III SA/Po 634/21

III SA/Po 634/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 618/22 - Wyrok NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 par. 1 pkt 2, art. 71a par. 1 i par. 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 roku sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) i art. 13 ust 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm., dalej jako ustawa zmieniająca), po rozpatrzeniu zażalenia A. F. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2021 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o własny tytuł wykonawczy, obejmujący należność z tytułu nieprzekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności, zajętej kwoty wierzytelności – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, wskazane wyżej postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] lipca 2020 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu nieprzekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności, zajętej kwoty wierzytelności, w kwocie [...]zł.
Podstawą prawną wystawienia powyższego tytułu wykonawczego było postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...], wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty [...]zł przez dłużnika zajętej wierzytelności - skarżącą, poprzedzone dokonaniem przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności spółki [...] sp. jawna (dalej także jako spółka) u skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności (zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] września 2019 r.).
Skarżąca pismem z [...] lipca 2020 r. wniosła o zwrot wyegzekwowanych kwot, uchylenie zajęć dokonanych na jej rachunkach bankowych i umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność prowadzonej wobec niej egzekucji, ponieważ spółka została rozwiązana i wykreślona z rejestru sądowego, a zatem, jak podniosła skarżąca, podmiot ten nie może być już stroną postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji zajęcia wierzytelności dokonane u niej, jako trzeciodłużnika również podlegają umorzeniu z mocy prawa, gdyż część postępowania z udziałem skarżącej nie ma samodzielnego bytu i jest tylko częścią postępowania egzekucyjnego przeciwko temu dłużnikowi.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] ww. postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] lipca 2020 r.
Organ egzekucyjny powołał się na art. 28a u.p.e.a., zgodnie z którym, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Organ ocenił, że zgodnie z art. 28a u.p.e.a. nie są stosowane nowe środki egzekucyjne w prowadzonym postępowaniu, a dotychczas zastosowane pozostały w mocy. Tym samym, dokonane zajęcie egzekucyjne z [...] września 2019 r. u skarżącej - dłużnika zajętej wierzytelności, pozostało w mocy.
W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] stycznia 2021 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego w całości pomimo tego, że obowiązek wygasł w całości z istnienia innego powodu. Wskazała, że podmiot który był dłużnikiem organu skarbowego, już nie istnieje; spółka została rozwiązana i wykreślona z rejestru. Zdaniem skarżącej, aby organ mógł w dalszym ciągu prowadzić postępowanie egzekucyjne wobec następcy prawnego zobowiązanego, należałoby w pierwszej kolejności wydać decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią - w konkretnym stanie faktycznym na [...] sp. z o.o.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącą, ww. postanowieniem z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] stycznia 2021 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem [...] lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] lipca 2020 r.
Jak wyjaśnił organ, przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do § 1 pkt 1 i 2 ww. przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
Jak wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...], [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, z [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], spółka [...] sp. jawna została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (wpis do Rejestru Przedsiębiorców [...] lipca 2020 r.). Podstawą rozwiązania spółki jest uchwała wspólników spółki nr [...] z [...] lutego 2020 r. w sprawie rozwiązania spółki jawnej. W treści tej uchwały wspólnicy postanowili, że rozwiązanie spółki nastąpi bez jej likwidacji, a majątek spółki oraz jej zobowiązania zostaną przejęte przez spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (§ 2 uchwały). Organ zaznaczył przy tym, że przed rozwiązaniem spółki prawa i obowiązki należące do jej wspólników zostały w 2019 r. przeniesione na inne podmioty - spółki: [...] sp. z o.o. w [...] oraz [...] sp. z o.o. w [...], mieszczące się pod tym samym adresem.
Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.
Organ wyższego stopnia ocenił, że w świetle tego przepisu nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki [...] sp. jawna ani do uchylenia zajęcia wierzytelności dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącej na podstawie zawiadomienia z [...] września 2019 r. Nie istniały również przeszkody do wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności (tytuł wykonawczy z [...] lipca 2020 r.) na podstawie wydanego wcześniej postanowienia z [...] grudnia 2019 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności - skarżącej.
W ocenie organu, wątpliwości budziło jednak dokonanie zajęcia rachunków bankowych oraz świadczeń z ubezpieczenia społecznego skarżącej po wykreśleniu spółki z KRS. Ograniczenie wskazane w art. 28a (zdanie drugie) u.p.e.a. dotyczy bowiem możliwości zastosowania dalszych środków egzekucyjnych - mogą być one stosowane dopiero po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Zdaniem organu, przez "dalsze środki egzekucyjne" należy rozumieć wyłącznie środki egzekucyjne stosowane wobec zobowiązanego (następcy prawnego), a nie wobec trzeciodłużnika. Zastosowanie środków egzekucyjnych wobec trzeciodłużnika – skarżącej nastąpiło bowiem na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego, wystawionego wobec dłużnika zajętej wierzytelności, jako konsekwencja nieprawidłowej realizacji wcześniej dokonanego zajęcia wierzytelności.
Obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności wynikający z wystawionego wobec niego tytułu wykonawczego jest wprawdzie nierozerwalnie związany z obowiązkiem egzekwowanym od zobowiązanego. W konsekwencji, gdyby zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki, nie byłoby można kontynuować postępowania względem dłużnika wierzytelności – skarżącej. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie nastąpiła. Zobowiązanie nie zostało wykonane ani nie uległo przedawnieniu, doszło jedynie do zmiany osoby zobowiązanego. Zdaniem organu, w tej sytuacji, w świetle art. 28a zdanie pierwsze u.p.e.a., pozostaje w mocy wcześniejsza czynność egzekucyjna, tj. zajęcie wierzytelności u skarżącej. Ponieważ w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowość realizacji tego zajęcia przez dłużnika wierzytelności, zostało wydane postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty, a następnie tytuł wykonawczy wobec skarżącej. Na mocy tego tytułu możliwe jest stosowanie wobec trzeciodłużnika środków egzekucyjnych. Zdaniem organu, nie są to "dalsze środki egzekucyjne" stosowane wobec zobowiązanego (następcy prawnego) w rozumieniu art. 28a zdanie drugie u.p.e.a.
A. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki ani do uchylenia zajęcia wierzytelności dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności - skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem wydane w sprawie postanowienia są zgodne z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie zaś art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. – jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu.
Zgodnie z art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.
Z kolei w myśl art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego; jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty, przy czym na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie (§ 9 tego artykułu). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Egzekucja wobec skarżącej jest prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2020 r., obejmującego należność z tytułu nieprzekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności, zajętej kwoty wierzytelności, w kwocie [...]zł (k. 3 akt adm.).
Podstawę prawną do wystawienia tytułu wykonawczego wobec skarżącej stanowi postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty [...]zł przez dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącą (okoliczność niesporna między stronami). Zgodnie z art. 1a pkt 3 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o dłużniku zajętej wierzytelności - rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Ww. postanowienie pozostaje w obrocie prawnym.
W toku postępowania organ udokumentował, że [...] sp. jawna uchwałą z [...] lutego 2020 r. została rozwiązana, bez likwidacji, a jej majątek i zobowiązania zostały przejęte przez [...] sp. z o.o. w [...]. W tej sytuacji skarżąca jako dłużnik [...] sp. jawna stała się dłużnikiem następcy prawnego: [...] sp. z o.o. w [...]. Powyższe nie oznacza jednak, że zajęcie wierzytelności dokonane u skarżącej winno ulec umorzeniu z mocy prawa – jak twierdzi skarżąca w skardze.
Pozostaje poza sporem, że tytuł wykonawczy wobec skarżącej został wystawiony już po podjęciu uchwały o rozwiązaniu spółki [...] sp. jawna oraz po wydaniu postanowienia przez Sąd Rejonowy o wpisaniu do KRS informacji o rozwiązaniu spółki bez przeprowadzenia likwidacji ([...] lipca 2020 r.). Decydujące znaczenie dla oceny, że oba postanowienia wydane w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego są zgodne z prawem, ma ta okoliczność, że tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie ostatecznego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] grudnia 2019 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącą, a więc postanowienia wydanego w czasie, w którym istniała spółka [...] sp. jawna. W dacie wydania tego postanowienia organy egzekucyjne miały prawo działać w trybie z ww. art. 71a § 9 u.p.e.a., zaś postanowienie, w którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty, stało się ostateczne.
Nie budzi przy tym wątpliwości, że sprawa dotyczy tej samej egzekucji prowadzonej wobec skarżącej, jako trzeciodłużnika. Nie jest to zatem dalszy środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 28a u.p.e.a., jak podnosi skarżąca w skardze.
Uznając zatem, że w sposób prawidłowy organ ustalił i ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a, obligujące organ egzekucyjny do umorzenia postępowania, Sąd na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.