, dalej: r.e.g.b.21’) do prac geodezyjnych zgłoszonych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia dopuszcza się stosowanie przepisów dotychczasowych. Zatem r.e.g.b.21’ w niniejszej sprawie może nie być stosowane. Strony wniosły o zakończenie postępowania przed 31.12.2021 r. podkreślając, że ich oświadczenie potwierdzające prowadzenie działalności rolniczej nie stwarza konieczności przedłożenia nowej dokumentacji geodezyjnej dotyczącej określenia aktualnego sposobu użytkowania gruntów na ww. działce.
Starosta P. (dział. przez PODGiK) pismem z 10.12.2021 r. zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji.
M. K. 4.01.2022 r. po zapoznaniu się aktami sprawy oświadczył, że przedstawi nową, poprawioną dokumentację geodezyjną w terminie podanym w ciągu 7 dni. Następnie 10.01.2022 r. Z. K. i M. K. oświadczyli, że dowiadując się ustnie w Urzędzie, iż w związku z decyzją pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego – pieczarkarni będzie ona traktowana jako zmiana sposobu użytkowania ww. budynku, wskazują, że decyzją z 1973 r. wydano uprzednio pozwolenie na budowę tego samego budynku gospodarczego – pieczarkarni (w aktach sprawy), a zatem decyzja z 4.08.1999 r. powinna zostać wyeliminowana z obiegu prawnego jako wadliwa. Nie może być traktowana jako zmiana sposobu użytkowania, gdyż budynek ten nie został wybudowany jako samowola budowlana w 1992 r., lecz po uzyskaniu pozwolenia na budowę w 1973 r. Strony zwróciły się do organu o podjęcie z urzędu stosownych działań celem wyeliminowania błędnej decyzji z 4.08.1999 r. Nie powinna bowiem zachodzić sytuacja, w której co do tego samego budynku istnieją dwie odrębne wykluczającej się wzajemnie decyzje. Poprosili o odpowiedź organu, zaznaczając, że w przypadku podjęcia przez organ czynności w tym zakresie wystąpią przesłanki do zawieszenia niniejszego postępowania. Dodali, że po udzieleniu przez organ wyjaśnień, podejmą czynności, o których mowa w piśmie z 4.01.2022 r.
Następnie Starosta P. (z jego up. Dyrektor PODGiK) decyzją z 4 marca 2022 r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 7d pkt 1 lit. a tiret pierwsze w zw. z art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1999 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej: P.g.k.) odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów dla działki nr [...], ark. m. 21, obr. [...], na podstawie dokumentacji geod. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]
Uzasadniając decyzję organ przedstawił przebieg postępowania, by stwierdzić co następuje. Odnosząc się do uzależnienia przez strony przedłożenia nowej dokumentacji geodezyjnej od podjęcia przez organ z urzędu czynności zmierzających do wyeliminowania decyzji z 4.08.1999 r. (błędnej – zdaniem stron) Starosta wskazał, że działania mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku nie leżą w jego kompetencji jako organu prowadzącego niniejsze postępowanie. Nie chcąc zaś przedłużać postępowania, biorąc pod uwagę wskazania Sądu i konieczność złożenia nowej dokumentacji wobec stwierdzonej w trakcie oględzin, że część działki użytkowana jest jako szkółka drzew, organ uznał za zasadne przystąpienie do rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił, że w świetle aktualnych przepisów celem dokonania aktualizacji informacji zawartych w EGiB w zakresie zmiany sposobu użytkowania gruntów nie jest konieczny wniosek właścicieli, lecz wyłącznie dokumentacja geodezyjna przyjęta do zasobu, której wykonanie strony mogą zlecić w dowolnym momencie.
Organ wskazał, że aktualnie zasady zaliczania gruntów do użytku gruntowego Br – grunty rolne zabudowane określa zał. nr 1 do r.e.g.b.21’ (cyt.). Organ wziął pod uwagę, że Sąd zobowiązał go do pozyskania dokumentacji arch.-bud. dotyczącej pozwolenia na budowę budynków pieczarkarni. Kwestia ta łączy się zapisami r.e.g.b.21’, zgodnie z którymi użytki gruntowe na działkach zabudowanych są bezpośrednio związane z rodzajem istniejącej zabudowy na danej działce. Z decyzji Naczelnika Gm. [...] z 28.05.1973 r. o pozwoleniu na budowę pieczarkarni (budynek produkcyjny i budynek pomocniczy) oraz planu zagospodarowania działki z 29.09.1972 r. (zał. do tej dec.) nie wynika, by projektowane budynki miały być usytuowane na obszarze przeznaczonym pod zabudowę zagrodową. Budynek pieczarkarni, który aktualnie już nie istnieje był "budynkiem produkcyjnym", niemieszkalnym, określonym wówczas jako "budynek pomocniczy z zapleczem magazynowym, przygotowawczym i socjalnym". W planie miejscowym działka ta była położona na obszarze zarezerwowanym pod przemysł. Choć w opisie technicznym do projektu technicznego pieczarkarni użyto określenia "pieczarkarnię usytuowano zgodnie z wytycznymi WBUA w głębi działki rolniczej w K. ", a uprawa pieczarek i ich grzybni była uznawana wówczas za specjalny dział gospodarstwa rolnego wg obowiązujących w dniu wydania pozwolenia na budowę przepisów o podatku gruntowym, nie jest to wystarczający dowód, by część działki uznać za grunty rolne zabudowane (Br-R) zgodnie z definicją zawartą w r.e.g.b.21’. W związku z tym Starosta stwierdził, że brak jest wystarczających dowodów istnienia na ww. działce zabudowy zagrodowej typu siedliskowego pozwalającej zaliczyć ów grunt do grupy użytków gruntowych: grunty rolne zabudowane (Br-R). Dodał, że decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.10.1972 r., wskazanej w treści opisu technicznego jako podstawy opracowania projektu technicznego pieczarkarni, nie odnaleziono w archiwum urzędu Gm. [...]. Plan zagospodarowania działki stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę opracowano w oparciu o wydaną decyzję lokalizacyjną, a opracowanie to było zgodne z wytycznymi w niej zawartymi, a zarazem zgodne z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika jednak, by dz. nr [...] przeznaczona była pod zabudowę zagrodową związaną z prowadzeniem działalności rolniczej.
W uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gm. [...] z 1974 r. (zarz. nr [...] Nacz. Pow. P.. z 31.12.1974 r.) działka ta – jak wynika z informacji Wójta [...] - była przeznaczona pod przemysł. Na terenie wsi [...] znajdowały się wówczas obszary przeznaczone pod sady, ogrodnictwo z prawem zabudowy, jak również uprawy polowe, jednak nie przewidywano ich na obszarze, na którym usytuowana jest ww. działka.
Odnośnie wskazanej przez Sąd informacji o planie zagospodarowania terenu z 1972 r. Starosta wskazał, że budynki opisane przez Sąd jako "budynek z przylegającym do niego drugim budynkiem – w miejscu obecnie usytuowanego budynku mieszkalnego" są widoczne jedynie na kopii ww. mapy sytuacyjnej akt sądowych. Na poświadczonej za zgodność z oryginałem mapy tego obszaru ww. działki wrysowane są jedynie projektowane budynki, tj. budynek produkcyjny i budynek pomocniczy, lecz nie jest widoczna żadna zabudowa od strony ulicy w miejscu, w którym aktualnie znajduje się budynek mieszkalny wraz z przylegającym budynkiem ozn. na mapie jako "g".
Starostwa wziął pod uwagę, że w świetle zapisów Instrukcji technicznej "K-1 Mapa zasadnicza" (zarządzenie Prezesa GUGiK z 9.02.1979 r.) symbol "g" oznaczał budynek gospodarczy. Nie precyzował, by symbol "g" oznaczał jedynie budynek gospodarczy w gospodarstwie rolnym, bowiem oznaczano tak na mapie sytuacyjnej wszelkie budynki nie będące budynkami mieszkalnymi czy innymi (o char. użyteczności publicznej). Zgodnie zaś z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dz. U. poz. 2028), a także aktualnie obowiązujących przepisów prawa oznaczenie budynków na mapie symbolem "g" stosuje się wyłącznie dla budynków stanowiących budynki gospodarstwa rolnego. W przypadku budynków ujawnionych dotychczas w operacie ewidencyjnym literą "g", lecz niestanowiących budynków gospodarstwa rolnego, stosuje się obecnie oznaczenie literą "i" jako pozostałe budynki niemieszkalne, a np. dla budynków stanowiących garaże oznaczenie "t" – budynki transportu i łączności. Odnosi się to również do budynku aktualnie oznaczonego na mapie literą "g" tj. budynku przylegającego do budynku mieszkalnego. Żaden z organów nie odnalazł zaś dokumentacji arch.-bud. dotyczącej tego budynku. Z analizy dokumentów zasobu geodezyjnego i kartograficznego wynika, że budynek ten po raz pierwszy pojawił się na szkicu geodezyjnym z 1994 r. i na jego podstawie został ujawniony na mapie zasadniczej. Wówczas symbolem tym określano garaże. W trakcie oględzin działki ustalono, że budynek "wyglądający jak garaż" (posiada drzwi garażowej i podjazd) stanowi obecnie składzik różnych przedmiotów i nie jest wykorzystywany jako budynek związany z produkcją rolniczą tj. jako miejsce przechowywania sprzętu rolniczego, czy płodów rolnych.
Starosta stwierdził, że z decyzji Wójta [...] z 3.07.1981 r. o pozwoleniu na budowę dla budynku mieszkalnego z warsztatem krawieckim na działce nr [...] nie wynika, by ów budynek wchodził w skład gospodarstwa rolnego i posiadał cechy zabudowy zagrodowej. Zapisy planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujące na dzień wydania pozwolenia na budowę wskazują, że obszar ww. działki nie posiadał takiego przeznaczenia. Okoliczność, że w budynku miał znajdować się również warsztat krawiecki może zaś świadczyć, że prowadzono w nim pozarolniczą działalność gospodarczą i nie pełni on tylko funkcji mieszkalnej.
Reasumując, Starosta na podstawie zebranej dokumentacji arch.-bud. uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia, by budynki określone aktualnie na mapie symbolami "g" i "i" stanowiły budynki gospodarstwa rolnego i posiadały wraz z istniejącym budynkiem mieszkalnym cechy zabudowy zagrodowej w granicach działki siedliskowej. Również z ogólnodostępnej ortofotomapy na portalu krajowym Geoportal nie wynika, by taki charakter miała istniejąca zabudowa. Strony nie posiadają zaś w pobliżu innych nieruchomości, z którymi działka [...] mogłaby stanowić łączność gospodarczą. Wprawdzie sąsiednia działka stanowi własność stron, ale na jej części prowadzona jest działalność gospodarcza, a część nie jest zagospodarowana, podobnie jak pozostały obszar działki nr [...]. Zgodnie z definicją zawartą w r.e.g.b.21’ do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod budynki mieszkalne i inne budynki inwentarskie, jeśli tworzą one zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w bezpośrednim sąsiedztwie z pozostałymi składnikami gospodarstwa rolnego. Tymczasem na innych działkach, które mogłyby stanowić z dz. nr [...] łączność gospodarczą, nie stwierdzono żadnych zabudowań wykorzystywanych do ewentualnej produkcji rolniczej.
Co do fragmentu działki oznaczonej aktualnie w operacie ewidencyjnym jako tereny mieszkaniowe (B), na której wg oświadczenia właścicieli i ustaleń oględzin prowadzona jest szkółka drzew, organ stwierdził, że tę część obszaru można by ewentualnie zaliczyć do grupy użytków gruntowych grunty rolne (R), gdyż zgodnie z r.e.g.b.21’ zalicza się grunty nadające się do uprawy, o której mowa w pkt 1, ale zajęte pod plantacje chmielu, wikliny lub drzew ozdobnych, w tym choinek, oraz szkółki ozdobnych drzew lub krzewów, lub na których urządzone zostały rodzinne ogrody działkowe. Wziąwszy pod uwagę wytyczne Sądu Starosta stwierdził, że do ujawnienia tych zmian konieczna byłaby dokumentacja geodezyjna spełniająca standardy techniczne oraz uwzględniająca stosowne zmiany wyłącznie na tej części działki. Według aktualnie obowiązujących przepisów art. 24 ust. 2b pkt 1h P.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Niezbędne jest więc przedłożenie nowej dokumentacji uwzględniającej aktualny sposób użytkowania gruntów. Dokumentacja materiału zasobu nr [...], w związku z którą organ wszczął postępowanie nie oddaje w pełni aktualnego sposobu użytkowania gruntów na działce [...] i została wykonana w formie niezgodnej z aktualnymi przepisami.
W rezultacie Starosta stwierdził, że nie jest możliwe dokonanie aktualizacji informacji zawartych w EGiB dotyczącej zmiany sposobu użytkowania gruntów dz. nr [...] na podstawie ww. dokumentacji geodezyjnej. Zważywszy na fakt istniejącej w przeszłości zabudowy pieczarkarni, dla której wydano pozwolenie na budowę w 1973r. obejmujące aktualnie istniejący budynek o symbolu "i", co zdaniem Sądu powinno rzutować na ocenę wybudowanego później budynku mieszkalnego, a także pozostałego po pieczarkarni budynku, organ stwierdził, że budynek o symbolu "m" uzyskał decyzję Wójta [...] z 3.07.1981 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z warsztatem krawieckim, a aktualnie istniejący budynek ozn. jako "i", w odmiennym kształcie niż wg pozwolenia na budowę pieczarkarni z 1973 r., uzyskał pozwolenie na użytkowanie jako samowolnie wybudowany budynek gospodarczy (dec. Starosty [...]. z 4.08.1999 r.). Ww. dokumentacja arch.-bud. pozostająca w obrocie prawnym jest wiążąca dla organu prowadzącego EGiB, a nie wynika z niej wprost, by zabudowa realizowana była na gruntach rolnych.
W związku z powyższym Starosta nie znalazł dowodów potwierdzających możliwość aktualizacji sposobu użytkowania gruntów na części działki zajętej pod istniejącą zabudowę. Posadowione na niej budynki wskazują na użytkowanie rolnicze, lecz brak również takiego potwierdzenia w dokumentacji arch.-bud. związanej z wydanymi decyzjami o pozwolenie na budowę budynków obecnie istniejących, jak i tych zlokalizowanych w przeszłości. Również z planu miejscowego obowiązujące w dniu wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego nie wynika, aby ów obszar należało do terenów przeznaczonych pod zabudowę siedliskową. Tak więc zgromadzona dokumentacja arch.-bud. nie wskazuje, by zabudowa na ww. działce spełniała warunki zaliczenia gruntów do gruntów rolnych zabudowanych zgodnie z r.e.g.b.21’.
Odwołując się od powyższej decyzji M. K. zarzucił organowi I instancji naruszenie:
1. przepisów postępowania:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że dz. nr [...] nie jest użytkowana rolniczo, a jej zabudowa nie ma zagrodowego charakteru, budynki nie służą potrzebom gospodarstwa rolnego, a budynek mieszkalny nie tworzy wraz z nimi zorganizowanej całości gospodarczej, podczas gdy aktualny sposób użytkowania jest zgodny z danymi zawartymi w dokumentacji przyjętej do zasobu 6.02.2017 r., co wynika z przedstawionych przez stronę dowodów, oględzin, decyzji z 28.05.1973 r. o pozwoleniu na budowę pieczarkarni oraz decyzji z 3.07.1981 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego,
b) działka nr [...], na której w oparciu o pozwolenie na budowę z 28.05.1973 r. wybudowano pieczarkarnię, położona była wówczas na obszarze zarezerwowanym pod przemysł, podczas gdy do 31.12.1974 r. dla terenu tej działki obowiązywał zaktualizowany plan ogólny zagospodarowania przestrzennego wsi [...] (uchwała nr [...]/70 Prez. PRN w P. z 24.06.1970 r.), którym organ nie dysponuje, zaś obszar ten został zarezerwowany pod przemysł dopiero uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego gm. [...] (z 31.12.1974 r. – zarz. Nacz. Pow. P.. nr [...]), a z ww. decyzji z 28.05.1973 r. wynika, że pieczarkarnię usytuowano na działce w 1973 r. w głębi działki rolniczej,
c) art. 81a § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony pomimo, że Urząd Gm. [...] nie dysponuje dokumentacją planu zagospodarowania przestrzennego z 1973 r. i ustalił, że już w 1973 r. obszar ten był objęty planem zagospodarowania przestrzennego zatw. 31.12.1974 r., podczas gdy wybudowana w 1973 r. pieczarkarnia uznawana była wówczas za specjalny dział gospodarstwa rolnego, co oznacza, że fragment dz. nr [...] winien uznać za grunty rolne zabudowane,
d) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez oparcie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia na decyzji Starosty [...] z 4.08.1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego (pieczarkarni), podczas gdy z akt wynika, że decyzja ta jest nieważna, gdyż wcześniej 28.05.1973 r. wydano pozwolenie na budowę tego obiektu,
e) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie decyzji Nacz. Gm. [...] z 28.05.1973 r. o pozwoleniu na budowę wymagającą zatwierdzenia projektu i dokumentacji technicznej stanowiącej jej integralną część, z których wynika, że pieczarkarnię usytuowano zgodnie z wytycznymi w głębi działki rolniczej,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich niezastosowanie i nieznanie działalności prowadzonej na dz. nr [...] za działalność rolniczą mimo, że od 1973 r. prowadzono na niej uprawę pieczarek, a aktualnie prowadzona jest produkcja materiału szkółkarskiego i sadownicza oraz plantacja drzew o krótkiej rotacji,
b) lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 zał. nr 1 do r.e.g.b.21’ poprzez ich niezastosowanie i niezaliczenie fragmentu dz. nr [...] do gruntów rolnych zabudowanych, mimo że na działce znajdują się budynki przeznaczone do produkcji rolniczej służące do przechowywania sprzętu rolniczego, a budynek mieszkalny tworzy z tymi budynkami zorganizowaną całość gospodarczą.
Odwołując wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i dokonanie zmian w EGiB zgodnie z wnioskiem z 17.01.2017 r.
W piśmie uzupełniającym odwołanie z 8.04.2022 r. M. K. zarzucił Staroście naruszenie art. 7, art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uprzedniej odpowiedzi na pismo z 10.01.2022 r., w którym strony domagały się podjęcia przez organ z urzędu działań celem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Starosty z 4.08.1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego (pieczarkarni).
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WWIGiK) decyzją z 13 czerwca 2002 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 P.g.k. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że sposób i tryb wprowadzania zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy P.g.k. oraz r.e.g.b.21’. WWIGiK powołał treść art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2a P.g.k. Z akt sprawy wynika, iż do 28.08.2003 r. użytki gruntowe na dz. nr [...] w K. o łącznej pow. 0,5700 ha w EGiB oznaczone były jako: grunty rolne klasy IVa o pow. 0,2200 ha, teren zabudowy mieszkaniowej (Br-IVa) o pow. 0,2200 ha, sad (RIVa) o pow. 0,0800 ha oraz grunty rolne klasy RV i pow. 0,0500 ha. Na skutek zmiany nr [...] wprowadzonej do rejestru 28.08.2003 r. na podstawie dokumentacji geodezyjnej nr [...] teren zabudowy mieszkaniowej (Br-IVa) o pow. 0,2200 ha oznaczono jako tereny mieszkaniowe (B). Wnioskiem z 17.01.2017 r. odwołujący wystąpił o "zmianę klas bonitacyjnych" załączając dokumentację geodezyjną, którą 6.02.2017 r. przyjęto do zasobu Zawierała ona wykaz zmian gruntowych oraz mapę uzupełniającą ww. działki. Wykazana w dokumentacji zmiana polegała na wykazaniu użytku gruntowego "grunty rolne" na gruntach ornych klasy IVa, oznaczonych symbolem Br-R-IVa oraz użytku gruntowego "grunty orne" klasy IVa, oznaczonych symbolem RIVa, w miejsce dotychczasowego użytku "sady" na gruntach ornych klasy IVa o symbolu S-RIVa oraz część dotychczasowego użytku "tereny mieszkaniowe" o symbolu B. WWINGiK zważył, że przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do zasobu nie zwalnia organów prowadzących EGiB od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego, materiału źródłowego, mającego stanowić podstawę wprowadzenia zmiany. Organ prowadzący ewidencję zobowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geod.-kart. przyjęty do zasobu jest wystarczającą podstawą do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot.
Zdaniem organu II instancji podstawę zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr I do r.e.g.b.21’. Przywołano pkt 1 lp 5 ww. załącznika określający, jakie grunty zalicza się do gruntów rolnych. Następnie przytoczono lp. 5 ww. załącznika wskazujący, jakie grunty zalicza się do gruntów o symbolu B – tereny mieszkaniowe. Z treści załącznika do r.e.g.b21’ wynika, że przesłanką zaliczenia gruntu do danej kategorii użytku gruntowego jest każdorazowo sposób użytkowania i zagospodarowania gruntu. Wskazano, że pojęcia działki ewid. nie można utożsamiać z pojęciem użytku gruntowego, albowiem pojęcie działki ewid. odnosi się do stanu prawnego danego terenu, zaś pojęcie użytku gruntowego do faktycznego sposobu użytkowania określonego obszaru gruntu. Na jednej działce ewid. mogą znajdować się zatem grunty zaliczone do różnych użytków gruntowych, a określony użytek gruntowy może swoim zasięgiem obejmować tereny położone w granicach więcej niż jednej działki ewid.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzono dokumentację arch.-bud. dotyczącą budynków znajdujących się na działce [...] oraz przeznaczenia jej w planie miejscowym. Jej analiza wskazuje, że działka ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, na który 3.07.1981 r. wydano pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z warsztatem krawieckim. Nadto na działce znajduje się budynek o symbolu "i", co do którego Starosta P. wydał 4.08.1999 r. pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Brak jest zaś dokumentów potwierdzających zmianę dotychczasowego sposobu użytkowania budynku o symbolu "i" (inne budynki niemieszkalne) na budynek gospodarstwa rolnego, jak i brak jest dokumentacji dotyczącej budynku o symbolu "g", bezpośrednio przylegającego do budynku mieszkalnego.
Z decyzji Naczelnika Gm. [...] z 28.05.1973 r. o pozwoleniu na budowę pieczarkarni (budynek produkcyjny + budynek pomocniczy) oraz planu zagospodarowania działki z 29.09.1972 r. (zał. do decyzji) nie wynika, by projektowane budynki miały być usytuowane na obszarze przeznaczonym pod zabudowę zagrodową. Z dokumentacji arch.-bud. wynika, że budynek, który aktualnie nie istnieje w terenie, tj. budynek pieczarkarni, był "budynkiem produkcyjnym", a istniejący aktualnie budynek o symbolu "i" (pozostałe budynki niemieszkalne) był określony wówczas jako budynek pomocniczy z zapleczem magazynowym, przygotowawczym i socjalnym.
Nadto działka nr [...] zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] w rejonie ul. [...] (uch. Rady Gm. [...] z 30.01.2014 r. nr [...]) jest przeznaczona częściowo pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej, częściowo pod tereny dróg publicznych klasy lokalnej, częściowo pod tereny dróg publicznych klasy dojazdowych, częściowo pod tereny dróg wewnętrznych.
WWINGiK wyjaśnił, że podmioty zgłaszające zmiany w EGiB są obowiązane dostarczać dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych zmian. W przypadku informacji o budynkach w EGiB, podstawą aktualizacji zapisów ewid. są zmiany wynikające z dokumentacji arch.-bud., gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej. Dla oznaczenia funkcji podstawowej budynku decydujące znaczenie ma dokumentacja arch.-bud. To organ administracji budowlanej tworzy stan prawny określający funkcję (kategorię) budynku. Organ ewidencyjny, aby mógł dokonać zmian w zakresie funkcji podstawowej budynku innej niż w projekcie budowlanym, zatwierdzonym pozwoleniem na budowę, musi mieć do tego podstawę w rozstrzygnięciu kompetentnego organu administracji budowlanej, bowiem sam nie może być twórcą stanu prawnego. Podstawę do dokonania zmian w ewidencji w sytuacji budynku już wybudowanego może być więc decyzja właściwego organu budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Bez wydania takiej decyzji organ prowadzący ewidencję nie może dokonać zmiany w zakresie funkcji budynku. Strony nie dostarczyły zaś dokumentów dotyczących budynków o symbolach "i" i "g", a właściwe organy nie są w posiadaniu dokumentów, które wskazywałyby na zabudowę zagrodową przedmiotowej działki.
Reasumując WWiNGiK uznał, że aktualnie ujawniony w operacie ewidencyjnym sposób użytkowania gruntów dz. nr [...] jest zgodny z dostępną organowi dokumentacją arch.-bud. i planistyczną. Brak jest więc podstaw do dokonania aktualizacji EGiB dotyczącej sposobu użytkowania gruntów, zgodnie z wnioskiem z 17.01.2017 r. oraz dokumentacją geodezyjną nr [...] Nie dopatrzono się również naruszenia przepisów postępowania, gdyż Starosta należycie zebrał materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), ocenił go bez naruszenia reguł poprawnego rozumowania (art. 80 K.p.a.), co znalazło wyraz w uzasadnieniu jego decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.).
M. K. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję WWINGiK podniósł zarzuty tożsame do powołanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie posiadają w pobliżu innych nieruchomości, z którymi przedmiotowa działka mogłaby stanowić łączność gospodarczą, wskazał, że skarżący są właścicielami działki nr [...] bezpośrednio graniczącej z dz. [...], a zgodnie ze stanem ewidencji przed 24.03.2016 r. grunty dz. nr [...] były użytkowane w następujący sposób: RIVa – 0,6100 ha, B-IVa – 0,4400 ha i RV – 0,1000 ha.
W odpowiedzi W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z 29 sierpnia 2022 r. skarżący, a pismem z 7 września 2022 r. organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wnioski obu stron sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej P.p.s.a., stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie tak zaskarżona decyzja WWINGiK, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z 4 marca 2022 r. zostały wydane na skutek wyroku tutejszego Sądu z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 403/19, którym uchylono decyzję WWINGiK z 18 lutego 2019 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z 17 września 2018 r. o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów dla działki nr [...], ark. m. 21, obr. [...] w związku z dokumentacją geodezyjną przyjętą do zasobu pod nr [...]
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 P.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2531/19, powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że ocena prawna i wytyczne Sądu co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Po 403/19 wiązały tak organy orzekające, jak i aktualnie wiążą orzekający Sąd, warto pokrótce przypomnieć zasadnicze jego tezy.
Sąd powołując się na zasadę utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, wynikającą z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542, dalej: r.e.g.b.) stwierdził, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Posługiwanie się pojęciem "aktualizacji" a nie "prostowania" nie oznacza, że nie jest możliwe usuwanie błędów czy omyłek, ale powinno się to odbywać w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewid. mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Ewidencja gruntów i budynków (EGiB) nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego.
W zakresie wniosku o zakwalifikowanie dotychczasowych terenów mieszkaniowych (B) o pow. 0,0982 ha do gruntów rolnych zabudowanych RIVa-B Sąd stwierdził, że organy - choć prawidłowo co do konkluzji przyjęły, że zapisy winny być dokonywane w oparciu o dokumentację arch.-bud. (projekt budowlany), z uwzględnieniem ewentualnych zmian, które zaszły w tej dokumentacji - to przedwcześnie uznały, że brak jest dokumentów wskazujących, że posadowione na działce budynki – budynek mieszkalny jednorodzinny, połączony z nim budynek niemieszkalny ozn. na mapie lit. "g" oraz budynek niemieszkalny ozn. na mapie lit. "i" – zostały zrealizowane w zabudowie zagrodowej. Sąd powołał się na analizę dokumentów uzyskanych od strony w postępowaniu sądowym, tj. dokumentację techniczną projektu podstawowego pieczarkarni składającego się z 2 budynków: zasadniczego oraz pomocniczego z zapleczem magazynowym, przygotowawczym i socjalnym. Wskazał, że inwestor uzyskał na ww. budynki decyzję o lokalizacji szczegółowej z 14.11.1972 r., a pieczarkarnię usytuowano zgodnie z wytycznymi w głębi działki rolniczej. Na mapie syt. z 29.09.1972r. od strony ul. [...] na działce nr [...] oprócz planowanego budynku pieczarkarni, widoczny jest również budynek wraz z przylegającym do niego drugim budynkiem – w miejscu obecnie usytuowanego budynku mieszkalnego, a także dodatkowy budynek, na którym wrysowano część pieczarkarni (budynek pomocniczy). Wskazane budynki – choć w nieco w odmiennym kształcie, który wszak mógł ulec zmianie przed wydaniem pozwolenia na budowę, widnieją na mapie - załączniku do decyzji z 3.07.1981 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z warsztatem krawieckim. Z mapy tej wynika, że na działce tej znajdowały się wtedy 4 budynki "g" – 1 wolnostojący oraz 3 połączone ze sobą. Na mapie znajduje się też adnotacja, że zagospodarowanie działki opracowano na podstawie wydanej lokalizacji nr [...] z 25.11 i 30.12.81 r.
Sąd zważył, że jest to o tyle istotne, że na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333) oraz zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1426; dalej: u.p.d.o.f.) za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję grzybów uprawnych. Uprawa grzybów i ich grzybni jest zaś działem specjalnym produkcji rolnej (art. 2 ust. 3 u.p.d.o.f.). W momencie składania więc wniosku o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego (8.06.1981r.) na działce nr [...] znajdowały się już budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, na które z dużym prawdopodobieństwem wydano pozwolenie na budowę. Podstawą opracowania dokumentacji techn. budynku pieczarkarni była decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...], o której wydanie musiał wystąpić inwestor. Projekt przedłożono jako zał. do pisma nr [...], które mogło stanowić wniosek o wydanie pozwolenia na budowę.
Dalej Sąd na gruncie lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 zał. nr [...] do r.e.g.b. wskazał, że w przypadku, gdy na działce znajdują się już budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, a wymienione w lp. 5 ust. 1 pkt 3 r.e.g.b., wówczas grunt pod budynkiem mieszkalnym wchodzącym w skład siedliska będzie się zaliczał do gruntów rolnych zabudowanych nawet wtedy, gdy z decyzji o warunkach zabudowy nie będzie jednoznacznie wynikało, że budynek mieszkalny ma być zrealizowany w ramach zabudowy zagrodowej. Uznał też, że za odmową aktualizacji danych w tym zakresie nie może przemawiać niezgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] w rejonie ul. [...] (uchwała Rady Gminy [...] nr [...] z 30.01.2014 r.), wedle którego działka nr [...] przeznaczona jest częściowo pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej, częściowo pod tereny dróg publicznych klasy lokalnej, częściowo pod tereny dróg publicznych klasy dojazdowych, a częściowo pod tereny dróg wewnętrznych.
Zdaniem Sądu z pozwolenia na budowę z 3.07.1981 r. wynika, że zostało ono wydane zgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] (zatw. zarz. Nacz. Pow. P.. z 31.12.1974 r. nr [...]). Koniecznym jest więc ustalenie przeznaczenia działki nr [...] w tym planie. Uznał również, że powyższe należy odnieść do budynku niemieszkalnego ozn. literą "i". Porównanie położenia budynków znajdujących się na mapie sytuacyjnej zał. do pozwolenia na budowę z 3.07.1981 r. do położenia budynków na mapie inwentaryzacyjnej dołączonej do decyzji z 4.08.1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, na której oprócz wskazanego budynku umiejscowiony jest jeszcze budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z przylegającym do niego budynkiem ozn. literą "g" oraz budynek niemieszkalny ozn. literą "i" wskazuje, że są to te same budynki. W pozwoleniu na użytkowanie określono datę "ukończenia" budynku gospodarczego (1992 r.), co jest zbieżne z faktem, że jego część istniała w momencie wydania decyzji z 3.07.1981r.
Sąd zważył, że katalog budynków przeznaczonych do produkcji rolniczej wskazanym w lp. 5 ust. 1 pkt 3 r.e.g.b. jest katalogiem otwartym. Określenie w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, że sporny budynek jest budynkiem gospodarczym nie wyklucza, że był to budynek przeznaczony do produkcji rolniczej, jeśli np. służył do przechowywania sprzętu rolniczego lub płodów. W warunkach istnienia na działce innych budynków przeznaczonych do produkcji rolnej mógłby też być np. garażem, szopą lub kotłownią (lp. 5 ust. 1 pkt 3 zał. nr 6 r.e.g.b.).
Zdaniem Sądu za stanowiskiem organów nie mógł również przemawiać zapis decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z 4.08.1999 r., że "przedmiotowy obiekt nie koliduje z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w K. (uchwała Rady Gm. [...] nr [...] z 30.03.1998 r.). Obiekt ten zgodnie z zapisem decyzji ukończono przecież w 1992 r., a jego część powstała już w 1981 r.
Co najistotniejsze Sąd zobowiązał organ I instancji, by podjął próby odnalezienia dokumentacji planistycznej i arch.-bud. dotyczącej budynku pieczarkarni (w tym pisma i zał. o nr [...]) oraz budynku gospodarczego. Zaznaczył, że choć z mapy przedłożonej do wniosku inicjującego postępowanie wynika, że budynek pieczarkarni już nie istnieje, to jego wcześniejsze legalne usytuowanie na działce będzie miało niewątpliwie wpływ na ocenę charakteru budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku niemieszkalnego oznaczonego literą "i", który obecnie znajduje się na działce. W przypadku budynku niemieszkalnego ozn. literą "g" organ winien odnieść się do faktu, że na mapie sytuacyjnej z 29.09.1972 r. od strony ul. [...] na działce nr [...] oprócz planowanego budynku pieczarkarni widoczny jest również budynek wraz z przylegającym do niego drugim budynkiem – najprawdopodobniej w miejscu obecnie usytuowanego budynku mieszkalnego i niemieszkalnego.
Sąd wyjaśnił równocześnie, że teren ozn. jako B o pow. 0,1218 ha, który zgodnie z wnioskiem stron ma zostać oznaczony jako RIVa, został oznaczony symbolem B jako grunt położony w bezpośrednim sąsiedztwie terenów zajętych pod budynki gospodarcze związane funkcjonalnie z budynkami mieszkalnymi zaliczonymi w PKOB do działu 11, niewykorzystywanych do innego celu, które uzasadniałyby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych (lp. 12 pkt 3 zał. nr 6 do r.e.g.b.). Skarżącym chodzi więc w istocie o wyłączenie tego fragmentu gruntu z gruntów związanych z tymi budynkami. Nawet więc w przypadku, gdyby organy uznały, że na działce skarżących znajduje się zabudowa zagrodowa, intencją skarżących nie jest wskazanie tego gruntu jako gruntu położonego w bezpośrednim sąsiedztwie budynków przeznaczonych do produkcji rolniczej, niewykorzystywanych na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych (lp. 5 ust. 2 pkt 1 zał. nr 6 do r.e.g.b.), ale do gruntów ornych. W przypadku zaś oznaczenia dotychczasowego fragmentu sadu o pow. 0,0131 ha, położonego w bezpośrednim sąsiedztwie gruntu zajętego pod budynek o oznaczeniu "i" jako gruntu rolnego zabudowanego, intencją skarżących jest włączenie tego gruntu do kategorii gruntów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie budynków przeznaczonych do produkcji rolniczej, niewykorzystywanych na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych (lp. 5 ust. 2 pkt 1).
W konsekwencji Sąd nakazał, by Starosta w przypadku uznania dokumentacji geodezyjnej nr [...] za niewystarczającą do dokonania ww. zmiany, przeprowadził oględziny działki celem ustalenia, czy fragment gruntu o pow. 0,1218 ha, obecnie zaliczany do terenów mieszkaniowych, który bezpośrednio graniczy z gruntem ornym klasy IVa, rzeczywiście nie jest wykorzystywany na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie go do gruntu ornego klasy IVa. Ponadto w przypadku uznania zabudowy na działce [...] za zabudowę zagrodową winien zweryfikować, czy fragment gruntu o pow. 0,0131 ha, obecnie zaliczany do sadów, a który bezpośrednio graniczy z terenem zajętym pod budynek ozn. na mapie jako "i", nie jest wykorzystywany na cel, który uzasadniałby zaliczenie go do gruntu rolnego zabudowanego klasy IVa.
W ocenie Sądu Starosta P. prowadząc postępowanie ponownie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyroku, wyczerpująco wykonał jego wytyczne, co doprowadziło go do prawidłowego rozstrzygnięcia – odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów dla dz. nr [...], ark. m. [...], obr. [...], na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu pod nr [...] W konsekwencji również ocena organu odwoławczego jest prawidłowa.
Po pierwsze wskazać należy, iż ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji uzyskał od Wójta [...]:
1) dokumentację techniczną projektu podstawowego obiektu pieczarkarni (nr [...]), składająca się z decyzji Naczelnika Gm. [...] z 28 maja 1973 r. o pozwoleniu na budowę pieczarkarni (budynek produkcyjny + budynek pomocniczy), dokumentacji technicznej projektu zawierającej opis techniczny, obliczenia, rzuty budynków i plan zagospodarowania działki wykonany 29 września 1972 r., a stanowiący załącznik do decyzji,
2) informację, że przedmiotowa działka w uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gm. [...] (z 1974 r.) położona była na terenach zarezerwowanych planem ogólnym m. P. dla przemysłu.
Wydział Administracji Arch.-Bud. Starostwa [...] udzielił zaś PODGiK działającemu w im. Starosty informacji, że w archiwum tej jednostki nie odnaleziono żadnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości z zakresu administracji arch.-bud. co do budynku ozn. aktualnie w operacie ewid. wg Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) jako budynek produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa, ani nie zarejestrowano zgłoszenia zamiaru budowy, zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania odnoszącego się do przedmiotowego obiektu budowlanego (k. 392 akt adm.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] również poinformował Starostę, że w jego archiwum odnośnie tejże działki brak dokumentacji odbioru budynku (zakończenia budowy, wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania) - k. 376 akt adm.
Organ I instancji - zgodnie z wytycznymi - pozyskał z Sądu kopię decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.11.1972 r., a od Wójta [...] – kopie dokumentów dotyczących przeznaczenia obszaru dz. nr [...] w uproszczonym planie zagospodarowania przestrzennego gm. [...] z 1974 r. Jak nakazał Sąd organ tymi działaniami zmierzał do ustalenia przeznaczenia działki nr [...] w ww. planie, który obowiązywał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla budynku mieszkalnego z warsztatem krawieckim z 1981 r. Co istotne – jak Sąd wskazał - powyższe należy odnieść do budynku niemieszkalnego ozn. symbolem "i", celem porównania położenia budynków znajdujących się na mapie sytuacyjnej załączonej do decyzji o pozwoleniu na budowę z 3.07.1981 r. do położenia budynków na mapie inwentaryzacyjnej dołączonej do decyzji z 4.08.1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego.
Starosta zwrócił się również z pytaniem do Wójta [...], czy zgodnie z zapisami planu miejscowego z 1974 r. obszar działki nr [...] przeznaczony był wówczas pod zabudowę zagrodową. Ten zaś przesyłając dokumentację uproszczonego planu miejscowego z 1974 r. wskazał, iż obszar działki [...] przeznaczony był pod tereny zarezerwowane planem ogólnym m. P. dla przemysłu. Co do zaś planu miejscowego obowiązującego dla tego terenu w 1973 r., kiedy wydano pozwolenie na budowę budynku pieczarkarni, Wójt [...] wyjaśnił, że przed planem miejscowym z 1974 r. (ww.) obowiązywał zaktualizowany plan ogólny zagospodarowania przestrzennego wsi [...] (uchwała Prez. PRN z 24.06.1970 r.), którym nie dysponuje. Przedłożył jedynie kopię mapy sytuacyjnej z 29 września 1972 r. oraz wskazał, że nie odnalazł też decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z 14.11.1972 r.
Według wytycznych wyroku Sądu Starosta – celem porównania zapisów ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem na gruncie w odniesieniu do zasad zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określonych w r.e.g.b. oraz biorąc pod uwagę zebraną dokumentację arch.-bud. i zapisy planu miejscowego – przeprowadził 6 sierpnia 2021 r. oględziny działki [...] (k. 483 i n. akt adm.). Przy udziale stron i ich pełnomocnika sporządzono dokumentację fotograficzną obrazującą (co odzwierciedlono w protokole), że na ww. działce bezpośrednio za budynkiem mieszkalnym w części oznaczonej aktualnie jako sad na gruntach ornych klasy IVa (S-RIVa) znajdują się pojedyncze drzewa owocowe i brzozy, roślinność drzewiasto-krzewiasta, a wzdłuż granicy z działką sąsiednią nasadzone są świerki (k. 458-466, 476 akt adm.). W tej części działki znajduje się również słup energetyczny średniego napięcia oraz hałda zrębów drzewnych ze śmieciami (k. 473-475 akt adm.). Ustalono, że w budynku oznaczonym na mapie symbolem "i" składowane jest siano, puste worki i różne przedmioty, w tym pojedyncze elementy sprzętu rolniczego lub ogrodniczego oraz stary piec wykorzystywany w dawnej pieczarkarni, a za budynkiem pozostałości do jej ogrzewania (467-471 akt adm.). Po obu stronach wzdłuż granic z sąsiednimi działkami stwierdzono pas nasadzeń drzew iglastych oraz pojedyncze drzewa owocowe (k. 458, 462, 465, 473, 476 akt adm.). Pośrodku tej części działki znajdują się sadzonki świerków i składowane są ścięte drzewa, 2 hałdy zrębków i maszyna do ich wytwarzania (k. 461-465 akt adm.). Na skraju tego obszaru stwierdzono odgrodzenie dalszej części działki płotem z płyt betonowych oraz ogrodzenie z frontu działki i od strony dz. [...] i [...] (k. 480 akt adm.). Oględziny pozwoliły ustalić, że budynek "g" posiada drzwi garażowe, są w nim składowane różne przedmioty m.in. materiały budowlane, sprzęty i meble. Strony zastrzegły przy tym do protokołu oględzin odnośnie części działki oznaczonej jako "sad", że produkują sok z brzozy, w miejsce ściętych i zrębkowaniu 5 szt. drzew jabłoni planują nasadzenia nowych jabłoni, a piec wykorzystywany jest do prowadzonej produkcji szkółkarskiej, zrębki zaś sprzedają lub wykorzystują do szkółek (k. 482 akt adm.).
Biorąc pod uwagę ustalenia oględzin, Starosta wezwał strony do złożenia wyjaśnień co do charakteru prowadzonej na ww. nieruchomości poprzez oświadczenie, czy prowadzona jest na niej plantacja drzew ozdobnych bądź szkółka ozdobnych drzew lub krzewów. Zaznaczył, że w przypadku zasadności zaliczenia części dz. nr [...] do użytku gruntowego grunty orne (R) konieczne będzie przedłożenie nowej dokumentacji geodezyjnej. W odpowiedzi strony podały, że na ww. działce prowadzona jest działalność rolnicza, w bieżącym roku jest to szkółka drzew iglastych oraz plantacja drzew o krótkiej rotacji.
W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy odmówiono przedmiotowej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów dla działki nr [...] w związku z dokumentacją geodezyjną przyjętą do zasobu pod nr [...]
W ocenie Sądu organy prawidłowo oparły decyzję o treść przepisów art. 24 ust. 2a-2c P.g.k. Zgodnie z art. 24 ust. 2a P.g.k. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Przepis art. 24 ust.2b P.g.k. określa zaś, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Jak stanowi art. 24 ust. 2c P.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 P.g.k. przez pojęcie "ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości)" rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 20 ust. 1 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych.
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Zważywszy, że przed ponownym rozpatrzeniem przez organy sprawy doszło do uchylenia rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 393 ze zm.) i zastąpienia go rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 poz. 1390, dalej: r.g.b.21’), które weszło w życie z dniem 31 lipca 2021 r., organy zobowiązane był stosować przepisy nowego rozporządzenia (dalej: r.e.g.b.21’).
Zgodnie z § 10 r.e.g.b.21’ zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Według zał. nr 1 r.e.g.b.21’ do gruntów rolnych zabudowanych (Br) zalicza się grunty zajęte pod:
1) budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, w szczególności: spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki inwentarskie, budynki na sprzęt rolniczy, magazyny i sortownie ryb, wylęgarnie ryb, podchowalnie ryb, wędzarnie, przetwórnie, chłodnie, a także budowle i urządzenia rolnicze, w szczególności: zbiorniki na płynne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego, a także instalacje służące do otrzymywania biogazu rolniczego, place składowe, place postojowe i manewrowe dla maszyn rolniczych;
2) budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego, z wyłączeniem gruntów zajętych pod przemysłowe zakłady przetwórstwa rolniczego bazujących na surowcach pochodzących spoza gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki;
3) budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej.
Do gruntów rolnych zabudowanych (Br) zalicza się także:
1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki;
2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326).
W przypadku gdy w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, to grunt w granicach tego siedliska zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych, jeżeli z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z decyzji o warunkach zabudowy wydanej w związku z budową tego budynku wynika, że przeznaczony jest tylko pod zabudowę zagrodową, albo też z projektu budowlanego stanowiącego załącznik do ważnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy upoważniającego do rozpoczęcia budowy wynika, że na gruncie tym mogą być budowane budynki i urządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
Na gruncie powołanych przepisów, zgromadzonego materiału dowodowego i przyjętych ustaleniach faktycznych organów I i II instancji niezasadny jest zarzut skarżącego naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że działka nr [...] nie jest użytkowana rolniczo, a zabudowa na niej znajdująca się nie ma zagrodowego charakteru, budynki gospodarcze nie służą potrzebom gospodarstwa rolnego, a budynek mieszkalny nie tworzy wraz z nimi zorganizowanej całości gospodarczej.
Po pierwsze, kierując się wskazaniami Sądu organy prawidłowo ustaliły, że z decyzji Naczelnika Gminy [...] z 28 maja 1973 r. o pozwoleniu na budowę na dz. [...] pieczarkami (budynek produkcyjny + budynek pomocniczy) oraz planu zagospodarowania działki z 29 września 1972 r. (zał. do dec.) nie wynika, by budynki te miały być usytuowane na obszarze przeznaczonym pod zabudowę zagrodową. Dokumentacja arch.-bud. ujawnia, że nieistniejący już na działce budynek pieczarkarni był "budynkiem produkcyjnym", a nadal istniejący budynek aktualnie oznaczony symbolem "i" stanowił budynek pomocniczy z zapleczem magazynowym, przygotowawczym i socjalnym. Sama okoliczność, że w opisie technicznym do projektu technicznego pieczarkarni użyto sformułowania "pieczarkarnię usytuowano zgodnie z wytycznymi WBUiA w głębi działki rolniczej w K. ", nie świadczy jeszcze, że na działce nr [...] istniała zabudowa zagrodowa typu siedliskowego. To zaś, że uprawa pieczarek i grzybni była uznawana wówczas za specjalny dział gospodarstwa rolnego według obowiązujących w dacie ww. pozwolenia na budowę przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o podatku gruntowym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1971 r. w sprawie opodatkowania podatkiem gruntowym działów specjalnych, nie oznacza jeszcze, by część przedmiotowej nieruchomości można było zgodnie z zał. 1 do r.e.g.b.21’ uznać za grunty rolne zabudowane. Dokonane przez organ I instancji – zgodnie z zaleceniem Sądu – próby odnalezienia dokumentacji planistycznej obowiązującej w dacie wydania ww. pozwolenia na budowę pieczarkarni nie dały pozytywnego rezultatu. Pozostałe zaś dowody nie pozwoliły stwierdzić, by na tym terenie istniała zabudowa zagrodowa typu siedliskowego pozwalająca zaliczyć ów grunt do gruntów rolnych zabudowanych. Nie odnaleziono również (w archiwum gm. [...]) decyzji o lokalizacji szczegółowej z 14 października 1972 r., wskazanej w opisie technicznym jako podstawy opracowania projektu technicznego pieczarkarni. Samo określenie w decyzji o pozwolenie na budowę pieczarkarni, że pieczarkarnię usytuowano w głębi działki rolniczej nie prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z zabudową siedliskową. Starosta P. ustalił bowiem, pozyskując od Wójta [...] poświadczoną za zgodność mapę sytuacyjną z 29 września 1972 r., że na obszarze działki nr [...] wrysowane były jedynie projektowane budynki (produkcyjny i pomocniczy), zaś brak było zabudowy od strony ulicy [...] w miejscu, w którym aktualnie znajduje się budynek mieszkalny wraz z przylegającym do niego budynkiem oznaczonym na mapie symbolem "g".
Sąd równocześnie nie podziela zarzutu skarżącego, że w związku z negatywnymi wynikami kwerendy archiwalnej co do ustalenia przeznaczenia działki nr [...] w planie miejscowym obowiązującym w dacie wydania pozwolenia na budowę pieczarkarni (1973 r.) organy posłużyły się zapisami później przyjętego (w 1974 r.). uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego gm. [...]. W tym zakresie organ I instancji realizował wytyczne Sądu, który biorąc pod uwagę, że decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wydano 3 lipca 1981 r., zgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] z 31 grudnia 1974 r., uznał za konieczne ustalenie przeznaczenia działki nr [...] w tym planie. Na podstawie zaś informacji Wójta [...] i przesłanego wyrysu planu uproszczonego z 1974 r. ustalono, że obszar działki nr [...] przeznaczony był pod tereny zarezerwowane planem ogólnym miasta P. dla przemysłu.
W konsekwencji nie można uznać, że organy dopuściły się naruszenia art. 81a § 1 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony opierając się na zapisach planistycznych z 1974 r., pomimo, iż nie dysponuje dokumentacją planistyczną z 1973 r. obejmującą działkę nr [...]. Zgodnie z art. 81a § 1 K.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Celem tego przepisu jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organ wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Zważyć należy, że przepis art. 24 ust. 2b pkt 1 P.g.k. jasno określa, na jakiej podstawie można dokonać aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Niemożność ustalenia przeznaczenia terenu działki nr [...] w planie miejscowym dla tego terenu w roku 1973 r., przy oparciu rozstrzygnięcia na zweryfikowanych materiałach źródłowych (zgodnie z wytycznymi Sądu), nie oznacza, by ów materiał był niewiarygodny, a tym samym, by organy orzekające rozstrzygały wątpliwości na niekorzyść strony.
Za chybiony należy również uznać zarzut skargi naruszenia przez organy orzekające art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez oparcie ustaleń oraz rozstrzygnięcia na decyzji Starosty [...] z 4 sierpnia 1999 r. o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. nr [...], podczas gdy – zdaniem skarżącego – z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja ta jest nieważna, bowiem decyzją z 28 maja 1973 r. udzielono pozwolenia na budowę pieczarkarni z budynkiem pomocniczym – tego samego obiektu i to ta decyzja stanowi podstawę do zaliczenia gruntów pod budynkiem mieszkalnym (wybudowanym później) do gruntów rolnych zabudowanych. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić w świetle ustaleń poczynionych przez organ oraz okoliczności pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Starosty [...] z 4 sierpnia 1999 r. Organy jasno wyjaśniły, że aktualnie istniejący na działce budynek oznaczony na mapie symbolem "i" został zalegalizowany na podstawie ww. decyzji z 1999 r. pozwolenia na użytkowanie jako samowolnie wybudowany budynek gospodarczy i ma on odmienny kształt niż według pozwolenia na budowę pieczarkarni z 1973 r. Z decyzji z 1999 r. nie wynika zaś, by ów budynek gospodarczy został wybudowany na gruntach rolnych.
Co istotne, stosując się do wytycznych Sądu, organ I instancji ustalił i wyjaśnił w uzasadnieniu swej decyzji odnośnie istniejącego aktualnie na działce budynku oznaczonego symbolem "g", tj. przylegającego do budynku mieszkalnego, że po raz pierwszy pojawił się ona szkicu geodezyjnym w 1994 r. i na tej podstawie został ujawniony na mapie zasadniczej jako garaż. Powyższe znalazło potwierdzenie w ustaleniach poczynionych w trakcie oględzin 6 sierpnia 2021 r., kiedy stwierdzono, że ów obiekt - jako przylegający do budynku mieszkalnego - ma wygląd garażu, bowiem posiada drzwi garażowe i podjazd. Służy zaś do przechowywania różnych przedmiotów (w tym z remontu) i nie jest wykorzystywany jako budynek związany z produkcją rolniczą, tj. jako miejsce przechowywanie sprzętu rolniczego lub płodów rolnych. Biorąc zaś pod uwagę, że budynek mieszkalny został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z 3 lipca 1981 r. na budowę budynku mieszkalnego wraz z warsztatem krawieckim, nie sposób uznać, by stanowił element zabudowy zagrodowej (zorganizowanej całości gospodarczej – zał. 1 do r.e.g.b.21’).
Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, by organy w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżący nie posiada w pobliżu innych nieruchomości, z którymi działka [...] mogłaby stanowić łączność gospodarczą. Skarżący wskazał na sąsiednią dz. nr [...], której sposób użytkowania wedle stanu ewidencji przed 24 marca 2016 r. przedstawiał się następująco: RIVa – 0,6100 ha, B-IVa – 0,4400 ha i RV – 0,1000 ha. Zważywszy, że przedmiotem postępowania organów była aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków należało więc ustalić w tym zakresie, jaka aktualnie jest łączność gospodarcza pomiędzy działkami [...] i [...]. Jak zaś ustalono na sąsiedniej działce nr [...] prowadzona jest pozarolnicza działalność gospodarcza (uw. Sądu: [...] sp. z o.o. – k. 23-28 akt adm.), nie posiada ona zabudowań wykorzystywanych ewentualnie do produkcji rolniczej i choć działka stanowi własność stron, to nie wykazano, by obie działki pozostawały w funkcjonalnym związku zorganizowaną całość gospodarczą. Bez znaczenia zatem jest sposób jej użytkowania przed 24 marca 2016 r.
Odnośnie zaś wyników oględzin działki nr [...] celem – jak wskazał Sąd - ustalenia, czy fragment gruntu o pow. 0,1218 ha, obecnie zaliczany do terenów mieszkaniowych, który bezpośrednio graniczy z gruntem ornym klasy IVa, rzeczywiście nie jest wykorzystywany na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie go do gruntu ornego klasy IVa, zgodzić się należy, z oceną Starosty, że skoro przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 6 lutego 2017 dokumentacja geodezyjna pod nr [...] obejmowała swym zakresem użytki oznaczone dotychczas jako: sad (S-RIVa) o pow. 0,8000 ha, tereny mieszkaniowe (B) o pow. 0,2200 ha oraz grunty orne (RIVa) 0,2200 ha, to okoliczność wykazania w trakcie oględzin, że na samym tylko terenie mieszkaniowym (B) prowadzona jest szkółka drzew, powoduje konieczność sporządzenia nowej dokumentacji geodezyjnej jedynie co do tej części nieruchomości. Taka zaś dokumentacja - stosownie do art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h) Pg.k. – może stać się podstawą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w drodze czynności materialno-prawnej organu.
W konsekwencji, Sąd nie podziela zarzutu skargi naruszenia przez organy orzekające lp. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 zał. nr 1 do r.e.g.b. poprzez ich niezastosowanie i niezaliczenie fragmentu działki nr [...] do gruntów rolnych zabudowanych. Skoro organ w zakresie kompletnej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu 6 lutego 2017 r., na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji architektoniczno-budowlanej i planistycznej nie ustalił, by faktycznie budynek mieszkalny tworzył z pozostałymi budynkami gospodarczymi zorganizowaną całość gospodarczą, nie miał podstaw do zastosowania ww. przepisów. W tym kontekście za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut skargi naruszenia przez organy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich niezastosowanie i nieznanie działalności prowadzonej na dz. nr [...] za działalność rolniczą mimo, że od 1973 r. prowadzono na niej uprawę pieczarek, a aktualnie prowadzona jest produkcja materiału szkółkarskiego i sadownicza oraz plantacja drzew o krótkiej rotacji.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI